# Սպորտի ազգային հավաքական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավաքական

|  |  |
| --- | --- |
| Ենթակատեգորիա | sports team, ազգային խորհրդանիշ |

**Սպորտիազգային հավաքական**, թիմ, որը միջազգային սպորտաձևում ներկայացնում է որևէ ազգ, այլ ոչ թե որևէ որոշակի ակումբ կամ տարածաշրջան։

Այս տերմինը ամենից հաճախ կապված է թիմային սպորտաձևերի հետ, օրինակ՝ ֆուտբոլի, բեյսբոլի, կյորլինգի, հոկեյի կամ բասկետբոլի։ Այնուամենայնիվ, այն կարող է կիրառվել անհատների խմբերի նկատմամբ, որոնք ներկայացնում են այն երկիրը, որտեղ անհատները կանոնավոր կերպով խաղում են, և անհատական ​​միավորները ամփոփվում են թիմային արդյունք ստանալու համար։ Այս կապի օրինակներ կարելի է գտնել գեղարվեստական ​​մարմնամարզության, նետաձգության կամ գեղասահքի մեջ։

Ազգային հավաքականները հաճախ մրցում են տարբեր մակարդակներում և տարիքային խմբերում և ունեն մի շարք տարբեր ընտրության չափանիշներ՝ հիմնված ազգային և համապատասխան ֆեդերացիաների կանոնների վրա։ Տարբեր պատճառներով ազգային հավաքականները միշտ չէ, որ կազմված են լավագույն անհատական ​​խաղացողներից։

Ազգային հավաքականները, ինչպես մյուս մարզական թիմերը, հաճախ խմբավորվում են ըստ սեռի, տարիքի և/կամ այլ չափանիշների: Ամենահեղինակավոր ազգային հավաքականները հաճախ ավագ սերնդի տղամարդկանց և կանանց թիմերն են: Այնուամենայնիվ, դրանք կարող են չլինել ամենատարածվածը կամ հաջողակը:

Շատ դեպքերում ազգային մարզական թիմը ներկայացնում է մեկ ինքնիշխան պետություն, չնայած կան որոշ բացառություններ կանոնից։ Մի շարք մարզաձևերում Միացյալ Թագավորությունը և ավելի լայն առումով Բրիտանական կղզիները բաժանվում են ներքին սահմաններով. Անգլիան, Հյուսիսային Իռլանդիան, Շոտլանդիան և Ուելսը ներկայացված են առանձին ազգային թիմերով, մինչդեռ բեյսբոլում և Օլիմպիական խաղերում դրանք միավորվում են՝ կազմելով Մեծ Բրիտանիայի բեյսբոլի և օլիմպիական թիմեր։ Իռլանդիայի ռեգբիի ազգային հավաքականը ներկայացնում է Իռլանդիայի Հանրապետությունը և Հյուսիսային Իռլանդիան ռեգբիի միությունում, իսկ համաիռլանդական թիմերը մասնակցում են մի շարք այլ մարզաձևերում: Որոշ օլիմպիական թիմեր ներկայացնում են կախյալ տարածքներ, այդ թվում՝ Բերմուդյան կղզիները, Բրիտանական Վիրջինյան կղզիները և Կուկի կղզիները: Բեյսբոլում Հոլանդական Անտիլների խաղացողները խաղում են և՛ իրենց հարազատ կղզիների, և՛ Նիդեռլանդների Թագավորության համար, քանի որ նրանց կղզիները դեռևս դե յուրե կազմում են Թագավորության մաս: Առաջին Ազգերի Լաքրոսի Ասոցիացիայի Իրոկեզ Նեշնլս (տղամարդիկ) և Հաուդենոսաունի Նեշնլս (կանայք) ​​լակրոսի թիմերը միակ թիմերն են, որոնք ներկայացնում են Ամերիկայի բնիկ ժողովուրդների որևէ խումբ և խաղում են միջազգային մակարդակով։

## Հանրաճանաչություն և նշանակալիություն

Ազգային հավաքականի հանրաճանաչությունն ու նշանակալիությունը կախված են մի շարք գործոններից.

