# Հայաստանն օլիմպիական խաղերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Հայաստանը Օլիմպիական խաղերում |
| --- |
|

|  |
| --- |
|  Հայաստանի դրոշ |
| ԱՕԿ կոդ  | **ARM** |
| ԱՕԿ | Հայաստանի օլիմպիական կոմիտե |
| Կայք | www.armnoc.am |

 |
| **Օլիմպիական պատմություն** |
| Ամառային խաղեր |
| * 1996
* 2000
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016
* 2020
* 2024
 |
| Ձմեռային խաղեր |
| * 1994
* 1998
* 2002
* 2006
* 2010
* 2014
* 2018
* 2022
 |
| **Այլ երկրների կազմում** |
|  Ռուսական կայսրություն (1900–1912)  Խորհրդային Միություն (1952–1988)  Միացյալ թիմ (1992) |

**Հայաստանն օլիմպիական խաղերում** տարբեր տարիների ներկայացրել են հիմնականում հայ և ռուս մարզիկներ։ Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին մասնակցում են 1952 թվականից։ 1952-1988 թվականներին. Հայաստանը հանդես է եկել ԽՍՀՄ դրոշի ներքո։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1992 թվականին նախկին խորհրդային հանրապետությունները հանդես եկան ԱՊՀ դրոշի ներքո։ 1996 թվականից սկսած հայաստանցի մարզիկներն օլիմպիական խաղերում հանդես են գալիս Հայաստանի դրոշի ներքո։ Ընդհանուր հաշվով Խորհրդային Հայաստանը (ԽՍՀՄ կազմում), ԱՊՀ և Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայացնող մարզիկները Օլիմպիական խաղերում նվաճել են չեմպիոնի 33 ոսկե մեդալ, 16 մարզիկներ ձեռք են բերել 23 արծաթե մեդալ, 16 մարզիկներ արժանացել են 20 բրոնզե մեդալ (2003 թվականի տվյալներով)

2016 թվականի օգոստոսի 17-ին, Ռիոյի ամառային օլիմպիական խաղերում Արթուր Ալեքսանյանը հռչակվեց հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի օլիմպիական չեմպիոն՝ նվաճելով անկախ Հայաստանի պատմության երկրորդ օլիմպիական ոսկե մեդալը (Ատլանտայի օլիմպիական խաղերում Արմեն Նազարյանի նվաճած ոսկուց հետո)։

Հայ մարզիկներն օլիմպիական խաղերին սկսել են մասնակցել 1912 թվականին կայացած 5-րդ խաղերից։

## Պատմական

Ըստ հայ մատենագրության՝ առաջին հայը, ով մասնակցել է խաղերին, եղել է Տրդատ Առաջին թագավորը՝ Արշակունիների արքայատոհմից։

Հայ պատմաբան Մովսես Խորենացու շնորհիվ է հայտնի, որ օլիմպիական չեմպիոն դարձած առաջին հայը եղել է Տրդատ III Արշակունին, ով հաղթել է 281 թվականի Օլիմպիական խաղերում։

393 թվականին Հունաստանում հայոց Արշակունի թագավոր՝ Վարազդատը կռփամարտի մրցումներում հաղթել է և նրա անունը դրոշմվել է մարմարյա սալին՝ որպես վերջին օլիմպիադայի հաղթանակող։

## Մեդալների աղյուսակներ

### Ամառային խաղերի մեդալներ

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղեր | Մարզիկներ | Ոսկի | Արծաթ | Բրոնզ | Ընդամենը | Դիրք |
| 1952–1988 | *Որպես ԽՍՀՄ հավաքականի մաս* |
|  Բարսելոնա 1992 | *որպես Միավորված հավաքականի մաս* |
|  Ատլանտա 1996 | 32 | 1 | 1 | 0 | 2 | 45 |
|  Սիդնեյ 2000 | 25 | 0 | 0 | 1 | 1 | 71 |
|  Աթենք 2004 | 18 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Պեկին 2008 | 25 | 0 | 0 | 6 | 6 | 78 |
|  Լոնդոն 2012 | 25 | 0 | 1 | 2 | 3 | 60 |
|  Ռիո դե Ժանեյրո 2016 | *33* | 1 | 3 | 0 | 4 | 36 |
|  Տոկիո 2020 |  |  |  |  |  |  |
| Ընդամենը | 2 | 5 | 9 | 16 | 86 |

