# Uber Technologies[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Uber Technologies, Inc.պատկերանիշ

բիզնես ձեռնարկություն, ձեռնարկություն, data controller, ծրագրային ապահովում, հանրային ընկերություն, platform company, Internet booking engine, ուտելիքի առաքում, online taxi service, ridesharing company, կազմակերպություն| Մասն է | gig economy, S&P 500 |
| Բնագավառ | տեղեկատվական տեխնոլոգիա, peer-to-peer ridesharing |
| Ստեղծում | Մարտ 2009 |
| Հիմնադիր | Garrett Camp, Թրևիս Կալանիկ |
| Գլխավոր գործադիր տնօրեն | Dara Khosrowshahi |
| Երկիր | Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ, Նիդերլանդներ |
| Անդամակցություն | Լինուքս հիմնադրամ, Ինտերնետ ասոցիացիա, Համակարգչային և կապի արդյունաբերության ասոցիացիա, C40 Cities |
| Կազմակերպչաիրավական ձև | մասնավոր ընկերություն, հանրային ընկերություն |
| Ընդհանուր ակտիվներ | 23 388 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Total revenue | 43 978 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Net profit | 9 856 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Operating income | 2 799 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Շուկայական կապիտալիզացիա | 62 500 000 000 ԱՄՆ դոլար, 189 063 000 000 ԱՄՆ դոլար |
| Հիմնադրման վայր | Սան Ֆրանցիսկո |
| Սեփականատեր | Morgan Stanley |
| Դուստր ընկերություն | deCarta, Uber Eats, Uber Movement, Uber Fleet, Uber rideshare service |
| Գլխամասի վայր | Սան Ֆրանցիսկո |
| Բորսա | Նյու Յորքի ֆոնդային բորսա |
| Աշխատակիցներ | 12 000 |
| Մշակող | Uber Technologies, Inc. |
| Հարթակ | iOS, Անդրոիդ |
| Նշանակալից իրադարձություն | Uber 2014 data breach, Uber 2017 data breach |
| Բաշխիչ ընկերություն | App Store, Google Play |
| Side effect | traffic congestion, աղտոտում, Ֆինանսական ռիսկ, Տնտեսական անհավասարություն |
| Ստեղծագործության տարածում | թվային ներբեռնում |
| Պաշտոնական կայք | www.uber.com |
| Investor | DiDi, Tencent, Տոյոտա, ՓեյՓալ, Coatue Invest, SoftBank Vision Fund, General Atlantic |
| Item operated | Uber Black, UberX |
| Complies with | Uber privacy policy |
| Estimated value | 62 000 000 000 ԱՄՆ դոլար |

**Uber Technologies, Inc.** (կամ **Uber**), տաքսի ծառայություններ մատուցող, սննդի առաքմամբ և բեռնափոխադրումներով զբաղվող ամերիկյան համաշխարհային ընկերություն։

Գլխամասը գտնվում է Կալիֆոռնիայի Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում։ Գործում է շուրջ 70 երկրների 10,500 քաղաքներում: Այն ունի ամսական ավելի քան 150 միլիոն ակտիվ օգտատեր և 6 միլիոն ակտիվ վարորդներ ու առաքիչներ: 2010 թվականից ի վեր օրական միջինը 28 միլիոն ուղևորություն է կատարվում, իսկ 2010 թվականից սկսած՝ 47 միլիարդ։

Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ հատկապես այն քաղաքներում, որտեղ Uber-ը հասարակական տրանսպորտի մրցակիցն է, նպաստում է խցանումների ավելացմանը, նվազեցնում է հասարակական տրանսպորտի օգտագործումը և մեծացնում է մեքենաներից կախվածությունը: Uber-ի հետ կապված այլ վիճահարույց կետեր ներառում են տարբեր ոչ էթիկական գործողություններ, ինչպիսիք են ագրեսիվ լոբբինգը և տեղական կանոնների անտեսումը: Այս գործողություններից մի քանիսը բացահայտվել են ներքին փաստաթղթերի արտահոսքի արդյունքում:

## Պատմություն

2013 թվականին Uber նախկին գործադիր տնօրեն Թրևիս Կալանիկը
2009 թվականին Գարեթ Քեմփը՝ StumbleUpon կազմակերպության համահիմնադիրը, որոշել է ստեղծել Uber-ը՝ փոխադրումներ կատարելն ավելի հեշտ և էժան դարձնելու համար: Նրան է միացել նաև Թրևիս Կալանիկը։

Բջջային հավելվածի նախատիպը ստեղծել են Քեմփը և նրա ընկերներ Օսկար Սալազարը և Կոնրադ Ուիլանը։

2010 թվականի փետրվարին Ռայան Գրեյվսը դարձել է Uber-ի առաջին աշխատակիցը՝ նշանակվելով որպես գլխավոր գործադիր տնօրեն (անգլ.՝ Chief Executive Officer, CEO): 2010 թվականի դեկտեմբերին Կալանիկը փոխարինել է Գրեյվսին որպես գործադիր տնօրեն, իսկ Գրեյվսը դարձել է գործառնական տնօրեն:

2010 թվականի մայիսին բետա փորձարկումից հետո Uber-ի ծառայությունները և բջջային հավելվածը արդեն սկսվել են գործարկվել Սան Ֆրանցիսկոյում 2011 թվականին։ Ի սկզբանե հավելվածում հասանելի էին միայն սև շքեղ մեքենաներ, և ծառայությունը մոտավորապես 1,5 անգամ ավելի թանկ էր, քան սովորական տաքսի ծառայությունը: 2011 թվականին ընկերությունը փոխել է իր անունը UberCab-ից Uber՝ Սան Ֆրանցիսկոյի տաքսիների օպերատորների բողոքներից հետո։

2012 թվականի ապրիլին Uber-ը գործարկվել է Չիկագոյում։

2012 թվականի հուլիսին ընկերությունը ներկայացրել է UberX անվամբ ավելի էժան տարբերակը, որը թույլ էր տալիս վարորդներին օգտագործել ոչ շքեղ մեքենաներ, այդ թվում իրենց անձնական մեքենաները, որոնք ենթակա էին նախնական ստուգման, ապահովագրության և գրանցման։

2013 թվականի դեկտեմբերին ծառայությունը գործում էր շուրջ 65 քաղաքներում։

2014 թվականի օգոստոսին գործարկվել է ընդհանուր տրանսպորտային ծառայություն Սան Ֆրանցիսկոյի ծովածոցի տարածքում և Uber Eats սննդի առաքման ծառայություն մատուցող հավելվածը։

Uber այս լոգոն օգտագործվել է 2016 թվականի փետրվարից մինչև 2018 թվականի սեպտեմբեր
2016 թվականին Uber-ը 625 միլիոն դոլարով ձեռք է բերել Էնթոնի Լևանդովսկու հիմնադրած՝ ինքնակառավարվող բեռնատարների «Օտոմոտտո» ընկերությունը: Լևանդովսկին, որը նախկինում աշխատում էր «Ուեյմոն» անվամբ կազմակերպությունում, հիմնել է *Օտոմոտտոն*՝ օգտագործելով այն առևտրային գաղտնիքները, որոնք նա գիտեր Ուեյմոնում աշխատելիս:

2016 թվականի դեկտեմբերին Uber-ը ձեռք է բերել Geometric Intelligence կազմակերպությունը, իսկ վերջինիս 15 հոգանոց անձնակազմը ձևավորել է «Uber AI» նախագիծը, որը լինելու էր արհեստական բանականությամբ տեխնոլոգիաների և մեքենայական ուսուցման հետազոտությունների բաժին: Այս բաժինը ստեղծել է բազմաթիվ բաց կոդով նախագծեր, ինչպիսիք են Pyro-ն, Ludwig-ը և Plato-ն: Uber AI-ն փակվել է 2020 թվականի մայիսին։

2018 թվականի փետրվարին Uber-ը Ռուսաստանում, Հայաստանում, Ադրբեջանում, Բելառուսում, Վրաստանում և Ղազախստանում իր գործունեությունը միավորել է Յանդեքսի գործողությունների հետ՝ ներդրվելով 225 միլիոն դոլար: 2018 թվականի մարտին Uber-ը միավորել է իր ծառայությունները Հարավարևելյան Ասիայում Grab ծառայությունների հետ՝ բաժնետոմսերի 27,5%-ի դիմաց:

2018 թվականի մայիսից մինչև նոյեմբեր ընկած ժամանակահատվածում Uber-ն առաջարկել է իր Uber Rent նախագիծը։

2019 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2020 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում Uber-ը գործարկել է Uber Works բջջային հավելվածը, որն օգնում էր Չիկագոյի և Մայամիի կազմակերպություններում աշխատել ցանկացող մարդկանց։

## Հակասություններ

### Սեռական ոտնձգությունների մեղադրանքներ և կառավարման փոփոխություններ (2017)

2017 թվականի փետրվարի 19-ին Uber-ի նախկին ինժեներ Սյուզան Ֆաուլերը իր կայքում տեղադրել է տեղեկատվություն այն մասին, որ մենեջերն իրեն առաջարկել է սեռական հարաբերություն ունենալ, իսկ հետո մեկ այլ մենեջեր սպառնացել է աշխատանքից հեռացնել, եթե նա հրապարակեր դեպքը:

2018 թվականի օգոստոսին Uber-ը համաձայնել է վճարել ընդհանուր առմամբ 7 միլիոն դոլար՝ գենդերային խտրականությունը, ոտնձգությունները և թշնամական աշխատանքային միջավայրը կարգավորելու համար, ընդ որում՝ շուրջ 480 աշխատակիցներ ստացել են յուրաքանչյուրը 10,700 դոլար, իսկ նրանցից 56-ը ստացել են լրացուցիչ 33,900-ական դոլար:

2019 թվականի դեկտեմբերին Կալանիկը դուրս է եկել ընկերության տնօրենների խորհրդից և վաճառել է իր բաժնետոմսերը։

### Գաղտնիություն

2017 թվականի հուլիսին Uber-ը ստացել է հինգ աստղանի գաղտնիության վարկանիշ Electronic Frontier Foundation-ից, սակայն 2017 թվականի սեպտեմբերին խումբը խիստ քննադատության է ենթարկել հաճախորդների գտնվելու վայրը հետևելու քաղաքականությունը, ինչը ստիպել է ընկերությանը փոխել իր քաղաքականությունը։

2024 թվականի հունվարին Հոլանդական տվյալների պաշտպանության վարչությունը Uber-ին տուգանել է 10 միլիոն եվրոյով (11 միլիոն դոլար)՝ վարորդների անձնական տվյալների վերաբերյալ գաղտնիության կանոնները խախտելու համար։ Իրավասու մարմինը որոշել է, որ Uber-ը հստակ տեղեկատվություն չի տրամադրել իր դրույթներում և պայմաններում՝ վարորդների անձնական տվյալների պահպանման ժամկետի, ինչպես նաև այդ տվյալները պահպանելու համար ձեռնարկված միջոցների մասին, երբ դրանք փոխանցվում են եվրոպական տնտեսական գոտուց դուրս չբացահայտված կազմակերպություններին:

### Աշխատանք

2023 թվականի փետրվարին Uber-ի վարորդները գործադուլ են հայտարարել ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում՝ բողոքելով աշխատավարձերի և վճարների դեմ։ Նրանց միացել են Lyft և DoorDash կազմակերպությունների վարորդները:

## Ֆինանսներ

Կազմակերպության եկամուտը և միլիարդավոր դոլարների զուտ եկամուտը (ԱՄՆ դոլարով)| Տարի | Եկամուտ | Զուտ շահույթ |
| --- | --- | --- |
| 2023 | 37.3 | 1.887 |
| 2022 | 31.8 | −9.1 |
| 2021 | 17.4 | −0.4 |
| 2020 | 11.1 | −6.7 |
| 2019 | 14.1 | −8.5 |
| 2018 | 11.3 | 1 |
| 2017 | 7.9 | −4 |
| 2016 | 5 | −3.6 |
| 2015 | 1.7 | −1.6 |
| 2014 | 0.4 | −0.7 |

2014-ից 2022 թվականների ընթացքում Uber-ը տարեկան միլիարդավոր դոլարների վնաս է ունեցել, բացառությամբ 2018 թվականի, երբ ընկերությունը դուրս է եկել Ռուսաստանի, Չինաստանի և Հարավարևելյան Ասիայի շուկաներից՝ մրցակից ընկերություններում բաժնետոմսերի դիմաց: 2022 թվականի վերջին Uber-ի շրջանառությունը կազմել է 32,11 միլիարդ դոլար (24,03 միլիարդ դոլարի ակտիվներ և պարտավորություններ):

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

**Գիտական ​​աշխատություններ Laurell, Christofer; Sandström, Christian (2016 թ․ հունիսի 28). «Analysing Uber in social media – disruptive technology or institutional disruption?». *International Journal of Innovation Management*. **20** (5): 1640013. doi:10.1142/S1363919616400132.
* McGaughey, E. (2018). «Uber, the Taylor Review, mutuality, and the duty to not misrepresent employment status». *Industrial Law Journal*. SSRN 3018516.
* Petropoulos, Georgios (2016 թ․ փետրվարի 22). «Uber and the economic impact of sharing economy platforms».
* Noto La Diega, Guido (2016). «Uber law and awareness by design. An empirical study on online platforms and dehumanised negotiations» (PDF). *Revue européenne de droit de la consommation/ European Journal of Consumer Law*. **2016** (II): 383–413 – via Northumbria Research Link.(չաշխատող հղում)
* Oitaven, Juliana Carreiro Corbal; Carelli, Rodrigo de Lacerda; Casagrande, Cássio Luís (2018). *Empresas de transporte, plataformas digitais e a relação de emprego: um estudo do trabalho subordinado sob aplicativos* (PDF) (պորտուգալերեն). Brasília: Ministério Público do Trabalho. ISBN 9788566507270.