# Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուց |
| --- |
| باب المندب (ar) |
| Նեղուցի տեսքը տիեզերքից |
| Երկիր | Եմեն |
| Բաժանում է | Արաբական թերակղզին և Աֆրիկան |
| Առավելագույն խորություն | 220 մ |
| Երկարություն | 109 կմ |
| Լայնություն | 26-90 կմ |
| Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուց (Եմեն) |

**Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուց** կամ **Բաբելմանդեբի նեղուց** (արաբ․՝ باب المندب‎‎ (*Բաբ-էլ-Մանդեբ* - «արցունքի դարպաս»), ֆրանսերեն՝ Bab-el-Mandeb), նեղուց Արաբական թերակղզու հարավ-արևմուտքում։ Երկարությունը 109 կմ է, նվազագույն լայնությունը՝ 26 կմ, նվազագույն խորությունը՝ 31 մ։

## Աշխարհագրություն

Նեղուցը հաղորդակցում է Ադենի ծոցը Կարմիր ծովի հետ։
Ամենափոքր լայնությունը 26 կմ է, ֆարվատերի խորությունը `182 մ։
Պերիմ կղզով նեղուցը բաժանված է երկու անցատեղու` Մեծ (25 կմ լայնությամբ, կամ Դակտ ալ-Մայուն) և Փոքր ( հայտնի է նաև Բաբ-Իսքանդեր - Ալեքսանդրի նեղուց, 3 կմ լայնությամբ)։ Աֆրիկյան ափին է գտնվում Սեբայի ոչ մեծ կղզիների խումբը։
Նեղուցի հոսանքները. ձմռանը` մակերեսային են, ավելի քիչ աղի ջուր են տանում Կարմիր ծով, և խորքային, որոնք ավելի աղի ջուր են տեղափոխում Կարմիր ծովից։ Ամռանը Կարմիր ծովի աղի ջրերի հոսքը կատարվում է մակերեւութային հոսանքով (մինչև 25-50 մ խորությամբ) և ստորին հոսանքներով (100-150 մ-ից ներքև), ջրերի ներհոսքը Կարմիր ծով կատարվում է միջանկյալ հոսանքներով (25-50 մ-ից մինչև 100-150 մ խորությամբ)։
Նեղուցի անունը կապված է վտանգավոր նավարկության հետ։ Արաբական լեգենդի համաձայն, անունի ծագումը կապված է այս տարածքում հին ժամանակներում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի հետ։ Նեղուցը տնտեսական և ռազմավարական մեծ նշանակություն ունի, քանի որ այն գտնվում է Եվրոպայից դեպի Արևելյան և Հարավային Ասիա, ինչպես նաև Ավստրալիա։

## Պատմություն

70-60 հազար տարի առաջ օվկիանոսի մակարդակը մոտավորապես 50 մետրից ցածր էր ներկայիս ժամանակից ( այլ տվյալների համաձայն` 80 մետր), և նեղուցն արդեն 1,2-1,4 կմ էր (քանի որ Արաբական սալը տարեկան 2 սմ-ով հեռանում էր Աֆրիկականից )։ Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուցը այդ ժամանակ որոշ տեղերում հիշեցնում էր առափնյա ծանծաղուտի շղթայի.:

Ծագումնաբան Ս. Օփենհեյմերի վարկածով, մոտ 80 հազար տարի առաջ (մինչև Սումատրա կղզում գտնվող Թոբա հրաբխի ժայթքումը, 74 հազար տարի առաջ ), ժամանակակից անատոմիական մարդկանց փոքրաթիվ խումբը հաղթահարելով անցել են «Մահվան դարպասը» (Բաբ-էլ- Մանդեբի նեղուցը) և սկսել են շարժվել Աֆրիկայից դեպի Հնդկաստան, Ինդոնեզիա և Ավստրալիա, Եվրոպա հասնելով 50 հազար տարի առաջ.:

Ըստ Թյուբիհենի համալսարանի (Գերմանիա) գիտնականների, ժամանակակից տիպի մարդկանց առաջին ալիքը Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուցը հաղթահարել են 130 հազար տարի առաջ, դառնալով Ավստրալիայի աբորիգենների, պապուասների եւ մելանեզիացիների նախնիները։ Իսկ ասիական այլ ժողովուրդների նախնիները համարվում են բանական մարդու երկրորդ ալիքի ժառանգները, ովքեր ծագել են Աֆրիկայից դեպի հյուսիս՝ Կարմիր ծով, դեռ 50 հազար տարի առաջ.:

## Ենթաշրջան

Բաբ-էլ-Մանդեբը նաև Արաբական Լիգայի ենթաշրջան է, որը ներառում է Ջիբութին, Եմենը և Էրիթրեան։

## Ժողովրդագրություն

|  |
| --- |
| **Բաբ-էլ-Մանդեբ** |
| Երկիր | Տարածք (կմ²) | Բնակչություն (2016 թ .) | Բնակչության խտություն (մարդ/կմ²) | Մայրաքաղաք | ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով $ ԱՄՆ |
|  Ջիբութի | 23,200 | 846,687 | 37.2 | Ջիբութի | $3,351 |
|  Էրիթրեա | 117,600 | 6,380,803 | 51.8 | Ասմարա | $1,314 |
|  Եմեն | 527,829 | 27,392,779 | 44.7 | Սանա | $2,249 |
| Ընդամենը | 668,629 | 34,620,269 | 29 մարդ/կմ² |  | $1841 |

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուց» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 194)։*  |