### Մեդալները ըստ ձմեռային խաղերի

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Խաղեր | Մարզիկներ | Ոսկի | Արծաթ | Բրոնզ | Ընդամենը | Դիրք |
| 1952–1988 | *Որպես ԽՍՀՄ հավաքականի մաս* |
|  Ալբերվիլ 1992 | *որպես Միավորված հավաքականի մաս* |
|  Լիլիհամեր 1994 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Նագանո 1998 | 7 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Սոլթ Լեյք Սիթի 2002 | 9 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Թուրին 2006 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Վանկուվեր 2010 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
|  Սոչի 2014 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | - |
| Ընդամենը | 0 | 0 | 0 | 0 | - |

### Մեդալներ ըստ սպորտաձևի

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Սպորտաձև | Ոսկի | Արծաթ | Բրոնզ | Ընդամենը |
| Ըմբշամարտ | 2 | 3 | 3 | 6 |
| Ծանրամարտ | 0 | 2 | 5 | 7 |
| Բռնցքամարտ | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Ընդամենը | 2 | 5 | 9 | 16 |

## Մեդալակիրների ցանկ

| Մեդալ | Անուն | Խաղեր | Սպորտաձև | Մրցույթ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 Ոսկի | Արմեն Նազարյան |  Ատլանտա 1996 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 52 կգ |
| 2 Արծաթ | Արմեն Մկրտչյան |  Ատլանտա 1996 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց ազատ ոճ մինչև 48 կգ |
| 3 Բրոնզ | Արսեն Մելիքյան |  Սիդնեյ 2000 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց մինչև 77 կգ |
| 3 Բրոնզ | Ջավախյան, ՀրաչիկՀրաչիկ Ջավախյան |  Պեկին 2008 |  Բռնցքամարտ | Տղամարդկանց մինչև 60 կգ |
| 3 Բրոնզ | Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան |  Պեկին 2008 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց մինչև 69 կգ |
| 3 Բրոնզ | Գևորգ Դավթյան |  Պեկին 2008 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց մինչև 77 կգ |
| 3 Բրոնզ | Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան |  Պեկին 2008 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց մինչև 85 կգ |
| 3 Բրոնզ | Ռոման Ամոյան |  Պեկին 2008 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 55 կգ |
| 3 Բրոնզ | Յուրի Պատրիկեև |  Պեկին 2008 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական 120 կգ և ավելի |
| 2 Արծաթ | Ջուլֆալակյան, ԱրսենԱրսեն Ջուլֆալակյան |  Լոնդոն 2012 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 74 կգ |
| 3 Բրոնզ | Խուրշուդյան, ՀռիփսիմեՀռիփսիմե Խուրշուդյան |  Լոնդոն 2012 |  Ծանրամարտ | Կանանց 75 կգ և ավելի |
| 3 Բրոնզ | Արթուր Ալեքսանյան |  Լոնդոն 2012 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 98 կգ |
| 2 Արծաթ | Մարտիրոսյան, ՍիմոնՍիմոն Մարտիրոսյան |  Ռիո դե Ժանեյրո 2016 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց մինչև 105 կգ |
| 2 Արծաթ | Հարությունյան, ՄիհրանՄիհրան Հարությունյան |  Ռիո դե Ժանեյրո 2016 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 66 կգ |
| 1 Ոսկի | Ալեքսանյան, ԱրթուրԱրթուր Ալեքսանյան |  Ռիո դե Ժանեյրո 2016 |  Ըմբշամարտ | Տղամարդկանց հունահռոմեական մինչև 98 կգ |
| 2 Արծաթ | Մինասյան, ԳոռԳոռ Մինասյան |  Ռիո դե Ժանեյրո 2016 |  Ծանրամարտ | Տղամարդկանց 105 կգ և ավելի |

## Ժամանակակից Օլիմպիական խաղեր

### 1952, Հելսինկի

* Հրանտ Շահինյան - ոսկե մեդալներ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում, արծաթե մեդալներ՝ բազմամարտում և նժույգաթափում։

