Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 549[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  545 · 546 · 547 · 548 —  **549**  — 550 · 551 · 552 · 553
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 520‑ականներ · 530‑ականներ — **540‑ականներ** — 550‑ականներ · 560‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 5-րդ դար — **6-րդ դար** — 7-րդ դար
 |

**549 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 549 թվականն է,
VI դարի 49-րդ տարին։ Հանդիսանում է 6-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 540-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 548 և 550 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**549 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 549 *DXLIX* |
| Հուլյան օրացույց | 548—549 (հունվարի 3 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6057—6058 (սեպտեմբերի 3-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1301—1302 (ապրիլի 23 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3041—3042 (օգոստոսի 11-ից) *ՎԽԱ—ՎԽԲ* |
| Հրեական օրացույց  | 4309—4310
ד'ש"ט — ד'ש"י |
| Իսլամական օրացույց | 75 BH — 74 BH |
| Չինական օրացույց | 3245—3246 戊辰 — 己巳 դեղին վիշապ — դեղին օձ |
| Եթովպական օրացույց | 541—542 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 605—606 |
| - *Շակա սամվատ* | 471—472 |
| - *Կալի յուգա* | 3650—3651 |
| Իրանական օրացույց | 73 BP — 72 BP |
| Բուդդայական օրացույց | 1092 |
# Ֆեոդ

**Ֆեոդ** կամ **Ավատ** (ուշ լատիներեն feodum, feudum), ֆիեֆ, (ֆրանսերեն՝ fief), ֆի (անգլ.՝ fee), լեն (գերմ.՝ Lehn), Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում միջին դարերում հողատիրույթ կամ հաստատագրված եկամուտ (դրամով կամ բանաձևով), որ սյուզերենը պարգևում էր իր վասալին ժառանգաբար տիրելու համար՝ վերջինիս կողմից հօգուտ առաջինի ֆեոդալական ծառայություններ (ռազմական, մասնակցություն կառավարմանը, դատին և այլն) մատուցելու կամ սովորույթով նախատեսված դրամական վարձը մուծելու դիմաց։

Քանի որ վասալները, որպես կանոն, ստացած հողատարածության կամ եկամտի մի մասը հանձնում էին իրենց վասալներին («ենթաֆեոդացնում էին), ապա նույն հողատիրույթի նկատմամբ առաջանում էր միևնույն ֆեոդի սեփականության իրավունք ունեցողների շարք՝ ուղղահայաց դասավորված հիերարխիկ աստիճանի ձևով։ Զարգացած ֆեոդալիզմի շրջանում (XI-XV դարեր) Արևմտյան Եվրոպայում ֆեոդը եղել է տիրող դասակարգի սեփականատիրության առավել բնորոշ ձևը։

Ենթաֆեոդացման ընթացքում ֆեոդի մասնատման, ֆիեֆ-ռենտային պայմանագրերի լայն տարածման (որի դեպքում վասալը որպես ֆեոդ ստանում էր ոչ թե հողը գյուղացիներով, այլ միայն որևէ եկամտի իրավունք), վարձու զորքի անցնելու հետևանքով XV-XVI դդ․ ֆեոդի համակարգը վերածվեց իրավաբանական ֆիկցիայի։

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ֆեոդ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 606)։*  |
# 500[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  496 · 497 · 498 · 499 —  **500**  — 501 · 502 · 503 · 504
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 470‑ականներ · 480‑ականներ — **490‑ականներ** — 500‑ականներ · 510‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 4-րդ դար — **5-րդ դար** — 6-րդ դար
 |

