# Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության պետական վարչական մարմինը, այսինքն՝ **Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը**, ընդհանուր տերմինն է Պետական խորհրդի (Կենտրոնական ժողովրդական կառավարություն) և տեղական ժողովրդական կառավարությունների համար՝ նրա ղեկավարության ներքո գտնվող բոլոր մակարդակներում։

Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսը պետական իշխանության բարձրագույն մարմինն է՝ մշտական հանձնաժողովով, այն հիմնականում իրականացնում է օրենսդիր իշխանություն և ընտրում պետության ղեկավարին (պետության նախագահին), վարչական մարմիններին (պետական խորհուրդ), ռազմական մարմիններին (Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողով), ինչպես նաև վերահսկիչ մարմիններին (Ազգային վերահսկիչ հանձնաժողով), դատական մարմիններին (Գերագույն ժողովրդական դատարան), դատախազական մարմիններին (Գերագույն ժողովրդական դատախազություն) և այլ հաստատություններին։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահը հանդիսավոր և խորհրդանշական պետության ղեկավար է, որը համատեղ իրականացնում է պետության ղեկավարի լիազորությունները Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի հետ, սակայն չի ղեկավարում պետական այլ մարմիններ։ Երկրի ներկայիս նախագահը Սի Ծինփինն է, որը բարձրագույն ղեկավարն է, քանի որ նա նաև Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղարն է և Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովի նախագահը։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարության ղեկավարն է վարչապետ Լի Քըցիանը, որը նախագահում է Պետական խորհրդի (Կենտրոնական ժողովրդական կառավարություն) ընդհանուր աշխատանքը և պատասխանատու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի և նրա մշտական հանձնաժողովի առջև։

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության քաղաքական կառուցվածքը ընդունում է ապակենտրոնացման համակարգ։ Ըստ Սահմանադրության՝ վարչական շրջանները՝ գավառների մակարդակով (նահանգներ, ինքնավար մարզեր և մունիցիպալիտետներ,，որոնք անմիջականորեն ենթակա են կենտրոնական կառավարությանը), վարչական շրջանները՝ պրեֆեկտուրայի մակարդակով ( պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաքներ, ինքնավար պրեֆեկտուրաներ) և վարչաշրջանի մակարդակով վարչական շրջանները (շրջաններ, շրջանի մակարդակի քաղաքներ, մունիցիպալ շրջաններ, դրոշակակիրներ), ավանների մակարդակով վարչական շրջաններ (քաղաքներ, էթնիկ ավաններ և քաղաքներ) ստեղծում են ժողովրդական համագումարներ, ժողովրդական համագումարների մշտական հանձնաժողովներ նույն մակարդակի վրա, ժողովրդական կառավարություն, վերահսկիչ կոմիտե, ժողովրդական դատարաններ և ժողովրդական դատախազություններ։ Ժողովրդական համագումարները բոլոր մակարդակներում ընտրված են ժողովրդավարական ճանապարհով և պատասխանատուեն ժողովրդի առաջ և վերահսկվում են նրանց կողմից։ Ընտրություններն անցկացվում են փուլերով, իսկ ուղղակի ընտրություններն անցկացվում են քաղաքի և շրջանի մակարդակներում։ Ընտրված ժողովրդական համագումարները քաղաքիի և շրջանի մակարդակներում այնուհետև ընտրում են ավելի բարձր մակարդակի ժողովրդական համագումարներ, և այդ պատգամավորները ընտրում են Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի պատգամավորներին։ Գործնականում կենտրոնական իշխանությունը կարող է արդյունավետորեն վերահսկել տեղական ինքնակառավարման մարմինները պաշտոնյաների նշանակման միջոցով, սակայն տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ունեն նաև ինքնավարության զգալի աստիճան։ BBC-ի զեկույցի համաձայն՝ հարցումները ցույց են տալիս, որ 2003-2009 թվականներին քաղաքացիների մոտ 80-95%-ը գոհ է կենտրոնական իշխանության աշխատանքից。:

## Պատմություն

1921 թվականի հուլիսի 23-ին Շանհայում տեղի ունեցավ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության առաջին ազգային համագումարը։ Հայտարարեց Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության պաշտոնական ստեղծման մասին։ 1927 թվականի օգոստոսի 7-ին Կոմունիստական ինտերնացիոնալի օգնությամբ Չինաստանի Կոմկուսի Կենտրոնական կոմիտեն անցկացրեց օգոստոսի 7-ի կոնֆերանսը Հանկոուում, որը ամփոփեց հեղափոխական ձախողման փորձը նույն թվականի ապրիլի 12-ի դեպքից հետո, որը հաստատվեց։ Ագրարային հեղափոխություն և զինված ապստամբություն իրականացնելու քաղաքականությունը, հակադրվել է քաղաքականությանը և աստիճանաբար բացվող «սովետական տարածքներ» կոչվող հենակետային տարածքներին, որոնք սկիզբ են դրել Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության սկզբնական կառավարման փորձին։