### Հանրաճանաչություն և մասնակցություն

Ազգային հավաքականի ժողովրդականությունը կախված է նաև այդ երկրում մարզաձևի տարածում ունենալուց։ Որոշ երկրներում որևէ մարզաձև շատ տարածված է և կարող է լինել ազգային մարզաձև, բայց դա միշտ չէ, որ նշանակում է, որ նրանց ազգային հավաքականն ամենատարածվածն է: Բացի այդ, ազգային հավաքականի սեփական լիգան կարող է հայտնի լինել, բայց այն միջազգային մրցաշարը, որին այն մասնակցում է, ոչ։ Օրինակ՝ Պապուա Նոր Գվինեայի ռեգբի լիգայի ազգային հավաքականը (PNGL) չափազանց հայտնի է, քանի որ մարզաձևը տարածված է երկրում, չնայած այն հանգամանքին, որ իրենց մասնակցած ամենաբարձր մրցաշարը՝ Ռեգբիի լիգայի աշխարհի գավաթը, այդքան էլ տարածված չէ։ Այս դեպքում, Պապուա Նոր Գվինեայում Աշխարհի գավաթի ցածր տարածում ունենալու պատճառները բազմաթիվ են։ Դրանցից մեկն այն է, որ երկիրը համեմատաբար փոքր է, բնակչությունը՝ 8 միլիոն, և թիմին հետևելու համար աշխարհով մեկ ճանապարհորդելու ծախսերը չափազանց մեծ են մեծամասնության համար։ Մեկ այլ պատճառ էլ այն է, որ քանի որ Պապուա Նոր Գվինեայի խաղացողների 75%-ը երկրի քաղաքացիներ չեն և, հետևաբար, իրավունք ունեն խաղալու միայն իրենց երկրի ազգային հավաքականում, Պապուա Նոր Գվինեայի ազգային հավաքականը միջազգային ասպարեզում այդքան էլ հաջողակ չէ: Հետևաբար, քանի որ ազգային լիգան տարածքային է և ավելի մատչելի Պապուա Նոր Գվինեայի բնակիչների համար, և քանի որ հանդիսատեսն իրեն ավելի ներգրավված է զգում և ավելի մոտ է զգում իրենց ազգային քաղաքային ակումբներին, սա բացատրում է, թե ինչու երկրի ազգային սպորտաձևի ազգային հավաքականը կարող է չլինել ամենատարածված թիմը տվյալ տարածքում։

Հակառակը կարող է ճիշտ լինել նաև այն դեպքում, երբ ազգային հավաքականն ավելի մեծ ժողովրդականություն է վայելում, քան իր համապատասխան լիգան։ Օրինակ՝ Կորեայի հանդբոլի ազգային լիգան այդքան էլ մեծ ժողովրդականություն չի վայելում, քանի որ հանդբոլը մեծ ժողովրդականություն չի վայելում Կորեայում։ Սակայն Հարավային Կորեայի ազգային հավաքականը մեծ ժողովրդականություն է վայելում, քանի որ միջազգային մակարդակով մեդալներ է նվաճում Օլիմպիական խաղերում կամ Աշխարհի գավաթի խաղերում։

#### Ժողովրդագրություն

Երկրում որոշակի մարզաձև կարող է ավելի մեծ ժողովրդականություն վայելող լինել որոշակի խմբերի շրջանում: Օրինակ՝ կանանց թիմը կարող է ավելի մեծ ժողովրդականություն վայելող լինել, քան տղամարդկանց թիմը, եթե մարզաձևում ավելի մեծ մասնակցություն կա: Բացի այդ, որոշակի էթնիկ խմբեր կարող են ավելի շատ զբաղվել այս մարզաձևով, քան մյուսները, օրինակ՝ մինչդեռ ասիական ծագում ունեցող բրազիլացիները և վենեսուելական ծագում ունեցող բրազիլացիները պատմականորեն կազմում են բեյսբոլի ազգային հավաքականների մեծամասնությունը, գերմանա-բրազիլացիները պատմականորեն կազմում են ֆիստբոլի ազգային հավաքականների մեծամասնությունը։

### Մրցաշարի ժողովրդականություն

Միջազգային մրցույթի ժողովրդականությունը, որին մասնակցում է թիմը, ամենամեծ ազդեցությունն ունի ազգային մարզական թիմի ժողովրդականության վրա: «Աշխարհի ասպարեզում» մրցելու հետ կապված կա որոշակի հեղինակություն:

Մրցույթները, որոնցում ամենաշատ թիմերն են մասնակցում, առաջարկում են ամենաշատ միջազգային մրցումները և հաճախ ամենատարածվածն են: Թիմային մարզաձևերը ներառող ամենատարածված բազմասպորտային միջազգային մրցումները ներառում են Օլիմպիական խաղերը, Ասիական խաղերը համեմատաբար բաց են մասնակցության համար: Այլ մարզաձևերին հատուկ մրցումներ, ինչպիսիք են ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնությունը (ֆուտբոլ), Ռեգբիի աշխարհի առաջնությունը (ռեգբիի միություն) և Կրիկետի աշխարհի գավաթը (կրիկետ), թույլ են տալիս շատ երկրների որակավորվել: Օրինակ, «Սոկերուսի» (Ավստրալիայի տղամարդկանց հավաքական) ժողովրդականությունը մեծանում է ՖԻՖԱ-ի աշխարհի գավաթի ժամանակ՝ պարզապես համաշխարհային միջոցառմանը մասնակցելու պատճառով:

Այնուամենայնիվ, կարևոր է նաև մրցակցության հավասարությունը: Նույնիսկ եթե մասնակիցների թիվը մեծ է, եթե մի քանի թիմ գերիշխում է, կամ եթե թիմերի մեծ մասը այն երկրներից է, որտեղ մարզաձևը բավարար խորություն չունի որակյալ թիմ ներկայացնելու համար, ապա ընդհանուր մրցակցությունը լուրջ չի ընդունվի:

### Մրցունակություն կամ թիմի հաջողություն

Ազգային հավաքականի ժողովրդականությունը կարող է պայմանավորված լինել նաև թիմի հաջողությամբ, նույնիսկ եթե մարզաձևն ինքնին ժողովրդականություն չի վայելում երկրում, օրինակ՝ Բրազիլիայի բեյսբոլի հավաքականի աճող ժողովրդականությունը՝ պայմանավորված նրա վերջին արդյունքներով, ինչպիսիք են 2023 թվականի Պանամերիկյան խաղերում արծաթե մեդալը և Բեյսբոլի համաշխարհային դասական առաջնությանը կրկին որակավորվելու հնարավորությունը։

Մյուս կողմից, վատ արդյունքների շարքը և/կամ տիտղոսների բացակայությունը կարող են ազդել թիմի ժողովրդականության վրա։ Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ժողովրդականությունը նվազել է, ի թիվս այլ պատճառների, ՖԻՖԱ-ի աշխարհի առաջնության տիտղոս չնվաճելու 24 տարվա «երաշտի» պատճառով։

### Ներքին մրցաշարի ուժ

Շատ երկրներում ազգային հավաքականը ամենաբարձր մակարդակի խաղ է, և, որպես արդյունք, այն հաճախ ամենատարածվածն է այդ երկրի երկրպագուների և հանդիսատեսի շրջանում։

Այլ երկրներում ներքին մրցումները կարող են ավելի մրցունակ լինել և առաջարկել խաղի և պարգևատրման ավելի բարձր չափանիշներ։

## Անհատական ​​ընտրություն և մասնակցություն

Կախված մարզաձևից, ազգից և դարաշրջանից, ազգային հավաքականի անդամակցությունը կարող է ձեռք բերվել անհատական ​​խաղի միջոցով (ինչպես դա տեղի է ունենում օլիմպիական թեթև ատլետիկայի հավաքականի կամ Դևիսի գավաթի թիմի դեպքում), խաղացողները կարող են ընտրվել ազգային մարզական ասոցիացիայի կողմից նշանակված մենեջերների և մարզիչների կողմից, կամ թիմը կարող է ստիպված լինել հաղթել ազգային առաջնությունում՝ իր ազգը ներկայացնելու իրավունք ստանալու համար (ինչպես քյորլինգի աշխարհի առաջնությունում):

### Որակավորում

Տարբեր կանոններ են կիրառվում որոշելու համար, թե ով է իրավասու որ ազգային հավաքականում խաղալու համար։

#### Ֆուտբոլ

ՖԻՖԱ-ի կանոնակարգի համաձայն, խաղացողը հիմնականում որակավորվում է ազգային հավաքականի համար՝ «ունենալով մշտական ​​քաղաքացիություն, որը կախված չէ որոշակի երկրում բնակությունից», այսինքն՝ լինելով տվյալ երկրի անձնագիր ունեցող քաղաքացի։

Եթե ​​խաղացողի մեկ քաղաքացիությունը թույլ է տալիս նրան խաղալ ՖԻՖԱ-ի մեկից ավելի անդամի կազմում, հետևյալներից որևէ մեկը բավարար կլինի տվյալ քաղաքացիության ներքո որոշակի ասոցիացիային մասնակցելու իրավունքը հաստատելու համար.

1. Ծնունդը՝ «համապատասխան միավորման կողմից կառավարվող տարածքում»։
2. Կենսաբանական ծնողի կամ տատիկի/պապիկի ծնունդը նշված տարածքում։
3. Երկու տարի անընդմեջ բնակություն նշված տարածքում՝ նրանց առաջին հայտնվելու պահին։

Այնուամենայնիվ, ՖԻՖԱ-ն թույլ է տալիս ընդհանուր քաղաքացիություն ունեցող ասոցիացիաներին կնքել համաձայնագիր միմյանց միջև, ՖԻՖԱ-ի հաստատման դեպքում, որով բնակության չափանիշը ամբողջությամբ հանվում է կամ փոփոխվում՝ պահանջելով ավելի երկար ժամկետ։ Այս իրավիճակի ամենանշանակալի օրինակը Միացյալ Թագավորությունն է, որի տարածքում կան չորս ազգային ասոցիացիաներ (Անգլիա, Հյուսիսային Իռլանդիա, Շոտլանդիա, Ուելս):

