Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1816[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1812 · 1813 · 1814 · 1815 —  **1816**  — 1817 · 1818 · 1819 · 1820
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1790‑ականներ · 1800‑ականներ — **1810‑ականներ** — 1820‑ականներ · 1830‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 18-րդ դար — **19-րդ դար** — 20-րդ դար
 |

**1816 թվական**,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1816 թվականն է,
XIX դարի 16-րդ տարին։

**1816 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1816 *MDCCCXVI* |
| Հուլյան օրացույց | 1815—1816 (հունվարի 13 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7324—7325 (սեպտեմբերի 13-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2568—2569 (մայիսի 3-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4308—4309 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՅԸ—ՏՅԹ* |
| Հրեական օրացույց  | 5576—5577
ה'תקע"ו — ה'תקע"ז |
| Իսլամական օրացույց | 1231—1232 |
| Չինական օրացույց | 4512—4513 乙亥 — 丙子 կապույտ խոզ — կարմիր առնետ |
| Եթովպական օրացույց | 1808—1809 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1872—1873 |
| - *Շակա սամվատ* | 1738—1739 |
| - *Կալի յուգա* | 4917—4918 |
| Իրանական օրացույց | 1194—1195 |
| Բուդդայական օրացույց | 2359 |

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունիսի 13 - Ֆելիքս Նև, բելգիացի արևելագետ, հայագետ
* Ալեքսանդր Մարտինով, ռուս դերասան

## Մահեր

* Ֆրիդրիխ Լյուդվիգ Շրյոդեր, գերմանացի դերասան, ռեժիսոր, մանկավարժ և թատերական գործիչ

## Ծանոթագրություններ
# Դահուկային սպորտ

Դահուկային սպորտի մարզիկ
**Դահուկային սպորտ**, ձմեռային մարզաձև, որն ընդգրկում է դահուկավազքը, դահուկացատկը ցատկահարթակից, սլալոմը, հսկա սլալոմը, սրընթաց վարսանքը և բիաթլոնը։ Դահուկային սպորտի մրցումային ձևերից են դահուկային արագընթաց մրցարշավները, լեռնադահուկային սպորտը, դահուկացատկը ցատկահարթակից (տրամպլին)։

## Պատմություն

Առաջին մրցումներն անցկացվել են Նորվեգիայում, 1767 թվականին, ձևավորվել է 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին, երբ ստեղծվեցին դահուկային սպորտի ազգային ակումբներ (Նորվեգիայում՝ 1874 թվական, Ֆինլանդիայում՝ 1886 թվական, Գերմանիայում՝ 1891 թվական, Պետերբուրգում՝ 1894 թվականին)։ 1905 թվականին հիմնվել է Միջին Եվրոպական դահուկային միությունը, 1924 թվականին՝ Միջազգային դահուկային ֆեդերացիան։ Դահուկային սպորտի միջազգային խոշորագույն մրցումներն են՝ ձմեռային օլիմպիական խաղերը (անցկացվում են 1924 թվականից), աշխարհի առաջնության մրցումները (1929 թվականից)։

## Առողջապահություն

Դահուկային սպորտի պարապմունքներն անցկացվում են մաքուր օդում, բարերար են ազդում օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի վրա, ամրապնդում են նյարդային համակարգը, նպաստում օրգանիզմի կոփմանը և ֆիզիկական տոկունության զարգացմանը։ Դահուկներով սահելիս գործի են դրվում տարբեր մկանախմբեր, որը լավացնում է նյութափոխանակությունը, խթանում շնչառության և արյան շրջանառության օրգանների գործունեությունը։ Խիստ կտրտված տեղանքով դահուկներով տեղաշարժվելը, ինչպես նաև լեռնադահուկային սպորտն ու դահուկացատկերը զարգացնում են հիմնականում շարժումների համաձայնեցումը, արագ շարժող, հակազդեցությունը, հավասարակշռության զգացումը, վճռականությունը։

Դահուկաքայլքի ժամանակ օրգանիզմի բեռնվածությունը պայմանավորված է մրցատարածության հեռավորությամբ, տեղանքի ռելիեֆով, եղանակի և շարժման արագությամբ։ Դահուկային սպորտը լայնորեն կիրառվում է Երեխաների և երիտասարդության ֆիզիկական դաստիարակության, տարբեր տարիքի մարդկանց անհատ պարապմունքների ժամանակ։

Բժշկական ցուցումների դեպքում դահուկներով զբոսանքները կիրառվում են որպես բուժական ֆիզկուլտուրայի ձև։ Դահուկային սպորտի պարապմունքների ժամանակ ընդհանուր ռեժիմը և բեռնվածությունը պետք է համապատասխանեն պարապողների տարիքին, սեռին, առողջ, վիճակին և ֆիզիկական պատրաստվածությանը։

Վնասվածքների կանխարգելման համար կարևոր է լեռնադահուկային ձևի և ցատկերի սովորեցնելու խիստ հաջորդականություն։ Անհրաժեշտ է նաև կանխել ցրտահարությունը և մաշկի հարուկները։ Վերջին շրջանում անվավոր դահուկների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս առողջարար մարզումներ ու մրցումներ կազմակերպել ասֆալտապատ ավտոճանապարհներին և հատուկ այդ նպատակով հարմարեցված հրապարակներում։

## Արտաքին հղումներ

* Դահուկային սպորտը դասարան․ամ կայքում Արխիվացված 2016-09-06 Wayback Machine

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 265)։*  |
# Հռոմեական թվեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Հռոմեական թվեր**` հին հռոմեացիների կողմից գործածության մեջ եղած թվեր։

Հռոմեական թվերով տեղումների քանակի սանդղակ Գրինվիչի նավահանգստում
## Հռոմեական թվանշաններ

Թվերը գրառելու համար կիրառվում են հռոմեական թվանշաններ` I, V, X, L C, D, M:

## Թվերի համակարգը

Հռոմեական թվերի համակարգը ոչ դիրքային հաշվարկման համակարգ է։ Թվերը գրվում են թվանշանների կրկնության միջոցով՝ III=3, XX=20 և այլն։ Եթե փոքր արժեքով թվանշանը մեծից հետո է, ապա նրանք գումարվում են, իսկ եթե առաջ է, ապա՝ հանվում՝ VII=5+2=7, CM=-100+1000=900 և այլն։

Տասնորդական հաշվարկման համակարգից հռոմեականի տարբերություններից մեկն այն է, որ տասնորդական համակարգում թվերի մեծացմանը զուգահեռ աճում է դրանք արտահայտող թվանշանների քանակը՝ միանիշ, երկնիշ, եռանիշ և այլն, իսկ հռոմեական համակարգում այդպես չէ։ Օրինակ՝ քառանիշ 2015 թիվը հռոմեական թվանշաններով գրելիս այն ստանում է նույնպես քառանիշ MMXV տեսքը, իսկ ահա նրանից զգալիորեն փոքր 847-ի հռոմեական DCCCXLVII գրառումը բաղկացած է ինը նիշերից։

Եթե տասնորդական համակարգում թվի գրառման ժամանակ գրվում է տասնորդական կարգերն արտահայտող թվերի (տասնավորներ, հարյուրավորներ, հազարավորներ և այլն) միայն առաջին թվերը, ապա հռոմեական համակարգով թվերը գրելու դեպքում դրանք գրվում են ամբողջությամբ, օրինակ՝

* 3694=3000+600+90+4=MMMDCXCIV, MMM=3000, DC=600, XC=90, IV=4
# 1900[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1896 · 1897 · 1898 · 1899 —  **1900**  — 1901 · 1902 · 1903 · 1904
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1870‑ականներ · 1880‑ականներ — **1890‑ականներ** — 1900‑ականներ · 1910‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 18-րդ դար — **19-րդ դար** — 20-րդ դար
 |

**1900 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1900 *MCM* |
| Հուլյան օրացույց | 1899—1900 (հունվարի 13 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7408—7409 (սեպտեմբերի 14-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2652—2653 (մայիսի 4-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4392—4393 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՅՂԲ—ՏՅՂԳ* |
| Հրեական օրացույց  | 5660—5661
ה'תר"ס — ה'תרס"א |
| Իսլամական օրացույց | 1317—1318 |
| Չինական օրացույց | 4596—4597 己亥 — 庚子 դեղին խոզ — սպիտակ առնետ |
| Եթովպական օրացույց | 1892—1893 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1956—1957 |
| - *Շակա սամվատ* | 1822—1823 |
| - *Կալի յուգա* | 5001—5002 |
| Իրանական օրացույց | 1278—1279 |
| Բուդդայական օրացույց | 2443 |

**1900 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երկուշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1900 թվականն է,
100-րդ տարին XIX դարի։

## Իրադարձություններ

### Հունվար

### Փետրվար

### Մարտ

### Ապրիլ

### Մայիս

* 14 - Երկրորդ Օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողություն, Փարիզ, Ֆրանսիա (փակումը՝ հոկտեմբերի 28-ին)

### Հունիս

### Հուլիս

### Օգոստոս

### Սեպտեմբեր

### Հոկտեմբեր

* 28 - Երկրորդ Օլիմպիական խաղերի փակման հանդիսավոր արարողություն, Փարիզ, Ֆրանսիա (բացումը՝ մայիսի 14-ին)

### Նոյեմբեր

### Դեկտեմբեր

## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Մարտին Մազմանյան, հայ կոմպոզիտոր, խմբավար, մանկավարժ։
* Փետրվարի 13 - Ռոյ Հարրոդ, անգլիացի տնտեսագետ։
* Մարտի 6 - Էվալդ Աավ, էստոնացի կոմպոզիտոր, խմբավար (վ. 1939):
* Մարտի 8 - Հովարդ Այկեն, ամերիկացի ինժեներ
* Մարտ 12 - Վաղարշակ Արզումանյան, ծաղրածու
* Մարտի 13 - Յորգոս Սեֆերիս, հույն նշանավոր բանաստեղծ
* Ապրիլի 1 - Գրիգոր Շլդյան, հայ նկարիչ (վ. 1985)
* Ապրիլի 25 - Վոլֆգանգ Պաուլի, ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից
* Սեպտեմբերի 28 - Ջովաննի Դեյնի, իտալացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան և գլխավոր մարզիչ
* Հոկտեմբերի 6 - Մարտին Վարդանյան, հայ խորհրդային քիմիկոս
* Հոկտեմբերի 20 - Ջեկ Լինդսեյ, անգլիացի գրող, գրականագետ, հասարակական գործիչ
* Հոկտեմբերի 24 - Ամատունի Ամատունի, հայ խորհրդային պետական և կուսակցական աշխատող
* Նոյեմբերի 23 - Հայկազ Մարջանյան, կուսակցական և պետական աշխատող։
* Դեկտեմբերի 28 - Վասիլի Աբաև, օս լեզվաբան, օսագետ, իրանագետ (վ. 2001):
* Դեկտեմբեր 31 - Նաիրի Զարյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր, հրապարակագիր և թարգմանիչ (վ. 1969):
* Անտուան դը Սենտ Էքզյուպերի, ֆրանսիացի գրող (վ. 1944):

## Մահեր

* Փետրվարի 15 - Կարլ Թեոդոր Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Փետրվարի 15 - Ռոբերտ Լյուտեր, գերմանացի աստղագետ
* Մայիս 5 - Հովհաննես Այվազովսկի, նկարիչ (ծ. 1817)
* Օգոստոսի 25 - Ֆրիդրիխ Նիցշե, գերմանացի փիլիսոփա, բանաստեղծ, կոմպոզիտոր, դասական բանասեր։
# Հուլիսի 13[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հուլիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |

**Հուլիսի 13**, տարվա 194-րդ (նահանջ տարիներին՝ 195-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 171 օր։

## Դեպքեր

* 1908 - Լոնդոնում բացվեցին IV օլիմպիական խաղերը

## Ծնունդներ

* 1896 - Վարդան Ատրյան, արձակագիր, լրագրող
* 1925 - Սերո Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, արձակագիր։
* 1936 - Ալիսիա Կիրակոսյան, հայ բանաստեղծուհի
* 1942 - Հարիսոն Ֆորդ Harrison Ford ամերիկացի դերասան
* 1948 - Կատրին Բրեյա Catherine Breillat ֆրանսիացի ռեժիսոր և դրամատուրգ
* 1954 - Սեզեն Աքսու Sezan Aksu թուրք երգչուհի
* 1964 - Ռադիկ Առուշանյան, անեսթեգիոլոգ-ռեանիմատոլոգ
* 1987 - Եվա Ռիվաս երգչուհի
* 1988 - Քոլթոն Հեյնս,ամերիկացի դերասան, մոդել

2013-Աննա Խաչատրյան
Նկարչուհի

## Մահեր

* 1896 - Ֆրիդրիխ Կեկուլե գերմանացի քիմիկոս
* 1913 - Կամիլ Լըմոնյե, բելգիացի արձակագիր, արվեստագետ, քննադատ
* 1924 - Ալֆրեդ Մարշալ, անգլիացի տնտեսագետ
* 1933 - Յոհան Վոլդեմար Յանսեն էստոնացի բանաստեղծ
* 1933 - Նար-Դոս, հայ գրող
* 1964 - Զորայր Միրզայան, բանաստեղծ
* 2002 - Յուսուֆ Քարշ, կանադահայ լուսանկարիչ
* 2011 - Այվազ Ավոյան, նկարիչ
* 2012 - Հեղինե Աբրահամյան, հայ գեղանկարիչ

## Տոներ

* Չեռնոգորիա՝ Պետականության օր