# Արդյունաբերական պարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չշփոթել Բիզնես պարկ հոդվածի հետ։
Արդյունաբերական պարկ՝ գործարաններով, Քուինսթաուն (Նոր Զելանդիա):
Արդյունաբերական պարկեր Շորհեմ Դոկ համալիրում, Շորհեմ-բայ-Սի, Միացյալ Թագավորություն։
**Արդյունաբերական պարկ** (կամ արդյունաբերական գոտի) (անգլ.՝ industrial park, industrial estate or trading estate), հատուկ նախագծված և գոտիավորված տարածք, որը նախատեսված է արդյունաբերական զարգացման համար։ Այն կարելի է համարել բիզնես պարկի ավելի ընդլայնված տարբերակ, քանի որ վերջինս հիմնականում նախատեսված է գրասենյակների և թեթև արդյունաբերության, այլ ոչ թե ծանր արդյունաբերության համար։ Արդյունաբերական պարկերը հայտնի են իրենց կառուցման համեմատաբար պարզ եղանակով։ Դրանք հաճախ բաղկացած են լինում արագ կառուցվող մետաղական կոնստրուկցիաներից, որոնք երբեմն վառ գույներ ունեն։

## Առավելություններ

Դակարի արդյունաբերական գոտի, Սենեգալ։
Արդյունաբերական գոտի Թրիերում, Գերմանիա։
Էդմոնտոնի քաղաքային օդանավակայանի արդյունաբերական համալիրի մի մասը, Կանադա։
Արդյունաբերական պարկերը սովորաբար տեղակայված են քաղաքի հիմնական բնակելի տարածքի ծայրամասերում կամ դրանից դուրս, ունեն լավ տրանսպորտային հասանելիություն, այդ թվում՝ ավտոճանապարհներ և երկաթուղային գծեր։ Դրա օրինակ է Լոնդոնի Թեմզա Գեյթուեյ տարածքում գտնվող մեծ թվով արդյունաբերական գոտիները, որոնք տեղակայված են Թեմզա գետի երկայնքով։ Այդպիսի օրինակներ են նաև Սենեգալի Դաքարի արդյունաբերական գոտին, Գերմանիայի Թրիեր քաղաքի արդյունաբերական գոտին և Կանադայի Էդմոնթոնի օդանավակայանին կից արդյունաբերական համալիրը։ Արդյունաբերական պարկերը սովորաբար տեղակայվում են տրանսպորտային հանգույցներին մոտ, հատկապես այն վայրերում, որտեղ մի քանի տրանսպորտային եղանակներ են համընկնում՝ ներառյալ մայրուղիները, երկաթուղիները, օդանավակայանները և նավահանգիստները։ Հյուսիսային Ամերիկայի արդյունաբերական պարկերի մեկ այլ ընդհանուր հատկանիշ է ջրհան աշտարակը, որը օգնում է բավարար քանակությամբ ջուր պահել պարկի պահանջները բավարարելու և հրդեհաշիջման նպատակով, ինչպես նաև գովազդում է արդյունաբերական պարկը և բնակավայրը, քանի որ սովորաբար դրա վրա ներկված են համայնքի անունն ու տարբերանշանը։

Բլեք Ռիվեր Ֆոլս արդյունաբերական այգու ջրհան աշտարակ։
Հողատարածքները արդյունաբերական գոտիավորմամբ առանձնացնելու գաղափարը հետապնդում է մի քանի նպատակ.

* Մեկ բիզնեսի հաշվով ենթակառուցվածքների ծախսերի նվազեցում։ Դա ձեռք է բերվում՝ հատուկ ենթակառուցվածքները (ճանապարհներ, երկաթուղային գծեր, նավահանգիստներ, բարձր հզորության էլեկտրական մատակարարում (ներառյալ էլեկտրամատակարարման եռաֆազ համակարգը), կապի մալուխներ, մեծ ծավալի ջրի և գազի մատակարարում) մեկ սահմանազատված տարածքում կենտրոնացնելու միջոցով։
* Նոր բիզնեսների ներգրավում՝ մեկ վայրում ինտեգրված ենթակառուցվածքներ տրամադրելու շնորհիվ։
* Արդյունաբերական պարկերին արտոնություններ տրամադրելու հնարավորություն։
* Արդյունաբերական գործունեությունը քաղաքային տարածքներից առանձնացնելը, ինչը նպատակ ունի նվազեցնելու բնապահպանական և սոցիալական ազդեցությունը։
* Տեղայնացված բնապահպանական հսկողության ապահովում, որը համապատասխանում է արդյունաբերական տարածքի հատուկ կարիքներին։

