# Ճրագախոտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **՞**Ճրագախոտ |
| --- |
| *Orobanche purpurea*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Բույսեր |
| Բաժին | Ծածկասերմեր |
| Դաս | Երկշաքիլավորներ |
| Կարգ | Խաչածաղկավորներ |
| Ընտանիք | Ճրագախոտազգիներ |
| Ցեղ | **Ճրագախոտ** |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Orobanche L., 1753 |
|

|  Դասակարգումը Վիքիցեղերում
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 |

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Ճրագախոտ** (լատիներեն՝ *Orobanche*), կաղընձնի, առյուծախոտ, գայլի վիզ, ճրագախոտազգիների ընտանիքի միամյա կամ բազմամյա մակաբույծ, քլորոֆիլազուրկ խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է 79 տեսակ։

## Կենսաբանական նկարագիր

*Orobanche lutea*
Ցողունը հաստ է, մսոտ, դեղնավուն, կապտագույն, բաց դարչնագույն՝ պատված մանր ու նուրբ թեփուկներով, որոնք հետզարգացած տերևների հետքեր են, հաճախ՝ ճյուղավորվող, հիմքում՝ պալարանման, բարձրանում է՝ 10-60 սմ։ Ծաղկաբույլը ողկուզանման է կամ ճռճռուկ ճուռակախոտ մազմզոտ ճրագախոտ Մակարդախոտ հասկանման, ծաղիկները՝ սպիտակա-դեղնավուն։ Ծաղկում է հուլիս-օգոստոսին։ Պտուղը կաշեկերպ, բազմասերմ տուփիկ է։ Սերմերը շատ մանր են։ Մոլախոտ է։

Ծաղկի բանաձև՝  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ։

## Հայաստանում

Հայաստանում՝ 38 (39) տեսակ՝

* Ճրագախոտ երկնագույն (*O.caesia*),
* Ճրագախոտ կիլիկյան (*Օ. cilicica*),
* Ճրագախոտ գունավորված (*Օ. colorata*),
* Ճրագախոտ ցանցավոր (*Օ. reticulata*),
* Ճրագախոտ ճյուղավոր (*Օ. ramosa*) և այլն։

## Տարածում

Տարածվում են Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում։

Տարածված է Տավուշի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Սյունիքի և այլ մարզերում։ Աճում է քարքարոտ լեռնալանջերին, մարգագետիններում, անտառներում և այլն (ստորին լեռնայինից մինչև ալպյան գոտի)։ Խոտաբույսերի արմատների մակաբույծ է։

