# Կատուներ և շներ

**<<Կատուներ և շներ>>** ( անգլ.՝ Cats & Dogs )**,** 2001 թվականին նկարահանված լրտես-կատակերգություն, ռեժիսոր Լոուրենս Գուտերմանի կողմից և սցենարիստներ Ջոն Ռեկուանի և Գլեն Ֆիկարանի կողմից։ Դրանում նկարահանվել են Ջեֆ Գոլդբլումը, Էլիզաբեթ Պերկինսը և Ալեքսանդր Փոլոքը, իսկ ձայնային դերասաններն են՝ Թոբի Մագուայրը, Ալեք Բոլդուինը, Շոն Հեյսը, Սյուզան Սարանդոնը, Չարլթոն Հեստոնը, Ջոն Լովիցը, Ջո Պանտոլիանոն և Մայքլ Քլարկ Դունկանը։

Պատմությունը կենտրոնանում է կատուների և շների հարաբերությունների վրա՝ պատկերելով հարաբերությունները որպես ինտենսիվ մրցակցություն, որտեղ երկու կողմերն էլ օգտագործում են կազմակերպություններ և մարտավարություններ, որոնք նման են մարդկանց լրտեսությանը։ Այն թողարկվել է Warner Bros.Pictures-ի կողմից 2001 թվականի հուլիսի 4-ին։ Ֆիլմը ստացել է տարբեր արձագանքներ և 60 միլիոն դոլար բյուջեով վաստակել 200,7 միլիոն դոլար։

| **Կատուներ և շներ** անգլ.՝ Cats & Dogs |
| --- |
| Տեսակ | կինոնկար |
| Ժանր | բադի մուվի, կինոկատակերգություն, մարտաֆիլմ, մանկական ֆիլմ և արկածային ֆիլմ |
| Թեմա | կատու և շուն |
| Շարքի մասն է | Cats & Dogs? |
| Ռեժիսոր | Լոուրենս Գութերման |
| Սցենարիստ | Ջոն Ռեքուա և Գլեն Ֆիքարա |
| Պրոդյուսեր | Թոնի Սքոթ, Էնդրյու Լազար, Քրիստոֆեր ԴեՖարիա, Warren Zide?, Ռիդլի Սքոթ և Craig Perry? |
| Գործադիր պրոդյուսեր | Քրիս Բենդեր, Բրյուս Բերման և J. C. Spink? |
| Երաժշտություն | Ջոն Դեբնի |
| Օպերատոր | Ջուլիո Մաքաթ |
| Խմբագիր | Մայքլ Սթիվենսոն |
| Երկիր |  ԱՄՆ և  Ավստրալիա |
| Լեզու | անգլերեն |
| Ընկերություն | Warner Bros., Village Roadshow Pictures, Zide/Perry Productions? և Rhythm and Hues Studios? |
| Դիստրիբյուտոր | ներքին կապ և Նեթֆլիքս |
| Տևողություն | 83 րոպե |
| Շարք | Cats & Dogs? |
| Սիկվել | Կատուներ և շներ. Քիթի Գալորի վրեժը |
| Թվական | հուլիսի 4, 2001 և հուլիսի 19, 2001 |
| Առաջադրում | Ոսկե ազնվամորի՝ վատագույն երկրորդ պլանի դերասանի համար |
| Պարգևներ | Ոսկե ազնվամորի՝ վատագույն երկրորդ պլանի դերասանի համար |
| MPAA վարկանիշ | PG |
| Շահույթ | 200 700 000 $ |
| catsanddogsmovie.warnerbros.com/cmp/main.html |

## Սյուժե

Բրոդիների ընտանիքի ընտանի կենդանին՝ Bloodhound Buddy-ն հետապնդում է կատվին և որոգայթում բռնվում է այլ կատուների կողմից։ Բացահայտվում է, որ կատուներն ու շները շատ խելացի, տեխնոլոգիային տիրապետող թշնամիներ են, որոնք կարող են խոսել, պատերազմ մղել գաղտնի օպերատորների հետ՝ միաժամանակ թաքցնելով իրենց իրական էությունը մարդկանցից։ Այն բանից հետո, երբ Բուտչ անունով Անատոլիական հովիվ շունը հայտնում է Բադիի բռնության մասին իր վերադասներին, շների լավագույն գործակալները ուղարկվում են ավարտելու Բադիի առաքելությունը. կանխել կատուների կողմից բոլոր մարդկանց ալերգիան՝ շների նկատմամբ։

