# Հասմիկի թեյ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Հասմիկի թեյ
 |
| --- |
|  |
| Ենթատեսակ | թեյ և կանաչ թեյ |
|  Jasmine tea Վիքիպահեստում |

Հասմիկի թեյ
**Հասմիկի թեյ**, թեյ հասմիկի (լատին․՝ *Jasmínum*) ծաղիկներից, որը պատկանում է ծաղկային թեյերի և վերամշակված թեյերի տեսակներին։ Այն հայտնի է նաև որպես հասմիկի բույրով թեյ կամ պարզապես անուշաբույր թեյ։

Հասմիկի թեյի պատրաստման գործընթացը
Այս թեյի պատրաստման հիմնական բաղադրիչներն են թեյի տերևները և հասմիկի ծաղիկները, ինչի շնորհիվ այն ստանում է երկուսի բույրը։ Հասմիկի թեյը ծաղկային թեյերի մեջ բարձրակարգ տեսակ է համարվում։ Այն պատրաստվում է կանաչ թեյի մեջ հասմիկի ծաղիկներ ավելացնելով, այստեղից էլ՝ անվանումը։ Կանաչ թեյի տարբեր տեսակներ օգտագործվում են թեյի տարբեր հիմքերի պատրաստման համար, օրինակ՝ եթե Լոնծին (չինարեն՝ 龙井
) թեյը պատրաստվում է հասմիկի ծաղիկներով, ապա այն կոչվում է Լոնծին հասմիկի թեյ, իսկ եթե նույն կերպ մշակվում է վարդի ծաղիկներով, ապա ստացվում է Լոնծին վարդի թեյ։ Հասմիկով թեյը Չինաստանում ունի «գարնան բույրը» անվանումը։ Հասմիկի ծաղկի նմանվող թեյի գնդիկները ջրի մեջ բացվելիս հիշեցնում են ծաղկող բույս։ Ուտելուց հետո հասմիկով թեյը կարող է օգնել մարսողությանը, նվազեցնել ճարպը և թարմացնել շնչառությունը։

## Ծագում

Հասմիկով թեյի ծննդավայրն է համարվում Ֆու Ճոու քաղաքը (չինարեն՝ 福州
)։ Այստեղ թեյագործները դեռ Հան դարաշրջանից (մ.թ.ա. 206 – մ.թ. 220) սկսել են օգտագործել հասմիկ ծաղիկը թեյի պատրաստման համար։ Ֆու Ճոուն (չինարեն՝ 苏州
) երկար ժամանակ համարվել է Չինաստանի բարձրորակ հասմիկով թեյի արտադրության կենտրոն՝ սկսած Հարավային Սուն դարաշրջանից (1127–1279)։ Սակայն Ֆու Ճոու բարդ ու նրբաճաշակ մշակման մեթոդները, ինչպես նաև բարձրորակ հասմիկ ծաղկի պահանջարկը, մեծացրել են արտադրության ծախսերը, ինչի հետևանքով այս տարածաշրջանում հասմիկով թեյի արտադրությունը նվազել է, իսկ շուկան հիմնականում անցել է Գուանսի նահանգի (չինարեն՝ 广西
) Հենգսյան (չինարեն՝ 横县
) քաղաքին, որտեղ արտադրության ծախսերը ավելի ցածր են:

Ֆու Ճոու հասմիկով թեյը համարվում է Չինաստանի աշխարհագրական նշումով պաշտպանված արտադրանք։ Այն ընդգրկում է Ֆու Ճոու քաղաքի 10 շրջաններ և վարչական միավորներ, այդ թվում՝ Ցան Շան շրջան (չինարեն՝ 仓山区
), Ծին Ան շրջան (չինարեն՝ 晋安区
), Մա Վեյ շրջան (չինարեն՝ 马尾区
), Ճան Լը շրջան(չինարեն՝ 长乐区
), Ֆու Ցին քաղաք (չինարեն՝ 福清市
), Մին Հոու շրջան (չինարեն՝ 闽侯县
 ), Լյան Ծյան շրջան (չինարեն՝ 连江县
), Մին Ցին շրջան (չինարեն՝ 闽清县
), Լուո Յուան շրջան (չինարեն՝ 罗源县
), Յոն Թայ շրջան(չինարեն՝ 永泰县
)։ Այս շրջանները կազմում են Ֆու Ճոու հասմիկով թեյի հիմնական արտադրության գոտին։

## Քիմիական բաղադրություն

Հասմիկով թեյի բույրը ձևավորվում է հիմնականում հետևյալ բաղադրիչների շնորհիվ՝

Լինալոլ (չինարեն՝ 芳樟醇
), Բենզիլային ացետատ (չինարեն՝ 乙酸苄酯
), Ալֆա-ֆարնեզեն (չինարեն՝ α-法尼烯
), Բենզոյաթթվի միացություններ, Ինդոլ (չինարեն՝ 吲哚
), այս վեց միացություններից յուրաքանչյուրը կարևոր դեր ունի թեյի նուրբ բույրի ձևավորման գործում:

## Ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն

Ճան Յի յուանի (չինարեն՝ 张一元
) հասմիկով թեյի պատրաստման տեխնիկան, Վու Յու Թայի (չինարեն՝ 吴裕泰)
 հասմիկով թեյի պատրաստման տեխնիկան, ինչպես նաև Ֆու Ճոուի (չինարեն՝ 福州
) հասմիկով թեյի բույրով մշակման (չինարեն՝ 窨制
) ավանդական մեթոդը ընդգրկվել են Չինաստանի ազգային ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

## FAO-ի համաշխարհային կարևորության գյուղատնտեսական ժառանգություն

2014 թվականի ապրիլի 29-ին, Հռոմում ՄԱԿ-ի պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպության (FAO) նիստի ժամանակ, Ֆու Ճոուի հասմիկի աճեցման և թեյի մշակման համակարգը ճանաչվեց որպես համաշխարհային գյուղատնտեսական մշակութային ժառանգություն։

## ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն

2022 թվականի նոյեմբերի 29-ին Չինաստանի ավանդական թեյի մշակման տեխնիկան և սովորույթները գրանցվեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում, որտեղ ընդգրկվեց նաև Ֆու Ճոուի հասմիկով թեյը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հասմիկի թեյ» հոդվածին։ |