## Համեմատական գնահատում

Համեմատական գնահատումը (բենչմարքինգ) օգնում է դասակարգել արդյունաբերական պարկերը՝ հիմնվելով տարբեր չափանիշների վրա, որոնք ներառում են արդյունավետությունը, ներդրումները, շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը, սոցիալական պատասխանատվությունը և կառավարումը (անգլ.՝ ESG)։ Արդյունաբերական պարկերում տեղակայված արտադրական ընկերությունների համար շատ կարևոր է օպերատորների աշխատանքի արդյունավետությունը, քանի որ ենթակառուցվածքների և ծառայությունների համար գանձվող ծախսերը որոշիչ գործոն են այդ ընկերությունների մրցունակության համար։

## Քննադատություն

Տարբեր արդյունաբերական պարկեր տարբեր չափով են բավարարում չափանիշներին։ Շատ փոքր համայնքներ ստեղծել են արդյունաբերական պարկեր, որոնք ունեն միայն մոտակա մայրուղու մատչելիություն, ինչպես նաև միայն հիմնական կոմունալ ծառայություններ և ճանապարհներ։ Հաճախ հասարակական տրանսպորտի հնարավորությունները սահմանափակ են կամ բացակայում են։

Զարգացող երկրների արդյունաբերական պարկերը, ինչպիսին, օրինակ, Պակիստանն է, բախվում են բազմաթիվ լրացուցիչ դժվարությունների։ Դրանցից են հմուտ աշխատուժի բացակայությունը և արմատապես տարբեր արդյունաբերական ճյուղերի (օրինակ՝ դեղագործություն և ծանր մեքենաշինություն) կուտակումը, ինչը հաճախ հանգեցնում է անբարենպաստ արդյունքների՝ հատկապես որակակենտրոն արդյունաբերության համար։

## Տարատեսակներ

Կենսատեխնոլոգիայի մեջ մասնագիտացած արդյունաբերական պարկը կոչվում է կենսատեխնոլոգիական արդյունաբերական պարկ։ Այն կարող է կոչվել նաև կենսաարդյունաբերական պարկ կամ էկոարդյունաբերական կլաստեր։

Այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Սինգապուրը և Հոնկոնգը, որտեղ հողը սակավ է, գոյություն ունեն բազմահարկ գործարաններ։ Դրանք սովորաբար նման են բնակելի շենքերի, սակայն յուրաքանչյուր հարկում տեղակայված են առանձին արդյունաբերություններ։ Այս բազմահարկ գործարաններն ունեն բեռնատար վերելակներ և ճանապարհներ, որոնք մուտք են ապահովում դեպի յուրաքանչյուր հարկում գտնվող գործարանային հատված։

## Երկրներ

### Հնդկաստան

Հնդկաստանը Ասիայի առաջին երկրներից է, որը գիտակցել է Արտահանման վերամշակման գոտիների (ԱՎԳ) (անգլ.՝ Export Processing Zone (EPZ)) մոդելի արդյունավետությունը արտահանումը խթանելու գործում։ Ասիայի առաջին ԱՎԳ-ն ստեղծվել է Կանդլայում 1965 թվականին։ Սակայն, հաշվի առնելով բազմաթիվ վերահսկողությունների ու թույլտվությունների, համաշխարհային մակարդակի ենթակառուցվածքների բացակայության և անկայուն հարկաբյուջետային ռեժիմի հետևանքով առաջացած թերությունները, ինչպես նաև երկիր ավելի մեծ օտարերկրյա ներդրումներ ներգրավելու նպատակով, 2000 թվականի ապրիլին հայտարարվել է Ազատ տնտեսական գոտիների (ԱՏԳ) (անգլ.՝ Special Economic Zone (SEZ)) քաղաքականությունը։ Ազատ տնտեսական գոտին աշխարհագրական տարածք է, որտեղ տնտեսական օրենքներն ավելի ազատական են, քան երկրի ներքին տնտեսական օրենքները։ Հնդկաստանն ունի հատուկ օրենքներ իր ԱՏԳ-ների համար։ «ԱՏԳ» կատեգորիան ընդգրկում է մի շարք ավելի մասնագիտացված գոտիներ, այդ թվում՝ ազատ առևտրի գոտիներ (ԱԱԳ), արտահանման վերամշակման գոտիներ (ԱՎԳ), ազատ գոտիներ, արդյունաբերական գոտիներ, ազատ նավահանգիստներ, քաղաքային ձեռնարկատիրական գոտիներ և այլն։ Սովորաբաբար, նման կառույցների հիմնական նպատակն է միջազգային ընկերությունների կամ բազմազգ կորպորացիաների կողմից խթանել օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները (անգլ.՝ Multi National Corporation (MNC))։

