Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Աւազամուկ

Աւազամուկ
**Աւազամուկ** (լատ.՝ Gerbillinae), կրծողներու ընտանիքէն։ Կ'ընդգրկէ շուրջ 18 ցեղ եւ 80 տեսակ։ Հայաստանի մէջ կարելի է հանդիպիլ աւազամուկերու չորս տեսակի՝ պարսկական, Վինոկրատովի, փոքր ասիական եւ Տալի։

## Արտաքին տեսք

Մարմինին երկայնքը 5-20 սմ է, պոչինը՝ 3- 24, 5 սմ։ Արտաքնապէս կը նմանի առնէտներուն, բայց պոչը մազակալած է եւ կը վերջանայ ընդհանրապէս արտայայտուած եւ սեւ վրձնիկով։
Յետին վերջոյթները աւելի երկար են, քան առջեւինները։ Որոշ աւազամուկեր կը շարժին ցատկելով։ Մորթին գոյնը դեղնաաւազագոյնէն գորշաաւազագոյնի մութ երանգներով է, փորին մասը՝ աւելի բաց։

## Սնունդ եւ բնակավայր

Գլխաւորաբար կը սնանին բուսական կերերով, բոյսերու կանաչ մասերով եւ սերմերով։ Կարգ մը տեսակներ ձմրան պաշար կը հաւաքեն: Կը բնակին անապատային, կիսանապատային եւ չոր տափաստանային գօտիներու մէջ (մինչեւ 2200 մ բարձրութիւններու մէջ), ուր յաճախ գերիշխող են։ Տեսակներուն մեծամասնութիւնը կը վարէ գաղութային, միւսները՝ կիսագաղութային կամ մենակեաց կեանք։ Կը բնակին գետնափոր, յաճախ՝ բարդ կառոյցով բուներու մէջ։ Գործունեայ են ամբողջ տարին, յատկապէս՝ մթնշաղին եւ գիշերը։

## Բազմացում եւ զարգացում

Կը բազմանան տարին 3-4 անգամ (Հայաստանի մէջ՝ 2-3), իւրաքանչիւր անգամ կ'ունենան մինչեւ 11 ձագ։

Աւազամուկերը վնասակար են, կը փճացնեն ցանքերը, երկաթուղիներու եւ ոռոգիչ ջրամբարներու հողաթումբերը, ինչպէս նաեւ կարգ մը վարակիչ հիւանդութիւններ կը փոխադրեն։

## Աղբիւրներ

* CMDC C111 "Normative Biology Diseases Gerbils"—Division of Comparative Medicine, Office of Research & Innovation, University of South Florida
* McKenna, M. C. and S. K. Bell. 1997. *Classification of Mammals above the Species Level*. Columbia University Press, New York.
* Musser, G. G. and M. D. Carleton. 1993. "Family Muridae". pp.501–755 in *Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference*. D. E. Wilson and D. M. Reeder, eds. Smithsonian Institution Press, Washington, D.C.
* Nowak, R. M. 1999. *Walker's Mammals of the World, Vol. 2*. Johns Hopkins University Press, London.
* Pavlinov, I. Ya., Yu. A. Dubrovskiy, O. L. Rossolimo, E. G. Potapova. 1990. *Gerbils of the World*. Nauka, Moscow.

|  |
| --- |
| *Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։*   |
# 1904 թուական

**1904 թուական**, նահանջ տարի, 20րդ դարու չորրորդ տարին է

## Դէպքեր

## Ծնունդներ

* Ապրիլ 15՝ Գուրգէն Գ. Սեւակ (, մ.1981), հայ մանկավարժ, լեզուաբան, հայագէտ
* Մայիս 15՝ Յակոբ Ս․Անասեան (մ.1988, Լոս Անճելըս), պատմաբան-աղբիւրագէտ, մատենագէտ ու բանասէր
* ամերիկահայ նկարիչներ՝
	+ Մարտ 15՝ Արման Մանուկեան (անգլերէն՝ Arman Manookian, մ.1931, Հոնոլուլու)
	+ Ապրիլ 15՝ Արշիլ Կորքի ( անգլերէն՝ Arshile Gorky, մ.1948)

### Անստոյգ ամսաթիւով

* Ահարոն Ստեփանեան (մ**․**1973), յօդուածագիր, գրաշարապետ եւ հրապարակագիր

## Մահեր

* 13 Յունիս՝ Նիքիֆորոս Լիթրաս (ծն․ 1832), յոյն գեղանկարիչ եւ գեղանկարչութեան ուսուցիչ
* Յունիս 28՝ Կարապետ Իւթիւճեան (ծն.1823), հրապարակագիր
* Յուլիս 3՝ Թէոտոր Հերզլ (եբր.՝ תאודור הרצל‎, հունգարերէն՝ Herzl Tivadar, ծն.1860), հրեա լրագրող, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ
* Յուլիս 15՝ Անթոն Փաւլովիչ Չեխով (ռուս.՝ Антон Павлович Чехов, ծն.1860), ռուս գրող եւ թատերագիր
* Անստոյգ ամսաթիւով՝
	+ Միհրան Ասքանազեան (ծն.1854), գրող
	+ Մելքոն Տիրացուեան (ծն.1837), նկարիչ
* Ազգային-ազատագրական մարտիկներ՝
	+ Ապրիլ 13՝ Հրայր Դժոխք (Արմենակ Ղազարեան, ծն.1864)
	+ Անստոյգ ամսաթիւով՝
		- Գայլ Վահան (Մինաս Տոլպաշեան, ծն.1872)
		- Աշոտ Երկաթ (Արմենակ Լեւոնեան, ծն.1871)

## Ծանօթագրութիւններ