Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ռիչըրտ Նիքսըն

|  |
| --- |
| Ռիչըրտ Նիքսըն անգլերէն՝ Richard Nixon |
|  |
|   |
| Կուսակցութիւն՝ | Ամերիկայի Հանրապետական Կուսակցութիւն |
| Կրթութիւն՝ | Whittier College?, Տիւքի Համալսարան, Duke University School of Law?, Whittier High School? և Fullerton Union High School? |
| Մասնագիտութիւն՝ | քաղաքական գործիչ, սպայ, փաստաբան, ինքնակենսագիր, պետական գործիչ և իրաւաբան |
| Դաւանանք | Քվակերներ? |
| Ծննդեան օր | 9 Յունուար 1913(1913-01-09)[…] |
| Ծննդավայր | Յորբա Լինդա, Օրէյնճ Քաունթի, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| մահուան օր | 22 Ապրիլ 1994(1994-04-22)[…] (81 տարեկանին) |
| մահուան վայր | Մենհեթըն, Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Գերեզման | Richard Nixon Presidential Library and Museum |
| Թաղուած | Richard Nixon Presidential Library and Museum |
| Քաղաքացիութիւն |  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Ի ծնէ անուն | անգլերէն՝ Richard Milhous Nixon |
| Հայր | Ֆրենսիս Էնթոնի Նիքսոն? |
| Մայր | Հաննա Միլհաուս Նիքսոն? |
| Ամուսին | Փեթ Նիքսոն? |
| զաւակներ | Թրիսիա Նիքսոն Կոքս? և Ջուլի Նիքսոն Էյզենհաուեր? |
|   |
| Ինքնագիր |  |
|   |
| Պարգեւներ | Ամերիկյան արշավանքի մեդալ?, «Ասիա-խաղաղօվկիանոսային արշավի» մեդալ?, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում տարած հաղթանակի մեդալ?, Ասպետական մեծ խաչի շքանշան. «Իտալիոյ Հանրապետութեան ունեցած վաստակին համար», Տարուան մարդ, Տարուան մարդ, Ազգային անվտանգության ծառայության մեդալ?, «Զինված ուժերի պահուստում ծառայության համար» մեդալ?, Գովասանքի մեդալ?, «Էլիս Այլընտ» պատուոյ շքանշան, «Իտալական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշան?, Պակիստանի շքանշան? և Navy and Marine Corps Commendation Medal? |
|

**Ռիչըրտ Նիքսըն** (անգլերէն՝ Richard Milhous Nixon), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 37-րդ նախագահը, ԱՄՆ 36-րդ փոխնախագահը (1953-1961)։ Այս պաշտօնը զբաղեցուցած է 20 Յունուար 1969-էն 9 Օգոստոս 1974։

Առաջին եւ միակ ԱՄՆ նախագահը, որ հեռացած է պաշտօնէն նախքան ժամկէտին լրանալը։

Ծնած է Քալիֆորնիա։

Իրաւաբան դառնալով՝ 1937-ին կը վերադառնայ հայրենի նահանգ, որպէսզի զբաղի իրաւաբանական գործունէութեամբ։

1942-ին, դաշնային կառավարութեան մէջ աշխատելու առաջարկ ստանալով, կնոջ հետ կը տեղափոխուի Ուաշինկթըն։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն կը ծառայէ ԱՄՆ-ի ռազմա-ծովային ուժերուն մէջ։

1946-ին կ'ընտրուի Ներկայացուցիչներու պալատի անդամ Քալիֆորնիայէն, իսկ 1950-ին՝ Սենատի։

1952-ի նախագահական ընտրութիւններէն ետք, երբ Տուայթ Էյզենհաուըր նախագահ կ'ընտրուի, Նիքսըն կը զբաղեցնէ փոխնախագահի պաշտօնը։ Ութ տարի այդ պաշտօնը զբաղեցնելէ ետք՝ 1960-ին, կը մասնակցի նախագահական ընտրութիւններուն, սակայն նուազագոյն տարբերութեամբ կը զիջի Ճոն Քենետիին։

1962-ին նոյնպէս անյաջող փորձ մը կը կատարէ Քալիֆորնիոյ նահանգապետի ընտրութիւններուն։

1968-ին Նիքսըն կրկին կը մասնակցի նախագահական ընտրութիւններուն եւ այս անգամ կը յաղթէ։

## Ծանօթագրութիւններ
# Գիրքի Միջազգային Չափանիշի Թիւ

**Գիրքի Միջազգային Չափանիշի Թիւ** (կամ ԳՄՉԹ, *անգլ.՝ International Standard Book Number կամ ISBN*) թուային հանրային գիրքի ստուգիչ թիւն է, որ իւրայատուկ է ամէն մէկ գիրքի համար։ Հրատարակիչ մարմիններն ու հրատարակչատունները կը գնեն եւ կամ կը ստանան իրենց ԳՄՉԹ-ն Միջազգային ԳՄՉԹ Վարչութենէն։

