# Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **Քյուի (Լոնդոնի արվարձան) թագավորական բուսաբնական այգիներ** |
| Royal Botanic Gardens, Kew\* |
| ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն |
|

---

 |
|  |
| **Երկիր** |  Մեծ Բրիտանիա |
| **Տիպ** | Մշակութային |
| **Չափանիշներ** | ii, iii, iv |
| **Ցանկ** | ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ |
| **Աշխարհամաս**\*\* | Եվրոպա |
| **Ընդգրկման պատմություն** |
| **Ընդգրկում** | 2003  (27 նստաշրջան) |
| **Համար** | 1084 |
|  |  |
|  |
|  |
| \* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում \*\* Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման |
| **Համաշխարհային  ժառանգություն** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգություն , օբյեկտ № 1084 ռուս.. • անգլ.. • ֆր. |

**Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիներ** (անգլ.՝ Royal Botanic Gardens, Kew), կամ **Քյուի այգիները** (անգլ.՝ Kew Gardens) 132 հեկտար տարածք զբաղեցնող ջերմոցների և բուսաբանական այգիների համալիր Լոնդոնի հարավարևմտյան մասում, Ռիչմոնդ և Քյու արվարձանների միջև։

Այստեղ են գտնվում "բուսաբանական ու սնկաբանական ամենամեծ ու ամենաբազմազան հավաքածուներն աշխարհում": 1840 թվականին հիմնադրված Քյու Պարկ / Kew Park էկզոտիկ պարտեզից վերաճելով ներկայիս ընդարձակ ու հարուստ բուսաբանական այգիների համալիրի՝ իր կենդանի հավաքածուներում / living collections ներառում է շուրջ 27.000 taxa, իսկ աշխարհում ամենածավալուններից մեկը համարվող հերբարիումում պահպանվում են բույսերի ու սունկերի ավելի քան 8,5 միլիոն նմուշներ։ Գրադարանային ֆոնդը բաղկացած է 750.000-ից ավելի հատորներից, իսկ պատկերազարդումների հավաքածուն ամփոփում է բույսերի պատկերների ավելի քան 175.000 տպվածք ու գծանկար։ Քյու Գարդենսը համարվում է Լոնդոնի զբոսաշրջային ամենագրավիչ տեսարժանություններից մեկը (տարեկան այցելուների թվաքանակն անցնում է մեկ միլիոնից) և ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Քյու Գարդենսը, Սասեքսում գտնվող Ուեյքհըրսթի բուսաբանական այգիների հետ մեկտեղ, կառավարվում է «Թագավորական բուսաբանական այգիներ» / Royal Botanic Gardens անվանումը կրող կազմակերպության կողմից և համարվում է միջազգային մասշտաբով կարևոր բուսաբանական հետազոտական ու կրթական հաստատություն, որն ունի ավելի քան 1.100 աշխատակիցներից բաղկացած աշխատակազմ, հանդիսանում է դեպարտամնենտային ենթակայություն չունեցող հանրային մարմին (non-departmental public body), հովանավորվում է շրջակա միջավայրի, սննդի և հողագործության դեպարտամենտի՝ Department for Environment, Food and Rural Affairs-ի կողմից։ Հաստատությունն ամեն տարի հրատարակում է իր գործունեության հանգամանալի հաշվետվությունը։

Քյուի շրջանը, որը պաշտոնապես ծնունդ է առել 1759 թվականին, ձևավորվել է 132 հեկտար տարածք զբաղեցրած, Քյու Պարկ կոչված էկզոտիկ պարտեզի շուրջ, որի հիմնադիրը Թյուքսբըրիի 1-ին բարոն Հենրի Քեյփլն է։ Ներկայումս դրան գումարվել են բուսաբանական ջերմատները, առանձնահատուկ հետաքրքրություն ներկայացնող՝ 1-ին աստիճանի չորս, 2-րդ աստիճանի 36 կառույցները, որոնք բոլորն էլ իրենց կարգավիճակներով պաշտոնապես գրանցված են հատուկ գրանցամատյաններում և տեղակայված են միջազգայնորեն նշանակալի ճանաչված տեղանքում։ Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիները գրանցված են Անգլիայի պատմական պարկերի ու այգիների գրանցամատյանում՝ որպես առանձնահատուկ հետաքրքրություն ներկայացնող՝ Grade I օբյեկտ։
Այգիներում մի շարք պատմա-մշակութային հուշարձաններ են պահպանվել։

Քյու Գարդենսն ունի իր սեփական ոստիկանական ուժերը՝ Kew Constabulary-ն, որը գործում է 1845 թվականից ի վեր։

## Պատկերասրահ

* Ջերմատներից մեկը
* Բարեխառն տունը / Temperate House at Kew
* Ալպիական տունը
* Ջրաշուշանների տունը
* Ուելսի իշխանուհու կոնսերվատորիան
* Քյու Գարդենսի ճապոնական պարտեզը գարնանը

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Heather Angel: *Die grüne Arche. Eine einzigartige Welt der Pflanzen im Botanischen Garten Kew* („Kew“). Gerstenberg Verlag, Hildesheim 1994, ISBN 3-8067-2080-0.
* Henk Beentje: *The Kew Plant Glossary. An illustrates dictionary of plant terms*. Kew Publ., Richmond 2010, ISBN 978-1-84246-422-9.
* Ray Desmond: *Kew. The history of the Royal Botanic Gardens*. Harvill Books, London 1998, ISBN 1-86046-529-3.
* Peter Sager: *Englische Gartenlust. Von Cornwall bis Kew Gardens*. Insel-Verlag, Frankfurt am Main 2006, ISBN 3-458-34884-0.
* The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew (Hrsg.): Royal Botanic Gardens Kew Souvenir Guide. London 2011, ISBN 978-1-84246-461-8.

## Արտաքին հղումներ

Վիքիցեղերը պարունակում է տեղեկություններ՝
Kի մասին։

* Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիների պաշտոնական կայքէջը
* «Kew» . *Encyclopædia Britannica* (անգլերեն). Vol. 15 (11th ed.). 1911. էջ 767. — The Royal Botanic Gardens of Kew originated in.....
* Explore Kew Gardens
* Documental de la BBC titulado "A Year at Kew" sobre el Real Jardín Botánico de Kew
* The International Plant Names Index
* Millennium Seed Bank Project
* Multimedia: 250 aniversario de los Jardines Botánicos Kew

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քյուի թագավորական բուսաբանական այգիներ» հոդվածին։ |