# Ակտիվների կառավարում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակտիվների կառավարում

|  |  |
| --- | --- |
| Ենթակատեգորիա | Բիզնես կառավարում, տնտեսական գործունեություն |
| Մասն է | asset liability management, Ներդրումային մենեջմենթ |
| Ով է կիրառում | asset manager |

**Ակտիվների կառավարում** (անգլ.՝ Asset management), կազմակերպության ակտիվների արժեքի կառավարման համար նախատեսված համակարգված մոտեցումներ։

Այն կարող է կիրառվել ինչպես նյութական ակտիվների (ենթակառուցվածքները, շենքերը կամ սարքավորումները), այնպես էլ ոչ նյութական ակտիվների (օրինակ՝ մտավոր սեփականություն, գուդվիլ կամ ֆինանսական ակտիվներ) համար: Ակտիվների կառավարումն ակտիվների մշակման, շահագործման, պահպանման, արդիականացման և արդյունավետորեն օտարման համակարգված գործընթաց է (ներառյալ բոլոր ծախսերը, ռիսկերը):

Ակտիվների կառավարման տեսությունը հիմնականում վերաբերում է ժամանակի ընթացքում ակտիվի տնտեսական և կապիտալ արժեքի բարելավմանը և պահպանմանը: Տերմինը սովորաբար օգտագործվում է ճարտարագիտության, բիզնեսի աշխարհում և հանրային ենթակառուցվածքների ոլորտներում՝ ապահովելու ծախսերի, ռիսկերի, ծառայության/կատարողականի և կայունության օպտիմալացման համակարգված մոտեցում:

Տերմինն ավանդաբար օգտագործվում է նաև ֆինանսական հատվածում՝ նկարագրելու մարդկանց և ընկերություններին, որոնք ուրիշների անունից կառավարում են ներդրումները: Դրանք ներառում են, օրինակ, ներդրումային կառավարիչներ, որոնք կառավարում են կենսաթոշակային ֆոնդի ակտիվները:

ISO 55000 միջազգային ստանդարտների շարքը վերաբերում է ակտիվների կառավարմանը: ISO 55000-ը ներկայացնում է ակտիվների կառավարման համակարգի ներդրումը: Ըստ ISO 55000 ստանդարտի՝ ակտիվը սահմանվում է որպես «կազմակերպության համար պոտենցիալ կամ փաստացի արժեք ունեցող առարկա, իր կամ սուբյեկտ»: ISO 55001-ը սահմանում է ակտիվների կառավարման համակարգի պահանջները կազմակերպության համատեքստում, իսկ ISO 55002-ը ուղեցույց է ակտիվների կառավարման համակարգի կիրառման համար՝ համաձայն ISO 55001-ի պահանջների:

## Ըստ արտադրության ճյուղի

### Ֆինանսական ակտիվների կառավարում

*Ակտիվների կառավարիչ* տերմինի առավել հաճախ օգտագործումը վերաբերում է ներդրումների կառավարմանը:

Ակտիվների կառավարումը ֆինանսական ընկերությունների այն ստորաբաժանումն է, որը կառավարում է հաճախորդների ներդրումները:

### Ենթակառուցվածքային ակտիվների կառավարում

Ենթակառուցվածքային ակտիվների կառավարումը ֆինանսական, տնտեսական, ինժեներական և այլ գործողությունների համակցություն է՝ ծախսերի դիմաց ծառայության լավագույն արժեք ապահովելու համար: Այն ներառում է ակտիվի կյանքի ցիկլի կառավարումը, ներառյալ ենթակառուցվածքային ակտիվների նախագծումը, շինարարությունը, շահագործումը, պահպանումը, վերանորոգումը, փոխարինումը և շահագործումից հանելը/օտարումը:

Ենթակառուցվածքային ակտիվների կառավարումը ապահովելու համար ստեղծվել են բազմաթիվ միջազգային ընկերություններ, ներառյալ Engineers Australia (AMC), The World Partners in Asset (WPiAM), Society for Maintenance and Reliability Professionals (SMRP), the Institute of Asset Management (IAM), the International Society of Engineering Asset Management (ISEAM), և the Global Forum on Maintenance and Asset Management (GFMAM):

### Ինժեներական ակտիվների կառավարում

Ինժեներական ակտիվների կառավարումը ավելի նոր տերմին է, որն օգտագործվում է բարդ նյութական ակտիվները կառավարելու համար,

Ինժեներական ակտիվների կառավարումը ներառում է բազմաթիվ ինժեներական գործընթացներ, ներառյալ, սպասարկման ճարտարագիտություն, համակարգերի ճարտարագիտություն, հուսալիության ճարտարագիտություն, գործընթացների անվտանգության կառավարում, արդյունաբերական ճարտարագիտություն և ռիսկերի վերլուծություն:

### Ձեռնարկության ակտիվների կառավարում

Ձեռնարկությունների ակտիվների կառավարման համակարգերը տեղեկատվական համակարգեր են, որոնք աջակցում են կազմակերպության ակտիվների կառավարմանը: Ձեռնարկությունների ակտիվների կառավարումը ներառում է ակտիվների գրանցամատյաններ՝ համակցված տեխնիկական սպասարկման կառավարման համակարգի (CMMS) և այլ մոդուլների հետ (օրինակ՝ գույքագրման կամ նյութերի կառավարում): Ակտիվները, որոնք աշխարհագրորեն մեծ բաշխվածություն ունեն, հաճախ ներկայացված են նաև աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) օգտագործման միջոցով: Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կենտրոնացված ռեեստրը ստանդարտացնում է տվյալները և բարելավում փոխգործունակությունը՝ օգտատերերին տրամադրելով արդյունավետ և արդյունավետ տեղեկատվություն վերաօգտագործելու, համակարգելու և փոխանակելու հնարավորություն:

## Մտավոր և ոչ ֆիզիկական ակտիվների կառավարում

Ե՛վ սպառողները, և՛ կազմակերպությունները գնալով էլ ավելի շատ ոչ նյութական ակտիվներ են օգտագործում, օրինակ՝ ծրագրեր, երաժշտություն, գրքեր և այլն, որտեղ օգտատիրոջ իրավունքները սահմանափակված են լիցենզիայով: Ակտիվների կառավարման համակարգը սահմանում է նման լիցենզիաների հետ կապված սահմանափակումներ, օրինակ՝ ժամանակաշրջան։ Օրինակ, Adobe-ը և Microsoft-ը առաջարկում են ժամանակի վրա հիմնված ծրագրային ապահովման լիցենզիաներ:

Ե՛վ կորպորատիվ, և՛ սպառողական աշխարհում կա տարբերություն ծրագրային ապահովման սեփականության տրամադրման և ծրագրային ապահովման թարմացման միջև: Մեկը կարող է ունենալ ծրագրաշարի տարբերակ, բայց ոչ ավելի նոր տարբերակներ: Բջջային հեռախոսները հաճախ չեն թարմացվում վաճառողների կողմից, քանի որ վերջիններս փորձում են ստիպել գնել ավելի նոր սարքավորումներ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Baird, G. "Defining Public Asset Management for Municipal Water Utilities". *Journal American Water Works Association* May 2011, 103:5:30, www.awwa.org
* Global Forum on Maintenance and Asset Management "The asset Management Landscape - Second Edition". *Gfmam.org* March 2014, gfmam.org/webform/download-the-am-landscape-v2
* SEBOK.org, Systems Engineering Body of Knowledge (SEBoK)

## Արտաքին հղումներ

* ISO/TC 251 - ISO Asset Management Information
* ISO page for ISO 55000
* IAM page for an introduction to Asset Management Արխիվացված 2024-08-08 Wayback Machine
* Stages in IT Asset Lifecycle Management

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակտիվների կառավարում» հոդվածին։ |