Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Հունիսի 25[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հունիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

**Հունիսի 25**, տարվա 176-րդ (նահանջ տարիներին՝ 177-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 189 օր։

## Դեպքեր

* 1788 - Վիրջինիան դարձավ ԱՄՆ 10-րդ նահանգը։
* 1944 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում զոհվում է հայազգի իտալական պարտիզան Գևորգ Քոլոզյանը՝ սեփական մարմնով ծածկելով հակառակորդի հրակնատը։
* 1950 - Հյուսիսային Կորեան հարձակվեց Հարավային Կորեայի վրա, և սկսվեց Կորեական պատերազմը։
* 1967 - Կատարվեց առաջին հեռուստաեթերը ամբողջ աշխարհով՝ 5 մայրցամաքների 24 երկրներում հեռարձակվեց Բիթլզ խմբի «All You Need is Love» երգը։
* 1991 - Սլովենիան և Խորվաթիան հայտարարեցին իրենց անկախությունը Հարավսլավիայից։

## Ծնունդներ

* 1882 - Լևոն Օրբելի, հայ գիտնական, ֆիզիոլոգ, էվոլյուցիոն ֆիզիոլոգիայի ուսմունքի ստեղծողներից մեկը (մահ. 1958)
* 1852 - Անտոնիո Գաուդի, կատալոնացի ճարտարապետ, իսպանական մոդեռնի բարձրագույն ներկայացուցիչ (մահ. 1926)
* 1941 - Նաիրուհի Ալավերդյան,հայ երգչուհի, պարուհի
* 1964 - Հովիկ Չարխչյան, հայ գրող, գրականագետ, լրագրող
* 1975 - Դաթո Խուջաձե, վրացի երգիչ, կոմպոզիտոր, երգերի հեղինակ
* 1985 - Անտոն Կորոբով, ուկրաինացի շախմատիստ, գրոսմայստեր
* 1994- Եգոր Կրիդ,ռուս հիփ֊հոփ կատարող,երգիչ
* 1999 - Գալուստյան Անաստասիա, հայ գեղասահորդուհի

## Մահեր

* 1875 - Անտուան Բարի, քանդակագործ, գեղանկարիչ
* 2004 - Տիգրան Լևոնյան, հայ օպերային երգիչ, օպերային ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, դերասան (ծնվ. 1936)
* 2009 - Մայքլ Ջեքսոն, ամերիկացի փոփ երգիչ, պարող, պրոդյուսեր և գործարար (ծնվ. 1958)

## Տոներ
# Հունիսի 22[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հունիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

**Հունիսի 22**, տարվա 173-րդ (նահանջ տարիներին՝ 174-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 192 օր։

## Դեպքեր

* մ.թ.ա. 168 - Հռոմեական զորքերը ջախջախեցին Մակեդոնական զորքերին։
* 431 - Թեոդոսիոս Բ Փոքր կայսրի հրամանով Եփեսոս քաղաքում գումարվել է Եփեսոսի Գ տիեզերական ժողովը։
* 1661 - Անգլիայի թագավոր Չարլզ II-ը թույլատրեց կանանց թատրոնի դերեր խաղալ։
* 1812 - Նապոլեոնը ներխուժեց Ռուսաստան։
* 1838 - Բացվեց Շուշիի թեմական հոգևոր դպրոցը։
* 1941 - Գերմանիան, Իտալիան, Ռումինիան պատերազմ հայտարարեցին Խորհրդային Միությանը։
* 1978 - Հայտնաբերվեց Պլուտոնի ամենամեծ արբանյակը՝ Քարոնը։
* 1981 - Մարկ Դավիդ Չափմանն իրեն մեղավոր ճանաչեց Ջոն Լենոնի սպանության համար։
* 1941-Հիտլերյան Գերմանիան հարձակվեց ԽՍՀՄ-ի վրա և սկսվեց ԽՍՀՄ ժողովուրդների Հայրենական մեծ պատերազմը

