Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Հաբիթաթ ֆոր Հյումենիթի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Հաբիթաթ ֆոր Հյումենիթի** |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | ոչ առևտրային կազմակերպություն և Շահերի խմբեր |
| Հիմնադրված է | 1976 |
| Հիմնադիր | Millard Fuller? |
| Վայր | Ատլանտա և Americus, Ջորջիա, ԱՄՆ |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Տնօրեն | Jonathan Reckford? |
| Ընդհանուր ակտիվներ | ▲760 մլն $ (2025) |
| Հասույթ | ▲370 մլն $ (2025) |
| Դուստր ընկերություններ | Habitat for Humanity ReStore? |
| Կայք | habitat.am |
| Մասնակից է | Aktion Deutschland Hilft? և VOICE? |
|  Habitat for Humanity International Վիքիպահեստում |

**Հաբիթաթ ֆոր Հյումենիթի Ինթերնեյշնլ** («ՀՖՀԻ»), կամ ուղղակի «Հաբիթաթ»։ «Հաբիթաթ»-ը, միջազգային հասույթ չհետապնդող ընկերություն է, որը ստեղծվել է 1976 թվականին։ Հաբիթաթը կառուցում է պարզ և մատչելի բնակավայրեր։ Նրանք իրենց կոչում են «քրիստոնեական բնակարանային նախարարություն»։ Ընկերությունն անդրադառնում է ամբողջ աշխարհի աղքատության խնդիրներին։ Հաբիթաթի միջազգային հարցերով զբաղվող շտաբը գտնվում է Ջորջիա նահանգի Ամերիկուս քաղաքում, իսկ կենտրոնական գրասենյակը Ատլանտայում։ Աշխարհում կա 5 գրասենյակ՝ ԱՄՆ և Կանադա, Աֆրիկա և Միջին Արևելք (տեղակայված Պրետորիա, Հարավային Աֆրիկա), Ասիա-Խաղաղ օվկիանոս (Մանիլա, Ֆիլիպիններ), Եվրոպա և Կենտրոնական Ասիա (Բրատիսլավա, Սլովակիա), Լատինական Ամերիկան և Կարիբյանները (Սան Խոսե, Կոստա Ռիկա)։

## Պատմություն

Հաբիթաթ Ֆոր Հյումենիթին ծագել է այն ժամանակ, երբ Միլարդ ֆուլերը ժամանակ է անցկացրել Քոինոնյա Ֆարմում 1965 թվականին։

## Տնային սեփականության իրավասություններ

2007 թվականին կատարվող շինարարություն Միացյալ Նահանգներում

Ըստ պաշտոնական կայքի,

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ընտանիքի ընտրության հանձնաժողովը տնային սեփականատերերին ընտրում է անհրաժեշտության մակարդակով, նրանց պատրաստակամությունը ծրագրի մեջ գործընկեր դառնալու և վարկի մարման ունակության աստիճանով։ Յուրաքանչյուր մասնաճյուղ հետևում է ընտանեկան ընտրության աննպատակահարմար քաղաքականությանը։ Ոչ ռասան, ոչ կրոնը ընտանիքների ընտրության գործոն չէ։ |  |

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հաբիթաթ ֆոր Հյումենիթի» հոդվածին։ |
# Արևելյան Եվրոպա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արևելյան Եվրոպա|  |
| Տարածք | 59865000 կմ² |
| Բնակչություն | 267,2 000 000 մարդ |
| Երկրներ | 10 |
| Լեզուներ | սլավոնական լեզուներ, ուգրո-ֆիննական լեզուներ, ռոմանական լեզուներ, Կովկասյան լեզուներ |

**Արևելյան Եվրոպա**, տնտեսաշխարհագրական տարածաշրջան Եվրոպա աշխարհամասում։ Այստեղ գտնվող երկրները Սառը պատերազմի տարիներին եղել են սոցիալիստական ճամբարի երկրներ։ Արևելյան Եվրոպան` Հյուսիսային, Հարավային և Արևմտյան Եվրոպայի միջև տարածված ընդարձակ տարածաշրջան է։ Տարածաշրջանը ձգվում է հյուսիսային Բալթիկ ծովի ափերից մինչև Սև ծովի ափերը, իսկ արևելքում՝ մինչև Ուրալյան լեռնաշղթան։ Առանց Ռուսաստանի Արևելյան Եվրոպան կազմված է ինը պետություններից՝ Լեհաստան (մայրաքաղաք՝ Վարշավա), Չեխիա (մայրաքաղաք՝ Պրահա), Սլովակիա (մայրաքաղաք՝ Բրատիսլավա), Հունգարիա (մայրաքաղաք՝ Բուդապեշտ), Ռումինիա (մայրաքաղաք՝ Բուխարեստ), Բուլղարիա (մայրաքաղաք՝ Սոֆիա), Մոլդովա (մայրաքաղաք՝ Քիշնև), Ուկրաինա (մայրաքաղաք՝ Կիև), Բելառուս (մայրաքաղաք՝ Մինսկ)

* Բելառուս
* Բուլղարիա
* Հունգարիա
* Մոլդովա
* Լեհաստան
* Ռուսաստան
* Ռումինիա
* Սլովակիա
* Ուկրաինա
* Չեխիա

Տարածաշրջանի այսպիսի իրավիճակը ստեղծվել է անցյալ դարի 90-ական թվականներին։ Արևելյան Եվրոպայի աշխարհագրական դիրքն ընդհանուր առմամբ բարենպաստ է։ Երկրների մեծ մասը (բացառությամբ՝ Չեխիա, Սլովակիա, Հունգարիա, Մոլդովա, Բելառուս) անմիջական ելք ունեն Ատլանտյան օվկիանոս։ Այս տարածաշրջանի բոլոր երկրները բացառությամբ Բելառուսի, Ուկրաինայի և Մոլդովայի Եվրամիության անդամ են։ Տարածաշրջանով են անցնում միջազգային նշանակության օդային և ցամաքային տարանցիկ ուղիներ։

## Օգտակար հանածոներ

Արևելյան Եվրոպայում կան շատ օգտակար հանածոներ` քարածուխ, գորշ ածուխ, նավթ, բնական գազ, կերակրի աղ, ծծումբ, քրոմ, ալյումին և պղինձ։ Դրանցով հարուստ են հիմնականում մեծ տարածք ունեցող երկրները՝ Ուկրաինան, Ռումինիան, Լեհաստանը, Բուլղարիան, ինչպես նաև Ռուսաստանը։ Վառելիքային հանածոներից քարածխի, գորշ ածխի պաշարներով հարուստ են Ուկրաինան՝ Դոնեցկի շրջան և Լեհաստանը՝ Սիլեզիայի շրջան։ Նավթի և գազի պաշարներով հարուստ է Ռումինիան և Ռուսաստանը։ Երկաթային հանածոներից կան այստեղ երկաթի մանգանի, ալյումինի, պղնձի և այլ հանածոների պաշարներ։ Երկաթի խոշոր հանքավայրեր կան Ուկրաինայում։

## Բնակչություն

Արևելյան Եվրոպայի բնակչության կազմը խայտաբղետ է, սակայն հիմնականում տարածված են սլավոնական ժողովուրդները։ Տարածաշրջանի բոլոր ժողովուրդների լեզուները բացառությամբ մի քանիսի պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի սլավոնական լեզվախմբին.

Արևելյան Եվրոպայի բնակչության մեծ մասը՝ ուղղափառ են։ Կաթոլիկ են լեհերը և հունգարները։

#### Բնակչության թվաքանակը

* Բելառուս - 9, 498, 458
* Բուլղարիա - 6,867,134
* Հունգարիա - 9,897,541
* Մոլդովա - 3,395,600
* Լեհաստան - 38,301,884
* Ռուսաստան - 142,754,000
* Ռումինիա - 21,666,350
* Սլովակիա - 5,447,502
* Ուկրաինա - 46,481,000
* Չեխիա - 10,306,709

Բալատոնը իր կողմն է ձգում Հունգարիա ժամանած տուրիստներին
## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Eastern Europe Economic Data Արխիվացված 2011-08-05 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արևելյան Եվրոպա» հոդվածին։ |
# Ապահովագրական պայմանագիր

**Ապահովագրության պայմանագրով** մի կողմը՝ ապահովագրողը, որոշակի միանվագ կամ պարբերական վճարի (ապահովագրավճարի) դիմաց պարտավորվում է մյուս կողմին՝ ապահովադրին կամ նրա մատնանշած անձին (շահառուին), որոշակի ապահովագրական գումարի շրջանակներում հատուցել որոշակի իրադարձության (իրադարձությունների) տեղի ունենալու արդյունքում պատճառված վնասը կամ դրա մի մասը կամ տրամադրել որոշակի գումար (ապահովագրական հատուցում), եթե այդ իրադարձությունների տեղի ունենալը կրում է հավանական և (կամ) պատահական բնույթ և կախված չէ կողմերի կամ ապահովագրված անձի կամ շահառուի կամքից (բացառությամբ կյանքի ապահովագրության այն դեպքերի, երբ հատուցվում է որոշակի հավաստի և ակնկալվող իրադարձության տեղի ունենալը)։

Ապահովագրության պայմանագիրը կնքվում է գրավոր։ Գրավոր ձևը չպահպանելը հանգեցնում է ապահովագրության պայմանագրի անվավերությանը։ Այդպիսի պայմանագիրն առ ոչինչ է։ Օրենքով կարող են նախատեսվել ապահովագրության պայմանագրի կնքման նկատմամբ այլ պահանջներ։
Ապահովագրության իրականացման դեպքում ապահովագրության պայմանագրի առկայությունը պարտադիր է։ Ապահովագրության վկայագիրը կարող է փոխարինել ապահովագրության պայմանագրին, եթե այն պարունակում է ապահովագրության պայմանագրի՝ սույն գլխով և օրենքով սահմանված էական պահանջները։

## Աղբյուր

* ՀՀ Քաղաքացիական Օրենսգիրք
* Ապահովագրության և ապահովագրական գործունեության մասին ՀՀ օրենք

## Գրականություն

* Казанцев С. К. Основы страхования: Учебное пособие. Екатеринбург: ИПК УГТУ, 1998 ISBN 5-8096-0006-9
* Гомелля В. Б. Основы страхового дела: Учебное пособие М: СОМИНТЭК, 1998
# Կորպուս յուրիս ցիվիլիս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Կորպուս յուրիս ցիվիլիս** լատիներեն՝ Corpus Iuris Civilis |
| --- |
|  |
| Հեղինակ | Tribonian? |
| Տեսակ | Օրենսգիրք, compilation of laws? և տեղեկատու |
| Ժանր | տրակտատ |
| Թեմա | պարունակում է իրավունքի տարբեր ճյուղերի (պետական, քաղաքացիական, ամուսնա-ընտանեկան, հողային, վարչական, քրեական, դատավարական) նորմեր |
| Բնօրինակ լեզու | լատիներեն |
| Թվային տարբերակ | histoiredudroit.fr/corpus\_iuris\_civilis.html |
|  Corpus Iuris Civilis Վիքիպահեստում |

**Կորպուս յուրիս ցիվիլիս** (լատիներեն՝ Corpus Juris civilis - քաղաքացիական իրավունքի ժողովածու), Հուստինիանոսի կոդիֆիկացիա, բյուզանդական իրավունքի ժողովածու՝ կազմված Հուստինիանոս կայսեր հրամանով, 6-րդ դարում։ Կորպուս յուրիս ցիվիլիս կոչվել է 13-րդ դարում։

Ժողովածուի ստեղծման նպատակն էր հաշտեցնել հռոմեական իրավունքը բյուգանդական կայսրությունում ձևավորվող ֆեոդալիզմի պահանջների հետ, հաշվի առնել կայսրության արևելյան նահանգներում ձևավորված օրենսդրությունը, վերացնել հնաբանությունն ու շրջանառության մեջ դնել Թեոդոսիոսի օրենսգրքին հաջորդած կայսրերի օրենսդրությունը։ Ժողովածուն պարունակում է իրավունքի տարբեր ճյուղերի (պետական, քաղաքացիական, ամուսնա-ընտանեկան, հողային, վարչական, քրեական, դատավարական) նորմեր։

Բաղկացած է՝

* ինստիտուցիաներից (օրենքի ուժ ունեցող քաղաքացիական իրավունքի տարրական դասագրքեր)
* դիգեստներից
* Հուստինիանոսի օրենսգրքից
* Նովելներից։

Կորպուս յուրիս ցիվիլիսը գործել է մինչև Բյուզանդիայի անկումը։ Եղել է հռոմեական իրավունքի ուսումնասիրման գլխավոր աղբյուրը։ Նրա հիման վրա ֆեոդալական Եվրոպայի երկրներում կատարվել է հռոմեական իրավունքի փոխառում։

## Գրականություն

* Theodor Mommsen, Paul Krüger (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis, Hildesheim 1889, ISBN 3-296-12101-3
* Okko Behrends, Rolf Knütel, Berthold Kupisch und Hans Hermann Seiler (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis. Text und Übersetzung, Heidelberg 1995 ff., ISBN 3-8114-4533-2 (bisher erschienen։ Institutionen; Digesten 1-34 [Stand Februar 2013])
* Okko Behrends, Rolf Knütel, Berthold Kupisch (Hrsg.)։ Corpus Iuris Civilis. Die Institutionen. Text und Übersetzung. 3. überarbeitete Auflage. Müller, Heidelberg u. a. 2007, ISBN 978-3-8252-1764-8, (UTB für Wissenschaft - Uni-Taschenbücher 1764 Rechtswissenschaft).
* C.E. Otto, B. Schilling, C.F.F. Sintenis (Hrsg.)։ Das Corpus Juris Civilis. Leipzig ։ Focke, 1830 (alte deutsche Übersetzung) - Digitalisierte Ausgabe der Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf 1. Band. 2. Band. 3. Band. 4. Band. 5. Band. 6. Band. 7. Band
* Corpus iuris civilis ։ Justiniani Institutiones. Mit der Glossa ordinaria des Franciscus Accursius und den Summaria des Hieronymus Clarius. Baptista de Tortis, Venedig 14. VIII. 1495 (Digitalisat)
* Corpus iuris civilis ։ Codex Justinianus. Mit der Glossa ordinaria des Accursius. Nürnberg ։ Anton Koberger, 30. I. 1488 (Digitalisat)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կորպուս յուրիս ցիվիլիս» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 662)։*  |
# Ժան Մելիե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ժան Մելիե** Jean Meslier |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունիսի 15, 1664(1664-06-15) Մազերնի |
| Մահացել է | հունիսի 17, 1729(1729-06-17) (65 տարեկան) Էտրեպինյի |
| Քաղաքացիություն |  Ֆրանսիա |
| Դավանանք | Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի |
| Ուղղություն | աթեիզմ և Ազատամտականություն |
| Մասնագիտություն | փիլիսոփա, գրող, կաթոլիկ քահանա և աստվածաբան |
| Գործունեության ոլորտ | փիլիսոփայություն |
| Տիրապետում է լեզուներին | ֆրանսերեն |
|  Jean Meslier Վիքիպահեստում |

**Ժան Մելիե** (ֆրանսերեն՝ *Jean Meslier*, հունիսի 15, 1664(1664-06-15), Մազերնի - հունիսի 17, 1729(1729-06-17), Էտրեպինյի), ֆրանսիացի մատերիալիստ փիլիսոփա, աթեիստ, ուտոպիստ կոմունիստ։

1689 թվականից եղել է գյուղական քահանա։ Մելիեի հայացքները շարադրված են «Կտակ» աշխատությունում (հրատարակված 1864 թվականին)։ Մելիեն առաջինն էր, որ մեխանիստական մատերիալիզմը հանգեցրեց մարտնչող մատերիալիզմին, փորձեց նրան հաղորդել սոցիալ-քաղաքական արմատականություն՝ դառնալով 18-րդ դարի ֆրանսիական մատերիալիզմի նախահայրը։ Մատերիայի և դրա բացարձակ կեցության ու ինքնաշարժման կարողություն ունենալու գաղափարից Մելիեն բխեցնում էր իրականության վերաբերյալ կրոնական պատկերացումների մերժումը։ Խիստ քննադատել է սոցիալական անհավասարության ու անարդարության վրա հիմնված հասարակարգը, որի հիմքը համարում էր մասնավոր սեփականությունը։ Անհավասարության ու բռնության դեմ զինված պայքարը նա համարում է օրինական ու բարոյական հեղափոխությունը, ըստ Մելիեի, ժողովրդի գործն է, նրա ազատագրության, մասնավոր սեփականության վերացման միակ միջոցը։ Մելիեն բռնության հաղթահարումը զուգորդում էր կրոնի հոգեոր բռնության հաղթահարման անհրաժեշտության հետ։ Մարտնչող մատերիալիզմի դիրքերից նա մերժեց կրոնի հիմնական դոգմաները, վեր հանեց կրոնի սնանկությունը, նրա սոցիալ-քաղաքական էությունը, փորձեց ցույց տալ, որ պետությունն ու եկեղեցին ժողովրդի նյութական և հոգևր կեղեքման գործիք են։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 383)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ժան Մելիե» հոդվածին։ |
# Մոնիզմ

**Մոնիզմը** (հունարեն monos - մեկ, միակ) փիլիսոփայական համակարգ է, ըստ որի ֆիզիկական և հոգեկան բոլոր երևույթների, մատերիայի (նյութի), և ոգու բոլոր երևույթները ծագում են մեկ սկզբունքից։ Կարող է լինել՝ իդեալիստական մոնիզմ (հիմքը - ոգին), մատերիալիստական մոնիզմ (հիմքը - մատերիան)։ Հակադրվում է դուալիզմին։ Գիտական սոցիալիզմին հիմք է ծառայում մատերիալիստական մոնիզմը։
# Շամանություն

Շամանական ծես
**Շամանություն**, **շամանականություն** (էվենկերեն՝ շաման, սաման-գրգռված, մոլեգնած մարդ), կրոնի նախնական ձև։ Շամանության հիմքում ընկած են կամլանիեի (ծիսակարգ, որը բերում է հմայված վիճակի և ուղեկցվում երգեցողությամբ, պարով, թմբկահարությամբ) ընթացքում ոգիների հետ շամանի (պաշտամունքի սպասավորի) հաղորդակցվելու մասին պատկերացումները։ Շամանության նպատակն է «բուժել» հիվանդին, «ապահովել» հարուստ որս և այլն։

Տարածված է Աֆրիկայում, Հյուսիսային և Արևելյան Ասիայում։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շամանություն» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 439)։*  |
# Ռաելիտի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Ռաելիտներ** ռաելիզմ շարժման հետևորդներ, ենթադրում են, որ կյանքն երկրի վրա ստեղծվել է գիտական ճանապարհով՝ բարձր զարգացած քաղաքակրթության ներկայացուցիչների կողմից, ովքեր մեզ են փոխանցել որոշիչ հաղորդագրություններ մեր ծագման մասին։ Ռեալիզմ քաղաքակրթության հետևորդներին անվանում են Էլոհիմ։

## Պատմությունը

Ուղղությունը զարգացել է 1973 թվականին Ժնևում՝ ֆրանսիացի լրագրող Կլոդ Վորիլոնի կողմից։ 1997 թվականին այս ուղղությունը ամրապնդվեց, հավաքեց բազմաթիվ համախոհներ 84 երկրներում։ 2001 թվականին ֆինանսական առումով այնպիսի գլոբալ տարածում ունեցավ, որ սկսեց ֆինանսավորել Clonaid ընկերության մարդկանց կլոնավորման գործընթացը։

Ռաելիզմ ուղղության հետևորդները իրենց հիմնական առաքելությունը համարում են մարդկանց անմահության հասցնելը՝ գիտության միջոցով՝ կապելով կլոնավորման հետ։ Ռաելիտները կողմ են կյանքի յուրաքանչյուր բնագավառում նոր տեխնոլոգիաների օգտագործմանը և գիտական հետազոտությունների ֆինանսավորման մեծացմանը։

## Ուսուցման սկզբունքները

1. Հետևելով մատերիալիզմի և աթեիզմի գաղափարներին։ Ռաելիտիների կարծիքով տեխնոլոգիական զարգացման որոշակի փուլում մեր քաղաքակրթությունը կարող է զարգանալ մինչև աստվածների քաղաքակրթության։ Էլոհիմը այդպիսի քաղաքակրթություններից մեկն է։ Մարդկության առաքելությունն է Էլոհիմի զարգացման աստիճանին հասնելը։
2. Սեռերի հավասարությունը։ Սեռականության արտահայտման ազատությունը։ «Ազատ սիրո» սկզբունքի պնդումը և հասարակության մեջ դրա քարոզը։ Բազմաթիվ ռաելիտներն ապրում են համատեղ կոլեկտիվներում, որտեղ զբաղվում են «զգացմունքային» մեդիտացիայով։
3. Մարդկության գլխավոր խնդիրներից մեկը տեխնիկայի ու գիտության զարգացումն է։ Ռաելիտները հանդես են գալիս կլոնավարման և գենետիկ ինժիներիայի դեմ դրված արգելքների դեմ։

## Ընդհանրությունը այլ կրոնների հետ

Ռաելիտները կարծում են, որ ապագայում գլխավոր կրոն կդառնա բուդիզմին մոտ «աթեիստական» ուղղությունը։ Նրանք մերժում են աշխարհընկալման հուդայական և քրիստոնեական տեսակետը և քննադատում կաթոլիկ եկեղեցուն՝ ժամանակից գիտության նվաճումներին ուշադրության չդարձնելու համար։

## Հետաքրքիր փաստեր

* 1985 թվականին Մոնրեալի տարածքում կառուցվեց «Ուֆոլենդ» ինքնատիպ զբոսայգին՝ Կանադայում ռաելիտների թաքստոցը, որը նաև ստեղծված է ներդրումների համար (բոլոր այցելուներին ընդունում էին «Էլոհիմին նայում է մեզ Ռաելիայի աչքերով»), սակայն 2001 թվականին, փոխհատուցման ծախսերը չվճարելու պատճառով, կառույցը փակվեց։
* 1998 թվականին ստեղծվեց Ռաելի հրեշտակների շքանշանը, էլիտար ինքնատիպ միավորում, որտեղ ընդունում էին գեղեցիկ կանանց գեյշա մշակույթի հետ ծանոթացնելու համար։
* ՉԹՕ-կրոնների մեջ սաենտոլոգիայից հետո երկրորդ տեղն է զբաղեցնում։

## Գրականության

* Раэль. «Да клонированию человека. Вечная жизнь благодаря науке» Արխիվացված 2020-06-30 Wayback Machine

## Արտաքին հղումներ

* Раэлиты // Официальный сайт организации

## Ծանոթագրություններ
# Դակեր

**Դակեր** (լատիներեն՝ Daci, [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈd̪aːkiː]]]; հին հունարեն՝ Δάκοι, Δάοι, Δάκαι
), հյուսիսային թրակիական ցեղերի խումբ։ Մ․ թ․ ա․ 1-ին հազարամյակի 2-րդ կեսին բնակվել են Դանուբի հյուսիսից մինչև Կարպատների ճյուղավորությունն ընդգրկող տարածքում (գլխավորապես այժմյան Տրանսիլվանիայում)։ Մ․ թ․ ա․ I դարի կեսին դակերը և նրանց ազգակից գետեները միավորվել են՝ իրենց ազդեցությունը տարածելով Դանուբի աջափնյա շրջանների և արևմտապոնտական հունական մի շարք քաղաքների վրա։ Շուտով այդ միությունը քայքայվել է, սակայն նորից հզորացել մ․ թ․ I դարի վերջին՝ Դեցեբալի ժամանակ։ Մ․ թ․ ա․ 1 - մ․ թ․ 1-ին դարերի ընթացքում հռոմեացիները արշավանքներ են ձեռնարկել դակերի դեմ։ Տրայանոսի ժամանակ, 101-102 և 105-106 թվականների պատերազմների հետևանքով դակերը կորցրել են իրենց անկախությունը, և երկիրը դարձել է հռոմեական պրովինցիա՝ Դակիա անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Даки / Маяк И. Л. // Григорьев — Динамика. — М. : Большая российская энциклопедия, 2007. — С. 246. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 8). — ISBN 978-5-85270-338-5.
* *Nandris, John* The Dacian Iron Age – A Comment in a European Context(անգլ.) // *Festschrift für Richard Pittioni zum siebzigsten Geburtstag* : journal  / Friesinger, Herwig; Kerchler, Helga; Pittioni, Richard; Mitscha-Märheim, Herbert. — Vienna: Deuticke, 1976. — Т. 13. — № 13—14. — ISBN 978-3700544203. — ISSN 0003-8008.
* *Husovská, Ludmilá* Slovakia: walking through centuries of cities and towns. — Príroda, 1998. — ISBN 978-8007010413
* Herodotus. *Histories* (հին հունարեն).
* Fol, Alexander (1996). «Thracians, Celts, Illyrians and Dacians». In de Laet, Sigfried J. (ed.). *History of Humanity*. History of Humanity. Vol. Volume 3: From the seventh century B.C. to the seventh century A.D. UNESCO. ISBN 978-9231028120. `{{cite encyclopedia}}`: `|volume=` has extra text (օգնություն)
* Crossland, R.A.; Boardman, John (1982). *Linguistic problems of the Balkan area in the late prehistoric and early Classical period*. The Cambridge Ancient History. Vol. 3. CUP. ISBN 978-0521224963.
* Roesler, Robert E. (1864). *Das vorromische Dacien*. Academy, Wien, XLV.
* Everitt, Anthony (2010). *Hadrian and the Triumph of Rome*. Random House Trade. ISBN 978-0812978148.
* Bunbury, Edward Herbert (1979). *A history of ancient geography among the Greeks and Romans: from the earliest ages till the fall of the Roman empire*. London: Humanities Press International. ISBN 978-9070265113.
* Oltean, Ioana Adina (2007). *Dacia: landscape, colonisation and romanisation*. Routledge. ISBN 978-0415412520.

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Դակեր էջը Վիքիպահեստում |

* Dacian reenactor with falx
* Dacian Enciclopedia

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 265)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դակեր» հոդվածին։ |
# Մայրենի լեզու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Մայրենի լեզու** (կոչվում է նաև **առաջին լեզու, հայր/մայր լեզու, սնող լեզու կամ L1**), լեզու, որն անհատը կիրառում է ծննդյան օրից կամ ճգնաժամային շրջանում։ Հանրալեզվաբանության և ազգագրության կարևորագույն հասկացություններից մեկն է, որը ներկայումս ունի միջգիտական կարգավիճակ։ Ինչպես և շատ այլ «բնական» հասկացություններ՝ «մայրենի լեզվի» գաղափարը գիտության մեջ ձևակերպվում է տարբեր կերպ՝ կապված այն բանի հետ, թե նախատիպային «մայրենի լեզվի» որ հատկանիշն է առաջին պլանում։ Լեզուն «մայրենի» սահմանող չափանիշերի ցանկում հիմնականում թվարկում են.

* յուրացման կարգը և տեսակը (մայրենի լեզուն հիմնականում լինում է առաջինը և յուրացվում է բնական ճանապարհով, առանց հատուկ ուսուցման, լեզուն ծնող-կրողներից),
* յուրացման որակը (մայրենի լեզուն հիմնականում անհատի լավագույն լեզուն է),
* կիառման հաճախականություն (մայրենի լեզուն ամենակիրառելին է),
* լեզվի հետ ներքին զգացմունքային կապի առկայությունը կամ բացակայությունը (մայրենի լեզուն համարվում է ներքուստ ամենամոտը, նրանով ավելի լավ են ընկալում, պոեզիան և մնացածը),
* արտաքին նույնականացում (ինչպես են մյուսները ընկալում, ընդունում անհատի մայրենի լեզուն)։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մայրենի լեզու» հոդվածին։ |
# Արուբա

| ArubaԱրուբա |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Դրոշ** |  **Զինանշան** |

 |
| Արուբայի դիրքը  |
| **Մայրաքաղաք** | Օրանյեստադ  12°19′N, 70°1′W |
| Ամենամեծ քաղաք
  | capital |
| Պետական լեզուներ | հոլանդերեն |
|  |
| Տարածք |
|  -  | Ընդհանուր | 193 կմ²  |
| Բնակչություն |
|  -  | 2006 նախահաշիվը | 103,484  (195-րդ) |
|  -  | Խտություն | 571 /կմ²  1479 /մղոն² |
| **ՀՆԱ** (ԳՀ) | 2006 գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $3.079 բիլիոն (182-րդ) |
|  -  | Մեկ շնչի հաշվով | $23,299 (32-րդ) |
| Ժամային գոտի |  (ՀԿԺ-4) |
| Ազգային դոմեն | .aw |
| Հեռախոսային կոդ | +297 |

**Արուբան** կղզի է Կարիբյան ծովում։ Այն մտնում է Փոքր Անտիլյան կղզիների մեջ, Սոտավենտո կղզեխմբի ծայր արևմուտքում, 25 կմ հյուսիս-արևմուտք Վենեսուելային պատկանողդ Պարագուանա թերակղզուց, Կյուրասաո կղզուց անմիջապես արևմուտք։ Նախկինում եղել է Նիդերլանդական Անտիլյան կղզիների մասը, սակայն 1986 թ հունվարի 1-ից ճանաչվում է Նիդեռլանդների կազմի մեջ մտնող ինքնավար հանրապետություն՝ անջատված Անտիլյան կղզիներից։

Արուբան չի մտնում Եվրամիության կազմի մեջ՝ եվրոպական գերիշխանության ներքո գտնվող այլ տարածքների նմանությամբ ինչպես Գրենլանդիան, Ֆրանսիական Պոլինեզիան, Կայմանյան կղզիները։ Սակայն կան այլ տարածքներ Եվրոպայից դուրս, որ գտնվում են Եվրամիության անդամ երկրի գերիշխանության տակ, որ, այո, ինտեգրված անդամ են։ Չնայած դրան՝ Արուբայի բոլոր քաղաքացիներն ունեն հոլանդական անձնագիր, և վերջին հաշվով նրանք Եվրամիության այլ երկրների քաղաքացիների հետ համահավասար օգտվում են բոլոր իրավունքներից։

## Աշխարհագրություն

Կղզին ընդհանուր առմամբ հարթ է և առանց գետերի։ Ունի սպիտակ ավազի լողափեր, արևմտյան և հարավային ափերում։ Կղզու խորքերում կան մի քանի բլուրներ, որոնցից առավել մեծ են Հոոյիբերգը և 188 մ բարձրություն ունեցող Յամանոտա լեռը, որը կղզու ամենաբարձր կետն է։ Օրանյեստադը՝ Արուբայի մայրաքաղաքը, գտնվում է Վենեսուելայից 25 կմ հյուսիս։ Տեղային կլիման ծովային, արևադարձային, կիսաչոր է, տարեկան շատ փոքր ջերմային տատանումներով։ Արուբան ցամաքային սահմաններ չունի, իսկ ծովային՝ միայն Վենեսուելայի հետ, որոնք նշված են 1978 թ Վենեսուելայի և Նիդեռլանդների միջև կնքված պայմանագրի համաձայն։

## Կլիմա

Արուբայի կլիման չոր արևադարձային է։ Տարեկան օդի միջին ջերմաստիճանը +28 °C, իսկ օրվա միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում +4 °C: Տարեկան մթնոլորտային տեղումների քանակը կազմում է 432 մմ դրանց հիմնական մասը թափվում է հոկտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներն։

## Տնտեսություն

**Արուբայի** ՀՆԱ-ի 70%-ը ստացվում է տուրիզմից և դրա հետ կապված զբաղվածություններից, իսկ տուրիստների 75%-ը գալիս են ԱՄՆ-ից։ Նախկինում՝ երբ Արուբան չուներ ներկայիս ինքնավար կարգավիճակը, հիմնական զբաղվածությունը կազմում էր նավթի վերամշակումը, ինչը սակայն այժմ շատ փոքր ազդեցություն ունի տնտեսության վրա։ Տնտեսության վրա փոքր դեր ունեն գյուղատնտեսությունը և արդյունաբերությունը նույնպես։ Արուբական ֆլորինի փոխարժեքը ամերիկյան դոլարի 1.79։1 է։ Արուբայի հիմնական առևտրային գործընկերներն են՝ ԱՄՆ, Վենեսուելան, Նիդեռլանդները և Միացյալ Թագավորությունը։ Արժե նշել, որ չնայած իր փոքր տարածքին՝ Արուբան, համաձայն Սուրճի Համաշխարհային Կազմակերպության 2003 թ տվյալների, աշխարհում երկրորդ տեղն է գրավում սուրճի սպառմամբ՝ զիջելով միայն Ֆինլանդիային։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արուբա» հոդվածին։ |