Մինչ Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության հաղթանակը Կումինտանգի և Կոմունիստական կուսակցության միջև երկրորդ քաղաքացիական պատերազմում՝ 1949 թվականին, ազատագրված տարածքներում ստեղծվել էին համապատասխան տեղական կառավարման համակարգեր։ Սեպտեմբերի 27-ին Չինաստանի Ժողովրդական Քաղաքական Խորհրդատվական Կոնֆերանսի առաջին լիագումար նիստում ընդունվեց «Կենտրոնական ժողովրդական կառավարության կազմակերպչական օրենքը»։ Սեպտեմբերի 30-ին ընտրվեց Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կենտրոնական ժողովրդական կառավարման կոմիտեն, ընտրվել են Կենտրոնական ժողովրդական կառավարության նախագահը, փոխնախագահները և անդամները։ Հոկտեմբերի 1-ին Կենտրոնական Ժողովրդական Կառավարության Կոմիտեի առաջին ժողովը հայտարարեց Կենտրոնական ժողովրդական կառավարության ստեղծման մասին։ Համաձայն «Կենտրոնական ժողովրդական կառավարության կազմակերպչական օրենքի»՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կենտրոնական ժողովրդական կառավարությունը կազմված է Կենտրոնական ժողովրդական կառավարության կոմիտեից և Կառավարության կառավարման խորհուրդից, Գերագույն ժողովրդական դատարանից, Գերագույն ժողովրդական դատախազությունից և Ժողովրդական Հեղափոխական ռազմական հանձնաժողովից (հետագայում ավելացվեց Պետական պլանավորման հանձնաժողովը)։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրման առաջին օրերին երկիրը բաժանված էր վեց խոշոր վարչական շրջանների, որոնք գտնվում էին Հյուսիսային Չինաստանի և Հյուսիսարևելյան Ժողովրդական կառավարությունների իրավասության ներքո (Հարավ-Արևմտյան, Կենտրոնական Հարավային, Արևելյան Չինաստան և Հյուսիս-արևմուտք)։ Ռազմական և քաղաքական հանձնաժողովները, Ինքնավար մարզերի և մունիցիպալիտետների ղեկավարները անմիջականորեն ենթակա են Կենտրոնական կառավարությանը

1954 թվականի Սահմանադրությունը սահմանում է. «Բոլոր մակարդակների տեղական ժողովրդական կոմիտեները տեղական ժողովրդական կառավարություններն են բոլոր մակարդակներում»։ Եվ նրա կանոնադրական լիազորությունները բաժանված են Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի, Պետության Նախագահի, Պետական խորհրդի, Ազգային պաշտպանության հանձնաժողովը, Գերագույն ժողովրդական դատարանը և Գերագույն ժողովրդական դատախազությունը։ Ինչ վերաբերում է բնակավայրերին, ապա Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո բոլոր բնակավայրերը աստիճանաբար դուրս եկան ռազմական վերահսկողությունից, վերացրեցին ռազմական վերահսկողության կոմիտեները, ստեղծեցին տեղական ժողովրդական կառավարությունները որպես իրենց վարչական մարմիններ և ստեղծեցին ժողովրդական դատարաններ և ժողովրդական կառավարության ժողովրդական դատախազություններ, դատական և դատախազական մարմիններ։ Սահմանադրությունից հետո ժողովրդական իշխանությունը փոխվեց ժողովրդական կոմիտեի՝ շարունակելու որպես վարչական մարմին։ Տարբեր մակարդակների տեղական ժողովրդական համագումարները պետական իշխանության մարմիններն են, իսկ տեղական ժողովրդական դատարանները և ժողովրդական դատախազությունները համապատասխանաբար դատական և դատախազական մարմիններն են։

Մշակութային հեղափոխության սկզբից հետո, Լյու Շաոկիի տապալմամբ և նահանգի նախագահի երկարաժամկետ բացակայությամբ, տեղական հեղափոխական կոմիտեները փոխարինեցին տեղական կուսակցական կոմիտեներին և ժողովրդական կառավարություններին՝ որպես տեղական պետական մարմիններ, որոնք միավորում էին կուսակցությունը, կառավարությունը և զինվորականներին։ Ժողովրդական դատարանները և դատախազությունները՝ բոլորը վերահսկվում էին PLA-ի կողմից, արգելափակված աշխատանքը։ Կառավարման այս ձևը ձևավորվել է ավելի ուշ յոթերորդ հնգամյա սահմանադրության մեջ։ 1975 թվականի Սահմանադրությունը սահմանում է, որ «տեղական հեղափոխական կոմիտեները բոլոր մակարդակներում հանդիսանում են տեղական ժողովրդական համագումարների մշտական մարմինները բոլոր մակարդակներում, և միևնույն ժամանակ դրանք տեղական Ժողովրդական կառավարության բոլոր մակարդակներում են»։ Ժողովրդական դատախազությունը վերացավ, իսկ դատախազական իշխանությունն իրականացնում էին հանրային անվտանգության մարմինները, երկրի նախագահը և փոխնախագահը նույպես վերացան, իսկ համապատասխան լիազորությունները փոխարինվեցին Չինաստանի Կոմկուսի Կենտկոմի և Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական կոմիտեի նախագահով։

