# Կղզի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կղզի (այլ կիրառումներ)
Կիպրոս կղզին
Խաղաղ օվկիանոսի ամենամեծ կղզիները
**Կղզի**, բոլոր չորս կողմերից ջրով շրջապատված ցամաքի կտոր։ Կղզիներն առաջանում են երկրակազմական պրոցեսների ընթացքում։
Կան պետություններ, որոնք կազմված են բացառապես կղզիներից (Ինդոնեզիա, Ֆիլիպիններ և այլն)։ Երկրագնդի ամենամեծ կղզին Գրենլանդիան է՝ 2.1 միլիոն կմ² տարածքով։

## Տեսակներ

### Տարբերակումը մայրցամաքներից

Չկա կոնկրետ չափանիշ, որով կարելի է առանձնացնել կղզին մայրցամաքից կամ էլ կղզյակից։

Երկրաբանական առումով լայնորեն ընդունված տարբերություն կա կղզիների և մայրցամաքների միջև։ Կղզին ջրով շրջապատված հողատարածք է։ Մայրցամաքները նույնպես շրջապատված են ջրով, բայց քանի որ դրանք շատ մեծ են, դրանք կղզիներ չեն համարվում։

### Մայրցամաքային կղզիներ

Մայրցամաքային կղզիները պարզապես մայրցամաքի չընկղմված մասեր են, որոնք ամբողջությամբ շրջապատված են ջրով։

### Օվկիանոսային կղզիներ

Օվկիանոսային կղզիները կղզիներ են, որոնք չեն ընկած մայրցամաքների վրա։ Մեծամասնությունը հրաբխային ծագում ունի։ Մի քանի օվկիանոսային կղզիներ, որոնք հրաբխային չեն, տեկտոնական ծագում ունեն։

## 30 000 կմ²-ից մեծ տարածք ունեցող կղզիներ

| № | Կղզու անուն | Տարածք (կմ²) | Երկիր |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Գրենլանդիա | 2 175 600 |  Դանիա |
| 2 | Նոր Գվինեա | 790 000 |  Ինդոնեզիա և  Պապուա Նոր Գվինեա |
| 3 | Կալիմանտան (Բորնեո) | 737 500 |  Բրունեյ,  Ինդոնեզիա,  Մալայզիա |
| 4 | Մադագասկար | 587 041 |  Մադագասկար |
| 5 | Բաֆինի երկիր | 507 451 |  Կանադա |
| 6 | Սումատրա | 425 000 |  Ինդոնեզիա |
| 7 | Հոնսյու | 227 414 |  Ճապոնիա |
| 8 | Մեծ Բրիտանիա | 229 946 |  Միացյալ Թագավորություն |
| 9 | Վիկտորիա | 217 291 |  Կանադա |
| 10 | Էլսմիր | 196 236 |  Կանադա |
| 11 | Սուլավեսի (կղզի) | 174 600 |  Ինդոնեզիա |
| 12 | Հարավային կղզի | 150 737 |  Նոր Զելանդիա |
| 13 | Ճավա | 126 700 |  Ինդոնեզիա |
| 14 | Հյուսիսային կղզի | 114 050 |  Նոր Զելանդիա |
| 15 | Նյուֆաունդլենդ | 108 860 |  Կանադա |
| 16 | Կուբա | 105 007 |  Կուբա |
| 17 | Լուսոն | 104 688 |  Ֆիլիպիններ |
| 18 | Իսլանդիա | 102 828 |  Իսլանդիա |
| 19 | Մինդանաո | 94 630 |  Ֆիլիպիններ |
| 20 | Իռլանդիա | 84 406 |  Միացյալ Թագավորություն և  Իռլանդիա |
| 21 | Հոկայդո | 78 073 |  Ճապոնիա |
| 22 | Սախալին | 76 400 |  Ռուսաստան |
| 23 | Հայիթի | 74 700 |  Հայիթի և  Դոմինիկյան Հանրապետություն |
| 24 | Բանքս | 70 028 |  Կանադա |
| 25 | Շրի Լանկա | 65 268 |  Շրի Լանկա |
| 26 | Թասմանիա | 60 637 |  Ավստրալիա |
| 27 | Դևոն | 55 247 |  Կանադա |
| 28 | Հյուսիսային կղզի, Նոր Երկիր | 48 904 |  Ռուսաստան |
| 29 | Հրո Երկիր | 47 992 |  Արգենտինա և  Չիլի |
| 30 | Ալեքսանդր I-ի երկիր | 43 200 |  Անտարկտիդա |
| 31 | Աքսել Հեյբերգ | 43 178 |  Կանադա |
| 32 | Մելվիլ | 42 149 |  Կանադա |
| 33 | Սաութհեմփթոն | 41 214 |  Կանադա |
| 34 | Մարաժո | 40 100 |  Բրազիլիա |
| 35 | Շպիցբերգեն | 39 044 |  Նորվեգիա |
| 36 | Կյուսյու | 36 555 |  Ճապոնիա |
| 37 | Նոր Բրիտանիա | 36 514 |  Պապուա Նոր Գվինեա |
| 38 | Թայվան | 35 801 |  Թայվան |
| 39 | Հայնան | 33 572 |  Չինաստան |
| 40 | Ուելսի արքայազնի կղզի | 33 339 |  Կանադա |
| 41 | Հարավային կղզի | 33 275 |  Ռուսաստան |
| 42 | Վանկուվեր | 31 285 |  Կանադա |
| 43 | Թիմոր | 30 777 |  Արևելյան Թիմոր և  Ինդոնեզիա |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«կղզի»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կղզի» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 487)։*  |