Տեղական գոմում Բիգլի ձագերը ծաղրում են իրենց կրտսեր եղբորը գերությունից փախչելու փորձի համար։ Դոբերման Պինշեր գործակալը փոխարինում է աղբը փոքրիկ պինշեր գործակալների փաթեթով՝ չնկատելով ամենաերիտասարդ Բիգլին։ Քերոլինը` Բրոդիների մայրապետը, գալիս է նոր շուն որդեգրելու և ընտրում է Բիգլին` նրան անվանելով Լու այն բանից հետո, երբ իր որդի Սքոթին հեգնանքով առաջարկում է «Պարտվող(անգլերեն՝լուզեր)» անունը։

Լուի համար կատուների կողմից դրված պայթուցիկ թակարդը պայթեցնելուց հետո, Բուտչը, շփոթելով նրան վարժեցված օպերատորի հետ, նրան բերում է շների ընդհատակյա ցանց և ներկայացնում գործակալներին՝ Պիկին՝ չինական սրածայր շանը և Սեմին՝ բոբթեյլ։ Հասկանալով, որ Լուին քաղաքացիական անձ է, Բուտչը բարձրացնում է իր մտահոգությունները իր վերադասներին, սակայն մերժում է ստանում։ Լուին զեկուցվում է կատուների և շների միջև կոնֆլիկտի ծագման մասին, որը սկիզբ է առել Հին Եգիպտոսից, երբ կատուները կառավարում էին աշխարհը։ Բուտչը բացահայտում է, որ Բադին փախել է կատուներից և լրտեսների առևտուրից՝ թոշակի անցնելով Բոկա Ռատոնում գտնվող համատիրություն։

Միևնույն ժամանակ, պարսկական սպիտակ կատու պարոն Թինկլսը ծրագրում է շահագործել Բրոդիների պատրիարք պրոֆեսոր Չարլզի հետազոտությունը շների ալերգիայի վերաբերյալ՝ աշխարհը նվաճելու համար։ Նրա դավադրությունը ընդհատում է Սոֆին` կոմատոզ վիճակում գտնվող իր տիրոջ սպասուհին, ով սիրում է Թինկլսին ամոթալի զգեստներ հագցնել։ Թինկլսը հրամայում է իր կողմնակից Կալիկոյին՝ էկզոտիկ կարճ մազերով կատվին, ուղարկել Դևոն Ռեքս նինջաներին՝հետազոտությունը գողանալու համար։ Լուն ձախողում է գողությունը և հանդիպում է նախկին գործակալին և Բուտչի նախկին ընկերուհուն՝ Այվիին, Սալյուկի, ով խրախուսում է նրան կապվել Սքոթիի հետ։

Միստր Թինկլսը պայմանագիր է կնքում ռուս Կապույտ վարձկանի՝ Դիմիտրի Քենելկոֆի հետ, որը խաբում է Լուին և ռումբ է դնում Բրոդիի լաբորատորիայի դռան վրա։ Քենելկոֆը կռվում է Լուի և Բուտչի հետ՝ վնասելով Բրոդիների տունը, մինչև Բուտչը անջատում է ռումբը և գրավում Քենելկոֆին։ Հարցաքննության ժամանակ շները Քենելկոֆի ստամոքսից հանում են պարոն Թինկլսի գրությունը։

Սքոթիի հետ Լուի մասնակցությամբ բեկումից հետո Չարլզի մեքենան վերջապես գտնում է շների նկատմամբ մարդկանց ալերգիայի բուժման բանաձեւը։ Տունը փչացնելով՝ միստր Թինկլսը և Կալիկոն թակարդ են բացում Բրոդիների համար։ Սկզբում պարոն Թինկլսը գործարանի կոմատոզ տիրոջ՝ պարոն Մեյսոնի անվան տակ ճանապարհորդում է դեպի տոնածառ հավաքող գործարան, և աշխատակիցներին ուղարկում է տուն, այնուհետև Բրոդիներին գայթակղում է ֆուտբոլի ցուցադրության խաղի կեղծ տոմսերով՝ գրավելով ընտանիքը։

Շները մի տեսահոլովակ են ստանում պարոն Թինկլսից, որը պահանջում է Չարլզի հետազոտությունը որպես փրկագին Բրոդիների համար, և ամբողջ աշխարհի շները հավաքվում են մի հանդիպման՝ մաստիֆի գլխավորությամբ։ Երբ ժողովը որոշում է չհանձնել բանաձեւը, Լուն առերեսվում է Բուտչին։ Բացահայտելով, որ իրեն լքել է իր սեփականատերը, անհամակ Բուտչը թողնում է Լուին։ Հուսահատ Լուն բերում է պարոն Թինկլսին հետազոտությունը և կրկնակի խաչվում։ Բուտչը, հասկանալով, թե ինչ է տեղի ունեցել, արշավանք է կազմակերպում պարոն Թինկլսի գործարանում, որտեղ մկներին պատրաստում էին տարածել զանգվածային ալերգիան։