Ֆուտբոլիստները մշտապես կապված են դառնում ազգային ասոցիացիայի հետ, բացառությամբ մեկ դեպքի, որը նշված է ստորև, երբ խաղում են «ցանկացած կատեգորիայի կամ ցանկացած տեսակի ֆուտբոլի պաշտոնական մրցաշարում»: Սա ներառում է ՖԻՖԱ-ի կողմից կառավարվող ազգային հավաքականների ցանկացած մրցաշար, ներառյալ նշված մրցաշարերի որակավորման խաղերը. միջազգային ընկերական խաղերը ոչ մի դեպքում չեն կարող կապել խաղացողներին որևէ երկրի հետ։

Մեկից ավելի քաղաքացիություն ունեցող խաղացողները, անկախ ձեռքբերման եղանակից, ունեն մի փոքր այլ որակավորման պահանջներ, քան նրանք, ովքեր ունեն մեկ քաղաքացիություն, անկախ նրանից, թե այն համատեղ է մի քանի ասոցիացիաների հետ, թե ոչ: Համապատասխան քաղաքացիություն ունենալուց բացի, հետևյալ պայմաններից որևէ մեկը որակավորում է խաղացողին տվյալ երկրի կազմում խաղալու համար.

1. Ծնունդ այդ երկրում։
2. Կենսաբանական ծնողի կամ տատիկի/պապիկի ծնունդ այդ երկրում։
3. Հինգ տարի բնակություն այդ երկրում 18 տարեկանը լրանալուց հետո։

Այս վերջին կանոնը նախատեսված է կանխելու համար, որ ասոցիացիաները քաղաքացիություն շնորհեն այն խաղացողներին, ովքեր չունեն ծննդյան կամ ընտանեկան կապեր այդ երկրում, և անմիջապես խաղադաշտ դուրս բերեն նրանց միջազգային խաղերում: ՖԻՖԱ-ն կտրամադրի այս վերջին պահանջից ազատումներ, եթե ասոցիացիան կարողանա ՖԻՖԱ-ին բավարարել, որ խաղացողը քաղաքացիություն ստանալուց առաջ էական կապեր է ունեցել այդ երկրի հետ: Նման ազատման վերջին օրինակ է Գեդիոն Զելալեմի դեպքը, ով եթովպական ծագումով Գերմանիայում ծնված խաղացող է, որը ներկայացրել է ԱՄՆ-ն մինչև 23 տարեկանների մակարդակում: Նա հոր հետ գաղթել է ԱՄՆ 9 տարեկանում՝ 2006 թվականին, և լքել է երկիրը 16 տարեկանում՝ միանալու Արսենալի երիտասարդական ակադեմիային: 2014 թվականին նա ավտոմատ կերպով դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի՝ բնականացման սովորական գործընթացից դուրս, երբ նրա հայրը դարձել է ԱՄՆ քաղաքացի, և ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան դիմել է չափահաս բնակության պահանջից ազատման համար՝ հղում անելով Զելալեմի մանկության երկարատև բնակությանը ԱՄՆ-ում։ Մի քանի ամիս անց նրան թույլատրվեց խաղալ ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում։

Վերոնշյալ կանոններից անկախ, մի քանի քաղաքացիություն ունեցող խաղացողը կարող է դիմել ՖԻՖԱ-ին՝ քաղաքացիության մեկանգամյա փոփոխության համար, եթե նա երբեք չի մասնակցել որևէ երկրի հավաքականի պաշտոնական միջազգային խաղին և ունի երկրորդ երկրի քաղաքացիություն՝ մինչև տվյալ երկրի կազմում հանդես գալը։ Վերոնշյալ Զելալեմի գործը ընկնում է այս կանոնների շրջանակի մեջ, քանի որ նա խաղացել է Գերմանիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում։