**500 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 500 թվականն է,
100-րդ տարին V դարի։ Հանդիսանում է 4-րդ դարի վերջին տասնամյակի՝ 490-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 499 և 501 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**500 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 500 *D* |
| Հուլյան օրացույց | 499—500 (հունվարի 2 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6008—6009 (սեպտեմբերի 3-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1252—1253 (ապրիլի 23 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 2992—2993 (օգոստոսի 11-ից) *ՍՋՂԲ—ՍՋՂԳ* |
| Հրեական օրացույց  | 4260—4261
ד'ר"ס — ד'רס"א |
| Իսլամական օրացույց | 125 BH — 124 BH |
| Չինական օրացույց | 3196—3197 己卯 — 庚辰 դեղին ճագար — սպիտակ վիշապ |
| Եթովպական օրացույց | 492—493 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 556—557 |
| - *Շակա սամվատ* | 422—423 |
| - *Կալի յուգա* | 3601—3602 |
| Իրանական օրացույց | 122 BP — 121 BP |
| Բուդդայական օրացույց | 1043 |
# 542

| Տարիներ
 |
| --- |
|  538 · 539 · 540 · 541 —  **542**  — 543 · 544 · 545 · 546
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 520‑ականներ · 530‑ականներ — **540‑ականներ** — 550‑ականներ · 560‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 5-րդ դար — **6-րդ դար** — 7-րդ դար
 |

**542 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 542 թվականն է,
VI դարի 42-րդ տարին։ Հանդիսանում է 6-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 540-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 541 և 543 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**542 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 542 *DXLII* |
| Հուլյան օրացույց | 541—542 (հունվարի 3 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6050—6051 (սեպտեմբերի 3-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1294—1295 (ապրիլի 23 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3034—3035 (օգոստոսի 11-ից) *ՎԼԴ—ՎԼԵ* |
| Հրեական օրացույց  | 4302—4303
ד'ש"ב — ד'ש"ג |
| Իսլամական օրացույց | 82 BH — 81 BH |
| Չինական օրացույց | 3238—3239 辛酉 — 壬戌 սպիտակ աքաղաղ — սև շուն |
| Եթովպական օրացույց | 534—535 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 598—599 |
| - *Շակա սամվատ* | 464—465 |
| - *Կալի յուգա* | 3643—3644 |
| Իրանական օրացույց | 80 BP — 79 BP |
| Բուդդայական օրացույց | 1085 |
# 565[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  561 · 562 · 563 · 564 —  **565**  — 566 · 567 · 568 · 569
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 540‑ականներ · 550‑ականներ — **560‑ականներ** — 570‑ականներ · 580‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 5-րդ դար — **6-րդ դար** — 7-րդ դար
 |

**565 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 565 թվականն է,
VI դարի 65-րդ տարին։ Հանդիսանում է 6-րդ դարի յոթերորդ տասնամյակի՝ 560-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 564 և 566 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**565 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 565 *DLXV* |
| Հուլյան օրացույց | 564—565 (հունվարի 3 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6073—6074 (սեպտեմբերի 3-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1317—1318 (ապրիլի 23 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3057—3058 (օգոստոսի 11-ից) *ՎԾԷ—ՎԾԸ* |
| Հրեական օրացույց  | 4325—4326
ד'שכ"ה — ד'שכ"ו |
| Իսլամական օրացույց | 58 BH — 57 BH |
| Չինական օրացույց | 3261—3262 甲申 — 乙酉 կապույտ կապիկ — կապույտ աքաղաղ |
| Եթովպական օրացույց | 557—558 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 621—622 |
| - *Շակա սամվատ* | 487—488 |
| - *Կալի յուգա* | 3666—3667 |
| Իրանական օրացույց | 57 BP — 56 BP |
| Բուդդայական օրացույց | 1108 |
# Պոյա Նհու

Լճի արբանյակային պատկերը
**Պոյա Նհու**, լիճ Չինաստանում, Ցանցզի գետի ավազանում, Ցզյանսի նահանգում։ Մակերեսը մոտ 2,7 հզազար կմ² է, խորությունը ամռանը՝ 20 կմ, ձմռանը՝ մի քանի մետր։ Յանցզիի հետ միացած է վտակով։ Սովորաբար ջրի հոսքը կատարվում է Պոյաից Յանցզի, բայց ամռանը՝ Յանցզիի հորդացումների ժամանակ, տեղի է ունենում ջրերի հակառակ հոսք, և Պոյա Նհուի չափերը զգալիորեն մեծանում են։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոյա Նհու» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 376)։*  |
# Հուլիսի 15

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հուլիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |

**Հուլիսի 15**, տարվա 196-րդ (նահանջ տարիներին՝ 197-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 169 օր։

## Դեպքեր

* 1776 - Միլանում բացվում է Լա Սկալա թատրոնը
* 1795 - «Մարսելյեզը» պաշտոնապես դառնում է Ֆրանսիայի օրհներգը
* 1910 - իր գրքում Էմիլ Կրեպելինը իր նկարագրած հիվանդությանը տալիս է իր գործընկեր Ալոիս Ալցհայմերի անունը
* 1983 - Փարիզի Օրլի օդանավակայանում ԱՍԱԼԱ-ի թուրքական օդանավի դեմ կազմակերպած զինված գործողության ժամանակ սպանվում է 8, վիրավորվում՝ 55 մարդ
* 2006 - հիմնադրվում է Թվիթթեր միկրոբլոգային ծառայությունը
* 2009 - Տու-154 օդանավը Երևան թռչելիս Թեհրանի օդանավակայանից օդ բարձրանալուց 16 րոպե անց ենթարկվում է վթարի, զոհվում են օդանավի բոլոր 168 ուղևորներն ու անձնակազմի անդամները

## Ծնունդներ

* 1606 - Ռեմբրանդ վան Ռեյն հոլանդացի գեղանկարիչ
* 1812 - Բեննո Ադամ, Մյունխենի գերմանացի նկարիչ
* 1898 - Վարսենիկ Աղասյան, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ
* 1909 - Վալտեր Արամյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ
* 1911 - Աղավնի, հայ բանաստեղծուհի, արձակագիր, թարգմանչուհի
* 1930 - Ժակ Դերիդա ֆրանսիացի փիլիսոփա
* 1940՝
	+ Մկրտիչ Մինասյան, ճարտարապետ
	+ Խոսե Սարուխան, մեքսիկացի կենսաբան
* 1961 - Ֆորեսթ Ուիթակեր ամերիկացի դերասան
* 1965 - Դեյվիդ Միլիբենդ անգլիացի քաղաքական գործիչ
* 1973 - Ջոն Դոլմայան ամերիկահայ երաժիշտ
* 1986 - Ստոյա ամերիկացի պորնոդերասանուհի և մոդել
* 1990 - Զաք Պողոսյան ամերիկահայ հոկեյիստ

## Մահեր

* 1890 - Գոտֆրիդ Կելլեր շվեյցարացի գրող
* 1904 - Անտոն Չեխով ռուս գրող և դրամատուրգ
* 1916 - Իլյա Մեչնիկով ռուս կենսաբան
* 1977 - Կոնստանտին Ֆեդին ռուս գրող
* 1979 - Խուանա դե Իբարբուրու, ուրուգվայցի բանաստեղծ
* 2011 - Դոնարա Մկրտչյան, դերասանուհի
* 2012 - Սելեստա Հոլմ ամերիկացի դերասանուհի
* 2017 - Մարիամ Միրզախանի իրանցի մաթեմատիկոս

## Տոներ

* Բոթսվանա՝ Նախագահի օր
* Բրունեյ՝ Սուլթանի օր
* Մ.Ա.Վ.Ա. - ԸՆԿԵՐՈՒԹՅԱՆ ՕՐ
# Ժողովուրդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էժեն Դելակրուա - «Ժողովրդին առաջնորդող ազատությունը»
**Ժողովուրդ**, մարդու հոգնակի ձև, դիտվում է որպես մի ամբողջություն, որը վերագրվում է ինչպես էթնիկ խմբի կամ ազգի։

Օրինակ, հայերը միասին հայտնի են որպես «հայ ժողովուրդ», Եվրոպական գնչուները կազմում են «գնչու ժողովրդի» մեծ մասը և Պաղեստինյան արաբներին սկսել են անվանել «Պաղեստինյան ժողովուրդ»։

