# Կիրառական գիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրառական գիտություն

գիտության բաժին, գիտական բնագավառ| Ենթակատեգորիա | գիտություն |
| Բնութագրվում է | practicality |
| Ով է կիրառում | applied scientist |
| Հակառակը | fundamental science |

Սննդագիտությունը կիրառական գիտության ճյուղ է։
**Կիրառական գիտություն** գիտական մեթոդի և գիտելիքի կիրառումն է գործնական նպատակների համար: Այն ընդգրկում է մի շարք ոլորտներ, ինչպիսիք են ճարտարագիտությունը և բժշկությունը: Կիրառական գիտությունը տարբերվում է հիմնարար գիտությունից, որը հիմնականում ուսումնասիրում է տեսական հարցեր՝ առանց անմիջական կիրառման:

Կան կիրառական բնական գիտություններ, ինչպես նաև Կիրառական ֆորմալ և հասարակական գիտություններ: Կիրառական գիտությունների օրինակներ են գենետիկական համաճարակաբանությունը, որը կիրառում է վիճակագրություն և հավանականության տեսություն, կիրառական հոգեբանությունը և ներառյալ քրեագիտությունը։

## Կիրառական հետազոտություններ

Կիրառական հետազոտությունը գործնական նպատակներով տվյալների հավաքագրման համար էմպիրիկ մեթոդների օգտագործումն է:

Այն օգտագործում է կուտակված գիտելիքներն ու մեթոդները կառավարությանը ծառայելու, բիզնեսի կամ հաճախորդների հատուկ նպատակների համար: Ի տարբերություն ինժեներական հետազոտությունների, կիրառական հետազոտությունները չեն ներառում բիզնեսի, տնտեսագիտության և ծախսերի վերլուծություն կամ օպտիմիզացում: Կիրառական հետազոտությունը ավելի լավ կարելի է հասկանալ ցանկացած ոլորտում, երբ այն համեմատվում է հիմնարար կամ մաքուր հետազոտության հետ: Հիմնարար աշխարհագրական հետազոտությունը նպատակ ունի ստեղծել նոր տեսություններ և մեթոդներ, որոնք կօգնեն բացատրել ֆիզիկական կամ մարդկային միջավայրի տարածական կառուցվածքը ձևավորող գործընթացները: Դրա փոխարեն կիրառական հետազոտությունը օգտագործում է գոյություն ունեցող աշխարհագրական տեսություններն ու մեթոդները՝ հատուկ էմպիրիկ խնդիրներ հասկանալու և լուծելու համար։

Կիրառական հետազոտությունները սովորաբար ունենում են հատուկ առևտրային նպատակներ՝ կապված ապրանքների, ընթացակարգերի կամ ծառայությունների հետ։ Հիմնարար հետազոտության և կիրառական հետազոտության համեմատությունը տալիս է հիմնական ուղղություն և կառուցվածք բիզնեսներին։

Կիրառական հետազոտությունը լուծում է գործնական խնդիրները և սովորաբար օգտագործում է էմպիրիկ մեթոդներ։ Քանի որ այն իրականացվում է իրական կյանքի բարդ պայմաններում, երբեմն խիստ հետազոտական կանոնները կարող են թուլացվել։ Օրինակ, պատահական նմուշահանման օգտագործումը հնարավոր չէ։ Այս դեպքում մեթոդաբանության թափանցիկությունը շատ կարևոր է։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է հաշվի առնել խիստ կանոնների թուլացման հետևանքով արդյունքների մեկնաբանության հնարավոր ազդեցությունը:

Այս հետազոտական մեթոդը նաև կիրառում է բնական գիտությունները՝ մարդկային պայմաններին լուծումներ տալու համար:

* **Գործողությունների հետազոտություն**՝ օգնում է կազմակերպություններին գտնել լուծումներ իրենց վրա ազդեցություն ունեցող խնդիրների համար։
* **Գնահատման հետազոտություն**՝ հետազոտողները ուսումնասիրում են հասանելի տվյալները, որպեսզի հաճախորդները կարողանան կայացնել ճիշտ որոշումներ։
* I**Արդյունաբերական հետազոտություն**՝ նոր ապրանքներ կամ ծառայություններ ստեղծելու համար, որոնք կհամապատասխանեն թիրախային շուկայի պահանջներին։ (Արդյունաբերական զարգացումը ներառում է նոր ապրանքների, ծառայությունների զանգվածային արտադրություն, որի նպատակն է բավարարել տնտեսական պահանջարկը, միաժամանակ ավելացնելով արտադրանքի, ծառայության եկամուտները և նվազեցնելով նյութերի և էներգիայի ծախսերը։ Այս գործընթացը կդիտվի որպես ճարտարագիտություն և դուրս կգա կիրառական հետազոտության շրջանակներից։)

Կիրառական հետազոտությունն իր գործնական ուղղվածությամբ և տվյալների մոտ լինելուն կարող է օգտագործել ժամանակավոր տեսական մոտեցումներ, ինչպիսիք են աշխատանքային հիպոթեզները կամ հիմնարար հարցերը։ ՏՀԶԿ-ի Ֆրասկատի ձեռնարկում կիրառական հետազոտությունը նկարագրվում է որպես երեք հետազոտական ձևերից մեկը՝ հիմնարար հետազոտության և փորձարարական զարգացման հետ միասին։

Պրակտիկ ուղղվածության շնորհիվ կիրառական հետազոտության մասին տեղեկատվությունը հիմնականում հանդիպում է մասնագիտական ոլորտներին նվիրված գրականության մեջ։

## Ճյուղեր

Կիրառական հետազոտությունը խնդիրների լուծման մեթոդ է և կիրառվում է տարբեր գիտական ոլորտներում, ինչպիսին է օրինակ կիրառական հոգեբանությունը։ Կիրառական հոգեբանությունն ուսումնասիրում է մարդկային վարքը՝ տեղեկատվություն հավաքելու և ուշադրության կենտրոնում գտնվող խնդիրները բացահայտելու համար, որոնք կարող են օգնել գտնել լուծումներ։ Ավելի կոնկրետ, այս ուսումնասիրությունը կիրառվում է քրեական հոգեբանության ոլորտում։ Կիրառական հետազոտության միջոցով ստացված գիտելիքները կիրառվում են հանցագործների և նրանց վարքի ուսումնասիրության մեջ՝ նրանց հայտնաբերելու նպատակով։ Բացի այդ, հետազոտությունն ընդլայնվում է դեպի քրեական հետաքննություններ։

Ճարտարագիտությունը բնական գիտությունների, մաթեմատիկայի և նախագծման գործընթացների կիրառումն է՝ տեխնիկական խնդիրների լուծման, արդյունավետության բարձրացման և համակարգերի բարելավման նպատակով։ Ճարտարագիտությունն ընդգրկում է բազմաթիվ մասնագիտացված ոլորտներ, որոնք կենտրոնացած են կիրառական մաթեմատիկայի, գիտության և կիրառության հատուկ տեսակների վրա։ Ճարտարագիտությունը հաճախ բաժանվում է չորս հիմնական ճյուղերի՝ քիմիական ճարտարագիտություն, քաղաքացիական ճարտարագիտություն, էլեկտրական ճարտարագիտություն և մեխանիկական ճարտարագիտություն։ Գիտական ենթաճյուղերից, որոնք կիրառվում են ճարտարագետների կողմից, կարելի է նշել՝ թերմոդինամիկա, ջերմափոխանակություն, հեղուկների մեխանիկա, ստատիկա, դինամիկա, նյութերի մեխանիկա, կինեմատիկա, էլեկտրամագնիսություն, նյութագիտություն, երկրաբանական գիտություններ և ճարտարագիտական ֆիզիկա։

Բժշկական գիտությունները, ինչպես բժշկական մանրէաբանությունը, դեղագործական հետազոտությունները և կլինիկական վիրուսաբանությունը, կիրառական գիտություններ են, որոնք կիրառում են կենսաբանությունն ու քիմիան բժշկության մեջ։

## Կրթության ոլորտում

Կանադայում, Նիդեռլանդներում և այլ երկրներում Կիրառական գիտությունների բակալավրի աստիճանը (Bachelor of Applied Science - BASc) երբեմն համարժեք է Ճարտարագիտության բակալավրի աստիճանին (Bachelor of Engineering) և դասվում է որպես մասնագիտական աստիճան։ Դա պայմանավորված է դպրոցների տարիքով, որտեղ կիրառական գիտությունների մեջ ընդգրկված էին օրինակ շոգեկաթսաների պատրաստումը, երկրաչափությունը և ճարտարագիտությունը, կիրառական գիտությունների բակալավրի աստիճաններ կան նաև մանկավարժության ոլորտում։ BASc-ն առավելապես կենտրոնանում է ճարտարագիտական գիտությունների կիրառման վրա։

Ավստրալիայում և Նոր Զելանդիայում այս աստիճանը տրվում է տարբեր ոլորտներում և համարվում է բարձր մասնագիտացված մասնագիտական աստիճան։

Մեծ Բրիտանիայի կրթական համակարգում Կիրառական գիտությունը վերաբերում է «արհեստավարժ» գիտական որակավորման ծրագրերին, որոնք անցնում են «ավանդական» GCSE կամ A-Level գիտությունների կողքին։ Կիրառական գիտության դասընթացները սովորաբար ներառում են ավելի շատ գործնական աշխատանք (հայտնի է նաև որպես պորտֆոլիո կամ ներքին գնահատված աշխատանք), քան ավանդական դասընթացները։ Դրանք GNVO ծրագրերի զարգացած տարբերակն են, որոնք առաջարկվում էին մինչև 2005 թվականը։ Այս դասընթացները հաճախ քննադատության են ենթարկվում և վերանայվում են 2011 թվականի Վուլֆի զեկույցի հիման վրա, սակայն դրանց արժեքը քննարկվում է այլ հարթակներում։

Միացյալ Նահանգներում Ուիլյամ և Մերի քոլեջը (The College of William & Mary) առաջարկում է «կիրառական գիտություն» մասնագիտությամբ փոքր մասնագիտացում, ինչպես նաև Մագիստրոսի (Master of Science) և Փիլիսոփայության դոկտորի աստիճաններ (Doctor of Philosophy)։ Դասընթացներն ու հետազոտությունները ընդգրկում են տարբեր ոլորտներ, այդ թվում՝ նյարդագիտություն, օպտիկա, նյութագիտություն և ճարտարագիտություն, ոչ ավերիչ փորձարկումներ և միջուկային մագնիսական ռեզոնանս։ Նեբրասկա-Լինքոլնի համալսարանը առաջարկում է Կիրառական գիտությունների բակալավրի աստիճան, օնլայն լրացված Կիրառական գիտությունների բակալավրի աստիճան և Կիրառական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան։ Դասընթացների նյութերը կենտրոնացած են գիտության, գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների վրա՝ ընդգրկելով տարբեր թեմաներ, ինչպիսիք են էկոլոգիան, սննդի գենետիկան, ձեռնարկատիրությունը, տնտեսագիտությունը, քաղաքականությունը, կենդանիների և բույսերի գիտությունը։ Նյու Յորք քաղաքում Բլումբերգի վարչակազմը 100 միլիոն դոլարի ֆինանսավորում է հատկացրել Կոռնելի և Տեխնիոնի կոնսորցիումին՝ Ռուզվելտ կղզում Կիրառական գիտությունների նոր համալսարանական համալիր կառուցելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Կիրառական գիտություն** կատեգորիայում։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կիրառական գիտություն» հոդվածին։ |