Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ճիպութի

| Բնակավայր |
| --- |
| Ճիպութի |
| **Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-so" does not exist։** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Դրօշակ | Զինանշան |
|  |  |

اتحاد، مساواة، سلام, Unité, Égalité, Paix, Unity, Equality, Peace, Единство, равенство, мир, Djibeauty և Undod, Cydraddoldeb, Heddwch |
|  |
| Երկիր |  Ճիպութի |
| Ներքին բաժանում | Djibouti Region?, Ալի Սաբիյեհ?, Արթա (երկրամաս)?, Դիխիլ?, Օբոքի երկրամաս? և Թանջուրահ? |
| Prime Minister of Djibouti? | Dileita Mohamed Dileita? և Abdoulkader Kamil Mohamed? |
| Օրէնսդրական մարմին | National Assembly? |
| Հիմնադրուած է՝ | 23 Յունիս 1977 |
| Տարածութիւն |
23 200±1 քմ² |
| Պաշտօնական լեզու | Ֆրանսերէն և Արաբերէն |
| Բնակչութիւն | 1 152 944 մարդ (2023) |
| Ժամային գօտի | UTC+3։00 և Africa/Djibouti? |
| Անուանուած է | Ջիբութի? |
| Պաշտօնական կայքէջ | presidence.dj |
|  |

**Ճիպութի**, (Արաբերէն: جيبوتي)  Ափրիկեան կղզիին հիւսիւս արեւելքը գտնուող երկիր: Պապ ալ մէնտիպի եւ Աթէնի ծոցի ափին, Ափրիկեան պոզի շրջանին մէջ:

Մայրաքաղաքին անունը նոյնինքն երկիրին անուանումն է՝ Ճիպութի: Հիմնադրուած է 23 Յունիս 1977-ին երբ անկախութիւնը ստացած է: Ինքնիշխան պետութիւն է, ունի իր վարչական համակարգը եւ նախագահը: Նախագահին անունն է Իսմայէլ Օմար Կիւէլլէ:

Բնակչութիւնը մէկ միլիոնէ աւելի է:

## Աշխարհագրութիւն

Երկիրին մակերեւոյթը գերազանցապէս լեռնային է:

Կլիման չոր եւ տաք՝ ծովեզերեայ շրջաններուն մէջ:

Երկիրին տարածութիւնն է 23,200 քմ:

Ունի երկու մեծ լիճեր՝ Ասալը եւ Աբէնը:

### Լեզու եւ Կրօնք

Պետական կրօնն է իսլամութիւնը, սակայն երկիրին մէջ գոյութիւն ունին այլ ազգերու պատկանող քաղաքացիներ:

Պետական լեզուներն են՝ Արաբերէնն ու Ֆրանսերէնը:

Աֆարը եւ Սոմալին, Արաբերէնի եւ ֆրանսերէնի կողքին, մայրենի լեզուներն են: Այսինքն՝ իրենց երկիրին բարբառը:

### Անունը եւ ստուգաբանութիւնը

Ճիպութին պաշտօնական օրէն կը ճանչցուի, իբրեւ Ճիպութիի Հանրապետութիւն: Տեղական լեզուով կը ճանչցուի իբրեւ «Yibuuti» եւ «Jabuuti»:

Անուան ստուգաբանութիւնը վիճելի է: Տեսութիւններ կան անոր ծագման մասին, որոնք կը տարբերին ըստ իրենց էթնիկ պատկանելիութեան: Տեսութիւններէն մէկն է, Աֆարական «Gabouti» բառէն, որ կը նշանակէ «plate»: Ուրիշ տեսութիւն մըն ալ «gabood»ի հետ, որ կը նշանակէ «բարձրաւանդակ/ սարահարթ»: Ճիպութի նաեւ կը նշանակէ «թոթի երկիր», եգիպտերէն «Djehuti»,  եգիտպական լուսինի աստուծմէն ետք:

### Ժամանակագրական կարգը

Ճիպութի երկիրը գոյութիւն ունի Ք. Ա. 25-րդ դարուն: Առաջին անունը կոչուած է «punt» ըստ հին Եգիպտացիներուն, որ կը նշանակէ «Աստուծոյ երկիրը»: Առաջին անգամ «punt» անունը յիշուած է Ք.Ա. 25-րդ դարուն:

Երկրորդ՝ «Adal» 900-1258, Հիմնուած է 9-րդ դարուն Սոմալցիներու կողմէ եւ դարձած է «Zeila» շրջանի կեդրոնը եւ մայրաքաղաքը:

Երրորդ՝ «Ifat Sultanate» (1285-1415)

Չորրորդը՝ «Adal Sultanate» (1415-1577)

Հինգերորդ՝ «Ottoman Eyalet» (1577-1867)

Վեցերորդ՝ «French rule» (1883-1967)

Եօթներորդ՝ «Djibouti Republic» (1967)

## Ծանօթագրութիւններ
# Հրէագիտութիւն

**Հրէագիտութիւն** հազուադէպ՝ **Յուդայականուսումնասիրութիւններ** (եբրայերէն՝ מדעי היהדות, *մատ'էյ հա*-*եահատութ*) կաճառական այն առարկան է որ կը զբաղուի Հրէաներն ու Հրէականութիւնը ուսումնասիրելով։ Հրէագիտութիւնը միջառարկայական է եւ կը միախմբէ պատմութեան (նամանաւանդ Հրէական պատմութիւնը), արեւմտեան Ասիական ուսումնասիրութիւններ (գաղութատիրական եւ աւելի տարածուած բառապաշարով կը կոչուի Միջին արեւելեան ուսումնասիրութիւններ եւ Մերձաւոր արեւելեան ուսումնասիրութիւններ), Ասիական ուսումնասիրութիւններ, Արեւելագիտութիւն, կրօնագիտութիւն, հնագիտութիւն, ընկերաբանութիւն (անգլերէն՝ sociology) լեզուներ (հրեաներունհետ առընչուող, ինչպէս Եբրայերէն, հրէից գերմաներէն անգլերէն՝ Yiddish, յուդայական արաբերէն եւն․․․), քաղաքագիտութիւն եւն․․․

## Տե՛ս Նաեւ

* Արեւելագիտութիւն։
* Արաբագիտութիւն։
* Հնդկաբանութիւն։
* Թիւրքագիտութիւն։
* Հայագիտութիւն։
* Իրանագիտութիւն։
* Չինաբանութիւն։

## Ծանօթագրութիւններ