## Ծնունդներ

* 1805 - Ջուզեպպե Մացցինի, իտալացի քաղաքական գործիչ, գրող և փիլիսոփա, Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժման առաջնորդներից։
* 1856 - Հենրի Ռայդեր Հագարդ, անգլիացի գրող, բազմաթիվ արկածային և պատմական վեպերի հեղինակ։
* 1897 - Պյատրաս Կուբերտավիչյուս, լիտվացի խորհրդային դերասան և ռեժիսոր։
* 1931 - Արտաշես Հովսեփյան, հայ քանդակագործ։
* 1934 - Գառնիկ Անանյան, հայ գրականագետ, հրապարակախոս։
* 1947 - Նատալյա Վառլեյ, ռուս դերասանուհի («Կովկասի գերուհին»)։
* 1948 - Վարուժան Վարդանյան, նկարիչ։
* 1949 - Մերիլ Սթրիփ, կինոյի, թատրոնի ամերիկյան դերասանուհի։

## Մահեր

* 1858 - Մեսրոպ Թաղիադյան,հայ գրող
* 1928 - Ալբերտ Արիստակեսյան, հայ գրականագետ։
* 1969 - Ջուդի Գառլենդ, ամերիկացի դերասանուհի և երգչուհի։
* 2001 - Լուիս Կարնիգլիա, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* 2019 - Ստեփան Շաքարյան, կոմպոզիտոր, դաշնակահար, Հայաստանի արվեստի վաստակավոր գործիչ, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2017 թ.)։
* 2024 - Լալա Մնացականյան, հայ դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ։

## Տոներ
# Միացյալ Թագավորության վարչապետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Վարչապետ Prime Minister |
| --- |
| Մեծ Բրիտանիայի դրոշ |
|  **Պաշտոնը զբաղեցնում է՝** Քիր Սթարմեր 5 Հուլիսի 2024 (2024-07-05)-ից  |
| Աշխատավարձ | £151,451 տարեկան, ներառյալ £76,011 կուսակցության աշխատավարձը |
| Առաջինը պաշտոնում | Ռոբերտ Վոլպոլ |
| Կայք | [www.number10.gov.uk Հղում] |

**Միացյալ Թագավորության վարչապետ**, Միացյալ Թագավորության կառավարության ղեկավարն է։ Վարչապետը և նրա կաբինետը (բաղկացած բոլոր նախարարներից) հաշվետու են իրենց քաղաքականության և գործողությունների համար միապետի, խորհրդարանի, քաղաքական կուսակցության և անուղղակիորեն իրենց ընտրողների հանդեպ։ Պաշտոնը համարվում է երկրի գլխավոր կառավարման մարմիններից մեկը։ Ներկայումս պաշտոնավարում է Ռիշի Սունակը, ով Պահպանողական կուսակցության ղեկավարն է և հաստատվել է պաշտոնում թագավորի կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։

Պաշտոնը չի հիմնադրվել համաձայն որևէ հոդվածի կամ սահմանադրական փաստաթղթի, սակայն գոյություն ունի համաձայն կոնվենցիայի, ըստ որի վարչապետը պետք է հաստատցի միապետը ւ Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատի կողմից ընտրված անձին։ Այս անձը պետք է լինի քաղաքական կուսակցության կամ կոալիցիայի ղեկավար, որն ունի թվով ամենաշատ նստատեղը խորհրդարանում։ Վարչապետի դիրքը չի ստեղծվել, այն ձևավորվել է խորհրդարանի երեք հարյուր տարիների ընթացքում ընդունված ակտի, քաղաքական զարգացման և պատմական իրադարձությունների հիման վրա։ Պաշտոնի ձևավորումը գալիս է հեղափոխական ժամանակներից (1688–1720) երբ տեղի ունեցավ միապետությունից խորհրդարանական համակարգի անցումը։ Չնայած միապետությունը չվերացավ և կառավարությունը շարունակեց ղեկավարել միապետը, անհրաժեշտություն առաջավաց քաղաքական մեծամասնությունը ներկայացնող պաշտոնատար անձի։