#### Բասկետբոլ

ՖԻԲԱ-ի ազգային հավաքականների որակավորման կանոնները ընդհանուր առմամբ նման են ՖԻՖԱ-ի կանոններին։ Քաղաքացիություն ունենալը պարտադիր է (բայց բավարար չէ) երկիրը ներկայացնելու համար։ Բազմաթիվ քաղաքացիություն ունեցող խաղացողները կարող են ցանկացած տարիքում ընտրել այդ երկրներից մեկի համար խաղալ՝ ՖԻԲԱ-ին գրավոր դիմում ներկայացնելով։ Այնուամենայնիվ, եթե խաղացողը դեռ պետք է ընտրություն կատարի, և այդ երկրներից մեկը պաշտոնապես կանչի խաղացողին միջազգային խաղերի 18 տարեկան դառնալուց հետո, ապա այդ խաղացողը պարտավոր է այդ պահին կատարել ընտրություն։ Ինչպես ֆուտբոլում, միջազգային ընկերական խաղում խաղալը չի ​​կարող խաղացողին կապել որևէ երկրի հետ. այդ նպատակով բավարար է միայն ՖԻԲԱ-ի պաշտոնական մրցաշարին մասնակցելը։

Ի տարբերություն ֆուտբոլի, ՖԻԲԱ-ն չունի «տատիկ-պապիկի կանոն» խաղացողների մեծ մասի համար: Խաղացողի քաղաքացիություն ստանալու եղանակը կապ չունի ազգային հավաքականի համար որակավորման հետ, քանի դեռ այն ձեռք է բերվել օրինականորեն: Տատիկ-պապիկի կանոնի միակ կիրառումը խաղացողի որակավորումը որոշելն է երկրի կախյալ տարածքի ազգային հավաքականը ներկայացնելու համար, որի երկու նշանակալի օրինակներն են Պուերտո Ռիկոն և ԱՄՆ Վիրջինյան կղզիները, որոնք երկուսն էլ ԱՄՆ կղզային տարածքներ են՝ իրենց ազգային ֆեդերացիաներով, և որոնց բնիկ բնակիչները ծնունդով ԱՄՆ քաղաքացիներ են։

Թեև խաղացողի քաղաքացի դառնալու եղանակը չի ազդում նրա ազգային հավաքականում ընդգրկվելու իրավունքի վրա, այն կարող է ազդել խաղացողի՝ տվյալ FIBA ​​մրցաշարին մասնակցելու կարողության վրա: FIBA-ն պարտադրում է, որ պաշտոնական մրցաշարերում ոչ մի ազգային հավաքական իր կազմում չի կարող ունենալ մեկից ավելի խաղացող, որը քաղաքացիություն է ձեռք բերել 16 տարեկանը լրանալուց հետո: Սա վերաբերում է նաև այն անձանց, ովքեր ծննդյան պահին ունեցել են երկրորդ քաղաքացիության իրավունք (օրինակ՝ Հյուսիսային Իռլանդիայում ծնված անձինք, որոնք սովորաբար ծնվում են Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացիությամբ, բայց ծննդյան պահից ունեն նաև Իռլանդիայի Հանրապետության քաղաքացիության իրավունք), բայց այդ իրավունքը չեն իրականացրել մինչև 16 տարեկանը կամ ավելի ուշ:

#### Բեյսբոլ

Չնայած որակավորման կանոնները կարող են որոշ մանրուքներով տարբերվել WBSC կանոններից, World Baseball Classic-ի որակավորման կանոնները սահմանում են շատ նման որակավորման չափանիշներ, որոնք հետևյալն են՝

1. Խաղացողի ներկայացրած երկրի քաղաքացիությունը։
2. Խաղացողի ներկայացրած երկրի անձնագրի առկայությունը։
3. Խաղացողի ներկայացրած երկրի մշտական ​​օրինական բնակության իրավունքի առկայությունը։
4. Խաղացողի ներկայացրած երկրում ծնված լինելը։
5. Ծնողներից մեկը խաղացողի ներկայացրած երկրի քաղաքացի լինելը։
6. Ծնողներից մեկը խաղացողի ներկայացրած երկրում ծնված լինելը։

#### Կրիկետ

Միջազգային Կրիկետի Խորհրդի որակավորման կանոնները սահմանում են ազգային հավաքականի խաղացողների համար որակավորման երեք չափանիշներ, որոնք բոլորը կապված են որոշակի ազգային ֆեդերացիայի կողմից կառավարվող երկրի հետ.

1. Ծնունդ։
2. Քաղաքացիություն, որը սահմանվում է որպես վավեր անձնագիր ունենալը։
3. Երեք տարվա մշտական ​​բնակություն։

Խաղացողները կարող են կապված լինել տվյալ ազգային հավաքականի հետ միայն այդ երկրի հավաքականում ընդգրկվելով՝ կա՛մ մեկնարկային կազմում, կա՛մ որպես փոխարինող (խաղացող կամ չխաղացող) պաշտոնական ICC խաղում, որը սահմանվում է որպես Test, ODI կամ Twenty20 խաղ, որում մասնակցում է ազգային ֆեդերացիայի ավագ թիմը: Մինչև 19 տարեկանների մակարդակում կամ ավագ զարգացման թիմում խաղալը անհատին չի կապում այդ երկրի հետ։