1978 թվականի Սահմանադրությունը վերականգնեց ժողովրդական դատախազական համակարգը և սահմանեց, որ «բոլոր մակարդակների տեղական հեղափոխական կոմիտեները, այսինքն՝ տեղական ժողովրդական կառավարությունները բոլոր մակարդակներում, տեղական ժողովրդական համագումարների գործադիր և վարչական մարմիններն են բոլոր մակարդակներում։ Պետության տեղական բոլոր մակարդակներում Ժողովրդական կոմունաների ժողովրդական համագումարներ Հեղկոմը ցամաքային քաղաքական կազմակերպությունն է և կոլեկտիվ տնտեսության առաջատար մարմինը»։

Գործող 1982 թվականի Սահմանադրությունը սահմանում է, որ «Տեղական ժողովրդական կառավարումները բոլոր մակարդակներում տեղական պետական իշխանության գործադիր մարմիններն են բոլոր մակարդակներում, ինչպես նաև պետության տեղական վարչական մարմիններն են բոլոր մակարդակներում»։ Գործող «Սահմանադրության» 95-րդ հոդվածը նաև նշում է, որ «մարզերը, համայնքները, որոնք անմիջականորեն ենթակա են Կենտրոնական կառավարությանը, գավառները, քաղաքները, մունիցիպալ շրջանները, ավանները, էթնիկ ավանները և քաղաքները պետք է հիմնեն ժողովրդական համագումարներ և ժողովրդական կառավարություններ»։ 1982 թվականի Սահմանադրությունը վերականգնեց նախագահի և տեղակալի պաշտոնների հաստատումը։

Գործող Սահմանադրությամբ առանձին-առանձին ստեղծվել են տեղական էթնիկ մարզային ինքնավարության մարմիններ։ Սա սահմանում է Սահմանադրության 112-րդ հոդվածը։ 1999 թվականին Մակաոյի վերադարձից հետո ստեղծվեցին Հոնկոնգի հատուկ վարչական շրջանը և Մակաոյի հատուկ վարչական շրջանը, որոնք մեկ երկիր են, սակայն ունեն երկու համակարգ և բարձր աստիճանի ինքնավարություն։ Կառավարության կառավարումը կարգավորվում է Հատուկ վարչական շրջանի հիմնական օրենքով։ «Սահմանադրության» 112-րդ հոդվածը սահմանում է. «Էթնիկ ինքնավար տարածքներում ինքնակառավարման մարմիններն են ժողովրդական համագումարները և ինքնավար շրջանների, ինքնավար պրեֆեկտուրաների և ինքնավար շրջանների ժողովրդական կառավարությունները»։ Վարչական շրջանը և Մակաոյի հատուկ վարչական շրջանը հանդես են գալիս որպես մեկ երկիր, ունեն երկու համակարգեր և ինքնավարության բարձր աստիճան, իսկ կառավարության կառավարումը կարգավորվում է Հատուկ վարչական շրջանի հիմնական օրենքով։

## Կենտրոնական պետական գործակալություն

Կենտրոնական պետական կառույցը՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության 1982 թվականի Սահմանադրությամբ։
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարման համակարգը ժողովրդական կոնգրեսի համակարգն է։ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրությունը սահմանում է, որ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում ողջ իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, իսկ մարմինները, որոնց միջոցով ժողովուրդն իրականացնում է պետական իշխանությունը, Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսն է և տեղական ժողովրդական համագումարները տարբեր մակարդակներում։ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսը և տեղական ժողովրդական համագումարները տարբեր մակարդակներում ընտրված են ժողովրդավարական ճանապարհով, պատասխանատու են ժողովրդի առաջ և ենթակա են նրանց հսկողության։

Ի տարբերություն իշխանությունների տարանջատման, որն այսօր հիմնականում ընդունվել է միջազգային հանրության կողմից, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը ընդունում է իշխանությունների և դրանց միավորման համակարգը։ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսը և նրա մշտական հանձնաժողովը պետական իշխանության մարմիններն են, իսկ Պետական խորհուրդը նրա գործադիր մարմինն է։

### Ազգային Ժողովրդական Ներկայացուցչական Ժողով

Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսը պետական իշխանության բարձրագույն մարմինն է։ Գործող Սահմանադրության 62-րդ և 63-րդ հոդվածների համաձայն՝ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսն ունի ամենաբարձր օրենսդիր իշխանությունը, որոշումներ կայացնելու ամենաբարձր լիազորությունները, նշանակման և ազատման ամենաբարձր լիազորությունները, ինչպես նաև Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ամենաբարձր վերահսկիչ իշխանությունը և ունի Սահմանադրության և հիմնական օրենքների և բյուջեների վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու իրավասություն՝ պայմանագրային գործեր, արտակարգ դրություն մտցնելու որոշում, պատերազմական դրություն, համաներման հայտարարում, ազգային մոբիլիզացիա և պետության այլ կարևոր հարցեր։

Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովը Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական մարմինն է։ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովը բաղկացած է նախագահից, մի քանի փոխնախագահներից, գլխավոր քարտուղարից և մի քանի անդամներից։ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի Մշտական Հանձնաժողովը պատասխանատու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսին և զեկուցում է իր աշխատանքի մասին:Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովն իրավունք ունի հաստատել Պետխորհրդի նախարարների, տարբեր կոմիտեների տնօրենների, Չինաստանի Ժողովրդական բանկի կառավարչի, Ազգային աուդիտի բյուրոյի գլխավոր աուդիտորի, Կենտրոնական ռազմական ծառայության անդամների նշանակումը։ Հանձնաժողովը, Գերագույն ժողովրդական դատարանի փոխնախագահը և Գերագույն ժողովրդական դատախազության գլխավոր դատախազի տեղակալը և իրավասու են լուծել ընդհանուր իրավական օրինագծերը և իրավական մեկնաբանությունների օրինագծերը, վերանայել բյուջեի օրինագծերը, համաներման օրինագծերը և պայմանագրային օրինագծերը. մտնել արտակարգ կամ պատերազմական դրություն, երբ Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսը նիստ չի անում, և հայտարարի համաներում, ազգային մոբիլիզացիա և այլ կարևոր ազգային հարցեր։

### Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահ

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահի պաշտոնը ստեղծվել է 1954-ից 1975 թվականներին և 1982 թվականից։ Այն «հանդիսավոր» և «խորհրդանշական» պետության ղեկավար է, որն ընտրվել է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի լիագումար նիստի կողմից և չի ղեկավարում պետական այլ մարմիններ, չի վերահսկում իրական իշխանությունը։ Պետության նախագահը պետական մարմիններից մեկն է և գտնվում է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի` պետական իշխանության բարձրագույն մարմնի ենթակայության տակ։ Որոշումներ է կայացնում, զբաղվում պետական գործերով և պատասխանատու է դիվանագիտական վարվելակարգի համար, բայց պատասխանատու չէ կոնկրետ խնդիրների համար, ներառյալ վարչական և ռազմական գործերը։

Պետության Նախագահի անգործունակության, մահվան կամ պաշտոնանկության դեպքում պետության նախագահի պարտականությունները ներկայացնում է պետության փոխնախագահը։ Եթե իրավիճակն այնքան լուրջ է, որ ոչ նախագահը, ոչ փոխնախագահը չեն կարող կատարել իրենց պարտականությունները, ապա Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի նախագահն իրենց լիազորություններն կիրականացնի մինչև նոր նախագահ ընտրվի, կամ գործող նախագահը կարողանա վերադառնալ իր պաշտոնին։ . 1982 թվականի Սահմանադրությունը սահմանում է, որ երկրի նախագահը կարող է վերընտրվել մեկ անգամ, իսկ 2018 թվականին սահմանադրության փոփոխությունից հետո վերընտրվելու սահմանափակումը վերացվել է։ Ճոնհայը, որը գտնվում է Պեկինի Սիչըն շրջանի Արևմտյան Չանան պողոտայում, նախագահի ոչ պաշտոնական նստավայրն է, ինչպես նաև Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական կոմիտեի և Պետական խորհրդի նստավայրը։

### Պետական խորհուրդ

«Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրությունը» սահմանում է, որ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Պետական խորհուրդը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության բարձրագույն պետական իշխանության գործադիր և պետական կառավարման բարձրագույն մարմինն է։ Պետական խորհուրդն իրականացնում է առաջնահերթ պատասխանատվության համակարգը։ Պետական խորհրդի վարչապետը առաջադրվում է պետության նախագահի կողմից և նշանակվում Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի կողմից, նա պետական կառավարման բարձրագույն ղեկավարն է։ Վարչապետը ղեկավարում է Պետական խորհրդի ընդհանուր աշխատանքը և Պետական խորհրդի անունից հաշվետու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսին և նրա մշտական հանձնաժողովին։ Փոխվարչապետերը և նահանգային խորհրդականները օգնում են վարչապետին իր աշխատանքում և հաշվետու են վարչապետին Պետական խորհրդի գլխավոր քարտուղարի, տարբեր նախարարությունների նախարարների, տարբեր կոմիտեների տնօրենների, Չինաստանի Ժողովրդական բանկի և Ազգային աուդիտի գրասենյակի գլխավոր աուդիտորի կառավարչի հետ միասին։ Պետական խորհրդի աշխատանքի հիմնական հարցերի համար վերջնական որոշումներ կայացնելու լիազորությունն ունի վարչապետը։
Պետական խորհրդի վարչապետը վարչական գործառույթներն իրականացնում է Պետական խորհրդի գործադիր նիստերի և Պետական խորհրդի լիագումար նիստերի միջոցով։ Ազգային հիմնական ծրագրերը և ընդհանուր կառավարության քաղաքականությունը՝ լինի դա արտաքին քաղաքականություն, միջազգային պայմանագրեր, օրենքներ և Պետական խորհրդի հրամաններ, կարևոր ֆինանսական հարցեր կամ պատվավոր կոչումներ, ժողովրդական ոստիկանության կոչումներ և մաքսային կոչումներ շնորհելը և հատուկ վարչական ղեկավարների նշանակումը և այլն, վարում է Պետական խորհուրդը և նրա վարչապետը։ Ներկայումս Պետական խորհուրդը բաղկացած է Պետական խորհրդի գլխավոր գրասենյակից և 25 հիմնադիր վարչություններից (ներառյալ տարբեր նախարարություններ, կոմիտեներ, Չինաստանի Ժողովրդական բանկ և Վերահսկիչ գրասենյակ), 1 հատուկ գործակալություն, որն անմիջականորեն ենթակա է Պետական խորհրդին (SASAC), 16: անմիջականորեն փոխկապակցված գործակալություններ, 4 գրասենյակներ և Պետական խորհրդի մի քանի համակարգող գործակալություններ։

### Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողով

Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության Սահմանադրությունը և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Սահմանադրությունը սահմանում են, որ Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցությունը և Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովը ղեկավարում են երկրի զինված ուժերը և Կենտրոնական ռազմական կառույցի նախագահը։ Հանձնաժողովը Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության զինված ուժերի գերագույն հրամանատարն է։

1983 թվականին «Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովի» ստեղծումից հետո «Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովի» և «Ազգային կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովի» անդամները հիմնականում նույնն էին։ Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովը ստեղծվում կամ արձակվում է Չինաստանի Կոմկուսի Կենտրոնական կոմիտեի կողմից։ Ազգային կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովն ընտրվում կամ հետ է կանչվում Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի կողմից և պատասխանատու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի և Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի առջև։

Ներկայումս Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովը բաղկացած է Կենտրոնական ռազմական հանձնաժողովի գլխավոր գրասենյակից, 6 նախարարություններից, 2 կոմիտեից, 3 գրասենյակից, վերստուգիչ գրասենյակից և օրգանների գործերի գլխավոր վարչությունից։

### Ազգային վերահսկիչ կոմիտե

Պետական վերահսկիչ հանձնաժողովը բարձրագույն ազգային վերահսկող մարմինն է և օրենքով սահմանված կարգով իրականացնում է վերահսկողական լիազորություններ։

### Գերագույն ժողովրդական դատարան

ժողովրդական դատարանը պետության բարձրագույն դատական մարմինն է՝ մեկնաբանելու, դատելու և մահապատժի դատավճիռները վերանայելու, ինչպես նաև բողոքի և բողոքարկման իրավունքով։ Գերագույն ժողովրդական դատարանն ունի նախագահ և փոխնախագահներ, ինչպես նաև 15 հոգուց բաղկացած դատական հանձնաժողով, որն ընտրվում է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի կողմից և հաշվետու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսին և նրա մշտական հանձնաժողովին։ Գերագույն ժողովրդական դատարանն ունի 12 դատավարության բաժին և 6 շրջանային դատարան։

### Գերագույն ժողովրդական դատախազություն

Գերագույն ժողովրդական դատախազությունը իրավական վերահսկողության բարձրագույն մարմինն է, որը պատասխանատու է դատախազական իշխանության, հանրային դատախազության և կատարողական վերահսկողության լիազորությունների համար։ Գերագույն ժողովրդական դատախազությունն ունի գլխավոր դատախազ և գլխավոր դատախազի տեղակալներ, որոնք կազմում են դատախազական հանձնաժողով, որն ընտրվում է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի կողմից և հաշվետու է Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսին և նրա մշտական հանձնաժողովին։ Գերագույն ժողովրդական դատախազությանը կից գործում է 10 դատախազություն։

## Տեղական պետական մարմիններ

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության քաղաքական կառուցվածքն ընդունում է ապակենտրոնացման համակարգ։ Սահմանադրության համաձայն՝ յուրաքանչյուր գավառում, մունիցիպալիտետում, գավառում, քաղաքում, մունիցիպալ շրջաններում, ավանում, էթնիկ ավանում և քաղաքում ստեղծվում են ժողովրդական համագումարներ՝ ժողովրդական կառավարություն ձևավորելու համար։ Վերահսկիչ հանձնաժողով, ժողովրդական դատարան և ժողովրդական դատախազություն։ Ժողովրդական համագումարները բոլոր մակարդակներում ընտրված են ժողովրդավարական ճանապարհով և պատասխանատու են և ենթակա են ժողովրդի վերահսկողությանը։ Ընտրություններն անցկացվում են փուլերով, իսկ ուղղակի ընտրություններն անցկացվում են քաղաքի և շրջանի մակարդակներում։ Ընտրված ժողովրդական համագումարները քաղաքի, շրջանի և շրջանի մակարդակներում այնուհետև ընտրում են ավելի բարձր մակարդակի ժողովրդական համագումարներ, և այդ պատգամավորները ընտրում են Ազգային Ժողովրդական Կոնգրեսի պատգամավորներին։