1830-ականներին ներմուծվեց կառավարության Վեստմինստերյան համակարգը (կամ կաբինետային կառավարություն), վարչապետը դարձավ *primus inter pares* կամ առաջինը հավասարների մեջ և Միացյալ Թագավորության կառավարության ղեկավարը։ Վարչապետի քաղաքական դիրքը աճեց ժամանակակից քաղաքական կուսակցությունների, զանգվածային լրատվամիջոցների զարգացմամբ։

Մինչև 1902 թվականը վարչապետը հաճախ նշանակվում էր Լորդերի պալատից, որի կառավարությունը կարող էր ունենալ մեծամասնություն խորհրդարանից։ Այնուամենայնիվ հետագայում որոշվեց, որ վարչապետը կարող է լինել միայն ստորին պալատիվ։

## Տես նաև

* Մեծ Բրիտանիայի վարչապետների ցանկ

## Ծանոթագրություններ
# Հունիսի 21[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հունիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

**Հունիսի 21**, տարվա 172-րդ (նահանջ տարիներին՝ 173-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 193 օր։

## Դեպքեր

* 1633 - Գալիլեո Գալիլեյը դատապարտվեց ինկվիզիցիայի կողմից։
* 1788 - Նյու Հեմպշիրը դարձավ ԱՄՆ 9-րդ նահանգը։
* 1868 - Մյունխենի թատրոնում կայացավ Ռիխարդ Վագների Նյուրնբերգի մայսթերզինգերները օպերայի պրեմիերան։
* 1925 - Շիրակի ջրանցքի հանդիսավոր բացումը։
* 1994 - Եթեր հեռարձակվեց Շանթ հեռուստատեսությունը։

## Ծնունդներ

* 1840 - Ակակի Ծերեթելի, վրաց բանաստեղծ (մահ. 1915)
* 1863 - Մաքսիմելիան Ֆրանց Յոզեֆ Կորնելիուս Վոլֆ, գերմանացի աստղագետ, աստղալուսանկարչության առաջին օգտագործողը
* 1882 - Ռոքուել Քենտ, ամերիկացի նկարիչ և գրող (մահ. 1971)
* 1905 - Ժան Պոլ Սարտր, ֆրանսիացի էկզիստենցիալիստ փիլիսոփա, վիպագիր, քննադատ (մահ. 1980)
* 1910 - Ալեքսանդր Տվարդովսկի, ռուս բանաստեղծ, խմբագիր (մահ. 1971)
* 1933 - Լյուդվիգ Դուրյան, հայ բանաստեղծ (մահ. 2010)
* 1935 - Ֆրանսուազ Սագան, ֆրանսիացի կին գրող
* 1955 - Միշել Պլատինի, ֆրանսիացի նախկին ֆուտբոլիստ և մարզիչ, 2007 թ.-ից՝ ՈՒԵՖԱ-ի նախագահ
* 1975 - Արտյոմ Մարկոսյան, հայ դերասան, սցենարիստ, հաղորդավար, ռեժիսոր, պրոդյուսեր
* 1985 - Լանա Դել Ռեյ, ամերիկացի հայտնի երգչուհի, հեղինակ-կատարող

## Մահեր

* 1942 - Թաթուլ Հուրյան, հայ բանաստեղծ
* 1970 - Լև Կասիլ, ռուս գրող։ ԽՍՀՄ մանկավարժական գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ (1965)
* 1992 - Լեոնիդ Ազգալդյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս (ծնվ. 1942)
* 2000 - Ալան Հովհաննես, ամերիկահայ կոմպոզիտոր (ծնվ. 1911)

## Տոներ

* Օնեսիմոս Նեսիբ (Լյութերականություն)
* Հայրերի օր (Եգիպտոս, Լիբանան, Հորդանան, Սիրիա, Ուգանդա, Պակիստան, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ)
* Սքեյթբորդինգի համաշխարհային օր
* Յոգայի միջազգային օր
* Fête de la Musique