## Տեսակներ

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Orobanche aconiti-lycoctoni* Moreno Mor. et al.
*Orobanche aegyptiaca* Pers. (Egyptian broomrape; Fenzhi broomrape)
*Orobanche akiana* Honda
*Orobanche alba* Stephan ex Willd. (Thyme broomrape; baihua broomrape)
*Orobanche alexandri* Tineo
*Orobanche almeriensis* A.Pujadas
*Orobanche alpigena* K.Koch
*Orobanche alsatica* Kirschl. (Alsace broomrape; Duose broomrape)
*Orobanche amethystea* Thuill. (Eryngium broomrape)
*Orobanche amoena* C.A.Mey.
*Orobanche anatolica* Boiss. & Reut.
*Orobanche androssovii* Novopokr.
*Orobanche angelicifixa* Peteaux & St.-Lag.
*Orobanche angustisepala* F.W.Schultz
*Orobanche angustelaciniata* Gilli
*Orobanche arbuti* Sennen
*Orobanche arcuata* F.W.Schultz
*Orobanche arenaria* Borkh. (Wormwood broomrape)
*Orobanche ariana* Gontsch.
*Orobanche armena* Tzvelev
*Orobanche artemisiae-campestris* Vaucher ex Gaudin
*Orobanche astragali*
Mouterde
*Orobanche auranitica* Mouterde
*Orobanche australiana* F.Muell.
*Orobanche austrohispanica* M.J.Y.Foley
*Orobanche badchysensis* Novopokr. & V.V.Nikitin
*Orobanche balearica* Sennen & Pau
*Orobanche ballotae* A.Pujadas
*Orobanche baumanniorum*
Greuter
*Orobanche benkertii* Rätzel & Uhlich
*Orobanche berthelotti* Webb & Berthel.
*Orobanche boissieri* Rchb.f.
*Orobanche borbasiana*
Beck
*Orobanche borealis* Turcz.
*Orobanche borissovae*
Novopokr.
*Orobanche brachypoda* Novopokr.
*Orobanche bracteata* Viv.
*Orobanche brassicae* (Novopokr.) Novopokr.
*Orobanche brevidens* Novopokr.
*Orobanche breviflora* F.W.Schultz
*Orobanche bucharica* Novopokr.
*Orobanche bulbosa* Beck
*Orobanche bungeana*
Beck
*Orobanche caerulescens* Steph. ex Willd.
*Orobanche calendulae*
Pomel
*Orobanche californica* Cham. & Schltdl.
*Orobanche camptolepis* Boiss. & Reut.
*Orobanche canescens*
C.Presl
*Orobanche carnea* Guss.
*Orobanche caryophyllacea* Sm.
*Orobanche cathae* Deflers
*Orobanche caucasica* Beck
*Orobanche caudata* De Not.
*Orobanche cernua* Loefl.
*Orobanche chassia* Formánek
*Orobanche chironii* Lojac.
*Orobanche chrysacanthi*
Maire
*Orobanche cilicica*
Beck
*Orobanche cistanchoides* Beck
*Orobanche clarkei*
Hook.f. (Xizang broomrape)
*Orobanche clausonis* Pomel
*Orobanche clavata*
Schiman-Czeika
*Orobanche clementei* C.Vicioso
*Orobanche coelestis* (Reut.) Boiss. & Reut
*Orobanche coerulescens* Stephan ex Willd.
*Orobanche colorata*
K.Koch
*Orobanche columbiana* H.St.John & English
*Orobanche comosula* Novopokr.
*Orobanche compacta* Viv.
*Orobanche concreta* Rouy
*Orobanche connata* K.Koch
*Orobanche consimilis* Schiman-Czeika
*Orobanche cooperi* (A.Gray) A.Heller (Cooper's broomrape)
*Orobanche corymbosa* (Rydb.) Ferris (Flat-top broomrape)
*Orobanche crenata*
Forssk. (Bean broomrape)
*Orobanche cuprea* Boiss. & Balansa ex Boiss.
*Orobanche curvata* Pomel
*Orobanche cypria*
Kotschy
*Orobanche cyrenaica*
Beck
*Orobanche cyrnea* Jeanm., Habashi & Manen
*Orobanche densiflora* Salzm. ex Reut.
*Orobanche denudata* Moris
*Orobanche dhofarensis* M.J.Y.Foley
*Orobanche ducellieri*
Maire
*Orobanche dugesii* (S.Watson) Munz
*Orobanche ebuli* Huter & Rigo
*Orobanche elatior*
*Orobanche eriophora* Bornm. & Gauba
*Orobanche esulae*
Pančić
*Orobanche euglossa* Rchb.f.
*Orobanche fasciculata*
*Orobanche feddei* H.Lév.
*Orobanche felicicola* Nakai ex Hyun, Y.S.Lim & H.C.Shin
*Orobanche flava* Mart. ex F.W.Schultz (Butterbur broomrape)
*Orobanche foetida*
Poir.
*Orobanche fuliginosa* Reut. ex Jord.
*Orobanche fuscovinosa*
Maire
*Orobanche gamosepala*
Reut.
*Orobanche georgii-reuteri*
(Carlon et al.) A.Pujadas
*Orobanche glabrata*
C.A.Mey.
*Orobanche glabricaulis*
Tzvelev
*Orobanche gontscharovii*
Novopokr. & Nepli
*Orobanche gracilis* Sm.(Slender broomrape)
*Orobanche grandisepala*
F.W.Schultz
*Orobanche grayana* Beck (Gray's broomrape)
*Orobanche grigorjevii*
Novopokr.
*Orobanche grisebachii*
Reut.
*Orobanche grossheimii*
Novopokr.
*Orobanche hadroantha*
Beck
*Orobanche haenseleri*
Reut.
*Orobanche hederae* Duby (Ivy broomrape)
*Orobanche helianthemi*
J.St.-Hil.
*Orobanche hellebori* Miégev.
*Orobanche hermonis*
Mouterde
*Orobanche hirtiflora*
Tzvelev
*Orobanche hookeriana*
Ball
*Orobanche humbertii*
Maire
*Orobanche hydrocotylei*
Colenso
*Orobanche hymenocalyx*
Reut.
*Orobanche hypertomentosa*
M.J.Y.Foley
*Orobanche iammonensis*
A.Pujadas & P.Fraga