Ի տարբերություն շատ մարզաձևերի, որոնք դժվարացնում կամ անհնար են դարձնում ազգության փոփոխությունը, կրիկետը թույլ է տալիս խաղացողներին իրենց կարիերայի ընթացքում ներկայացնել մեկից ավելի երկիր: Այնուամենայնիվ, խաղացողը սահմանափակվում է իր կյանքի ընթացքում ներկայացնելով երկու երկիր, և կիրառվում է երեք տարվա ընդմիջումային ժամկետ, իսկ եթե խաղացողը, որը նախկինում ներկայացրել է ICC-ի ասոցացված անդամին, ձգտում է խաղալ ICC-ի լիիրավ անդամի (այսինքն՝ թեստային խաղացող երկրի) համար, որի դեպքում ընդմիջումային ժամկետ չկա: Խաղացողը կարող է ներկայացնել իր սկզբնական երկիրը երկրորդ երկիրը ներկայացնելուց հետո, բայց միայն երեք տարվա ընդմիջումային ժամկետի ավարտից հետո:

#### Ռեգբիի միություն

Ի տարբերություն ֆուտբոլի և բասկետբոլի իրավիճակի, որտեղ որևէ երկրի քաղաքացիություն ունենալը պահանջ է այդ երկիրը ներկայացնելու համար, կամ կրիկետի իրավիճակի, որտեղ քաղաքացիությունը մի քանի միջոցներից մեկն է, որի միջոցով խաղացողը կարող է որակավորվել ազգային հավաքականում, ռեգբիի որակավորման կանոնակարգերում ընդհանրապես չի նշվում քաղաքացիությունը: Խաղացողները կարող են որակավորվել տվյալ երկրի համար չորս եղանակներից մեկով.

1. Ծնունդը երկրում։
2. Այդ երկրում ծնված ծնողի կամ տատիկի/պապիկի առկայությունը։ Նկատի ունեցեք, որ ի տարբերություն ՖԻՖԱ-ի, որը «ծնող» և «տատ-պապ» սահմանումները սահմանում է միայն արյունակցական ազգականներով, Ռեգբիի համաշխարհային լիգան արյունակցական ազգականներին փոխարինում է որդեգրող ազգականներով, եթե խաղացողը օրինականորեն որդեգրվել է համապատասխան երկրի օրենքների համաձայն։ Այս փոխարինումը վերաբերում է նաև այն դեպքերին, երբ խաղացողը որդեգրված չէ, բայց կենսաբանական ծնողներից մեկը կամ երկուսն էլ որդեգրված են եղել:
3. Մինչև տվյալ երկրի կազմում առաջին անգամ հանդես գալը որոշակի ժամանակահատվածում երկրում բնակվելը։ Պահանջվող ժամանակահատվածը վերջերս երեք տարուց ընդլայնվել է մինչև հինգ տարի՝ ուժի մեջ մտնելով 2020 թվականի դեկտեմբերի 31-ից։ Հինգ տարվա կանոնը վերաբերում է այն խաղացողներին, ովքեր նոր երկիր են տեղափոխվել 2017 թվականի դեկտեմբերի 31-ից հետո և չեն կարող որակավորվել այլ եղանակով։
4. Երկրում կուտակային 10 տարվա բնակության առկայություն, անկախ նրանից, թե արդյոք մյուս չափանիշներից որևէ մեկը բավարարվել է: Այս կոնկրետ չափանիշը ուժի մեջ է մտել 2017 թվականի մայիսին:

Սա չի խանգարում ազգային միությանը պահանջել, որ իր ներկայացուցիչ խաղացողները ունենան այդ երկրի քաղաքացիությունը: Օրինակ՝ 2016 թվականի դեկտեմբերից ի վեր Ֆրանսիայի ռեգբիի ֆեդերացիան Ֆրանսիայի քաղաքացիությունը պահանջել է որպես ազգային հավաքական ընտրվելու նախապայման, ընդ որում՝ քաղաքականության փոփոխությունից առաջ Ֆրանսիան ներկայացրած խաղացողները ազատված են այդ պահանջից:

Մինչև 2021 թվականը, եթե խաղացողը երբևէ խաղացել է մեկ ազգային հավաքականի կազմում, ապա նա չի կարող խաղալ այլ ազգի հավաքականի կազմում նույն կամ հաջորդ ավելի բարձր ավագության մակարդակում: Այնուամենայնիվ, Օլիմպիական խաղերին ռեգբի յոթնյակի ավելացումը ստեղծեց մի անցք՝ ՄՕԿ-ի տարբեր որակավորման չափանիշների պատճառով: Խաղացողները, որոնք «գրավվել» էին մեկ երկրի կողմից, բայց ունեին մեկ այլ երկրի անձնագիր, կարող էին մեկ անգամ փոխել իրենց հավատարմությունը երկրորդ երկրին հետևյալ պայմաններով.