## Ծանոթագրություններ
# Ամիտոզ

**Ամիտոզ** բաժանման ժամանակ քրոմոսոմները կամ բաժանման իլիկի թելերը չեն ձևավորվում։

Սկզբում կիսվում է կորիզը (կարիոկինեզ)(առաջանում է սեղմվածք, որը գնալով փոքրանում է), այնուհետև՝ ցիտոպլազման (ցիտոկինեզ)։ Սա բաժանման ոչ լիարժեք ձևն է, քանի որ ժառանգական նյութը կարող է անհավասարաչափ բաշխվել դուստր բջիջների միջև։ Երբեմն միայն կորիզն է բաժանվում, որի հետևանքով առաջանում են բազմակորիզ բջիջներ։ Ամիտոզ հանդիպում են նախակենդանիների, միաբջիջ բուսական օրգանիզմների, բազմաբջիջ օրգանիզմների որոշ (լյարդի, էնդոսպերմի, էպիթելի) բջիջներում։, ինչպես նաև չարորակ ուռուցքների, ախտաբանական պրոցեսնների ժամանակ։

Ամիտոզի ոչ մեծ առավելություններն են՝

1. էներգիայի քիչ ծախսի պահանջում
2. կատարվում է արագ
3. առաջանում են մեծ քանակությամբ դուստր բջիջներ

Իսկ բացասական կողմերն են՝

1. ժառանգական նյութը հավասարաչափ չի բաշխվում
2. դուստր բջիջները նման չեն մայր բջջին և իրար։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 320)։*  |
# Սպիրոգիրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **Սպիրոգիրա** |
|  |
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթաթագավորություն** | *Viridiplantae* |
| **Տիպ/Բաժին** | Խարային ջրիմուռներ (Charophyta) |
| **Դաս** | *Zygnematophyceae* |
| **Կարգ** | *Zygnematales* |
| **Ընտանիք** | *Zygnemataceae* |
| **Ցեղ** | **Սպիրոգիրա(Spirogyra)* Link, 1820 |

**Սպիրոգիրա** (լատիներեն՝ *Spirogyra*), թելաձև կանաչ ջրիմուռների ցեղ։ Սպիրոգիրների թելիկները կազմված են բջիջների մեկ շարքից, որոնք պարունակում են քլորոպլաստների մեկ կամ մի քանի պարուրաձև ժապավեններ։

## Տարածում

Տարածված է լճերում, դանդաղահոս գետերում։ Ջրամբարների մակերեսին կամ հատակին հաճախ առաջացնում է մուգ կանաչ լորձնային տիղմ։

## Բազմացում

Բազմանում է վեգետատիվ (թելերի կտորներով) և սեռական (կոնյուգացիա) ճանապարհով։ Ջիգոտի ծլումն ուղեկցվում է ռեդուկցիոն բաժանմամբ. 4 հապլոիդ կորիզներից կենսունակությունը պահպանում է մեկը (ուստի զարգանում է միայն մեկ թելիկ)։

Հայտնի է սպիրոգիրա մոտ 200 տեսակ, տարածված կանգնած և դանդաղ հոսող քաղցրահամ ջրերում։ Բամբականման մեծ կուտակումներ է առաջացնում ջրի մակերևույթին։

## Պատկերասրահ

* Սպիրոգիրա
*
*
*
*
*

## Գրականություն

* John Whitton, B.A. and Brook, A.J. (editors) 2002. *The Freshwater Algal Flora of the British Isles.* Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-77051-3.

## Արտաքին հղումներ

* *Spirogyra* at microscopy-uk.org.uk

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիրոգիրա» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիրոգիրա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 80)։*  |
# Ճառագայթավորներ

Ճառագայթավորներ
**Ճառագայթավորներ**, **Ռադիոլարիաներ** (լատիներեն՝ radius - ճառագայթ), նախակենդանիների տիպի սարկոդայինների դասի ենթադաս։ Մարմնի չափերը՝ 40 մկմ-ից 1 մմ և ավելի։ Ծովային (հատկապես տաք) պլանկաոնային օրգանիզմներ են։ Ունեն ներքին կմախք՝ կաշվենման ծակոտկեն պատիճի տեսքով, որի մեջ ներփակված է մեկ կամ մի քանի կորիզ ամփոփոդ ներպատիճային ցիտոպլազման։ Վերջինս ծակոտիների միջոցով հաղորդակցվում է արտապատիճային ցիտոպլազմայի հետ։ էկտոպլազմայում համարյա միշտ հանդիպում են բազմաթիվ միաբջիջ ջրիմուռներ՝ զոոքսանտելներ։ Ճառագայթավորները լողում և կեր են որսում կեղծ ոտքերի օգնությամբ։ Ճառագայթավորները ունեն նաև սիլիցիումի օքսիդից կամ ստրոնցիումի սուլֆատից կազմված ասեղներ, որոնց տարբեր համադրությունից առաջանում է արտաքին կմախքը։ Ճառագայթավորների կորիզը պարունակում է մեծ քանակությամբ դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու (ԴՆԹ), որը պայմանավորված է դրանց արտակարգ պոլիպլոիդությամբ (քրոմոսոմների ավելի քան 1000 հապլոիդ հավաք)։ Բազմանում են կիսվելով, առանձին տեսակների մոտ նկատվել է իզոգամ կոպուլյացիայի տիպի Աբական պրոցես։ Հայտնի է ճառագայթավորների 7000-ից ավելի տեսակ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 86)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 565)։*  |
# Պրոտոկոկային ջրիմուռներ

| **՞**Chlorophyceae |
| --- |
|  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Բույսեր |
| Բաժին | Chlorophyta |
| Դաս | **Chlorophyceae** |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Chlorococcophyceae

  |
|

|  [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Դասակարգումը Վիքիցեղերում]
 |  [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Պատկերների որոնում Վիքիպահեստում]
 |

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Պրոտոկոկային ջրիմուռներ** (լատիներեն՝ *Protococcophyceae* կամ *Chlorococcophyceae*), քլորակոկային ջրիմուռներ, կանաչ ջրիմուռների դաս։

## Ընդհանուր բնութագիր

Միաբջիջ կամ գաղութային ձևեր են, վեգետատիվ վիճակում զուրկ են մտրակիկներից։ Գաղութները լինում են տարբեր ձևի ու մեծության, երբեմն լորձային։ Վեգետատիվ վիճակում անշարժ են, երբեմն թույլ շարժվում են լորձ արտադրելու շնորհիվ։

### Բազմացում

Անսեռ բազմացումը կատարվում է զոոսպորներով։ Սեռական պրոցեսը սովորաբար իզոգամիան է։ Տարածված են ամենուրեք՝ քաղցրահամ ջրամբարներում, հողում և նրա մակերեսին, հազվադեպ՝ ծովերում։ Որոշ պրոտոկոկային ջրիմուռներ ապրում են բազմաբջիջ ջրիմուռների շերտերում, ցամաքային բույսերի տերևներում, մյուս տեսակները համակեցության մեջ են մտնում սնկերի հեա և ապրում քարաքոսերում։

## Տարածում

ԽՍՀՄ-ում տարածված է պրոտոկոկային ջրիմուռների մոտ 400 տեսակ։ Առանձին պրոտոկոկային ջրիմուռներկեր են ծառայում ջրային կենդանիների համար, երբեմն առաջացնում են ջրի ծաղկում։ Հիմնական զանգվածը կազմում են պլանկտոնային ձևերը։

## Նշանակություն

Պրոտոկոկային ջրիմուռների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրամբարների ջրի սանիտարակենսաբանական գնահատման համար։ Կարևորագույն ներկայացուցիչներից է քլորելան։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 447)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրոտոկոկային ջրիմուռներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրոտոկոկային ջրիմուռներ» հոդվածին։ |
# Նուպեդիա

| Նուպեդիա  |
| --- |
|  |
|  |
| nupedia.com​(անգլ.) |
| Կարգախոս | the open content encyclopedia, the free encyclopedia և Свободная энциклопедия |
| Տեսակ | կայք և համացանցային հանրագիտարան |
| Լեզու | անգլերեն |
| Սեփականատեր | Բոմիս |
| Հեղինակ | Լարի Սանգեր և Ջիմմի Ուելս |
| Բացված | մարտի 9, 2000 |
|  Nupedia Վիքիպահեստում |