### Ներկայիս տեղական պետական հաստատությունները բոլոր մակարդակներում

Մարզային վարչական շրջանների պետական մարմիններ| Շրջանի տեսակը | պետական իշխանություն
(օրենսդիր մարմին) | Վարչություն | Վերահսկիչ գործակալություն | դատական իշխանությունը | դատախազություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Նահանգ, ինքնավար մարզ | Ժողովրդական կոնգրես(և նրա մշտական հանձնաժողովը) | ժողովրդական իշխանություն | Վերահսկիչ հանձնաժողով | Բարձրագույն ժողովրդական դատարանը և նրա մասնաճյուղերը | Գավառների ժողովրդական դատախազությունները և նրանց մասնաճյուղերը |
| Քաղաքապետարան | Ժողովրդական կոնգրես(և նրա մշտական հանձնաժողովը) | Ժողովրդական իշխանություն | Վերահսկիչ հանձնաժողով | բարձր ատյանի ժողովրդական դատարանՄի քանի միջանկյալ ժողովրդական դատարաններ | Նահանգի ժողովրդական դատախազությունՄի քանի գավառական ժողովրդական դատախազությունների մասնաճյուղեր |
| Հատուկ վարչական շրջան | Օրենսդիր խորհուրդ
(ոչ պետական մարմին) | Հատուկ վարչական շրջանի կառավարություն | ICAC | Հոնկոնգի դատական համակարգ
Մակաոյի դատական համակարգ | Արդարադատության դեպարտամենտ (Հոնկոնգ)
Դատախազություն (Մակաո) |

Պրեֆեկտուրայի մակարդակի վարչական շրջանի պետական գործակալություն| Վարչական շրջանի տեսակը | Պետական իշխանություն
(օրենսդիր մարմին) | Վարչություն | Վերահսկիչ գործակալություն | Դատական իշխանություն | Դատախազություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Պրեֆեկտուրայի մակարդակի քաղաք]]
 Ինքնավար պրեֆեկտուրա | Ժողովրդական կոնգրես(և նրա մշտական հանձնաժողով） | Ժողովրդական իշխանություն | Վերահսկիչ հանձնաժողով | Միջանկյալ ժողովրդական դատարան | Ժողովրդական դատախազություն |
| Տարածք
Դաշինք  | Նահանգային Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի աշխատանքային կոմիտե | Վարչական գրասենյակ(Գրասենյակները ուղարկված են գավառական ժողովրդական կառավարությունների կողմից) | Վերահսկիչ հանձնաժողով | Միջանկյալ ժողովրդական դատարան | Մարզային ժողովրդական դատախազություն մասնաճյուղեր |

Մարզի մակարդակի վարչական շրջանների պետական մարմիններ| Շրջանի տեսակը | Պետական իշխանություն | Վարչություն | Վերահսկիչ գործակալություն | Դատական իշխանությունը | Դատախազություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Քաղաքի տարածք
շրջանի մակարդակի քաղաք
շրջան (դրոշ)
Ինքնավար շրջան (ինքնավար դրոշ)
հատուկ գոտի
անտառային տարածք |
```
Ժողովրդական կոնգրես
```

(և նրա մշտական հանձնաժողովը)  | Ժողովրդական իշխանություն | Վերահսկիչ հանձնաժողով | Հիմնական ժողովրդական դատարան | Ժողովրդական դատախազություն |

Քաղաքի մակարդակով վարչական շրջանի պետական գործակալություն| Շրջանի տեսակը | Պետական իշխանություն | Վարչություն | Վերահսկիչ գործակալություն | Դատական իշխանություն | Դատախազություն |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Քաղաք (Սումու)
Էթնիկ քաղաք (էթնիկ սումու) | Ժողովրդական կոնգրես
(և դրա բյուրոն) | Քաղաքային ժողովրդական կառավարություն | Քաղաքային ժողովրդական կառավարություն | Չկա տվյալ | Չկա տվյալ |
| Շրջան | Վարչաշրջանի Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի աշխատանքային հանձնաժողով | Շրջանային գրասենյակ

```
(Գրասենյակները ուղարկված են շրջանի մակարդակով ժողովրդական կառավարությունների կողմից)
```
 | style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | Չկա տվյալ | Չկա տվյալ | Չկա տվյալ |
| Փողոց | Վարչաշրջանի Ժողովրդական Կոնգրեսի մշտական հանձնաժողովի աշխատանքային հանձնաժողով | (Գրասենյակները ուղարկված են շրջանի մակարդակով մարդկանց կառավարությունների կողմից) | Վարչաշրջանի մակարդակի վերահսկիչ հանձնաժողովների կողմից ուղարկված գրասենյակներ | Չկա տվյալ | Չկա տվյալ |

Ծանոթագրություն 1. Որոշ զարգացման գոտիներում (ոչ վարչական գոտիներ) ստեղծվել են ժողովրդական դատարաններ և ժողովրդական դատախազություններ։Ծանոթագրություն 2. Ինստիտուցիոնալ կազմավորումը տատանվում է կախված տարածաշրջանից։ Վերահսկողություն իրականացնող մարմնի անվանումը, որը տեղակայված է քաղաքի մակարդակով վարչական շրջանում, ներառում է Վերահսկիչ թիմը, Օմբուդսմենի գրասենյակը և Վերահսկողության գրասենյակը։