* Երկրորդ երկրի համար առաջին անգամ ելույթ ունենալիս խաղացողը երեք տարի չէր ներկայացրել նվաճող երկիրը։ Միայն 2016 թվականի Օլիմպիական խաղերի որակավորման գործընթացի համար գործող հատուկ կանոնները կրճատեցին այս ժամանակահատվածը մինչև 18 ամիս։
* Խաղացողը ներկայացրեց իր նոր երկիրը չորս օլիմպիական որակավորման մրցաշարերում։ Դրանց թվում էին տղամարդկանց համար նախատեսված Համաշխարհային ռեգբիի յոթնյակի շարքի և կանանց համար նախատեսված Համաշխարհային ռեգբիի յոթնյակի շարքի մրցաշարերը՝ ամառային Օլիմպիական խաղերից անմիջապես առաջ անցկացված մրցաշրջաններում, որոնք նաև օլիմպիական որակավորման մրցաշարեր էին, ինչպես նաև տարածաշրջանային օլիմպիական որակավորման մրցաշարեր։

2022 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտնող Համաշխարհային Ռեգբիի կանոնների փոփոխությունը թույլ կտա մեկանգամյա փոխել քաղաքացիությունը գրավված խաղացողների համար, որը վերաբերում է և՛ ռեգբի 15-ին, և՛ ռեգբի 7-ին ՝ փոխարինելով օլիմպիական 7-ի քաղաքացիության փոփոխության վերաբերյալ նախկին դրույթները: Նոր կանոնների առանձնահատկություններն են՝

* Կիրառվում է ցանկացած միջազգային ռեգբիից 36-ամսյա «հրաժարական» ժամկետ։
* Խաղացողը պետք է ունենա ծննդյան իրավունքով կապվածություն նոր երկրի հետ՝ կամ խաղացողի սեփական ծնունդով, կամ ծնողի կամ տատիկի/պապիկի ծնունդով։ (Կենսաբանական ծնողներին որդեգրող ծնողներով փոխարինելու կանոնը մնում է ուժի մեջ։)
* Բացի այդ, քաղաքացիության փոփոխությունը պետք է հաստատվի Համաշխարհային ռեգբիի կողմից։

Ինչ վերաբերում է «գրավելու» հասկացությանը, այսինքն՝ որոշակի երկրի հետ կապված լինելուն, չափանիշները տարիների ընթացքում զարգացել են։ Համաշխարհային ռեգբիի ներկայիս կանոնակարգերի համաձայն՝ խաղացողը գրավվում է, երբ խաղում է երեք կոնկրետ թիմերից մեկի կազմում.

1. Միության 15-հոգանոց ավագների ազգային հավաքականը։
2. Միության «հաջորդ ավագների» 15-հոգանոց ազգային հավաքականը։ Յուրաքանչյուր միություն կարող է, բայց պարտավոր չէ, իր թիմերից մեկին նշանակել որպես «հաջորդ ավագների» թիմ։ Այս թիմը սովորաբար նշանակվում է որպես «A» ազգային հավաքական, չնայած մի շարք ազգեր ունեն հատուկ ապրանքանիշեր իրենց «հաջորդ ավագների» թիմի համար, ինչպիսիք են՝ Argentina XV-ը, England Saxons-ը, Ireland Wolfhounds-ը կամ Junior All Blacks-ը (Նոր Զելանդիա)։ Հատկանշական է, որ շատ միություններ չեն նշանակել «հաջորդ ավագների» կանանց թիմ։ Մինչև 2018 թվականի հունվարի 1-ը միությունը կարող էր իր մինչև 20 տարեկանների ազգային հավաքականը նշանակել որպես «հաջորդ ավագների» թիմ, բայց դա այլևս թույլատրելի չէ։
3. Միության ավագների յոթnjակների ազգային հավաքական։ Ոչ մի խաղացող չի կարող ընդգրկվել յոթնյակների ավագների թիմում՝ խաղալով 18 տարեկանը լրանալուց առաջ՝ ոչ մի պարագայում։ Մինչև 2022 թվականը, 20 տարեկանից առաջ այս եղանակով մասնակցին «գրավելը» անհնար էր, եթե խաղացողը 18 տարեկանը լրանալուց հետո չէր մասնակցում Օլիմպիական խաղերին կամ Ռեգբիի աշխարհի յոթնյակի առաջնությանը։

Սկսած 2022 թվականից, խաղացողները կընդունվեն թիմ, եթե նրանք 18 տարեկանը լրանալուց հետո անդամագրվել են երկրի վերոնշյալ թիմերից որևէ մեկին։