### 1956, Մելբուռն

* Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալներ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում և օղակների վրա վարժությունում։
* Վլադիմիր Ենգիբարյան - ոսկե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 63.5 կգ քաշային կարգում)։
* Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի թիմային մրցումներում։

### 1960, Հռոմ

* Ալբերտ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ օղակների վրա վարժություններում, արծաթե մեդալ՝ թիմային մրցույթներում։
* Իգոր Նովիկով - արծաթե մեդալ՝ ժամանակակից հնգամարտի անհատական մրցումներում։
* Վալենտին Չեռնիկով - բրոնզե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ՝ անհատականում։

### 1964, Տոկիո

* Իգոր Նովիկով - ոսկե մեդալ՝ թիմային մրցումներում, արծաթե մեդալ անհատականում։

### 1972, Մյունխեն

* Ֆաինա Մելնիկ - ոսկե մեդալ՝ սկավառականետում մարզաձևում։
* Էդուարդ Մաքայելյան - արծաթե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցույթներում։
* Արկադի Անդրեասյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։
* Հովհաննես Զանազանյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

### 1976, Մոնրեալ

* Վարդան Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 75 կգ քաշային կարգ)։
* Դավիթ Թորոսյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 51 կգ քաշային կարգ)։

### 1980, Մոսկվա

* Յուրի Վարդանյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 82.5 կգ քաշային կարգ)։
* Էդուարդ Ազարյան - ոսկե մեդալ՝ մարմնամարզության թիմային մրցումներում։
* Սիրվարդ Էմիրզյան - արծաթե մեդալ՝ կանանց ջրացատկ (աշտարակացատկում։)
* Աշոտ Կարագյան - արծաթե մեդալ՝ սուսերամարտի թիմային մրցումներում և բրոնզե մեդալ՝ անհատականում։
* Յուրի Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։
* Դավիթ Համբարձումյան - բրոնզե մեդալ՝ ջրացատկ (աշտարակացատկում։)
* Խորեն Հովհաննիսյան - բրոնզե մեդալ՝ ֆուտբոլի մրցաշարում։

### 1988, Սեուլ

* Օգսեն Միրզոյան - ոսկե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 56 կգ քաշային կարգ)։
* Լևոն Ջուլֆալակյան - ոսկե մեդալ՝ դասական ըմբշամարտ։
* Իսրայել Միլիտոսյան - արծաթե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 67.5 կգ քաշային կարգ)։
* Ստեփան Սարգսյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 62 կգ քաշային կարգ)։

### 1992, Բարսելոնա

* Հրաչյա Պետիկյան - ոսկե մեդալ՝ հրաձգություն։
* Մնացական Իսկանդարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ։
* Իսրայել Միլիտոսյան - ոսկե մեդալ ծանրամարտ։

### 1996, Ատլանտա

* Արմեն Նազարյան - ոսկե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 52 կգ քաշային կարգ)։
* Արմեն Մկրտչյան - արծաթե մեդալ՝ ազատ ըմբշամարտ (մինչև 48 կգ քաշային կարգ)։

### 2000, Սիդնեյ

* Արսեն Մելիքյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։

### 2008, Պեկին

* Ռոման Ամոյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 55 կգ քաշային կարգ)։
* Տիգրան Գևորգի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 69 կգ քաշային կարգ)։
* Գևորգ Դավիթյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 77 կգ քաշային կարգ)։
* Տիգրան Վարդանի Մարտիրոսյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (մինչև 85 կգ քաշային կարգ)։
* Յուրի Պատրիկեև - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 120 կգ քաշային կարգ)։
* Հրաչիկ Ջավախյան - բրոնզե մեդալ՝ բռնցքամարտ (մինչև 60 կգ քաշային կարգ)։

### 2012, Լոնդոն

* Արսեն Ջուլֆալակյան - արծաթե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 74 կգ քաշային կարգ)
* Հռիփսիմե Խուրշուդյան - բրոնզե մեդալ՝ ծանրամարտ (75 կգ-ից բարձր քաշային կարգ)
* Արթուր Ալեքսանյան - բրոնզե մեդալ՝ հունահռոմեական ըմբշամարտ (մինչև 96 կգ քաշային կարգ)

## Ծանոթագրություններ