## Վարչական բաժանում

Երկրի վարչական բաժանումները հիմնականում հիմնված են գավառների, պրեֆեկտուրաների, շրջանների և գյուղերի չորս մակարդակի կառուցվածքի վրա։ 2018 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ կար 34 գավառական մակարդակի վարչական շրջան, 333 պրեֆեկտուրայի մակարդակով վարչական շրջան, 2851 շրջանի մակարդաի։ վարչական շրջաններ և 39945 քաղաքային մակարդակի վարչական շրջաններ։ Դրանցից գավառական մակարդակի վարչական շրջաններն են՝ 23 գավառներ, 5 էթնիկ ինքնավար շրջաններ՝ ստեղծված էթնիկ փոքրամասնությունների համար, 4 մունիցիպալիտետներ՝ անմիջականորեն կենտրոնական կառավարության ենթակայության տակ (Պեկին, Թիանծին, Շանհայ, Չոնցին, Հոնկոնգ և Մակաո)՝ ստեղծված բարձր զարգացած տարածքների համար, ինքնավարության բարձր աստիճանով ստեղծված հատուկ վարչական շրջան։ Այնուամենայնիվ, Կինմըն և Մացու շրջանները Թայվան նահանգում և Ֆուծիան նահանգում իրականում գտնվում են Չինաստանի Հանրապետության իրավասության ներքո, Տիբեթի Ինքնավար Մարզի հարավային Տիբեթի շրջանն իրականում վերահսկվում է Հնդկաստանի կողմից, իսկ որոշ կղզիներ և խութեր, Հայնան նահանգի Սանշա քաղաքը վերահսկում են Չինաստանի Հանրապետությունը, Վիետնամը, Մալայզիան, Բրունեյը և Ֆիլիպինները։ Չինաստանի կառավարությունը Չինաստանը բաժանում է հյուսիսարևելյան Չինաստանի, Հյուսիսային Չինաստանի, Արևելյան Չինաստանի, Կենտրոնական Չինաստանի, Հարավային Չինաստանի, Հարավարևմտյան և Հյուսիսարևմտյան, իսկ Շընյանը, Նանծինը, Ուհանը, Շենճենը, Չընտուն և Սիանը նշված են որպես տարածաշրջանային կենտրոնական քաղաքներ, իսկ Պեկինը, Թիանծինը, Շանհայը, Գուանճոուն և Չունցինը նշված են որպես ազգային կենտրոնական քաղաքներ։

## Մեկնաբանություն

### Դրական տեսակետ

Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարության կառավարման ներքո մայրցամաքային Չինաստանը բարեփոխումներից և բացումից հետո վերջին 30 տարիների ընթացքում ունեցել է բուռն տնտեսական զարգացում (աշխարհի ամենաերկար՝ կայուն միջին տարեկան աճը՝ մոտ 10%)՝ դառնալով աշխարհում երկրորդ ամենամեծ տնտեսությունը և աշխարհի ամենամեծ արդյունաբերական երկիրը, աշխարհի ամենամեծ գյուղատնտեսական երկիրը (70 միլիոն տոննա հացահատիկի զուտ ներմուծումը 2013 թվականին) և աշխարհի երկրորդ խոշորագույն ծառայությունների արդյունաբերության երկիրը (2013 թվականի տվյալներ) և թաքնված վտանգներից խուսափելու քաղաքականության կիրառման երկիրը։

Հարցման համաձայն՝ Չինաստանի հասարակությունը ներկայումս շատ գոհ է կենտրոնական իշխանությունից։

Դիվանագիտական առումով մայրցամաքային Չինաստանն ավելի անկախ դարձավ 1949 թվականից հետո։ Թեև այն արգելափակված էր Միացյալ Նահանգների և Խորհրդային Միության կողմից ավելի քան 20 տարի, այն դեռ համարվում էր Սառը պատերազմի այն սակավաթիվ երկրներից մեկը, որը անկախ էր։ Չինաստանն աշխարհի ամենակարևոր երկրներից մեկն է։ Տնտեսական հզորության զարգացման հետ մեկտեղ մայրցամաքային Չինաստանն աստիճանաբար դարձել է աշխարհի ամենաուշագրավ տերություններից մեկը, և նրա տարածաշրջանային և գլոբալ ազդեցությունը շարունակում է աճել։ Ռազմական գործերով մայրցամաքային Չինաստանը նույնպես զգալի առաջընթաց է գրանցել, և ազգային պաշտպանության անվտանգությունն այլևս մեծ սպառնալիք չէ։