**Նուպեդիա՝** անգլերեն Web-based հանրագիտարան է, որի հոդվածները գրվել են մասնագետների կողմից և արտոնագրվել են որպես ազատ բովանդակություն։ Այն հիմնվել է Ջիմմի Ուելսի կողմից և հաստատվել է Բոմիսում Լարի Սանգեր գլխավոր խմբագրի կողմից։ Նուպեդիան գոյատևեց 2000 թվականի մարտից մինչ 2003 թվականի սեպտեմբեր, առավելապես հայտնի է որպես Վիքիպեդիայի նախորդ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*  Արխիվացված 2019-10-18 Wayback Machine (անգլերեն)
# Տագալերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Տագալերեն** Tagalog |
| --- |
|  |
| Տեսակ | բնական լեզու և կենդանի լեզու |
| Ենթադաս | Tagalogic? |
| Երկրներ |  Ֆիլիպիններ |
| Խոսողների քանակ | 23 600 000 մարդ (2019) |
| Լեզվակիրների թիվը | 49 մլն |
| Ռեյտինգ | 24 |
| Գրերի համակարգ | Ֆիլիպինյան այբուբեն |
| IETF | tl |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | 636 |
| ISO 639-1 | tl |
| ISO 639-2 | tgl |
| ISO 639-3 | tgl |
|  |
|  Tagalog language Վիքիպահեստում |

**Տագալոգ, տագալերեն, տագալոգերեն** (ինքնանվանումը՝ *Tagalog* [təga։ log]), լեզու, որի գրական տարբերակը՝ ֆիլիպիներենը, Ֆիլիպինների պաշտոնական 2 լեզուներից մեկն է։ Այս լեզուն պատկանում է Ավստրոնեզյան լեզվաընտանիքին։ Աշխարհում այս լեզվով խոսում եմ մոտ 49 միլիոն մարդ։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տագալերեն» հոդվածին։ |
# UTC-5

| UTC-5 Այժմ այս գոտում՝ 19 անց 58 է (թարմացնել) |
| --- |
| UTC-5 ժամային գոտու տեղագրություն՝      UTC-5 ձմեռը հյուսիսային կիսագնդում / ամառը հարավային կիսագնդում     UTC-5 ամառը հյուսիսային կիսագնդում / ձմեռը հարավային կիսագնդում     UTC-5 ամբողջ տարվա ընթացքում     UTC-5 ծովային գոտիներում     Ցամաքը UTC-5 գոտուց դուրս     Ծովային գոտիներ UTC-5 գոտուց դուրս |
| Նշումներ |
| Նշումներ | EST |
| Կոդ | U |
| Տեղագրություն |
| Տեղաշարժ UTC-ից | -5 ժ. |
| Համարժեք երկայնք | 120 ա.ե. |
| Վիճակագրություն |
| Օգտագործման տարածք | մոտ 950 000 կմ² |
| Բնակչություն | մոտ 44 000 000 մարդ |
| Խտություն | մոտ 46 մարդ/կմ² |

**UTC-5**, ժամային գոտի, որում ժամանակը 5 ժամով ետ է ընկնում UTC-ից։

## Ամբողջ տարվա ընթացքում

* Կանադա Սաութհեմփթոն կղզի
* Մեքսիկա Կինտանա Ռոո
* Հայիթի
* Միացյալ Թագավորություն (Կայմանյան կղզիներ)
* Ճամայկա
* Պանամա
* Կոլումբիա
* Էկվադոր (մայրցամաքային մաս)
* Պերու