*Orobanche ianthina*
Franch. | *Orobanche icterica*
Pau
*Orobanche insignis*
E.D.Clarke
*Orobanche insolita*
Guim.
*Orobanche interrupta*
Pers.
*Orobanche inulae*
Novopokr. & Abramov
*Orobanche ionantha*
Kern.
*Orobanche irtyschensis*
Serg.
*Orobanche karatavica*
Pavlov
*Orobanche kashmirica*
C.B.Clarke ex Hook.f.
*Orobanche kelleri*
Novopokr. (Duanchi broomrape)
*Orobanche kotschyi* Reut. (Yitong broomrape)
*Orobanche krylowii*
Beck (Siduomao broomrape)
*Orobanche kurdica* Boiss. & Hausskn.
*Orobanche lactucae*
Arv.-Touv.
*Orobanche langei*
Huter, Porta & Rigo
*Orobanche lanuginosa* (C.A.Mey.) Beck ex Krylov (Mao broomrape)
*Orobanche laserpitii-sileris* Reut. ex Jord.
*Orobanche latisquama*
(F.W.Schultz) Batt.
*Orobanche lavandulacea* Rchb.
*Orobanche laxissima* Uhlich & Rätzel
*Orobanche leptantha*
Pomel
*Orobanche linczevskii*
Novopokr.
*Orobanche longibracteata*
Schiman-Czeika
*Orobanche lucana*
Terracc.
*Orobanche lucorum*
A.Braun (Barberry Broomrape)
*Orobanche ludoviciana*
*Orobanche lutea* Baumg. (Medick broomrape)
*Orobanche lycica*
F.W.Schultz
*Orobanche mariana* A.Pujadas
*Orobanche maritima* Pugsley (Carrot broomrape)
*Orobanche megalantha* Harry Sm. (Dahua broomrape)
*Orobanche melitensis*
Beck
*Orobanche minor*
*Orobanche mongolica* Beck (Zhonghua broomrape)
*Orobanche montserratii* A.Pujadas & D.Gómez García
*Orobanche mulgedii*
Novopokr.
*Orobanche multicaulis*
Brandegee
*Orobanche mupinensis*
Hu (Baoxing broomrape)
*Orobanche muteliformis*
F.J.Y.Foley
*Orobanche myrtilli* H.Lév. & É.Labbé
*Orobanche nikitinii*
Novopokr.
*Orobanche nowackiana*
Markgr.
*Orobanche obtusata*
Raf.
*Orobanche ombrochares*
Hance (Maoyao broomrape)
*Orobanche orientalis*
Beck
*Orobanche oxyloba* (Reut.) Beck
*Orobanche ovata*
Blakelock
*Orobanche ozanonis*
Beck
*Orobanche pachypoda*
Butkov
*Orobanche pamim-alaica*
Gontsch. & Novopokr.
*Orobanche pancicii*
Beck
*Orobanche paralias*
L.Corb.
*Orobanche parishii* (Jeps.) Heckard
*Orobanche pedunculata*
Vell.
*Orobanche pelargonii*
Caldesi
*Orobanche penduliflora*
Gilli
*Orobanche perangustata*
M.J.Y.Foley
*Orobanche petraea*
Vell.
*Orobanche picridis*
F.W.Schultz (Oxtongue broomrape)
*Orobanche pinorum* Geyer ex Hook.
*Orobanche portoilicitana* A.Pujadas & M.B.Crespo
*Orobanche psila* C.B.Clarke ex Hook.f.
*Orobanche psilostemon*
Novopokr.
*Orobanche pubescens* d'Urv. (Hairy broomrape)
*Orobanche pulchra*
Gilli
*Orobanche purpurea* Jacq. (Yarrow broomrape)
*Orobanche pushpitoi*
M.R.Almeida
*Orobanche pycnostachya*
Hance (Huanghua broomrape)
*Orobanche ramosa* L. (Branched broomrape; hemp broomrape)
*Orobanche rapum-genistae* Thuill. (Greater broomrape)
*Orobanche rechingeri* Gilli
*Orobanche reticulata* Wallr. (Thistle broomrape)
*Orobanche rhaetica* Brügger
*Orobanche riparia* L.T.Collins
*Orobanche rosea* Tzvelev
*Orobanche salviae* F.W.Schultz ex Koch
*Orobanche sanguinea*
C.Presl
*Orobanche santolinae* Loscos & J.Pardo
*Orobanche sarmatica* Kotov
*Orobanche schelkovnikovii* Tzvelev
*Orobanche schugnanica* Novopokr.
*Orobanche schultzii*
Mutel
*Orobanche schweinfurthii*
Beck
*Orobanche schwingenschussii* Gilli
*Orobanche scolymi*
Pomel
*Orobanche serbica* Beck & Petrovič
*Orobanche serratocalyx*
Beck
*Orobanche sideana*
Gilli
*Orobanche sideritis* Porta
*Orobanche sinensis* Harry Sm. (Sichuan broomrape)
*Orobanche singarensis* Beck ex Hand.-Mazz.
*Orobanche sintenisii*
Beck
*Orobanche sogdiana*
Novopokr.
*Orobanche solenanthi*
Novopokr. & Pissjauk.
*Orobanche solmsii*
C.B.Clarke (Changbao broomrape)
*Orobanche sordida*
C.A.Mey. (Danhuang broomrape)
*Orobanche stans*
Noronha
*Orobanche stocksii*
Boiss.
*Orobanche subverticillata*
F.W.Schultz
*Orobanche tacnaensis*
Mattf.
*Orobanche tarapacana*
Phil.
*Orobanche tetuanensis*
Ball
*Orobanche teucrii* Holandre (Germander broomrape)
*Orobanche todari* Lojac.
*Orobanche transcaucasica*
Tzvelev
*Orobanche trichocalyx* (Webb & Berthel.) Beck
*Orobanche trotzkii*
Wagn. ex Claus
*Orobanche tunetana*
Beck
*Orobanche uniflora*
*Orobanche uralensis*
Beck (Duochi broomrape)
*Orobanche ussuriensis* Novopokr.
*Orobanche valida* Jeps.
*Orobanche vallicola* (Jeps.) Heckard
*Orobanche viridis* Hazsl.
*Orobanche vitellina*
Novopokr.
*Orobanche weberbaueri* Mattf.
*Orobanche wiedemanni* Boiss.
*Orobanche xanthostachya* Novopokr.
*Orobanche yunnanensis* (Beck) Hand.-Mazz. (Dianlie Broomrape) |  |