Ժողովուրդ տերմինը կարող է նշանակել՝

1. տվյալ երկրի բնակչությունը,
2. մարդկանց պատմականորեն կազմավորված սոցիալ-էթնիկական կայուն ընդհանրություններ՝ ցեղ, ազգություն, ազգ,
3. պատմական մատերիալիզմի մեջ՝ մարդկանց (ժողովրդական զանգվածների) հավաքականությունը, այն սոցիալական ուժերը՝ դասակարգերը, խավերն ու շերտերը, որոնք մասնակցում են հասարակական զարգացման առաջադիմական խնդիրների իրականացմանը։ Նախնադարյան հասարակարգում «ժողովուրդ» և «բնակչություն» տերմինները համընկել են։ Հակամարտ հասարակարգերում ժողովուրդը հիմնականում աշխատավոր դասակարգերն ու խավերն են։ Սակայն զարգացման առանձին փուլերում ժողովրդի մեջ են ընդգրկվում նոր կազմակերպվող շահագործող դասակարգերն ու խավերը, որոնք պայքարում են իրենց դարն ապրած դասակարգերի դեմ (օրինակ, բուրժուազիան՝ ֆեոդալիզմի դեմ մղվող պայքարի ժամանակաշրջանում)։ Ժողովուրդը պատմության կերտողն է, հասարակական զարգացման հիմնական ուժը, մարդկության նյութական ու հոգևոր արժեքներ ստեղծողը։

## Քաղաքականության մեջ

* Ժողովուրդը ՀՀ Սահմանադրության մեջ Արխիվացված 2015-10-03 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժողովուրդ» հոդվածին։ |

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  Ժողովուրդ հոդվածին
Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ժողովուրդ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 299)։*  |
# Պոլիֆոնիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քելեշե և ֆուստանելլա կրող ալբանական պոլիֆոնիկ ժողովրդական խումբ Սկրապարում
**Պոլիֆոնիա, պոլիֆոնիկ կերտվածք (կամ կոնտրապունկտ)**, բազմաձայնության տեսակ, որում ամբողջություն կազմող ձայները հավասարազոր են և օժտված են հարաբերական ինքնուրույնությամբ։ Այդ ձևերը կազմում են մեկ լիարժեք ստեղծագործություն լադահարմոնիկ, մետրառիթմական և այլ հիմքերի շնորհիվ։

## Պոլիֆոնիայի տեսակներ

Գոյություն ունի պոլիֆոնիայի երկու տեսակ՝ կախված այն հանգամանքից, թե պոլիֆոնիկ շարադրանքի կազմում հադես եկող ձայները մեկը մյուսի նկատմամբ ինչպիսի փոխհարաբերության մեջ են գտնվում։ Եթե ձայներից մեկի թեմատիկ նյութը նույնությամբ կամ փոփոխված ձևով կրկնվում է մյուս ձայնում, կոչվում է իմիտացիա պոլիֆոնիա։ Եթե միաժամանակ հնչող երկու կամ ավելի ձայները ողջ շարադրանքի ընթացքում տարբերվում են մեկը մյուսից, ապա պոլիֆոնիայի այս ձևն անվանում են ոչ իմիտացիոն կամ կոնտրաստային պոլիֆոնիա։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքում շատ հաճախ ձայներից մեկը, ստանձնելով գլխավոր դերը, որոշակիորեն առանձնանում է, իսկ մյուս ձայները ուղեկցող նշանակություն են ստանում. սրանք կոչվում են կոնտրապունկտային ձայներ։ Պոլիֆոնիկ շարադրանքով են գրվում երաժշտական մի շարք ժանրեր, ինչպիսիք են՝ ֆուգան (պոլիֆոնիկ ամենաբարդ ժանրը), ֆուգետտան, ֆուգատոն, ինվենցիան, կանոնը և այլն։

## Գրականություն

Ն.Վ. Դերոյան, Երաժշտական ստեղծագործության վերլուծություն, Երևան, 1985։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 362)։*  |
# Դեկտեմբերի 7[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Դեկտեմբեր** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |

**Դեկտեմբերի 7**, տարվա 341-րդ (նահանջ տարիներին՝ 342-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 24 օր։

## Դեպքեր

* 1988 - Հայաստանում տեղի ունեցավ ավերիչ երկրաշարժ, էպիկենտրոնում կազմելով՝ 9 բալ (ըստ MSK-64 12 բալանոց սանդղակի)։ Մոտավորապես 30 000 մարդ զոհվեց։