Մինչ Բուտչը, Այվին, Փիկն ու Սեմը կռվում են Թինկլսի կատվի ուժերի դեմ, Լուին ազատում է Բրոդիներին և Կալիկոյին, ում դավաճանել է Թինկլսը, բացահայտելով ընտանիքին, որ կարող է խոսել։ Լուին հաղթում է Թինկլսին, բայց նրան հարվածում է էքսկավատորը, քանի որ պայթյունը ոչնչացնում է ամբողջ գործարանը։ Բուտչը փրկում է թվացյալ մահացած Լուին՝ արցունքներով ընդունելով, որ Լուն ճիշտ է սիրել իր որդեգրած ընտանիքին, և Լուն արթնանում է։ Նա որոշում է վերադառնալ սովորական ընտանի կենդանու կյանքին Բրոդիների հետ, մինչև նա կարողանա ծառայել որպես լիարժեք գործակալ։

Միևնույն ժամանակ, Թինկլսին ուղարկում են ապրելու Սոֆիի և նրա երեք քույրերի հետ, որտեղ նրան ավելի նվաստացուցիչ հանդերձանք են հագցնում՝ որպես պատիժ շների դեմ իր գործողությունների համար։

## Դերեր

* Ջեֆ Գոլդբլը` պրոֆեսոր Չարլզ Բրոդիի դերում
* Էլիզաբեթ Պերկինս Քերոլին `Բրոդիի դերում
* Ալեքսանդր Պոլոք՝ Սքոթի՝ Բրոդիի դերում
* Միրիամ Մարգոլյես՝ Սոֆի աղախնի դերում
* Միրոն Նաթվիք `որպես պարոն Մեյսոն

### Ձայնային դերասաններ

* Թոբի Մագուայրը՝ Լուի Բրոդիի դերում. Բիգլ, ով ապրում է Բրոդի ընտանիքի հետ։
* Ալեք Բոլդուին՝ Բուտչի դերում. Անատոլիական հովիվ, փորձառու դաշտային գործակալ և Լուի դաստիարակ։
* Շոն Հեյսը ՝միստր Թինկլսի դերում՝ պարսկական կատու, ով կատվի գործակալների առաջնորդն էր և ձգտում է հաղթել բոլոր շներին ու կառավարել աշխարհը։
* Սյուզան Սարանդոն ՝Այվիի դերում. Սալյուկի, «տնային մարտահրավերներով» նախկին շան գործակալ, ով պատմություն ունի Բուտչի հետ։ Լուն հանդիպում է Այվիին, երբ նա պատրաստվում է գործակալ դառնալ։
* Չարլթոն Հեսթոնը ՝մաստիֆի դերում. անգլիական մաստիֆ և շների գործակալների առաջնորդ։
* Ջոն Լովիցը ՝որպես Կալիկո. էկզոտիկ կարճ մազերով կատու և պարոն Թինկլսի երկրորդ հրամանատարը։
* Ջո Պանտոլիանո՝ Պիկ, չինական սրածայր շան գործակալ։
* Մայքլ Քլարկ Դունկանը ՝Սեմի դերում, բոբթեյլի գործակալ։
* Բիլլի Ուեսթը՝ որպես նինջա կատու
* Դենի Մանը ՝ որպես նինջա կատու
* Գլեն Ֆիկարրա՝ Դիմիտրի Քենելկոֆի դերում․Ռուս կապույտ կատվի գործակալ, որին ուղարկում են պրոֆեսոր Բրոդիի լաբորատորիայում պայթուցիկ սարքելու։
* Փոլ Պեյպը ՝Վոլֆ Բլիցերի դերում, գայլ և «Canine News Network» լրատվականի թղթակից։ Նա CNN(Սի-էն-էն) լրատվականի համանուն թղթակցի պարոդիա։
* Վիկտոր Ուիլսոն՝ որպես Դոբերման Դիլլի սերժանտ
* Չարլզ Հաուերթոնը՝ որպես գերմանական հովիվ շների շտաբում
* Ռիչարդ Սթիվեն Հորվիցը ՝ձագի դերում
* Սալոմե Ջենսը ՝որպես քոլլի գլխավոր գրասենյակում

### Տիկնիկավարներ

* Ադամ Բեհր
* Քևին Կարլսոն
* Ալեխանդրո Դիաս
* Ռանդի Կապլան
* Ջոն Քենեդի
* Ղուկաս Խանլեան
* Բրյուս Լանոյլ
* Դրյու Մասի
* Գորդոն Ռոբերտսոն
* Միքելան Սիստի
* Ալլան Թրաութման
* Էմանուել Ռեյնոլդս

## Նկարահանում

Ֆիլմը նկարահանվել է Վանկուվերում, Բրիտանական Կոլումբիա և Eagle Creek ստուդիաներում, Բեռնաբիում` Բրիտանական Կոլումբիա, Կանադա, 2000 թվականի հունիսի 19-ից նոյեմբերի 17-ը։ Լուի շան տունը նկարահանվել է 1-ին բեմում, պարոն Մեյսոնի գրասենյակը և ծառերի հավաքման գործարանի ինտերիերը նկարահանվել է 2-րդ բեմում, իսկ շների հետ միջազգային հանդիպումը նկարահանվել է 3-րդ բեմում, մինչդեռ Բրոդիի տան հետնաբակը նկարահանվել է ստուդիայի հետնամասում, իսկ Բրոդիի տան առջևի արտաքին մասը նկարահանվել է Վանկուվերի 1661 W 45th պողոտա հասցեում։

## Թողարկում

«Կատուներ և շներ»-ը թողարկվել է Լունի Թունս-ի դասական «Chow Hound» կարճամետրաժով, որը նույնպես դիտվել է հենց ֆիլմում։ Երբ թողարկվեց 2001 թվականի Անկախության օրը ֆիլմը,այն դարձավ 1-ը՝ շրջանցելով «Սարսափ ֆիլմ 2»(Scary Movie 2)-ին, քանի որ ուրբաթից կիրակի ընկած ժամանակահատվածում հավաքեց 21,7 միլիոն դոլար՝ միջինը 7140 դոլար 3040 կինոթատրոններից։ Չորեքշաբթիից կիրակի ընկած ժամանակահատվածում այն ​​հավաքել է 35,8 միլիոն դոլար։ Հաջորդ շաբաթավերջին այն իջել է 44%-ով՝ իջնելով 3-րդ հորիզոնականը՝ հավաքելով 12 միլիոն դոլար, զիջելով «Օրենքով շիկահերը»(Legally Blonde)-ին և «Հաշիվը»(The Score)-ին և իր 12 օրվա համախառն եկամուտը հասցնելով 58,9 միլիոն դոլարի։ Ֆիլմը հավաքել է $93,4 մլն ԱՄՆ-ում և $107,3 ​​մլն արտասահմանում, ընդհանուր առմամբ $200,7 մլն ամբողջ աշխարհում՝ $60 մլն բյուջեով։

Cats & Dogs-ը թողարկվել է VHS-ով և DVD-ով 2001թ. հոկտեմբերի 23-ին։ Այլընտրանքային վերջաբանը, որը ցույց է տալիս, որ Սոֆին փոխարենը տանում է պարոն Թինկլսին կենդանիների հիվանդանոց՝ ստերիլիզացման համար, նույնպես ներառվել է որպես լրացուցիչ տարբերակներից մեկը։ Ավելի ուշ այն թողարկվել է Blu-ray-ով 2010 թվականի հուլիսի 20-ին՝ դրա շարունակության՝ «Քիթի Գալորի վրեժը»-ի թողարկումից 10 օր առաջ։

Կոմպոզիտոր Ջոն Դեբնիի սաունդթրեքը թողարկվել է 2001 թվականին։

## Քննադատություններ

«Կատուները և շները» Ռոթըն թոմեյթոուզ (Rotten Tomatoes)-ում ունի 54% հավանության վարկանիշ՝ հիմնված 117 ակնարկների վրա (63 դրական, 54 բացասական) և միջին գնահատականը 5,5/10: Կայքի քննադատական ​​կոնսենսուսում ասվում է. «Հիանալի հայեցակարգ է, բայց ֆիլմը չի կարողանում զարգացնել կերպարները, և որոշ կատակներ հարվածել կամ բաց թողնել»։ Metacritic-ում ֆիլմն ունի 100-ից 47 միջին գնահատական՝ հիմնված 26 գրախոսականների վրա՝ նշելով «խառը կամ միջին ակնարկներ»։

«Վաշինգտոն Փոստ»-ի թղթակից Ջեյն Հորվիցն այն անվանել է «զարմանալի սրամիտ և բարդ լրտեսական ֆիլմի կեղծիք, որը կխմկեցնի մեծահասակ ընտանի կենդանիների սիրահարներին և դեռևս կգրավի 6 տարեկան և բարձր երեխաներին իր տղայի և նրա շների սիրո պատմությունով և ընտանի կենդանիների ապտակով»։ Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին տվել է 3 աստղ 4-ից՝ գովաբանելով հատուկ էֆեկտները և CGI-ն։ Ի հակադրություն, «Լոս Անջելես Թայմս»-ից Քենեթ Թուրանը գրել է. «Նյարդայնացնող, մանկական և ավելի կատաղի, քան զվարճալի, «Կատուները և շները»-ը ունեն մի քանի հաճելի պահեր, բայց դրանց չարժե սպասել»։

«Կատուները և շները »առաջադրվել է Երիտասարդ արտիստի մրցանակի լավագույն խաղարկային ֆիլմի (կատակերգություն) և գեղարվեստական ​​ֆիլմի լավագույն դերակատարման համար՝ առաջատար երիտասարդ դերասան (Ալեքսանդր Պոլոք)։ Ջոն Դեբնին արժանացել է ԵՀՀԱՄ մրցանակին այս ֆիլմում իր երաժշտական ​​ներդրման համար այնքան լավ որքան «Արքայադստեր օրագրերը» և «Լրտես երեխաները»։

2001 թվականին Հեսթոնը ստացել է Ռեզիի մրցանակ երկրորդ պլանի վատագույն դերասանի համար՝ այս ֆիլմում «Մաստիֆի» դերի համար։

## Շարունակություններ

### «Կատուներ և շներ»;«Քիթթիի վրեժ»ը (2010)

«Կատուներ և շները» «Քիթթի Գալորի վրեժը» վերնագրով շարունակությունը, որի ռեժիսորն է Բրեդ Փեյթոնը, թողարկվել է 2010 թվականի հուլիսի 30-ին։ Մայքլ Քլարկ Դունկանը, Ջո Պանտոլիանոն և Շոն Հեյսը կրկնել են Սեմի, Փիքի և Միստր Թինկլսի դերերը, իսկ Նիկը Նոլթն ու Ուոլաս Շոնը փոխարինել են Ալեք Բոլդուինին և Ջոն Լովիցին ՝Բուտչի և Կալիկոի դերերում։ Այս ֆիլմում Լուին այժմ չափահաս է, իսկ նրա ձայնը հնչյունավորել է Նիլ Պատրիկ Հարիսը։Ջեյմս Մարսդենը, Քրիստինա Էփլգեյթը և Բեթ Միդլերը հնչեցնում են նոր կերպարների՝ համապատասխանաբար Դիգս, Քեթրին և Քիթի Գալոր անուններով։

### «Կատուներ և շներ» «Թաթերը միավորվում են» (2020)

Երրորդ մասը և առանձին շարունակությունը՝ «Թաթերը միավորվում են» ենթավերնագրով, ներկայացնում է նոր սյուժե, որը տեղի է ունենում նախորդ ֆիլմի իրադարձություններից 10 տարի անց։ Ի տարբերություն նախորդ երկուսի, երրորդ ֆիլմը թողարկվել է որպես ուղիղ վիդեո, թողարկում թվային տարբերակով 2020 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, իսկ DVD-ով և Blu-ray-ով՝ հոկտեմբերի 13-ին։ Այն նաև միակ ֆիլմն է, որը չունի բնօրինակ դերասանական կազմ։ Նոր ձայնային դերասանական կազմի մեջ են մտնում Մելիսա Ռաուչը, Մաքս Գրինֆիլդը և Ջորջ Լոպեսը։ Ռեժիսորը Շոն ՄաքՆամարան էր, նաև Էնդրյու Լազարի և Դեյվիդ Ֆլիգելի հետ համատեղ պրոդյուսերը, իսկ սցենարիստը՝ Սքոթ Բինդլինը։ Ֆիլմը համազգային կինոթատրոնում թողարկվեց Ավստրալիայում սեպտեմբերի 24-ին, իսկ Մեծ Բրիտանիայում՝ հոկտեմբերի 2-ին։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* «Կատուներ և շներ»(անգլ.) ֆիլմը Internet Movie Database կայքում
* «Կատուներ և շներ»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
* «Կատուներ և շներ»(անգլ.) ֆիլմը *Box Office Mojo* կայքում
* Կատուներ և շներ(անգլ.) ֆիլմը Rotten Tomatoes կայքում
* «Կատուներ և շներ»(անգլ.) ֆիլմը Metacritic կայքում։