Նկատի ունեցեք, որ ի տարբերություն ֆուտբոլի կամ բասկետբոլի, խաղացողներին կարող են գրավել միջազգային ընկերական խաղերին մասնակցելու միջոցով, ինչպիսիք են ավանդական «տարեկեսի և տարեվերջի թեստերը»։

Այնուամենայնիվ, գրավումը տեղի է ունենում միայն այն դեպքում, երբ մրցակիցը նույնպես վերը նշված թիմերից մեկն է։ Սա երբեմն կարող է հանգեցնել ակնհայտորեն հակասական արդյունքների։ Օրինակ, Մայք Հեյլին երկու անգամ ներկայացրել է Անգլիան՝ նախ England Saxons-ի կազմում՝ 2016 թվականին Հարավային Աֆրիկայի A հավաքականի դեմ, ապա 2017 թվականին Անգլիայի XV հավաքականի կազմում՝ «առանց խաղահրապարակի»՝ «Բարբարոսների» դեմ։ Սակայն, ոչ մի խաղ նրան չի կապել Անգլիայի հետ, և նա մնացել է իրավունք ունենալ ընտրվելու Իռլանդիայի հավաքականում, որի համար նա որակավորվել է ըստ ծագման։ Չնայած 2016 թվականի խաղում մասնակցում էին երկու ազգային «A» թիմեր, այն չէր որակավորվում գրավելու Հեյլիին (կամ որևէ թիմի որևէ այլ խաղացողի, որը նախկինում չէր գրավվել), քանի որ այդ ժամանակ Հարավային Աֆրիկայի նշանակված «հաջորդ ավագ» թիմը նրա մինչև 20 տարեկանների ազգային հավաքականն էր։ Ինչ վերաբերում է 2017 թվականի խաղին, WR-ը «Բարբարոսներին» դասակարգում է որպես ակումբային թիմ՝ նրանց դնելով այս կանոնակարգի շրջանակից դուրս։

Տարբեր վիճահարույց հարցեր են առաջացել այն խաղացողների մասնակցության վերաբերյալ, որոնց մասնակցության իրավունքը վիճարկվել է: Մեկ հայտնի օրինակ է Գրենիգեյթը: Վերջերս հարցեր են բարձրացվել երկու խաղացողների՝ Բելգիայի, իսկ մյուսի՝ Ռումինիայի, մասնակցության իրավունքի վերաբերյալ, որոնք մասնակցել են 2019 թվականի Ռեգբիի աշխարհի գավաթի Եվրոպայի առաջնության որակավորման փուլին։

### Պրոֆեսիոնալիզմն ընդդեմ սիրողականության

Որոշ ազգային հավաքականներում ներկայացուցիչները խաղում են պարզապես իրենց սպորտի և երկրի սիրո համար։ Սակայն, մյուսներում, առանձին խաղացողներին վճարում են իրենց երկիրը ներկայացնելու համար։

Որոշ դեպքերում խաղացողները կամ դիտավորյալ են զրկվում, կամ ընտրում են չներկայացնել իրենց ազգային հավաքականը՝ չվարձատրվելու պատճառով։ Սա կարող է ազդել թիմի համեմատական ​​​​արդյունքի վրա։

Այլ դեպքերում խաղացողները կարող են պայմանագիր կնքել ակումբի հետ՝ տանը կամ արտերկրում։ Արդյունքում, նրանց հիմնական հավատարմությունը կարող է լինել իրենց ակումբին, այլ ոչ թե իրենց երկրին, հատկապես, եթե այն մրցաշարը, որին մասնակցում է ազգային հավաքականը, չի առաջարկում նույն հեղինակությունը։

### Հակասություն

Կոմունիստական ​​երկրներին մեղադրում էին պետության կողմից հովանավորվող «լիաժամ սիրողականներ» ունենալու առավելություն ունենալու մեջ՝ իրենց տնտեսական համակարգի պատճառով։ Նրանց օլիմպիական մարզիկներին տրամադրվում էր ամեն ինչ, ինչ անհրաժեշտ էր բարեկեցիկ ապրելու և մարզվելու համար, բայց տեխնիկապես չէին վարձատրվում դրա համար, քանի որ այն հովանավորվում էր պետության կողմից։ Խորհրդային Միության և դրա ազդեցության անկման հետ մեկտեղ արևմտյան երկրները պահանջեցին թույլատրել մասնագետներին մրցել Օլիմպիական խաղերում, և ներկայիս ստատուս քվոն հաստատվեց։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Սպորտի ազգային հավաքական** կատեգորիայում։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպորտի ազգային հավաքական» հոդվածին։ |