## Ծնունդներ

* 1598 - Լորենցո Բերնինի, իտալացի նշանավոր քանդակագործ և ճարտարապետ։
* 1925 - Ռաֆայել Ավագյան, հայ թարգմանիչ
* 1928 - Նոամ Չոմսկի, ամերիկացի լեզվաբան, փիլիսոփա, քաղաքական ակտիվիստ, գրող և դասախոս
* 1971 - Վլադիմիր Հակոբյան, շախմատի գրոսմայստեր
* 1980 - Ջոն Թերի, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* 1987 - Լիլիթ Հովհաննիսյան, հայ երգչուհի

## Մահեր

* 1845 - Ռուստամ Ռազա, Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտի ազգությամբ հայ թիկնապահը։
* 1943 - Ռութ Բելվիլ, լոնդոնցի կին գործարար, որն իր հաճախորդներին ժամանակ էր վաճառում\*
* 1993 - Վոլֆգանգ Պաուլ, գերմանացի ֆիզիկոս
# Մալթերեն

| **Մալթերեն** Malti |
| --- |
| Տեսակ | բնական լեզու և կենդանի լեզու |
| Ենթադաս | Sicilian Arabic? և հարավեվրոպական լեզուներ |
| Երկրներ |  Մալթա  Կանադա  ԱՄՆ  Ավստրալիա  Միացյալ Թագավորություն |
| Պաշտոնական կարգավիճակ |  Մալթա  Եվրամիություն |
| Խոսողների քանակ | 570 000 մարդ (2012) |
| Վերահսկող կազմակերպություն | Մալթայերենի ազգային խորհուրդ |
| Լեզվակիրների թիվը | 522 000 (2012) |
| ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ | անվտանգ |
| Դասակարգում | Սեմա-քամյան մակրոընտանիք
Սեմական ընտանիք
Արևմտասեմական ճյուղ
Կենտրոնասեմական լեզուներ
Արաբական ենթախումբ |
| Գրերի համակարգ | լատինական այբուբեն |
| IETF | mt |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | մլթ 430 |
| ISO 639-1 | mt |
| ISO 639-2 | mlt |
| ISO 639-3 | mlt |
|  |
| Սեմա-քամյան լեզուներ |
|  |
| Մալթերենի տարածվածությունը |
|  Maltese language Վիքիպահեստում |

**Մալթերեն** (ինքնանվանում՝ malti), մալթացիների լեզուն, Մալթայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն (անգլերենի հետ), Եվրոպական Միության պաշտոնական լեզուներից մեկը։

## Դասակարգում

Պատկանում է սեմական ընտանիքի սեմա-քամյան մակրոընտանիքին։ Մոտ է արաբերենին, հատկապես մաղրիբյան բարբառին, սակայն ներկայումս այն իր շարահյուսական, հնչյունային և բառային առանձնահատկություններով առանձին լեզու է համարվում։

## Օգտագործում

Լեզվակիրների թիվը՝ 522 000 (2012)։

Մալթերենի կարգավիճակը սահմանվում է Մալթայի Սահմանդրության 5-րդ հոդվածի 1-ին գլխով․

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 1. Մալթայի ազգային լեզուն մալթերենն է։
2. Մալթերենն ու անգլերենը, ինչպես նաև այլ լեզու, որը կարող է հաստատվել Խորհրդարանի կողմից (ըստ օրենքի՝ Ներկայացուցիչների պալատի անդամների ոչ պակաս, քան 2/3-ի հավանությամբ), պետք է լինեն Մալթայի պաշտոնական լեզուները, իսկ Կառավարությունը կարող է իր պաշտոնական գործունեության ժամանակ օգտագործել այս լեզուներից մեկը այն պայմանով, որ ցանկացած անձ կարող է դիմել Կառավարությանը պաշտոնական լեզուներից որևէ մեկով, և Կառավարությունը պարտավոր է պատասխանել այդ լեզվով։
3. Դատավարության լեզուն պետք է լինի մալթերենը, այն պայմանով, որ Խորհրդարանը կարող է անգլերենի օգտագործման որոշում կայացնել՝ սահմանված սույն կանոնակարգով։
4. Ներկայացուցիչների պալատը կարող է, կարգավորելով իր սեփական դատավարական կանոնակարգը, սահմանել լեզուն կամ լեզուները, որոնք պետք է օգտագործվեն Խորհրդարանի աշխատանքի և արձանագրման մեջ։-
 |  |

Մալթայի բնակչության մեծ մասը երկլեզու է։ Մալթերենն օգտագործվում է առօրյա կյանքում, Խորհրդարանում, եկեղեցում, ԶԼՄ-ում և համացանցում։ Խոսակցության ժամանակ մալթերենը հաճախ խառնվում է անգլերենի հետ։

## Տես նաև

* Պաշտոնական լեզուների ցանկ
* Լեզվաընտանիքների ցանկ
* Լեզուների ցանկեր

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մալթերեն» հոդվածին։ |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«մալթերեն»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |
# Մայրցամաքային փիլիսոփայություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայրցամաքային Եվրոպա
**Կոնտինենտալ** կամ **մայրցամաքային փիլիսոփայությունը** բնորոշում է ժամանակակից եվրոպական փիլիսոփայության երկու հիմնական ավանդույթներից մեկը։ Այս եզրույթը տարբերակում է մայրցամաքային եվրոպայի փիլիսոփայությունը անգլոամերիկյան կամ Անալիտիկ փիլիսոփայությունից, քանի որ այն ժամանակ, երբ սկսվեց տարբերակվել (20-րդ դարի երկրորդ կեսին) կոնտինենտալ փիլիսոփայությունը դոմինանտ ոճն էր, մինչդեռ անգլիական փիլիսոփայությունը գերակշռում էր առավելապես անգլախոս երկրներում։

## Ուղղությունները

Կոնտինենտալ փիլիսոփայությունը ներառում է հետևայալ ուղղությունները

* Կյանքի փիլիսոփայություն
* Երևութաբանական փիլիսոփայություն
* Էքզիստենցիալիզմ
* Հերմենեվտիկա
* Ստրուկտուրալիզմ
* Պոստստրուկտուրալիզմ և պոստմոդեռնիզմ
* Դեկոնստրուկտիվիզմ
* Ֆրանսիական ֆեմինիզմ
* Ֆրանսիական դպրոցի փիլիսոփայություն
* Հոգևերլուծություն
* Ֆրիդրիխ Նիցշեի և Կիերկեգոր Սյորենի փիլիսոփայությունը
* Մարկսիզմի ճյուղերի մեծամասնությունը (սրանից զատ գոյություն ունի նաև Անալիտիկ Մարկսիզմ, որը ենթարկվում է անալիտիկ փիլիսոփայության ավանդույթներին)

## Տես նաև

* Աշխարհագրության փիլիսոփայություն
# Չորեքշաբթի

ՉորեքշաբթիՇաբաթվա օր

շաբաթվա օրեր| Ենթակատեգորիա | non-holiday, օր |
| Մասն է | • ամիս  • շաբաթ |
| Կոչվել է ի պատիվ | Մերկուրի, չորս, Երեք, middle of, Water, Օդին, Wōdan |
| Նախորդ | • կիրակի • Երկուշաբթի • երեքշաբթի• **չորեքշաբթի** |
| Հաջորդ | • հինգշաբթի • ուրբաթ • շաբաթ |
| Code | E |
| Հերթական համար | 3, 4 |

**Չորեքշաբթի,** ըստ հուդայա-քրիստոնեական ավանդության շաբաթվա չորրորդ օրը, ինչպես որ հուշում է նրա անունը։ Հայերենի նման շաբաթվա չորրորդ օրվա իմաստով անունն է գործածվում նաև հունարենում, եբրայերենում, վրացերենում և պարսկերենում։ Համարվում է շաբաթվա չորրորդ աշխատանքային օր։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Չորեքշաբթի էջը Վիքիպահեստում |

| Շաբաթվա օրեր |
| --- |
|
Երկուշաբթի  • Երեքշաբթի  • Չորեքշաբթի  • Հինգշաբթի  • Ուրբաթ  • Շաբաթ  • Կիրակի |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«չորեքշաբթի»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |
# Սոնգ Ջե Կի

