# Դասի պլանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Դասի պլանավորում** (անգլ.՝ Lesson plan), դասի ընթացքում ուսուցման ընթացքի կամ «ուսումնառության հետագծի» մանրամասն նկարագրության պլանավորում:

Ուսուցիչը մշակում է ամենօրյա դասի պլան՝ դասարանում ուսուցումը կազմակերպելու համար: Մանրամասները կարող են տարբեր լինել՝ կախված ուսուցչի նախասիրությունից, ուսումնասիրվող առարկայից և աշակերտների կարիքներից: Դպրոցական համակարգը կարող է պահանջներ սահմանել պլանի կազմման վերաբերյալ: Դասի պլանը ուսուցչի ուղեցույցն է որոշակի դաս անցկացնելու համար և ներառում է նպատակը (ինչ պետք է սովորեն աշակերտները), նպատակին հասնելու եղանակը (մեթոդ, ընթացակարգ) և նպատակին հասնելու աստիճանը չափելու միջոց (թեստ, աշխատանքային թերթիկ, տնային աշխատանք և այլն):

## Սիմբիոտիկ հարաբերությունների հիմնական դասերը

Պլանավորման «Եռակի Ա» մոդելը դասը կազմակերպում է ակտիվացման, նոր գիտելիքների ձեռքբերման և կիրառման հաջորդականությամբ։
Չնայած դասի պլանի համար կան բազմաթիվ ձևաչափեր, դասի պլանների մեծ մասը պարունակում է այս տարրերից մի քանիսը կամ բոլորը, սովորաբար հետևյալ հերթականությամբ.

* Դասի վերնագիր,
* Դասը ավարտելու համար անհրաժեշտ ժամանակ,
* Պահանջվող նյութերի ցանկ,
* Նպատակների ցանկ, որոնք կարող են լինել վարքային նպատակներ (ինչ կարող է անել ուսանողը դասի ավարտին) կամ գիտելիքների նպատակներ (ինչ գիտի ուսանողը դասի ավարտին),
* Համալիր (կամ նախաբան կամ կամուրջ), որը կենտրոնացնում է ուսանողներին դասի հմտությունների կամ հասկացությունների վրա՝ դրանք ներառում են նկարների կամ մոդելների ցուցադրում, ուղղորդող հարցեր տալը կամ նախորդ դասերի վերանայումը,
* Ուսուցողական բաղադրիչ, որը նկարագրում է դասը կազմող իրադարձությունների հաջորդականությունը, ներառյալ ուսուցչի ուսուցողական ներդրումը և, անհրաժեշտության դեպքում, ուսանողների կողմից ուղղորդվող պրակտիկան՝ նոր հմտություններն ու գաղափարները ամրապնդելու համար,
* Անկախ պրակտիկա, որը թույլ է տալիս ուսանողներին ինքնուրույն ընդլայնել հմտությունները կամ գիտելիքները,
* Ամփոփում, որտեղ ուսուցիչը ամփոփում է քննարկումը և պատասխանում հարցերին,
* Գնահատման բաղադրիչ, ուսուցանվող հմտությունների կամ հասկացությունների տիրապետման թեստ, ինչպիսիք են պատասխանելու հարցերի հավաքածուն կամ հետևելու հրահանգների հավաքածուն,
* Ռիսկի գնահատում, որտեղ փաստաթղթավորվում են դասի ռիսկերը և դրանք նվազագույնի հասցնելու համար ձեռնարկված քայլերը,
* Վերլուծության բաղադրիչ, ըստ որի ուսուցիչը օգտագործում է դասի վերաբերյալ մտորելու համար, օրինակ՝ ինչն է աշխատել և ինչը պետք է բարելավվի,
* Շարունակականության բաղադրիչը վերանայում և մտորում է նախորդ դասի բովանդակության վերաբերյալ:

### Հերբարտյան մոտեցում. Ֆրեդերիկ Հերբարտ (1776-1841)

Հերբարտի խոսքով՝ կան դասի պլանավորման փուլեր, որոնք նախատեսված են «ուսուցիչներին բազմաթիվ հնարավորություններ տրամադրելու՝ ճանաչելու և ուղղելու աշակերտների սխալ պատկերացումները՝ միաժամանակ ընդլայնելով նրանց գիտելիքները ապագա դասերի համար»։ Այդ փուլերն են՝ ներածություն, հիմք, ուղեղի ակտիվացում, նոր տեղեկատվության ամբողջություն, պարզաբանում, պրակտիկա և վերանայում, անկախ պրակտիկա և ավարտ.

1. Նախապատրաստում/Ուսուցում. Այն վերաբերում է երեխաներին դասի բովանդակությանը նախապատրաստելուն և մոտիվացնելուն՝ այն կապելով աշակերտի նախորդ գիտելիքների հետ, արթնացնելով երեխաների հետաքրքրասիրությունը։ Սա նախապատրաստում է երեխայի միտքը նոր գիտելիքներ ստանալու համար։ «Իմանալ, թե որտեղ են աշակերտները և որտեղ պետք է փորձեն լինել՝ սա լավ դասավանդման երկու կարևորագույն գործոններն են»։ Դասերը կարող են սկսվել հետևյալ կերպ. ա. Երկու կամ երեք հետաքրքիր, բայց համապատասխան հարցեր բ. Նկար(եր), աղյուսակ կամ մոդել ցուցադրել գ. Իրավիճակ. Նպատակի ձևակերպում. Դասի ուշադրության կենտրոնում հայտարարություն՝ հստակ, հակիրճ ձևով, օրինակ՝ «Այսօր մենք կուսումնասիրենք...»։
2. Ներկայացում/Զարգացում. Այստեղ է սկսվում իրական դասը։ Այս քայլը պետք է ներառի աշակերտների կողմից մեծ ակտիվություն։ Ուսուցիչը կօգտագործի տարբեր միջոցներ, օրինակ՝ հարցեր, նկարազարդումներ, բացատրություններ, ցուցադրություններ, ցուցադրական և զգայական օժանդակ միջոցներ և այլն։ Տեղեկատվությունն ու գիտելիքները կարող են տրվել, բացատրվել, բացահայտվել կամ առաջարկվել։ Պետք է հիշել հետևյալ սկզբունքները։ ա. Ընտրության և բաժանման սկզբունք. Այս առարկան պետք է բաժանվի տարբեր բաժինների։ Ուսուցիչը պետք է նաև որոշի, թե որքան պետք է պատմի և որքան պետք է աշակերտները ինքնուրույն պարզեն։ բ. Հաջորդական հաջորդականության սկզբունք. Ուսուցիչը պետք է ապահովի, որ աշակերտների համար պարզ լինի ինչպես հաջորդող, այնպես էլ նախորդող գիտելիքները։ գ. Կլանման և ինտեգրման սկզբունք. Վերջում մասերի բաժանմանը պետք է հաջորդի դրանց համադրությունը՝ ամբողջի ըմբռնումը խթանելու համար։
3. Ասոցիացիոն համեմատություն. Միշտ ցանկալի է, որ նոր գաղափարները կամ գիտելիքները կապվեն առօրյա կյանքի իրավիճակների հետ՝ համապատասխան օրինակներ բերելով և դրանց հետ համեմատություններ անցկացնելով։ Այս քայլը կարևոր է, երբ մենք սահմանում ենք սկզբունքներ կամ ընդհանրացնում սահմանումները։
4. Ընդհանրացում. Այս հասկացությունը վերաբերում է ձեռք բերված գիտելիքների համակարգմանը: Համեմատությունն ու հակադրությունը հանգեցնում են ընդհանրացման: Պետք է ջանք գործադրել, որպեսզի ուսանողներն իրենք անեն եզրակացությունները: Դա պետք է հանգեցնի ուսանողների սեփական մտածողության, արտացոլման և փորձի:
5. Կիրառում. Սովորած սկզբունքները նոր իրավիճակներում մտածելու և կիրառելու համար պահանջվում է մեծ մտավոր գործունեություն: Գիտելիքը, երբ այն կիրառվում և ստուգվում է, դառնում է պարզ և ուսանողի մտավոր կառուցվածքի մաս:
6. Ամփոփում. Դասի պլանի վերջին քայլում ուսուցիչը փորձում է պարզել, թե արդյոք աշակերտները հասկացել կամ ըմբռնել են թեման, թե ոչ: Սա օգտագործվում է դասի արդյունավետությունը գնահատելու համար՝ աշակերտներին հարցեր տալով դասի բովանդակության վերաբերյալ կամ կարճ նպատակներ տալով՝ աշակերտի ըմբռնման մակարդակը ստուգելու համար. օրինակ՝ դիագրամի վրա տարբեր մասերը անվանել և այլն:

### Դասի պլաններ և միավորների պլաններ

Լավ մշակված դասի պլանը արտացոլում է աշակերտների հետաքրքրություններն ու կարիքները: Այն ներառում է կրթական ոլորտի լավագույն փորձը: Դասի պլանը համապատասխանում է ուսուցչի կրթության փիլիսոփայությանը, որը, ըստ ուսուցչի, աշակերտներին կրթելու նպատակն է:

Օրինակ՝ միջնակարգ դպրոցի անգլերենի ծրագրի դասի պլանները սովորաբար կենտրոնանում են չորս թեմաների շուրջ: Դրանք են՝ գրական թեման, լեզվի և ստեղծագործության տարրերը, գրականության պատմությունը և գրական սեռեր: Լայն, թեմատիկ դասի պլանը նախընտրելի է, քանի որ այն թույլ է տալիս ուսուցչին ստեղծել տարբեր հետազոտական, գրավոր, խոսակցական և ընթերցանության առաջադրանքներ: Այն օգնում է դասախոսին դասավանդել տարբեր գրական ժանրեր և ներառել տեսաերիզներ, ֆիլմեր և հեռուստատեսային ծրագրեր: Բացի այդ, այն հեշտացնում է գրականության և անգլերենի համատեղ դասավանդումը: Նմանապես, պատմության դասի պլանները կենտրոնանում են բովանդակության (պատմական ճշգրտություն և նախապատմություն), վերլուծական մտածողության, կառուցվածքի գործնականության և կրթական նպատակներին հասնելու վրա: Դպրոցական պահանջները և ուսուցչի անձնական ճաշակը, այդ հերթականությամբ, որոշում են դասի պլանի ճշգրիտ պահանջները:

Միավորների պլանները հետևում են դասի պլանի նույն ձևաչափին, բայց ընդգրկում են աշխատանքի ամբողջական միավոր, որը կարող է տևել մի քանի օր կամ շաբաթ: Ժամանակակից կոնստրուկտիվիստական ​​դասավանդման ոճերը կարող են չպահանջել անհատական ​​դասի պլաններ: Միավորի պլանը կարող է ներառել կոնկրետ նպատակներ և ժամանակացույցեր, սակայն դասի պլանները կարող են ավելի ճկուն լինել, քանի որ դրանք հարմարվում են ուսանողների կարիքներին և ուսուցման ոճերին։

Միավորի պլանավորումը ուսումնական գործունեության ճիշտ ընտրություն է, որը ներկայացնում է ամբողջական պատկեր: Միավորի պլանավորումը առարկայի համակարգված դասավորություն է: «Միավորի պլանը ներառում է ուսումնական փորձի շարք, որոնք կապված են մեթոդաբանության և բովանդակության միջոցով կազմված նպատակներին հասնելու համար» (Սեմֆորդ): «Միավորը տարբեր գործունեության, փորձի և ուսուցման տեսակների կազմակերպում է կենտրոնական խնդրի կամ նպատակի շուրջ, որը մշակվել է աշակերտների խմբի կողմից ուսուցչի ղեկավարությամբ համագործակցաբար, ներառյալ պլանավորումը, պլանների իրականացումը և արդյունքների գնահատումը» (Կրթության բառարան):

Միավոր պլանի չափանիշներից են․

1. Պետք է հաշվի առնել սովորողի կարիքները, կարողությունները, հետաքրքրությունները։
2. Պատրաստված է սովորողի առողջ հոգեբանական գիտելիքների հիման վրա։
3. Ապահովված է նոր ուսումնական փորձառություն՝ համակարգված, բայց ճկուն։
4. Պահպանված է ուսանողի ուշադրությունը մինչև վերջ։
5. Կապված է սովորողի սոցիալական և ֆիզիկական միջավայրի հետ։
6. Զարգանում է սովորողի անհատականությունը։

Դասի պլանավորումը մտածողության գործընթաց է, այլ ոչ թե դասի պլանի ձևանմուշի լրացում: Դասի պլանը նախատեսված է որպես նախագիծ, գործողությունների ուղեցույց, դասարանում դասավանդման-ուսումնասիրման գործունեության համապարփակ գծապատկեր, հասկացությունների, հմտությունների և վերաբերմունքի ուսուցման ճկուն, բայց համակարգված մոտեցում:

Դասի պլան կազմելու առաջին քայլը նպատակի ստեղծումն է, այսինքն՝ ամբողջ դասի նպատակի ձևակերպումը: Նպատակի ձևակերպումն ինքնին պետք է պատասխանի այն հարցին, թե ինչ կկարողանան անել աշակերտները դասի ավարտին: Նպատակը շարժիչ ուժն է ամբողջ դասի պլանի համար. դա է դասի պլանի գոյության պատճառը: Ուսուցիչը պետք է ապահովի, որ դասի պլանի նպատակները համատեղելի լինեն աշակերտների զարգացման մակարդակի հետ: Ուսուցիչը նաև ապահովում է, որ նրանց աշակերտների առաջադիմության սպասումները ողջամիտ լինեն:

### Դասի պլանների ներկայացում

Կանադական ուսուցման խորհուրդը սահմանել է հետևյալ ուղեցույցները՝ ուսուցման գործընթացի արդյունավետությունը բարձրացնելու համար.

* Դասավանդման սկզբում ուսանողներին տրամադրել ներկայացվող նյութի ընդհանուր պատկերը: Նյութը ներկայացնելիս օգտագործել որքան հնարավոր է շատ տեսողական միջոցներ և բազմազան ծանոթ օրինակներ: Կազմակերպել նյութը այնպես, որ այն ներկայացվի տրամաբանական ձևով և իմաստալից միավորներով: Փորձել օգտագործել ուսանողներին արդեն ծանոթ տերմիններ և հասկացություններ:
* Առավելագույնի հասցնել ուսումնական իրավիճակի և գնահատման իրավիճակի միջև նմանությունը և ապահովել համապատասխան մարզական պրակտիկա: Տալ ուսանողներին հնարավորություն անմիջապես տուն վերադառնալուց հետո օգտագործել իրենց նոր հմտությունները՝ առաջադրանքների միջոցով: Հաղորդել դասի կարևորության մասին ուղերձը, բարձրացնել նրանց մոտիվացիայի մակարդակը և վերահսկել կողմնակի վարքագիծը՝ պլանավորելով պարգևատրումներ այն ուսանողների համար, ովքեր հաջողությամբ ավարտել և ինտեգրել են նոր բովանդակությունը: Ուսումնական առաջադիմությունը պահպանելու համար գնահատումները պետք է լինեն արդար և հասանելի:
* Մոտիվացիան ազդում է ուսուցման արդյունքների վրա՝ անկախ ճանաչողական կարողությունների ցանկացած աճից: Ուսումնական մոտիվացիայի վրա ազդում են անհատական ​​բնութագրերը, ինչպիսիք են բարեխղճությունը և ուսումնական մթնոլորտը: Հետևաբար, կարևոր է փորձել տալ որքան հնարավոր է շատ իրատեսական առաջադրանքներ: Ուսանողները լավագույնս սովորում են իրենց սեփական տեմպով և երբ ճիշտ պատասխանները անմիջապես ամրապնդվում են, գուցե արագ «Ապրես» ասելով: Z սերնդի շատ աշակերտների համար տեխնոլոգիաների օգտագործումը կարող է խթանել ուսուցումը: Սիմուլյացիաները, խաղերը, վիրտուալ աշխարհները և առցանց ցանցերը արդեն հեղափոխություն են մտցնում այն ​​​​բանի մեջ, թե ինչպես են ուսանողները սովորում և ինչպես են նախագծվում և մատուցվում ուսումնական փորձառությունները: Այն ուսանողները, ովքեր խորասուզված են խորը փորձառական ուսուցման մեջ՝ բարձր տեսողական և ինտերակտիվ միջավայրերում, ինտելեկտուալ կերպով ներգրավված են լինում այս փորձառության մեջ։
* Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ կարևոր է ուսանողների մտքում ստեղծել ուսուցման ընկալված կարիք (Ինչու՞ պետք է սովորեմ, իրատեսական հարաբերական նպատակ): Միայն այդ դեպքում ուսանողները կարող են ընկալել մանկավարժից փոխանցված «ինչպես և ինչ սովորել» մասը: Բացի այդ, տրամադրել բավարար տեղեկատվություն, որը կօգնի ուսանողներին սահմանել ուսումնական միջավայրում հավանական իրադարձությունների և գործողությունների հետևանքների վերաբերյալ սպասելիքները: Օրինակ, դիֆերենցիալ հավասարումների մեջ հմտանալ սովորող ուսանողները կարող են բախվել սթրեսային իրավիճակների, ուսումնական ծանրաբեռնվածության և դժվար միջավայրի: Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նման պայմանների բացասական ազդեցությունը կարող է նվազեցվել՝ նախապես ուսանողներին տեղեկացնելով, թե ինչ կարող է տեղի ունենալ և նրանց զինելով կառավարելու հմտություններով:

#### Դասի պլաններ և դասարանի կառավարում

Դասարանի կառավարման կարևոր մասն է հուսալի դասի պլանի ստեղծումը: Դա անելու համար անհրաժեշտ է դասարանում, աշակերտների և ընդհանուր միջավայրում արդյունավետ ռազմավարություններ ներառելու կարողություն: Կան դասի պլանների բազմաթիվ տարբեր տեսակներ և դրանք ստեղծելու եղանակներ: Ուսուցիչները կարող են խրախուսել քննադատական ​​մտածողությունը խմբային միջավայրում՝ ստեղծելով պլաններ, որոնք ներառում են աշակերտների համատեղ մասնակցությունը: Տեսողական ռազմավարությունները դասի պլանների մեկ այլ բաղադրիչ են, որոնք օգնում են դասարանի կառավարմանը: Այս տեսողական ռազմավարությունները օգնում են աշակերտների լայն շրջանակին բարելավել իրենց ուսումնական կառուցվածքը և, հնարավոր է, նյութի կամ դասի պլանում առկաի ընդհանուր ըմբռնումը: Այս ռազմավարությունները նաև հաշմանդամություն ունեցող աշակերտներին հնարավորություն են տալիս սովորել ավելի արդյունավետ ձևով: Ուսուցիչները պետք է գիտակցեն այն ռազմավարությունների լայն շրջանակը, որոնք կարող են օգտագործվել դասարանի կառավարումը և աշակերտներին պահպանելու համար: Նրանք պետք է գտնեն լավագույն ռազմավարությունները՝ իրենց դասի պլանավորման մեջ ներառելու համար՝ հաշվի առնելով իրենց դասարանը, աշակերտի տեսակը, դասավանդման ոճը և այլն, և օգտագործեն դրանք իրենց օգտին: Դասարանն ավելի լավ է ընթանում, երբ ուսուցիչն ունի ճիշտ դաս պլանավորված, քանի որ դա կառուցվածք է ապահովում աշակերտների համար: Դասի ժամանակը արդյունավետ օգտագործելու կարողությունը գալիս է դասի պլաններ ստեղծելուց՝ դրանց հիմքում ընկած լինելով:

#### Առաջադրանքներ

Առաջադրանքները կամ դասարանում են, կամ տանը տանելու առաջադրանքներ են, որոնք պետք է կատարվեն հաջորդ դասաժամի համար։ Այս առաջադրանքները կարևոր են, քանի որ դրանք օգնում են ապահովել, որ ուսուցումը ուսանողներին ապահովի նպատակ, դրան հասնելու ուժ և հետաքրքրություն՝ ներգրավվելու խիստ ակադեմիական համատեքստերում, քանի որ նրանք ձեռք են բերում ակադեմիական դասընթացներին մասնակցելու համար անհրաժեշտ բովանդակություն և հմտություններ։

Մասնագետները նշում են, որ արդյունավետ լինելու և նպատակներին հասնելու համար այս առաջադրանքների մշակումը պետք է հաշվի առնի ուսանողների ընկալումները, քանի որ դրանք տարբերվում են ուսուցչի ընկալումներից։ Այս մարտահրավերը կարելի է լուծել՝ օրինակներ բերելով վերացական հասկացությունների կամ հրահանգների փոխարեն։ Մեկ այլ ռազմավարություն ներառում է այնպիսի առաջադրանքների մշակում, որոնք հատուկ կապված են ուսանողների կարիքների, հետաքրքրությունների և տարիքային խմբերի հետ։ Կան նաև մասնագետներ, որոնք նշում են ուսանողներին առաջադրանքների պլանավորման մասին սովորեցնելու կարևորությունը։ Ասվում է, որ սա նպաստում է ուսանողների ներգրավվածությանը և իրենց առաջադրանքի նկատմամբ հետաքրքրությանը։ Որոշ ռազմավարություններ ներառում են առաջադրանքների գործընթացի վերաբերյալ գաղափարների փոխանակում և ուսումնական միջավայրի ստեղծում, որտեղ ուսանողները իրենց ներգրավված են զգում և պատրաստ են խորհրդածել իրենց նախորդ ուսուցման վերաբերյալ և քննարկել որոշակի կամ նոր թեմաներ։

Կան մի քանի տեսակի առաջադրանքներ, որոնք հետևյալն են․

* Ամբողջ դասարան. դասախոսը դասախոսություն է կարդում ամբողջ դասարանի համար և դասարանին հնարավորություն է տալիս համատեղ մասնակցել դասարանային քննարկումներին։
* Փոքր խմբեր. ուսանողները աշխատում են առաջադրանքների վրա երեք կամ չորս հոգանոց խմբերով։
* Արհեստանոցների. ուսանողները միաժամանակ կատարում են տարբեր առաջադրանքներ։ Գործնական աշխատանքները պետք է հարմարեցվեն դասի պլանին։
* Անկախ աշխատանք. ուսանողները կատարում են առաջադրանքները անհատապես։
* Համագործակիցների ուսուցում. ուսանողները աշխատում են միասին, դեմ առ դեմ, որպեսզի կարողանան սովորել միմյանցից։
* Պայմանագրային աշխատանք. ուսուցիչը և ուսանողը համաձայնության են գալիս, որ ուսանողը պետք է կատարի որոշակի քանակությամբ աշխատանք մինչև վերջնաժամկետը։

Այս առաջադրանքների կատեգորիաները (օրինակ՝ հասակակիցների ուսուցում, անկախ, փոքր խմբեր) կարող են նաև օգտագործվել դասախոսի կողմից գնահատման չափանիշների ընտրության հարցում, որոնք կարող են տեղեկատվություն տրամադրել նյութի ուսանողների և դասարանի կողմից ընկալման վերաբերյալ։ Ինչպես քննարկել է Բիգսը (1999), կան լրացուցիչ հարցեր, որոնք դասախոսը կարող է հաշվի առնել՝ ընտրելիս, թե որ տեսակի առաջադրանքն է առավելագույն օգուտ բերելու ուսանողներին։ Դրանք ներառում են՝

* Ի՞նչ մակարդակի ուսուցման պետք է հասնեն ուսանողները՝ տարբեր դժվարության մակարդակներով առաջադրանքներ ընտրելուց առաջ։
* Որքա՞ն ժամանակ է դասախոսը ցանկանում, որ ուսանողները օգտագործեն առաջադրանքը կատարելու համար։
* Որքա՞ն ժամանակ և ջանք ունի դասախոսը ուսանողներին գնահատականներ և հետադարձ կապ տրամադրելու համար։
* Ո՞րն է առաջադրանքի նպատակը։ (օրինակ՝ հետևել ուսանողների ուսուցմանը, ուսանողներին ժամանակ տրամադրել հասկացությունները կիրառելու, լրացուցիչ հմտություններ, ինչպիսիք են խմբային գործընթացը կամ անկախ հետազոտությունը, կիրառելու համար)։
* Ինչպե՞ս է առաջադրանքը համապատասխանում դասի մնացած մասին։ Առաջադրանքը ստուգո՞ւմ է բովանդակային գիտելիքները, թե՞ պահանջում է կիրառում նոր համատեքստում։
* Դասի պլանը համապատասխանո՞ւմ է որոշակի շրջանակի։

## Տես նաև

* Ուսումնական ծրագիր
* Բլումի տաքսոնոմիա

## Ծանոթագրություններ

## Ընթերցանության նյութեր

* Ahrenfelt, Johannes, and Neal Watkin. *100 Ideas for Essential Teaching Skills (Continuum One Hundred).* New York: Continuum, 2006.
* Carey, Lou; Dick, Walter (1978), *The Systematic Design of Instruction.* (1st ed.), Glenview: Scott, Foresman, ISBN 978-0-673-15122-3
* Gagne, Robert; Briggs, Leslie (1974), *Principles of instructional design* (1st ed.), New York: Holt, Rinehart and Winston, hdl:2027/mdp.39015004151000, ISBN 978-0-03-008171-2
* Mccrea, Peps (2015), *Lean Lesson Planning: A practical approach to doing less and achieving more in the classroom*, Brighton: Teacherly.co
* Serdyukov, Peter, and Ryan, Mark. *Writing Effective Lesson Plans: The 5-Star Approach.* Boston: Allyn & Bacon, 2008.
* Salsbury, Denise E., and Melinda Schoenfeldt. *Lesson Planning: A Research-Based Model for K-12 Classrooms.* Alexandria, VA: Prentice Hall, 2008.
* Skowron, Janice. *Powerful Lesson Planning: Every Teachers Guide to Effective Instruction.* Thousand Oaks, CA: Corwin Press, 2006.
* Thompson, Julia G. *First Year Teacher's Survival Guide: Ready-To-Use Strategies, Tools & Activities For Meeting The Challenges Of Each School Day (J-B Ed:Survival Guides).* San Francisco: Jossey-Bass, 2007.
* Tileston, Donna E. Walker. *What Every Teacher Should Know About Instructional Planning* Thousand Oaks, CA: Corwin Press, 2003.
* Wolfe, Shoshana. *Your Best Year Yet! A Guide to Purposeful Planning and Effective Classroom Organization (Teaching Strategies).* New York: Teaching Strategies, 2006.