**Հնդկաստանի նշանավոր ազատ տնտեսական գոտիներ DGDC ԱՏԳ, Սուրաթ (SURSEZ)
* Դհոլերա ԱՏԳ, Գուջարաթ
* Divi's Laboratories Limited, Չիփփադա գյուղ, Վիշակհապատնամ, Անդհրա Պրադեշ (Դեղագործություն)
* DLF Cyber City, Գուրգաոն, Հարյանա (ՏՏ/ՏՏԱԾ)
* HCL ELCOT ԱՏԳ– Շոլինգնալուր, Չեննայ
* HCL IT city, Լաքնաու, Ուտար Պրադեշ (ՏՏ և ստարտափ)
* Infosys Technologies ԱՏԳ, Մանգալուրու, Բենգալուրու, Կառնատակա (ՏՏ/ՏՏԱԾ)
* Jindal Steel and Power, Չուդվար
* Կանդլա ԱՏԳ, Գանդհիդհամ, Գուջարաթ (KASEZ)
* POSCO India ԱՏԳ, Պարադիփ
* Մունդրա նավահանգիստ և հատուկ տնտեսական գոտի, Բազմապրոդուկտ
* Maharashtra Industrial Development Corporation Ltd., Պունե (ՏՏ/ՏՏԱԾ)
* Reliance Jamnagar Infrastructure Ltd., Ջամնագար (Բազմապրոդուկտ)
* Zydus Infrastructure Pvt. Ltd., Սանանդ, Ահմեդաբադ (Դեղագործություն)
* Larsen & Toubro Limited-ի ՏՏ/ՏՏԱԾ ԱՏԳ, Սուրաթ, Գուջարաթ
* Calica Group-ի "3rd eye voice" ՏՏ/ՏՏԱԾ ԱՏԳ, Ահմեդաբադ
* Gallops Engineering ԱՏԳ, Մորայյա, Չանգոդարի մոտ, Ահմեդաբադ
* Վատվա, Ահմեդաբադ
* Infocity IT Park, Գանդինագար, Գուջարաթ (ՏՏ/ՏՏԱԾ)
* GIFT ԱՏԳ, GIFT CITY, Գանդինագար, Գուջարաթ
* DAHEJ ԱՏԳ1 և 2, Թալ Վագրի, Բհարուչ
* TCS Garima Park ՏՏ/ՏՏԱԾ ԱՏԳ, Գանդհինագար
* WIPRO Limited, Դոդդականնելի գյուղ, Վարտհուր Հոբլի, Էլեկտրոնիկ Սիթի, Բենգալուրու (ՏՏ)
* Gujarat PCPIR, Դահեջ
* Payal Industrial Park

### Թուրքիա

Օրգանիզացված արդյունաբերական գոտիները (թուրքերեն՝ Organize Sanayi Bölgesi) Թուրքիայում հատուկ տնտեսական գոտիների տեսակ են։ Այս գոտիներն օրենսդրորեն կարգավորվել են 2000-2007 թվականներին և կարող են լինել երկու տեսակի՝

* Մասնագիտացված - միավորում են միայն կոնկրետ ոլորտի արդյունաբերություններ։
* Խառը - նախատեսված են տարբեր ոլորտների արդյունաբերությունների համար։

Այս գոտիներում ոչ բոլոր արդյունաբերություններին է թույլատրվում աշխատել։

## Տես նաև

* Քիմիական պարկեր

## Ծանոթագրություններ