## Ձմռանը հյուսիսային կիսագնդում

* Կանադա (Նունավուտ, Քվեբեկ, Օնտարիո)
* ԱՄՆ
	+ Մեն
	+ Նյու Հեմփշիր
	+ Վերմոնտ
	+ Մասսաչուսեթս
	+ Ռոդ-Այլենդ
	+ Կոնեկտիկուտ
	+ Նյու-Յորք
	+ Նյու Ջերսի
	+ Դելավեր
	+ Կոլումբիա
	+ Մերիլենդ
	+ Փենսիլվանիա
	+ Օհայո
	+ Միչիգան (մեծ մասը)
	+ Ինդիանա (մեծ մասը)
	+ Կենտուկի (արևելյան մասը)
	+ Արևմտյան Վիրջինիա
	+ Վիրջինիա
	+ Թենեսի (արևելյան մասը)
	+ Հյուսիսային Կարոլինա
	+ Հարավային Կարոլինա
	+ Ջորջիա
	+ Ֆլորիդա (մեծ մասը)
* Բահամներ
* Կուբա
* Միացյալ Թագավորություն Թերքս և Քայքոս կղզիներ

## Ամռանը հյուսիսային կիսագնդում

* Կանադա (Մանիտոբա, Նունավուտ (կենտրոնական մասը), Օնտարիո (արևմտյան մաս))
* ԱՄՆ:
	+ Այովա
	+ Ալաբամա
	+ Արկանզաս
	+ Վիսկոնսին
	+ Իլինոյս
	+ Լուիզիանա
	+ Մինեսոտա
	+ Միսիսիպի
	+ Միսուրի
	+ Օկլահոմա
	+ Կանզաս (մեծ մասը))
	+ Նեբրասկա (մեծ մասը)
	+ Հյուսիսային Դակոտա (մեծ մասը)
	+ Թենեսի (մեծ մասը)
	+ Տեխաս (մեծ մասը)
	+ Հարավային Դակոտա (մեծ մասը)
	+ Ինդիանա (արևմտյան մասը)
	+ Կենտուկի (արևմտյան մասը)
	+ Միչիգան (արևմտյան մասը)
	+ Ֆլորիդա (արևմտյան մասը)
* Մեքսիկա (երկրի արևելքը և կենտրոնը)

## Ամռանը հարավային կիսագնդում

* Չիլի (Վալպարիսո, Զատկի կղզի)

## Արտաքին հղումներ

* UTC-5 գոտում գտնվող քաղաքներ
# Նիսան մարզադաշտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Նիսան մարզադաշտ** 日産スタジアム Nissan Sutajiamu |
| --- |
|  |
| Տեսակ | բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ և մարզադաշտ |
| Մարզաձև | ֆուտբոլ, ռեգբի 15, թեթև աթլետիկա և Ամերիկյան ֆուտբոլ |
| Տեղագրություն | Յոկոհամա, Ճապոնիա |
| Երկիր | Ճապոնիա |
| Հիմնադրված | 1994 |
| Անվանված է | Նիսսան և Յոկոհամա |
| Բացված | 1998 |
| Ճարտարապետ | MHS Planners, Architects and Engineers? և Tohata Architects & Engineers? |
| Սեփականատեր | Յոկոհամա |
| Տարողություն | 73237 մարդ |
| Տնային թիմ | Yokohama F. Marinos? և Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2020 |
| Դաշտի չափսեր | 107 մ x 72 մ |
| Ծածկույթի տեսակը | Գազոն |
| Կայք | nissan-stadium.jp​(ճապոներեն)​(անգլ.) |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  International Stadium Yokohama Վիքիպահեստում |

**Նիսան** (ճապ.՝ 日産スタジアム), հայտնի է նաև որպես Յոկոհամայի միջազգային մարզադաշտ, գտնվում է Ճապոնիայի Յոկոհամա քաղաքում, կառուցվել է 1998 թվականին։ Հանդիսանում է Ճապոնիայի ամենաընդարձակ մարզադաշտերից մեկը, նախատեսված է 73 237։ Հանդիսանում է նաև «Յոկոհամա Ֆ. Մարինոս» ֆուտբոլային ակումբի մրցասպարեզը։