| Սոնգ Ջե Կի
성재기 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | սեպտեմբերի 11, 1967(1967-09-11) |
| Ծննդավայր | Դեգու |
| Մահացել է | հուլիսի 26, 2013(2013-07-26) (45 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Սեուլ, Հարավային Կորեա |
| Քաղաքացիություն |  Հարավային Կորեա |
| Ազգություն | կորեացի |
| Կրթություն | Yeungnam University? |
| Մասնագիտություն | փիլիսոփա |
| Ամուսին | Park Eun-kyong? |
|  Sung Jaeki Վիքիպահեստում |

 **Սոնգ Ջե Կի** (հանգըլ՝ 성재기, 成在基, Սեպտեմբերի 11, 1967 - Հուլիսի 26, 2013), հարավկորեացի մարդու իրավունքների պաշտպանության, քաղաքացիական իրավունքի ակտիվիստ, լիբերալիստ և փիլիսոփա։

## Արտաքին հղումներ

* *Suicide performance and journalist ethics* News Dongah *(անգլերեն)*
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (անգլերեն)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (անգլերեն)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (անգլերեն)
* South Korean channel films suicide Արխիվացված 2013-08-01 Wayback Machine (անգլերեն)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki Արխիվացված 2014-04-07 Wayback Machine (France)
* Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (Իսպաներեն)
* Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (Իսպաներեն)

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սոնգ Ջե Կի» հոդվածին։ |
# Վեստգոթեր

Վեստգոթերի տեղաշարժը
**Վեստգոթեր**, վիզիգոթեր, տերվինգներ, գերմանական հնագույն ցեղ, գոթերի արևմտյան ճյուղը։ 3-4-րդ դարերում բնակվել են Դնեստր գետից հյուսիս։ 370-ական թվականներից մասնակցել են ժողովուրդների մեծ գաղթին։ 418 թվականին Հարավային Գալլիայում հիմնել են առաջին բարբարոսական թագավորությունը Արևմտյան Հռոմեական կայսրության տարածքում՝ Թուլուզ կենտրոնով։ 5-րդ դարի 2-րդ կեսին նվաճել են Իսպանիայի մեծ մասը, որը Հարավային Գալլիայի կորստից (507) հետո դարձել է վեստգոթերի թագավորության հիմնական տարածքը (6-րդ դարի կեսից կենտրոնն էր Տոլեդո քաղաքը)։ Վեստգոթերը տեղական հողատերերի մի մասից բռնագրավել են վարելահողերի 2/3-ը։ Հռոմեական կարգերի հեա սերա շփումը նպասաել է վեստգոթերի անցմանը տոհմացեղային կարգից վաղ ֆեոդալականին։ Աստիճանաբար խաոնվելով տեղի իսպանա-հոոմեական բնակչությանը՝ վեստգեթերը ձուլվել են նրանց։ 711-718 թվականներին վեստգոթերի թագավորությունը նվաճել են արաբները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 382)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վեստգոթեր» հոդվածին։ |
# Հարավարևելյան Եվրոպա

Եվրոպան մշակութային հարևանությամբ։
**Հարավարևելյան Եվրոպան** ընդգրկվում է՝ Եվրոպա աշխարհամասի մեջ, կազմված է 9 պետություններից որոնք հիմնականում մտնում են Բալկանյան թերակղզու կազմի մեջ։ Դրանք են՝

Բուլղարիա

Սերբիա

Հայաստան

Վրաստան

Հունաստան

Ալբանիա

Բոսնիա և Հերցեգովինա

Մոնտենեգրո

Հյուսիսային Մակեդոնիա

Սրանցից Հունաստանը, Մոնտենեգրոն Ալբանիան գտնվում են Միջերկրական ծովի ափին, իսկ Բուլղարիան և Վրաստանը Սև ծովի ափին, մնացածները (Բոսնիա և Հերցեգովինա, Հյուսիսային Մակեդոնիա, Հայաստան, Սերբիա) ցամաքային պետություններ են։

Wikimedia | © OpenStreetMap
Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Հարավարևելյան Եվրոպա** կատեգորիայում։ |