Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Աշխարհագրական դիրք

**Աշխարհագրական դիրք**, երկրի մակերևույթի վրա որևէ աշխարհագրական օբյեկտի դիրքն է այն օբյեկտների նկատմամբ, որոնց հետ գտնվում է սերտ փոխազդեցության մեջ։

## Աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը և նկարագրությունը

Այն բնութագրում է տվյալ օբյեկտի տեղը տարածական կապերի և հոսքերի (նյութի, էներգիայի, տեղեկատվության) մեջ և որոշում է նրա հարաբերությունները արտաքին միջավայրի հետ։ Արտաքին աշխարհի տարրերը կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ որոշակի օբյեկտի զարգացման վրա, այդ իսկ պատճառով այն արտահայտում է երկրատարածական հարաբերությունը աշխարհագրական օբյետկի և արտաքին միջավայրի միջև։ Աշխարհագրական դիրք հասկացությունը առանցքային նշանակություն ունի աշխարհագրական գիտությունների համակարգում։ Այսպիսով կարելի է ասել, որ աշխարհագարական դիրքը․

* համարվում է անհատականացնող գործոն, քանի որ ի հայտ է բերում աշխարհագրական օբյեկտի շատ հատկանիշներ
* ունի պատմական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում կարող է փոփոխվել
* ունի ներուժային բնույթ, քանի որ միայն աշխարհագրական դիրքը չի կարող բավարար պայման հանդիսանալ օբյեկտի համատասխան զարգացման համար
* սերտորեն կապված է տարածքի ձևի և նրա սահմանների հետ։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աշխարհագրական դիրք» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 481)։*  |
# Աբիսալ նստվածքներ

**Աբիսալ նստվածքներ**, խորջրյա ծովային նստվածքներ ավելի քան 3 կմ խորություններում։ Գրավում են Համաշխարհային օվկիանոսի հատակի մոտավորապես 90%-ը։ Աբիսալ նստվածքներ գոյանում են օվկիանոսի վերին շերտերում ապրող օրգանիզմների կմախքներից, քամիներով և ծովային հոսանքներով ցամաքից բերված միներալների մասնիկներից, հրաբխային և տիեզերական փոշուց։ Աբիսալ նստվածքներ են խորջրյա կարմիր կավը և օրգանածին տիղմերը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 26)։*  |
# Աերոբներ

E.coli i M. luteus
**Աերոբներ** (հուն․՝ αηρ - օդ и βιοζ - կյանք
), օդակյացներ, օրգանիզմներ, որոնց կենսագործունեությունը պայմանավորված է օդի ազատ մոլեկուլային թթվածնով։

Աերոբներ են գրեթե բոլոր կենդանական ու բուսական օրգանիզմները և մանրէների մեծ մասը։

Վերջիններս բաժանվում են 2 խմբի՝

* օբլիգատ (անպայման) աերոբներ, որոնց գոյությունը բացառված է թթվածնազուրկ պայմաններում (օրինակ քացախաթթվային բակտերիաները),
* ֆակուլտատիվ (պայմանական) աերոբներ, որոնք թթվածնի սակավության կամ բացակայության դեպքում անցնում են անաերոբ կյանքի (օրինակ խմորասնկերը)։

Աերոբները քայքայելով օրգանական միացությունները՝ ապահովում են նյութերի շրջանառությունը բնության մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 93)։*  |
# Պիրոքսեններ

| Պիրոքսեններ |
| --- |
|  |
| Կատեգորիա | միներալների խումբ |
| Ենթակատեգորիա | ինոսիլիկատներ |

**Պիրոքսեններ**, մագնեզիում և երկաթ պարունակող գլխավոր ապար կազմող միներալների խումբ։

## Անվանում

Անվանումը մտցրել է 1796 թվականին ֆրանսիացի հանքաբան և բյուրեղագետ Ռ․ Ժ․ Այուին (R․ J․ Hauy, 1743-1822), որի կարծիքով այդ միներալները լավայում օտար են։

Պիրոքսենները պատկանում են շղթայաձև սիլիկատների ենթախմբին։ Ընդհանուր կառուցվածքային բանաձևն է R2+2[Si2C6], որտեղ R=Ca2+, Mg2+, Fe2+, Na+ և Li+, ինչպես կանոն Al+3 կամ Fe3+ հետ միատեղ։

## Կառուցվածք

Կառուցվածքի բյուրեղաքիմիական տիպը ներկայացված է (SiO4)4-, սիլիցիումաթթվածնային տետրաէդրների անսահման շղթաներով, որոնք կապակցվում են միմյանց թթվածնի երկու ընդհանուր ատոմների միջոցով։ Շղթայի տարրական օղակը ներկայացված է [Si2O6]4- անիոնային խմբով։ Բյուրեղագիտական համակարգը ռոմբային և մոնոկլինային է։

Ռոմբային պիրոքսեններում գերակշռում են Mg2+ և Fe2+ կատիոնները, որոնք իզոմորֆ կերպով փոխարինում են միմյանց (էնստատիտհի-պերսթեն-ֆեռոսիլիտի շարք)։ Մոնոկլինային պիրոքսենները ըստ գերակշռող կատիոնների բաժանվում են.

* հողալկալայինների Ca2+, Mg2+ և Fe2+ (դիոպսիդ-հեդենբերգիտ)
* ալկալայինների Na+-Fe3+, Na+-Al3+, Li+-Al3+ (էգիրին, ժադեիտ, սպոդումին)։

Գույնը տատանվում է կանաչի տարբեր երանգների, կարծրությունը՝ 5-6,5-ի, խտությունը՝ 3100-3600 կգ/մ3-ի սահմաններում։ Ռոմբային պիրոքսենները գերհիմքային և հիմքային ապարների գլխավոր միներալներից են։ Մոնոկլինային պիրոքսենները տարածվում են ապարների ավելի շատ տարատեսակներում (բազալտներում, անդեզիտներում, գաբրոներում, դիորիտներում, սիենիտներում և այլ ապարներում)։ Մոնոկլինային պիրոքսենները (ավգիտները) Լուսնի թաղալաների հիմնական միներալներն են։ Սպոդումենը հումք է Li-ի կորզման համար, իսկ նրա թափանցիկ տարատեսակները դասվում են թանկարժեք քարերի շարքը։

## Գրականություն

* Morimoto, Nobuo. 1989. Nomenclature of Pyroxenes. Canadian Mineralogist, 27, 143—156
* Nomenclature of pyroxenes N. Morimoto, J. Fabries, A. K. Ferguson, I. V. Ginzburg, M. Ross, F. A. Seifert, J. Zussman, K. Aoki, and G. Gottardi American Mineralogist; October 1988; v. 73; no. 9-10; p. 1123—1133

## Արտաքին հղումներ

* Статья «Пироксены» на wiki.web.ru
*
*

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 310)։*  |
# Պասսատներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Պասսատներ** (օգտագործվում է նաև եզակի՝ պասսատ, հոլանդերեն passaat), արևադարձային լայնություններում տարվա ընթացքում համեմատաբար հաստատուն ուղղությամբ փչող քամիներ։ Պասսատները կազմում են մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության մի մասը և սերտորեն կապված են օվկիանոսների մերձարևադարձային լայնություններում առաջացած անտիցիկլոնների հետ (փչում են անտիցիկլոնի դեպի հասարակածն ուղղված փեշերով)։

## Ուղղություն

Հյուսիսային կիսագնդում, Երկրի մակերեսին մոտ պասսատներն հիմնականում ունեն հյուսիսարևելյան, Հարավային կիսագնդում՝ հարավարևելյան ուղղություն։ Պասսատներն առավել ցայտուն արտահայտված են օվկիանոսների վրա, որտեղ դրանք սովորաբար ավելի սառն են, քան օվկիանոսների ջուրը, հետևաբար տաքանում են ներքևից, որը նպաստում է կոնվեկտիվ հոսանքների ու կույտավոր ամպերի առաջացմանը։ Սակայն, 1-2 կիլոմետր բարձրության շերտերում գոյություն ունեցող անտիցիկլոնային ինվերսիաները սահմանափակում են ամպամածության հետագա զարգացումը։ Այդ պատճառով պասսատներիի շրջանում եղանակը հիմնականում ավելի չոր է։ Երկրի որոշ մասերում (արևադարձային լայնությունների ցամաքային տարածությունների վրա) պասսատներն ունեն ցայտուն արտահայտված սեզոնային բնույթ և կոչվում են արևադարձային մուսսոն։ Պասսատներիի միջին արագությունը երկրի մակերեսին մոտ շերտերում 5-ից 8 մետր վայրկյան է (երբեմն՝ մինչև 15 մետր վայրկյան), ուղղաձիգ հզորությունը՝ մոտ 4 կիլոմետր։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 138)։*  |
# Դամոկլոիդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Դամոկլոիդ**, Արեգակնային համակարգի երկնային մարմիններ, որոնք ունեն գիսաստղերի նման ուղեծրեր (մեծ էքսցենտրիսիտետ և խավարածրի հարթության նկատմամբ թեքում), բայց չեն ցուցաբերում գիսաստղերի նման ակտիվություն, չեն ունենում վարս կամ պոչ։ Իրենց անվանումը դամոկլոիդները ստացել են այս դասի առաջին հայտնաբերված ներկայացուցչի անունից՝ (5335) Դամոկլես աստերոիդից։ 2010 թվականի հունվար ամսվա տվյալներով հայտնի են 41 դամոկլոիդ։

Դամոկլոիդներն ունեն համեմատաբար փոքր չափեր, նրանցից ամենամեծը՝ 2002 XU93, ունի 72 կմ տրամագիծ։ Նրանցից չորսի ալբեդոի չափումները (0,02 - 0,04) ցույց տվեցին, որ դամոկլոիդները հանդիսանում են Արեգակնային համակարգի ամենամութ մարմիններից մեկը, այնուամենայնիվ ունեն կարմրավուն երանգ։ Մեծ էքսցենտրիստների պատճառով նրանց ուղեծրերը չափազանց ձգված են, ապոհելիում նրանք գտնվում են Ուրանից հեռու (մինչև 571,7 ա. մ. 1996 PW-ի դեպքում), իսկ պերիհելիում - Յուպիտերից մոտ, իսկ երբեմն նույնիսկ Մարսից։

Համարվում է, որ դամոկլոիդները հանդիսանում են գիսաստղերի միջուկներ, նման Հալլեյի գիսաստղին, ծագել են Օորտի ամպում և կորցրել են իրենց ցնդող նյութերը։ Այս հիպոթեզը համարվում է ճշմարտացի, քանզի բավականին շատ մարմինների մոտ, որոնք ի սկզբանե համարվում էին դամոկլոիդներ, հետագայում հայտնաբերվեցին վարսեր և դասեցին նրանց գիսաստղերի դասին։ Մեկ այլ համոզիչ փաստն այն է, որ դամոկլոիդների մեծամասնության ուղեծրերը չափազանց թեքված են խավարածրի հարթությանը, երբեմն ավելին քան 90 աստիճանը, այսինքն նրանցից որոշները պտտվում են Արեգակի շուրջ մեծ մոլորակների պտույտի ուղղության հակառակ ուղղությամբ, որը խիստ տարբերում է նրանց աստերոիդներից։ Այսպիսի մարմիններից առաջինը, որը հայտնաբերվել է 1999 թվականին, անվանվել է (20461) Դիորետսա - «աստերոիդ» բառը հակառակ ընթերցմամբ։

## Արտաքին հղումներ

* David Jewitt. The Damocloids
# Օդի հարաբերական խոնավություն

Խոնավաչափ
**Հարաբերական խոնավություն**, ջրային գոլորշիների պարցիալ ճնշման հարաբերակցությունը գազում (առաջին հերթին, օդում) հագեցած գոլորշիների հավասարակշռված ճնշմանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Նշանակվում է հունարեն φ տառով։

## Բացարձակ խոնավություն

Օդի բացարձակ խոնավությունն օդի մեկ խորանարդ մետրում պարունակող խոնավության քանակությունն է։ Փոքր քանակության պատճառով սովորաբար չափվում է գ/մ³-ով։ Սակայն, հաշվի առնելով այն, որ օդի որոշակի ջերմաստիճանի դեպքում, նրա մեջ առավելագույնս կարող է պարունակել միայն որոշակի քանակությամբ խոնավություն (ջերմաստիճանի բարձրացմամբ խոնավության այդ առավելագույն հնարավոր քանակությունը մեծանում է, օդի ջերմաստիճանի իջեցմամբ օդի առավելագույն հնարավոր խոնավության քանակությունը նվազում է), ստեղծվել է «բացարձակ խոնավություն» հասկացությունը։

## Հարաբերական խոնավություն

Համարժեք սահմանումը օդում առկա ջրային գոլորշու համադրությունն է առավելագույն հնարավոր խոնավությանը տվյալ ջերմաստիճանի դեպքում։ Չափվում է տոկոսով և որոշվում է բանաձևով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
որտեղ՝ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 - դիտվող զանգվածի (օդի) հարաբերական խոնավությունն է,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 - զանգվածում առկա գոլորշիների պարցիալ ճնշումն է,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 - հագեցված գոլորշու հավասարակշռված ճնշումն է։

Ջրի հագեցած գոլորշիների ճնշումը ուժեղ աճում է ջերմաստիճանի բարձրացման ժամանակ։ Այդ պատճառով գոլորշու հաստատուն կոնցենտրացիայի հետ օդի իզոբար (այսինքն մշտական ճնշման դեպքում) սառեցման դեպքում գալիս է այն պահը (ցողի կետ), երբ գոլորշին հագենում է։ Ընդ որում, «ավելորդ» գոլորշին կոնդենսացվում է մառախուղի կամ սառույցի բյուրեղիկների տեսքով։ Ջրային գոլորշու հագեցման և կոնդենսացման գործընթացները մեծ դեր են խաղում մթնոլորտի ֆիզիկայում։

## Հարաբերական խոնավության գնահատում

Ջրա-օդային զանգվածի հարաբերական խոնավությունը կարող է գնահատվել, եթե հայտնի է նրա ջերմաստիճանը (*T*) և ցողի կետի ջերմաստիճանը (*Td*)։ Որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
որտեղ *Ps* – հագեցած գոլորշու ճնշումն է համապատասխան ջերմաստիճանի համար, որը կարող է որոշվել Արդեն Բակի բանաձևով։

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
որտեղ *T* – ջերմաստիճանն է Ցելսիուսի սանդղակով, *Ps* – ճնշումն ըստ Պասկալի։ Բացասական ջերմաստիճանների համար հեղուկ փուլի բացակայության դեպքում կիրառվում է Բակի այլ բանաձև՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
Ավելի ճշգրիտ հաշվարկների համար կարելի է օգտվել Գոֆ Գրետչի կամ ավելի ժամանակակից՝ Ա. Վեքսլերի, ITS-90 մոդելներից, Д. Зонтага.:

## Մոտավոր հաշվարկ

Հարաբերական խոնավությունը մոտավոր կարելի հաշվարկել հետևյալ բանաձևով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
Այսինքն, օդի ջերմաստիճանի և ցողի կետի Ցելսիուսի յուրաքանչյուր աստիճանի հետ հարաբերական խոնավությունը իջնում է 5 %-ով։
Բացի այդ, հարաբերական խոնավությունը կարելի է գնահատել խոնավաչափային դիագրամով։

## Տես նաև

* Գոլորշացում
* Հագեցած գոլորշի
* Գերհագեցած գոլորշի

## Ծանոթագրություններ
# Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն**, չկոդիֆիկացված սահմանադրություն, որը բաղկացած է օրենքներից, նախադեպերից և Բրիտանիայի սահմանդրության ավանդույթներից, որոնք սահմանում են սահմանադրության ձևավորման կարգը և պետական մարմինների լիազորությունները, պետական մարմինների միջև եղած հարաբերությունների սկզբունքները, ինչպես նաև քաղաքացիների համար։

## Պատմություն

Անգլիկան հեղափոխության ընթացքում ստեղծվել էին մի շարք նախագծեր, որոնք պետք է հիմք դառնային սահմանադրության ստեղծման համար։ Առաջին հերթին դա Ժողովրդական համաձայնությունը պետք է լիներ, քաղաքացիական իրավունքերը ամրապնդող Լեվելլերների մանիֆեստների շարքը, այդ թվում նաև համընդհանուր ընտրական իրավունքը և Հենրի Այրտոնի առաջարկությունը։ Այս երկու նախագծերը քննարկվեցին Պատնեական կոնֆերանցիայի ժամանակ՝ 1647 թվականի հոկտեմբերին, սակայն քննարկումները դադարեցվել են թագավորի բացակայության պատճառով։ 1657 թվականի հունիսի 26-ին ընդունվեց նոր սահմանադրություն։

## Սահմանադրության նկարագրություն

Բրիտանիայի սահմանադրությանը բնորոշ տարբերակիչներից է նրա չկոդիֆիկացված լինելը, այսինքն չկա որևէ փաստաթուղթ, որը կարելի է անվանել երկրի հիմնական օրենքը։ Ավելին ՝ չկա նույնիսկ փաստաթղթերի հստակ ցանկ, որը կապված կլինի Սահմանադրության հետ։

Դա պայմանավորված է հատուկ (Եվրոպական այլ երկրների համեմատ)  բնույթի բրիտանական իրավունքներով, որը վերաբերում է անգլո-սաքսոնական համակարգին, հիմնական առանձնահատոկւթյուններից է նաև այն, որ այն օգտագործվում է որպես դատական իրավունքի նախադեպ, ինչպես նաև նրանց անհատական զարգացման ուղին։

Առանձնանում են Սահմանադրության երեք բաղադրիչներ, կարգավիճակային իրավունք (Statute Law), ընդհանուր իրավունք  (Common Law) և սահմանադրական համաձայնագիր (Constitutional conventions),  որոնք համապատասխանում են  իրավունքի հետևյալ աղբյուրներին, կարգավիճակային, դատական նախադեպ և սահմանադրական համաձայնագիր։

Բրիտանիայի Սահմանադրական իրավունքում բացակայում է տարբերությունը «սահամնադրական» և «ընթացիկ» օրենքների միջև, որոնք սահմանում են ընդհանուր  կարգ և օրենքների փոփոխություն, որը նաև սահմանում է հիմնական օրենքի «ճկուն» բնույթը։ Ընդ որում, իրավունքների կայունությունը սահմանվում է սովորույթներով։

Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրությունը ի տարբերություն շատ այլ  սահմանադրական փաստաթղթերի, այն ծառայում  է ողջ Միացյալ Թագավորության (Անգլիա, Ուելս, Շոտլանդիա և Հյուսիսային Իռլանդիա) համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Մեծ Բրիտանիայի Սահմանադրություն
# Անգլիկան եկեղեցի

**Անգլիկան եկեղեցի**, բողոքական եկեղեցիներից մեկը։ Ծիսակատարությամբ և կազմակերպական սկզբունքներով ավելի մոտ է կաթոլիկականին, քան մյուս բողոքական եկեղեցիները։ Անգլիկան եկեղեցին Անգլիայի պետական եկեղեցին է։ Անգլիկան եկեղեցին ևս ընդունում է Աստվածաշունչը և չի մերժում Ս. Ավանդույթների դերը աստվածաշնչական ճշմարտությունները մեկնաբանելու գործում։ Ձևավորվել է 16-րդ դարում՝ Ռեֆորմացիայի շրջանում։ Անգլիկան եկեղեցու առաջնորդը թագավորն է, գահերեցը՝ Քենտրբերիի արքեպիսկոպոսը։ Ինքնուրույն Անգլիկան եկեղեցներ կան նաև Շոտլանդիայում, Ուելսում, Իռլանդիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և այլ երկրներում։ Անգլիկան եկեղեցին միավորում է շուրջ 30 մլն. հավատացյալների։

## Գրականություն

* Անկլիքան եկեղեցի և Աանոր հնութիւնը, հաւատքը, քահանայական պաշտօնը և պաշտամունքը, ԿՊ, 1847
* Անգլիկան եկեղեցի - Կրոնադարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անգլիկան եկեղեցի» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 382)։*  |
# Ուիմբլդոնի մրցաշար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ուիմբլդոնի մրցաշար |
| --- |
|  |
| Պաշտոնական կայք |
| **Գտնվելու վայրը** | Ուիմբլդոն, Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն |
| **Անցկացման վայրը** | *The All England Lawn Tennis and Croquet Club* |
| **Մակերեսը** | խոտածածկ |
| **Դրամական մրցանակ** | £31,600,000 (2017) |
| Մեծ սաղավարտ |
| * Ավստրալիայի առաջնություն
* Ֆրանսիայի առաջնություն
* Ուիմբլդոնի մրցաշար
* ԱՄՆ առաջնություն
 |

**Ուիմբլդոնի մրցաշար** (կարճ՝ **Ուիմբլդոն**, անգլ.՝ The Championships, Wimbledon), թենիսի ամենահին և հեղինակավոր մրցաշար, Մեծ սաղավարտի 4 մրցաշարերից մեկը։ Անցկացվում է ամենամյա, հունիսի վերջերին հուլիսի սկզբին Լոնդոնի Ուիմբլդոն արվարձանում։ Տևողությունը 2 շաբաթ է։

Միակն է Մեծ սաղավարտի մրցաշարերից, որի խաղերը տեղի են ունենում բնական խոտածածկով կորտերում։ Մրցաշարն իրականացվում է 5 կարգով՝ տղամարդկանց մենախաղեր, կանանց մենախաղեր, տղամարդկանց, կանանց և խառը զուգախաղեր։

## Պատկերասրահ

*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ուիմբլդոնի մրցաշարի պաշտոնական կայքը
* Լուրեր Ուիմբլդոնի մասին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուիմբլդոնի մրցաշար» հոդվածին։ |
# Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթ

| Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթ |
| --- |
| Ամսաթվեր |
| Եզրափակիչ | մայիսի 13 |
| Հյուրընկալություն |
| Անցկացման վայր |  Էրիքսոն Գլոբ Ստոքհոլմ, Շվեդիա |
| Հյուրընկալող հեռուստաալիք |  Շվեդիայի ազգային հեռուստաընկերություն  |
| Հաղորդավարներ | Kattis Ahlström? և Anders Lundin? |
| Մասնակցություն |
| Երկրների քանակ | 24 |
| Մասնակիցներ | Olsen Brothers?, Ալսու, Brainstorm, Eda-Ines Etti?, Stefan Raab?, Eamonn Toal?, Roger Pontare?, Claudette Buttigieg?, Goran Karan?, Pınar Ayhan?, Charmed?, August and Telma?, Լինդա Վագենմակերս, The Rounder Girls?, XXL?, Nicki French?, Taxi?, Nina Åström?, Serafín Zubiri?, Jane Bogaert?, Voice?, Thongchai Thongkanthom?, PingPong?, Sofia Mestari? և Nathalie Sorce? |
| Առաջնելույթ |  Լատվիա |
| Վերադարձել են |  Ֆինլանդիա  Մակեդոնիա  Ռումինիա  Ռուսաստան  Շվեյցարիա |
| Մեկնել են |  Բոսնիա և Հերցեգովինա  Լիտվա  Լեհաստան  Պորտուգալիա  Սլովենիա |
| Քվեարկություն |
| Քվեարկության համակարգ | Ամեն երկիր գնահատում է 10 մասնակիցներին 1-8, 10, 12 միավորներով SMS և հեռախոսա յին քվեարկության միջոցով։ |
| Հաղթական երգ |  "Fly on the Wings of Love" |
| Զրո միավոր | չկա |
| Ժամանակագրություն |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Եվրատեսիլ 1999 երգի մրցույթ |  | Եվրատեսիլ 2001 երգի մրցույթ |

 |
| eurovision.com/eurovision-song-contest/stockholm-2000/​(անգլ.) |

**«Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթը»** դարձել է Եվրատեսիլի 45-րդ մրցույթը և տեղի է ունեցել 2000 թվականի մայիսի 13-ին Շվեդիայի մայրաքաղաք Ստոկհոլմի Globe Arena-ում։ Մրցույթի ազգային հեռարձակող կազմակերպությունը եղել է Sveriges Television (SVT)։

## Արտաքին հղումներ

* Եվրատեսիլի պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եվրատեսիլ 2000 երգի մրցույթ» հոդվածին։ |
# 84-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**84-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ 84°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։ Անցնում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսով։

## Ցերեկվա տևողությունը

Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։

Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։

## Բնութագրական տվյալներ

Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 670 կմ է։ Երկարությունը 4 203 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 10․5%-ը։

## Աշխարհի շուրջ

Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս** |

## Տե՛ս նաև

* 82-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 83-րդ հյուսիսային զուգահեռական
# 74-րդ հյուսիսային զուգահեռական[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**74-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան

կետերի հետ 74°-ի անկյուն կազմող կետերից կազմված շրջանագիծն է։

Անցնում է Հյուսիսային Ամերիկայով, Ատլանտյան օվկիանոսով, Եվրոպայով և Ասիայով։

## Ցերեկվա տևողությունը

Ամառային արևադարձի ժամանակ արևը երևում է ամբողջ օրվա ընթացքում (Բևեռային ցերեկ)։

Ձմեռային արևադարձի ժամանակ արևը չի երևում (Բևեռային գիշեր)։

## Բնութագրական տվյալներ

Հեռավորությունը հյուսիսային բևեռից 1787 կմ է։

Երկարությունը 11 080 կմ է, որը կազմում է հասարակածի երկարության 27․6%-ը։

## Աշխարհի շուրջ

Սկսած ամսաթվի սահմանից դեպի արևելք

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Բոֆորտի ծով** |
|  | **Կանադա Հյուսիսարևմտյան տարածքներ
* Նունավութ
 |
|  | **Բաֆինի ծով** |
|  | **Գրենլանդիա** |
|  | **Ատլանտյան օվկիանոս Գրենլանդական ծով
* Նորվեգական ծով
 |
|  | **Բարենցի ծով** |
|  | **Ռուսաստան Նովայա զեմլյա
* Լապտևների ծով
* Արևելասիբիրական ծով
 |
|  | **Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս** |

## Տե'ս նաև`

* 75-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 73-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 74-րդ հարավային զուգահեռական
# 39-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**39-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 39°-ի անկյուն։
Անցնում է Եվրոպայով, Միջերկրական ծովով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

* Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 39° (հս.լ. 39°) կոորդինատը։

### Ցերեկվա տևողությունը

Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

* ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 14 ժամ 54 րոպե
* ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 9 ժամ 26 րոպե

### Հայաստան

39-րդ հյուսիսային զուգահեռականը Հայաստանի տարածքով անցնող երեք զուգահեռականներից ամենահարավայինն է։ Անցնում է Սյունիքի մարզով և Արցախով, ինչպես նաև՝ Նախիջևանի տարածաշրջանով։

### Քաղաքներ

* Փյոնյան ( Հյուսիսային Կորեա)

## Տես նաև

* 38-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 40-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ
# 18-րդ հյուսիսային զուգահեռական

**18-րդ հյուսիսային զուգահեռականը** այն կետերից կազմված շրջանագիծն է, որոնք որպես գագաթ հանդիսացող Երկրի կենտրոնով և հասարակածի վրայի համապատասխան կետերի հետ կազմում են 18°-ի անկյուն։

Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Ասիայով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հյուսիսային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

* Այս զուգահեռականի բոլոր կետերն ունեն հյուսիսային լայնության 18° (հս.լ. 18°) կոորդինատը։
* Այս զուգահեռականի լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 105 905 մ, ընդհանուր երկարությունն է 38 126 կմ, ինչը կազմում է հասարակածի երկարության 95.1%-ը

### Ցերեկվա տևողությունը

Երկրի վրա գտնվող այս լայնության կետերից նայելիս արևը հորիզոնից վերև է գտնվում՝

* ամառվա արևադարձի ժամանակ՝ 13 ժամ 13 րոպե
* ձմեռվա արևադարձի ժամանակ՝ 11 ժամ 03 րոպե

### Քաղաքներ

* Քինգսթոն, Ջամայկա

## Տես նաև

* 19-րդ հյուսիսային զուգահեռական
* 17-րդ հյուսիսային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ
# 3-րդ հարավային զուգահեռական

**3-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 3°-ով դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։

Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 111 168 մ։
* Հասարակածից հեռավորությունն է 332 կմ։

## Հատվող տարածքները

|  |  |
| --- | --- |
|  | •Ատլանտյան օվկիանոս |
|  | •Գաբոն |
|  | •Կոնգոյի Հանրապետություն |
|  | •Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն |
|  | •Բուրունդի |
|  | •Թանզանիա |
|  | •Քենիա |
|  | •Հնդկական օվկիանոս |
|  | •Ինդոնեզիա` Հարավային Փագայ, Սումաթրա, Բանքա, Լեփար, Բիլիթունգ, Բորնեո, Սուլավեսի, Բոանո, Սերամ և Նոր Գվինեա կղզիներով |
|  | •Պապուա Նոր Գվինեա` Նոր Գվինեա, Նոր Իրլանդիա և Թաբար կղզիներով |
|  | •Խաղաղ օվկիանոս |
|  | •Էկվադոր |
|  | •Պերու |
|  | •Կոլումբիա |
|  | •Բրազիլիա |
|  | •Ատլանտյան օվկիանոս |

## Տես նաև`

* 4-րդ հարավային զուգահեռական
* 2-րդ հարավային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ
# 22-րդ հարավային զուգահեռական

**22-րդ հարավային զուգահեռականը** հասարակածից 22° դեպի հարավ գտնվող լայնությունների շրջանագիծն է։

Անցնում է Աֆրիկայով, Հնդկական օվկիանոսով, Խաղաղ օվկիանոսով, Հարավային Ամերիկայով, Ավստրալիայով և Ատլանտյան օվկիանոսով։

* Լայնության մեկ աստիճանին համապատասխանում է 103 262 մ երկարություն։
* Հասարակածից հեռավորությունը կազմում է 2434 կմ։
* Երկարության 75%-ն անցնում է ջրային տարածքներով։

## Սահմաններ

*
* Աֆրիկայում 22-րդ հարավային զուգահեռականի հետ համընկնում է Նամիբիան Բոթսվանայից բաժանող սահմանի մի մասին։
* Հարավային Ամերիկայում 22-րդ հարավային զուգահեռականի հետ համընկնում է Բոլիվիան Արգենտինայից բաժանող սահմանի մի մասին։

## Զուգահեռականով հատվող տարածքները

Գրինվիչի միջօրեականից սկսած դեպի արևելք`

|  |  |
| --- | --- |
| Աֆրիկա` | 2182 կմ |
|  | •Նամիբիա |
|  | •Նամիբիա•Բոթսվանա սահման |
|  | •Բոթսվանա |
|  | •Զիմբաբվե |
|  | •Մոզամբիք |
| Հնդկական օվկիանոս |  |
|  | •Մադագասկար 499կմ |
|  | •Հնդկական օվկիանոս |
|  | •Ավստրալիա |
|  | •Մարջանների ծով |
|  | •Ավստրալիա |
|  | •Մարջանների ծով |
|  | •Նոր Կալեդոնիա |
|  | •Խաղաղ օվկիանոս |
|  | •Ֆրանսիական Պոլինեզիա |
|  | •Խաղաղ օվկիանոս |
| Հարավային Ամերիկա՝ | 3017կմ |
|  | •Չիլի |
|  | •Բոլիվիա |
|  | •Արգենտինա |
|  | •Բոլիվիա |
|  | •Բոլիվիա/Արգենտինա սահման |
|  | •Բոլիվիա |
|  | •Բոլիվիա/Արգենտինա սահման |
|  | •Բոլիվիա |
|  | •Պարագվայ |
|  | •Բրազիլիա |
| Ատլանտյան օվկիանոս | 5697կմ |

## Տես նաև`

* 23-րդ հարավային զուգահեռական
* 21-րդ հարավային զուգահեռական

## Ծանոթագրություններ