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Цвелёв Н. Н.*, *Терёхин Э. С.* Семейство заразиховые (Orobanchaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 2. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.։ Просвещение, 1981. — С. 432—436.
* C.A.J. Kreutz։ *Orobanche. Die Sommerwurzarten Europas / The European Broomrape Species*. Stichting Naturpublikaties Limburg, Maastricht 1995, ISBN 90-74508-05-7
* Daniel L. Nickrent & Lytton J. Musselman։ *Introduction to Parasitic Flowering Plants*. In։ *The Plant Health Instructor*, 2004. DOI: 10.1094/PHI-I-2004-0330-01 Արխիվացված 2007-02-02 Wayback Machine
* Hans Christian Weber։ *Parasitismus von Blütenpflanzen*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1993, ISBN 3-534-10529-X
* Hans Christian Weber։ *Schmarotzer: Pflanzen, die von anderen leben*. Belser, Stuttgart 1978, ISBN 3-7630-1834-4

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Sommerwurzen (*Orobanche*) էջը Վիքիպահեստում |

* Control of Branched Broomrape: A Literature Review Արխիվացված 2014-02-11 Wayback Machine
* Zeichnungen von Habitus und Blütendetails Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine
* Fotos von 30 Sommerwurzarten
* Monographie von Holger Uhlich(չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճրագախոտ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ճրագախոտ» հոդվածին։ |