Մինչև 1949 թվականը մայրցամաքային Չինաստանում անգրագիտության մակարդակը հասնում էր 80%-ի, սակայն այդ ժամանակից ի վեր այն նվազել է մինչև մոտ 3,58%։ Մինչև Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության ստեղծումը մայրցամաքային Չինաստանում մարդկանց կյանքի միջին տեւողությունը ընդամենը 35 տարեկան էր, իսկ այժմ այն հասել է 73 տարեկանի, ինչը մոտ 10 տարով բարձր է երրորդ աշխարհի երկրների միջինից։ Որոշ առափնյա քաղաքների կյանքի տեւողությունը ավելի մոտ է զարգացած երկրների մակարդակին։ Մայրցամաքային Չինաստանի քաղաքային և գյուղական առողջապահական համակարգերը հիմնականում կենտրոնացած են հիվանդությունների կանխարգելման վրա։ Մայրցամաքային Չինաստանում շիստոսոմիազը հիմնականում վերացվել է 1950-ականների վերջին, սակայն վերջին տարիներին շիստոսոմիազի վերածնունդ է գրանցվել։ Ֆիլարիազը հիմնականում վերացվել է 1994 թվականին, իսկ պոլիոմիելիտը վերացվել է 1995 թվականին։ Չինաստանի կառավարությունը ծրագրում է կարճաժամկետ կտրվածքով վերացնել բորոտությունը, իսկ գալիք տարում վերացնել յոդի անբավարարությունը։ Չնայած բնակչության կյանքի տեւողությունը զգալիորեն բարելավվել է, մայրցամաքային Չինաստանում բնակչության աճի տեմպերը անշեղորեն նվազում են՝ 1970-ականներից սկսած մեկ երեխայի քաղաքականության շնորհիվ։ Ուստի մայրցամաքային Չինաստանը մեծապես լուծել է գերբնակեցման և թերսնման խնդիրները։

2020 թվականի հուլիսի 8-ին Հարվարդի Քենեդու անվան կառավարման դպրոցի Ժողովրդավարական կառավարման և նորարարության Ash կենտրոնը հրապարակեց «Հասկանալով CCP-ի կայունությունը. չինական հասարակական կարծիքի երկարաժամկետ հետազոտություն» զեկույցը, որը ցույց է տալիս, որ ավելի քան 31,000-ի մեջ Հարցված քաղաքային և գյուղական բնակիչները գոհ են կենտրոնական իշխանությունից։ Բնակիչների 86.1%-ը դժգոհ է, 4.3%-ը դժգոհ է, բնակիչների 70%-ը գոհ է տեղական իշխանությունից, 26%-ը դժգոհ է։ Ըստ Edelman PR-ի տարիների հարցումների՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը երեք անգամ ամենաբարձր վստահությունն է ունեցել «Գլոբալ վստահության հետազոտության զեկույցի» նկատմամբ։

### Բացասական տեսակետ

Ենթադրվում է, որ զանգվածային միջադեպերի պատճառ են դարձել Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության որոշ տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաների և հասարակության միջև բախումները։ 2013 թվականի նոյեմբերի 12-ին Չինաստանը ձայների մեծ քանակով ընտրվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության Մարդու իրավունքների խորհրդի անդամ, պաշտոնավարման ժամկետը 2014 թվականից մինչև 2016 թվականն է։ ՄԱԿ-ում Չինաստանի մշտական ներկայացուցչի տեղակալ Վան Մինը ընտրություններից հետո ասաց, որ Չինաստանի կառավարությունը մեծ նշանակություն է տալիս մարդու իրավունքների խթանմանը և պաշտպանությանը և հասել է ուշագրավ արդյունքների՝ ակտիվորեն իրականացնելով միջազգային համագործակցությունը մարդու իրավունքների ոլորտում։

Human Rights Watch-ը՝ Միացյալ Նահանգների մասնավոր ոչ կառավարական կազմակերպությունը, նշել է, որ մարդու իրավունքների խնդիրները, որոնց ներկայումս բախվում են Չինաստանի կառավարությունը, ներառում են զարգացման իրավունքը, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի և դրա արձանագրությունների վավերացումը, դատական անկախությունը։ մահապատիժ, աշխատանքի միջոցով վերակրթություն, խոշտանգումներ, հավաքների և միավորումների ազատություն, իրավապաշտպանների խնդիրներ, Սինցզյան և Տիբեթի խնդիրներ, խոսքի և ինտերնետի ազատություն, տղամարդկանց և կանանց իրավահավասարություն, կանանց և երեխաների իրավունքների պաշտպանություն, խնդիրներ. կրոնական հավատք և տնային եկեղեցիներ, իրավաբանների իրավունքներ, աշխատանքային միգրանտների երեխաների կրթության հարցեր, հայցվորների և սևամորթ բանտերի հարցեր, անօրինական պետական կազմակերպությունների կառավարում, ընտանիքի պլանավորում և ՁԻԱՀ, հաշմանդամների իրավունքներ և հոգեկան առողջություն, բռնի տեղահանում և շրջակա միջավայրի պաշտպանություն, և այլն։ Ըստ Human Rights Watch-ի՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության կառավարությունը «մարդու իրավունքները դիտարկում է որպես հիմնարար սպառնալիք, և նրա հակահարձակումները հիմնարար սպառնալիք են մարդու իրավունքների միջազգային համակարգի համար։ Ներքին մասով Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցությունը կառուցել է Օրվելյան պետություն. հսկողության ոճը և ինտերնետի բովանդակության գրաքննության բարդ համակարգը վերահսկում և ճնշում է հանրային քննադատությունը։ Արտերկրում Չինաստանն օգտագործում է իր աճող տնտեսական հզորությունը քննադատներին թիրախավորելու համար՝ արշավ սկսելով մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգի դեմ, որը սկսվել է 20-րդ դարի կեսերից։ Ուժեղ վիրավորական, որը նախկինում երբեք չի տեսել»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք