Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ջերմադինամիկական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աշխատանք (այլ կիրառումներ)
**Ջերմադինամիկական աշխատանք**, էներգիայի փոխանցման ձև, որի հետևանքով փոխվում են համակարգի արտաքին պարամետրերը։

Մեխանիկական աշխատանքը սահմանվում է հետևյալ կերպ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ,
որտեղ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 — ուժն է, իսկ WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 — անվերջ փոքր տեղաշարժը։

Թերմոդինամիկական համակարգի կողմից արտաքինի նկատմամբ կատարած աշխատանքը կարող ենք հաշվել հետևյալ բանաձևով

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ,
որտեղ WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 — անվերջ փոքր տարածության նորմալն է, WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 — ճնշումն է և WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 — անվերջ փոքր ծավալն է։

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 թերմոդինամիկական պրոցեսի աշխատանքը տրվում է հետևյալ բանաձևով

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 .
Աշխատանքի արժեքը կախված է այն բանից, թե ինչպես է համակարգը WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 վիճակից անցել WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 վիճակին։ Դա հեշտ է ապացուցել, եթե հաշվի առնենք, որ ֆունկցիայի ինտեգրալը հավասար է ֆունկցիայի գրաֆիկի տակի մակերեսին։ Քանի որ աշխատանքը սահմանվում է ինտեգրալի միջոցով, ապա այն կախված է պրոցեսի իրականացման ուղուց, որն էլ իր հերթին բերում է կորի գրաֆիկի փոփոխությանը, հետևաբար նաև աշխատանքի արժեքի փոփոխությանը։ Նմանատիպ մեծությունները հանդիսանում են պրոցեսի ֆունկցիաներ։

Չնայած նրան, որ ֆիզիկական քիմիայում աշխատանքի համար օգտագործում են *A* սիմվոլը, ըստ IUPAC-ի քիմիական ջերմադինամիկայում ավելի նպատակահարմար է օգտագործել *W* սիմվոլը։

## Տես նաև

* Էներգիա
* Ներքին էներգիա
* Ջերմադինամիկայի առաջին օրենք

## Ծանոթագրություններ
# Կայզեր Վիլհելմի գիտական միություն

Կայզեր Վիլհելմի քիմիայի նախկին ինստիտուտը Բեռլինում, որտեղ Օտո Հանը հայտնագործել է միջուկի տրոհումը
**Կայզեր Վիլհելմի գիտական միություն** (գերմ.՝ Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften), կազմակերպություն (1911-1948), որը միավորել է Գերմանիայի գիտահետազոտական ինստիտուտները (ընդհանուր առմամբ 21 ինստիտուտ, որոնք հիմնադրվել են 1911-1938 թթ)։ 1948 թվականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո գիտական միության ինստիտուտների մի մասը վերաձևավորվեց, մի մասն էլ մտան Մաքս Պլանկի գիտական հետազոտությունների միության կազմի մեջ, որը գործում է մինչ այժմ։
# Լուքսոր տաճար

Լուքսոր տաճարի մուտքը
Տաճարի մուտքի արձանը
**Լուքսոր տաճար,** Հին Եգիպտական տաճար համալիր, որը գտնվում է Նեղոս գետի արևելյան ափին՝ այսօր հայտնի որպես Լուքսոր (հնում՝ Ֆիբիս) քաղաքում 7 հիմնադրվել է մ.թ.ա. 1400 թ.: Լուքսոր համալիրը բաղկացած է վեց մեծ տաճարներից, չորսը՝ ձախ ափին, ճանապարհորդներին և ընթերցողներին որպես Գումահ, Դեյր-ել-Բահրի, Ռեյմեսում, և Մեդինետ Հաբու, և երկու տաճար աջ կողմում՝ հայտնի որպես Կարնակ և Լուքսոր։

## Պատկերասրահ

* Լուքսոր տաճարի մուտքը
* Լուքսոր տաճարը Նեղոսի արևելյան ափից
* Սֆինքսների շարքը Կառնակի մոտակայքում
* Սֆինքս
*
* Կարմիր գրանիտից կոթող
* տաճարի կենտրոնական միջանցքը
* Փարավոնյան տաճարում մուսուլմանական մզկիթ
* Պատերի գրառումներ
* Հյուսիսարևմտյան հատվածը
* Աբու-էլ-Հագագ մզկիթը տաճարի ներսում

## Ծանոթագրություններ
# Մարդկային զոհաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

*Իֆիգենիայի զոհաբերությունը*, Հռոմեական Իսպանիայի խճանկար
**Մարդկային զոհաբերություն,** մեկ կամ մի քանի մարդկանց սպանություն, որը հանդիսանում է ծիսակատարության մաս, որը սովորաբար իրականացվում է աստվածներին հաճոյացնելու կամ հանդարտեցնելու կամ մահապատժի իրականացման նպատակով, մահացած նախնիների հոգիներին տուրք տալու նպատակով կամ «հետևորդների զոհաբերության» տեսքով, երբ միապետի ծառաներին սպանում էին, որպեսզի նրանք շարունակեն ծառայել իրենց տիրոջը հաջորդ կյանքում։ Որոշ ցեղերում նմանատիպ սովորույթներ են մարդակերությունը և գլխի որսը։

Մարդկային զոհաբերությունն իրականացվել է բազմաթիվ հասարակություններում՝ սկսած նախապատմական ժամանակներից։ Երկաթի դարում (մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակ) կրոնական զգալի զարգացումների արդյունքում ( առանցքային դարաշրջան ) մարդկային զոհաբերությունները գնալով դադարում էին Աֆրիկայում, Եվրոպայում և Ասիայում։ Անտիկ շրջանում մարդկային զոհաբերությունները սկսեցին բարբարոսություն համարվել։ Սակայն Ամերիկայում մարդկային զոհաբերությունը որոշ ժողովուրդների կողմից շարունակվում էր՝ մինչև Ամերիկայի գաղութացումը։ Այսօր մարդկային զոհաբերությունները չափազանց հազվադեպ են։

Ժամանակակից աշխարհիկ օրենքները մարդկային զոհաբերությունները որակավորում են որպես սպանություն։ Ժամանակակից կրոնները դատապարտում են մարդկային զոհաբերության սովորույթը։ Օրինակ՝ հինդուիզմում Շրիմադ Բհագավատամը խստորեն դատապարտում է մարդկային զոհաբերությունն ու մարդակերությունը՝ զգուշացնելով նման արարքներ գործողներին հանդերձյալ կյանքում հասնող ծանր պատիժների մասին։

## Պատմություն

Մարդկային զոհաբերությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում և բազմաթիվ մշակույթներում կիրառված պրակտիկա է։ Զոհաբերություններին տրվող հիմնավորումները հիմնականում համընկնում են կրոնական զոհաբերությունների նպատակների հետ։ Մարդկային զոհաբերությունները հիմնականում իրականացվում էին աստվածներին հանգստացնելու նպատակով, օրինակ՝ նորակառույց տաճարների կամ կամուրջների նվիրաբերման արարողությունների ժամանակ։

Հին Ճապոնիայում լեգենդներ կային *հիտոբաշիրա («մարդկային սյուն»)* պրակտիկայի մասին, որի ժամանակ կույս աղջիկներին կենդանի թաղում էին շինությունների հիմքում կամ դրանց մոտ՝ շենքերը աղետներից կամ թշնամու հարձակումներից պաշտպանելու համար։ Նմանատիպ պատմություններ կան նաև Բալկաններում:

1487 թվականին Տենոչտիտլանի Մեծ բուրգի վերաօծման ժամանակ ացտեկները հաղորդել են, որ չորս օրվա ընթացքում սպանել են մոտ 80,400 բանտարկյալի։ Ըստ *«Ացտեկական պատերազմ»* գրքի հեղինակ Ռոս Հասիգի՝ արարողության ընթացքում զոհաբերվածների թիվը եղել է «10,000-ից մինչև 80,400 մարդ»։

## Արտաքին հղումներ

* Ashliman, D.L. «Human sacrifice in legends and myths».
* Lee, Claire (2012 թ․ մարտի 20). «National Museum to showcase Silla relics». *The Korea Herald*. –Well ceremony in Silla.
* «Human Sacrifice». Collection. University of Michigan Museum of Art. Արխիվացված է օրիգինալից 2024-06-06-ին. Վերցված է 2025-07-15-ին.
* «Ritual Murder» . *Encyclopædia Britannica* (անգլերեն) (11th ed.). 1911.

## Ծանոթագրություններ
# Լիակատար ընկերակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Լիակատար ընկերակցություն**, ընկերակցություն, որի մասնակիցները (լիակատար ընկերներ), կանոնադրությանը համապատասխան, ընկերակցության անունից զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ և իրենց պատկանող գույքով պատասխանատվություն են կրում նրա պարտավորությունների համար։ Լիակատար է համարվում այն ընկերակցությունը, որի մասնակիցները, կանոնադրությանը համաձայն, ընկերակցության անունից զբաղվում են ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, և իրենց պատկանող գույքով կրում են պատասխանատվություն նրա պարտավորությունների համար։ Անձը կարող է լինել միայն մեկ լիակատար ընկերակցության մասնակից։ Լիակատար ընկերակցության ֆիրմային անվանումը պետք է պարունակի նրա բոլոր մասնակիցների անունները և «լիակատար ընկերակցություն» բառերը։

Լիակատար ընկերակցությունը կառավարվում է բոլոր մասնակիցների ընդհանուր համաձայնությամբ։ Լիակատար ընկերակցության կանոնադրությամբ կարող են նախատեսվել մասնակիցների ձայների մեծամասնությամբ որոշում ընդունելու դեպքեր։

Լիակատար ընկերակցության կանոնադրությունը, պարտադիր տեղեկությունից բացի, պետք է պայմաններ պարունակի ընկերակցության բաժնեհավաք կապիտալի չափի և կազմի, բաժնեհավաք կապիտալում մասնակիցներից յուրաքանչյուրի բաժնեմասի չափի ու փոփոխման կարգի, ավանդներ ներդնելու պարտականությունները խախտելու համար մասնակիցների պատասխանատվության մասին։ Պետական բյուջետային հիմնարկը ընկերակցության գործընկեր կարող է լինել իր վերադաս մարմնի համաձայնությամբ։ Ընկերակցության գործընկերը առանց մյուս գործընկերների համաձայնության չի կարող լինել գործունեության մոտ տեսակով զբաղվող այլ ընկերակցության կամ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության անդամ։ Որակավորման որոշակի մակարդակ պահանջող գործունեությամբ ընկերակցությունը կարող է զբաղվել միայն այն դեպքում, եթե Հայաստանի Հանրապետության օրենադրական կամ նորմատիվ այլ ակտերին համապատասխան նրա գործընկերների կամ աշխատողների թվում կա անհրաժեշտ որակավորում ունեցող անձ։ Կարող են նախատեսվել այնպիսի դեպքեր, երբ որոշակի որակավորում ունենալը պարտադիր լինի ընկերակցության բոլոր գործընկերների համար։ Ընկերակցության գործընկերոջ ավանդը դառնում է ընկերակցության սեփականությունը կամ անցնում նրա օգտագործմանը՝ ընկերակցության հիմնադրման մասին պայմանագրի համաձայն և այդ ավանդի կապակցությամբ չի կարող նշանակվել վճարում կամ վճարումների տոկոս։

Ընկերակցությունը չի կարող իր անդամներից պահանջել նրանց ավանդների՝ ընկերակցության ստեղծման մասին պայմանագրով սահմանվածից ավելի մեծացում կամ դրանց ավելացում ընկերակցության վնասներ ունենալու դեպքում։

Ընկերակցության անդամ քաղաքացիները պարտավոր են անձամբ մասնակցել ընկերակցության գործունեությանը։ Ընկերակցության յուրաքանչյուր գործընկեր իրավունք ունի ղեկավարել նա ձեռնարկչական գործունեությունը և ներկայացնել այն։ Այդ իրավունքը լի գործում այն գործընկերների նկատմամբ, որոնց իրավունքների սահմանափակման ժամկետը չի լրացել ընկերակցության գործունեության հիմնական տեսակով զբաղվելու արգելանքի ժամկետը, ինչպես նաև այն գործընկերների նկատմամբ, որոնք շահադիտական հանցագործություն կատարելու համար ունեն դատվածություն։

## Արտաքին հղումներ

* ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք

## Տես նաև

* Հայաստանի քաղաքացիական օրենսգիրք
* Իրավաբանական անձինք
# Հայրիշխանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Աբրահամի ուղևորությունը Ուրից Քանան» (Յոժեֆ Մոլնար)
**Հայրիշխանություն**, նախնադարյան հասարակական հարաբերությունների առավել տարածված ձև, որին բնորոշ է տղամարդու առաջատար դերը տնտեսության, հասարակության մեջ և ընտանիքում։ Առաջացել է նախնադարյան համայնական հասարակարգի անկման շըրջանում։ Պայմանավորված էր արտադրողական ուժերի զգալի զարգացմամբ և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմամբ՝ բոլոր տնտեսաձևերում (հողագործություն, անասնապահություն, որսորդություն և ձկնորսություն), որոնց հետևանքով աճում էր ապրանքափոխանակությունը, և առաջանում մասնավոր սեփականություն։ Արտադրության գրեթե բոլոր բնագավառներում նսեմանում էր կնոջ դերը՝ աստիճանաբար սահմանափակվելով տնային աշխատանքով, և բարձրանում տղամարդու դերը։ Հայրիշխանությանը բնորոշ էին նաև սերունդը հոր գծով հաշվելը, տոհմի տնտ. միասնության քայքայումը, անցումը զուգամուսնությունից մենամուսնության, հայրատեղային ամուսնությունը և մեծ նահապետական ընտանիքների (գերդաստան) առաջացումը։ Հետագայում, կապված գույքային անհավասարության խորացման, նահապետական ստրկության առաջացման և հասարակության՝ դասակարգերի բաժանման հետ, Հայրիշխանությունն ավելի ամրապնդվեց։

Հայկական լեռնաշխարհում Հայրիշխանությունը ձևավորվել է Էնեոլիթի վերջում, վաղ բրոնզի դարի սկզբին (մեր թվարկությունից առաջ 4-րդ հազարամյակի վերջ, 3-րդի սկիզբ)։ Հասարակության պատմության մեջ Հայրիշխանության տեղի հարցը դարեր շարունակ բանավեճի առարկա է եղել։ Շատ տարածված էր մարդկային հասարակության նախասկզբնական նահապետականության վերաբերյալ տեսակետը, որին անտիկ ժամանակաշրջանում կողմնակից էին Պլատոնն ու Արիստոտելը։ Հիշյալ տեսակետը տիրապետող էր միջնադարում, 19-րդ դարում պաշտպանում էր Գ. Մենը։ 1860-1870-ական թվականներին, սկզբում Բախոֆենը, ապա՝ Լ. Մորգանը մերժեցին այն։

## Տես նաև

* Հետերոհայրիշխանություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 213)։*  |