Տարբեր ԳՄՉԹ-ներ պէտք են նոյն գիրքերու տարբեր տարբերակներու համար, բայց ոչ գիրքի վերատպման համար։ Օրինակ, եթէ գիրք մը ունի ե-տարբերակ, կարծր կողքով տարբերակ, եւ թուղթէ կողքով տարբերակ, բոլորը տարբեր ԳՄՉԹ-ներ կ'ունենան. բայց եթէ գիրք մը նոյն ձեւով վերատպուի ու վերահրատարակուի, ԳՄՉԹ-ը կը մնայ նոյնը։

ԳՄՉՓ-ը կ'ըլլայ 10 թիւ եթէ 2007 թուականէն առաջ հրատարակուած գիրք մըն է, իսկ 13՝ եթէ հրատարակուած է 2007 թուականին, 1 Յունուարէն ետք։

## Ծանօթագրութիւններ

## Նշումներ
# Դերասան

**Դերասանը** անձ մըն է, որ կը խաղայ թատերական կամ կատակերգական ստեղծագործութիւններու մէջ եւ կ'աշխատի ֆիլմերու, թատրոնի, հեռատեսիլի, ձայնասփիւռի կամ այլ նման հաստատութիւններու մէջ:

## Ստուգաբանութիւն

1660 թուականէն ետք առաջին անգամ սկսաւ օգտագործումը *դերասան* եւ *դերասանուհի* բառերուն։ Օրինակ՝ անգլիացիները այդ բառը փոխ առած են ֆրանսերէնէ: *Դերասան* բառը առաջ կը բնորոշէր բեմի վրայ գործող անձը` անկախ սեռական պատկանելիութենէն։ Բայց հասարակական կեանքին մէջ մեծ տարածում գտաւ *դերասանուհի* բառը, որը կը բնորոշէր հաստատ իգական սեռի ներկայացուցիչները: Գործնականապէս *դերասանուհի* բառը մեծ կիրառում գտաւ 1950-1960 թուականներուն, երբ կանանց ներդրումը արդէն էական էր մշակոյթի մէջ: Այնուհետեւ մրցանակաբաշխութիւններու ժամանակ սկաւ օգտագործուիլ *դերասանուհի* բառը, բնորոշելու համար կին յաղթողները:

## Պատմութիւն

Դերասաններ Ճիմ Պրոչուն եւ Սթիւ Շալչլին *Մեծ Ձայնը՝ Աստուած եւ Մերմանը* թատերական ներկայացման:
Դերասանական խաղի ամէնէն առաջին արձանագրուած դէպքը կը վերաբերի 534 թուականին (թէեւ օրացոյցներու բազմաթիւ փոփոխութիւններու պատճառով որոշ ժամանակ նշելը դժուար է), երբ յոյն դերասան Թեփսիսը ելոյթ ունեցաւ Տիոնիոսի թատրոնին մէջ եւ դարձաւ առաջին յայտնի մարդը, որ պատմական կերպար բեմադրած էր։ Մինչդեռ Թեփսիսի դերը երգիչներ, պարողներ եւ մեկնաբաններ արձանագրած են միայն։ Թեփսիսի պատուին՝ դերասաններուն յաճախ կ'անուանեն *թեփսիաներ*: Թատերական առասպելները մինչեւ հիմա ալ կը հաւատան, որ Թեփսիսը մինչեւ այսօր գոյութիւն ունի որպէս ոգի եւ թատերական անյաջողութիւններէն շատերը կը վերագրեն անոր ուրուականի միջամտութեան։

Դերասանները վաղ միջնադարեան շրջանին աւանդաբար բարձր կարգավիճակ չունէին։ Անոնք թատերական խումբերով անընդհատ կը շրջէին եւ մարդոց վստահութեան չէին արժանանար։ Եւրոպայի շատ վայրերու մէջ դերասանները նոյնիսկ քրիստոնէական կանոններով չէին յուղարկաւորուիր եւ այդ դարաշրջանը կը համարէին, որ դերասանները դատապարտուած են նման ճակատագրի։ Այդ բացասական կարծիքը կը շարունակուէր մինչեւ 19-րդ դաուի սկիզբը, իսկ ատկէ ետք *դերասան* մասնագիտութիւնը դարձաւ ամէնէն յարգուած եւ տարածուած մասնագիտութիւններէն մէկը՝ արուեստի բնագաւառին մէջ:

## Յղումներ

Կաղապար:Քույրհղումներ
# 8 Մարտ

**8 Մարտ**, տարուան 67-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 68-րդ) օրն է։

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

* 1930, Ալպերթ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզպեք, հայ թատերական բեմադրիչ, կինոբեմադրիչ, սենարիստ, Իւզբէքական ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1957) (մահ.՝ 1976)։

## Մահեր

* 415, Հիփաթիա՝ յոյն փիլիսոփայ, թուաբանագէտ, աստղագէտ, գիտնական եւ Տնօրէնուհի Աղեքսանտրիոյ Նոր-պղատոնականութեան Դպրոցին․ կը սպաննուի Աղեքսանտրիոյ մէջ մոլեռանդ քրիտոնեայ խուժանէ (ծն․ 370)

## Տօներ

* Կիներու Միջազգային Օր