Հանդիսանում էր 2002 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության, մասնակցել է եզրափակիչ փուլի չորս մրցաշարերին, ներառյալ հունիսի 30-ին Բրազիլիայում հավաքականների միջև տեղի ունեցած եզրափակիչ մրցաշարին (2:0)։ 2001 թվականին եղել է կոնֆեդերացիաների Գավաթի եզրափակիչ մենամարտի անցկացման վայրը, որում Ֆրանսիայի հավաքականը հաղթեց Ճապոնիային 1:0 հաշվով։

2001-2004 թվականներին եղել է Միջմայրցամաքային գավաթի անցկացման խաղերի վայրը։ 2005-2008 թվականներին եղել է Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնության եզրափակիչ մենամարտերի անցկացման վայր։

## 2001 թվականի կոնֆեդերացիաների գավաթի հանդիպումներ

| Ամսաթիվ | Ժամանակ (UTC+9) | Թիմ #1 | Արդյունք | Թիմ #2 | Խաղակես | Հանդիսատեսների քանակը |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հունիսի 7 | 17:00 |  Ճապոնիա | 1-0 |  Ավստրալիա | Կիսաեզրափակիչ | 48 699 |
| Հունիսի 10 | 19:00 |  Ճապոնիա | 0-1 |  Ֆրանսիա | եզրափակիչ | 65 533 |

## 2002 թվականի աշխարհի առաջնության հանդիպումներ

| Ամսաթիվ | Ժամանակ (UTC+9) | Թիմ #1 | Արդյունք | Թիմ #2 | Խաղակես | Հանդիսատեսների քանակը |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հունիսի 9 | 20:30 |  Ճապոնիա | 1-0 |  Ռուսաստան | H խումբ | 66 108 |
| Հունիսի 11 | 20:30 |  Սաուդյան Արաբիա | 0-3 |  Իռլանդիա | E խումբ | 65 320 |
| Հունիսի 13 | 20:30 |  Էկվադոր | 1-0 |  Խորվաթիա | G խումբ | 65 862 |
| Հունիսի 30 | 20:30 |  Բրազիլիա | 2-0 |  Գերմանիա | Եզրափակիչ | 69 029 |

## Պատկերասրահ

* Ճապոնիա-Ռուսաստան հանդիպումը
* Տեսքը արբանյակից
* Մարզադաշտի գլխավոր մուտքը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Մարզադաշտի պաշտոնական կայք Արխիվացված 2006-05-16 Wayback Machine
* Մարզադաշտի էջը WorldStadiums.com Արխիվացված 2008-12-07 Wayback Machine
* Международный стадион Йокогама Արխիվացված 2012-04-19 Wayback Machine на сайте allstadiums.ru

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նիսան մարզադաշտ» հոդվածին։ |
# Կակազություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Կակազություն |
| --- |
|  |
| Տեսակ | հիվանդության կարգ |
| Հիվանդության ախտանշաններ | Q139475842? |
| Բժշկական մասնագիտություն | Լոգոպեդիա և հոգեբան |
| ՀՄԴ-10 | F98.5 |
| Բուժում | Կոգնիտիվ-վարքային թերապիա |
|  Stuttering Վիքիպահեստում |

**Կակազություն**, խոսքի բարդ խանգարում է։ Արտահայտվում է խոսքի բնականոն ռիթմի խախտումով, խոսելու ժամանակ ակամա դադարներով, առանձին հնչյունների և վանկերի հարկադրական կրկնություններով։ Լինում է ֆունկցիոնալ և օրգանական. ֆունկցիոնալ կակազության դեպքում չեն նկատվում կենտրոնական և ծայրամասային նյարդային համակարգերի խոսքի մեխանիզմների օրգանական ախտահարումներ։ Օրգանական կակազությունը հազվադեպ լինում է կենտրոնական նյարդային համակարգի (գլխուղեղ) վնասվածքների և նյարդային համակարգն ախտահարող վարակիչ հիվանդությունների դեպքում։ Կակազությունը, որպես կանոն, առաջանում է վաղ մանկական հասակում (2—5 տարեկան), ծավալուն, ընդհանրացված ֆրազային խոսքի ձևավորման ընթացքում։

## Արտաքին հղումներ

* Կակազություն - Մեդեքս

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 188)։*  |