# Գլխավոր էջ

## Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Բջջային տարբերակ

* Գրանցվի՛ր
* Հինգ սյուներ
* Խմբագրման ուղեցույց
* Օգնություն
* Հա՛րց տվեք
* Ստեղծի՛ր հոդված

## Շաբաթվա հոդված

< «Շաբաթվա հոդված» նախագիծ

**Պեկինի կենդանաբանական այգի** (չին. 北京动物园, փինյին *Běijīng dòngwùyuán*), կենդանաբանական այգի Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինի Սիչըն թաղամասի Սիճիմըն փողոցի 137 հասցեում։ Նախկինում հայտնի էր «Բուսաբանական թանգարան», «Արևմտյան արվարձանի այգի» և այլ անվանումներով։ Համարվում է Չինաստանի հնագույն կենդանաբանական այգին ու հայտնի է իր կենդանիների բազմազանությամբ։ Այգին ունի 100 տարուց ավելի պատմություն։ Պեկինի կենդանաբանական այգում ժամանակին բուծվել և խնամվել են մի շարք եզակի կենդանիներ։ Այգում ապրուն են շուրջ 490 տեսակ կենդանիներ։ Ներկայումս կառավարվում է Պեկինի քաղաքային զբոսայգու կառավարման կենտրոնի կողմից։

Կենդանաբանական այգին նախկինում հայտնի էր «Երկու այգի, երկու տաճար» անունով (նկատի ունենալով՝ Լըշան և Ծի այգիները, Գուանշան և Հուան տաճարները)։

* Լըշան այգի։ Կանսի կայսր ներկայիս Պեկինի կենդանաբանական այգուց արևելք և Պեկինի ցուցասրահից արևմուտք հանձնեց արքայազն Կըն Ծինճոուին։ Ցին դինաստիայի կառավարման 12-րդ ամսում այգին դարձավ թագավորական տան քաղաքամեձ նստավայր։ Ծիա Ցիընտի կայսեր գահակալումից հետո Լըշան այգին քանդվեց՝ ֆինանսական աղբյուրների սղության պատճառով։ Ցին դինաստայի գահակալությունից հետո այգու տարածքը դարձել է վարելահող, որտեղ մշակվել են մի շարք մշակաբույսեր։

* Ծի այգի։ Այգու տեղակայման տարածքը համապատասխանում է ներկայիս կենդանաբանական այգու հյուսիս-արևմուտքում։ Կանսի կայսրը այգին նվիրել էր իր երրորդ որդուն։ Միընին այգին ստանալուց հետո սկսել է բարեկարգել այն և վերանվանել է այն «Հուանսի» ամառանոց։ Դաոգուանինի ժամանակաշրջանում այգին վերանվանվեց «Քը այգի»։ Ցին դինաստիայի կառավարման տարիներին այգին վերանվանվեց «Ծի այգի»։

* Գուանշան և Հուան տաճարներ։ Տաճարները տեղակայված են կենդանաբանական այգու հյուսիս- արևելքում։ Պահպանվել են Գուանշան այգու ավերակները, իսկ Հուան տաճարի մասին տեղեկատվությունը բացակայում է։

Ցին դինաստիայի կայսր Կուանսույի կառավարման 32-րդ տարում (1906 թվական) նախկին Լըշան և Ծի այգիների, Գուանշան և Հուան այգիների տարածքում ստեղծվել է գյուղատնտեսական փորձարարական դաշտ։ Դաշտի տարածքը կազմում է 71 հեկտար։ Դաշտի հարող կենդանաբանական այգին Չինաստանի պատմության ամենավաղ թվագրվող այգին է։

Պեկինի կենդանաբանական այգու առաջին կենդանիները գնվել են Գերմանիայից Նանյանի առևտրի նախարար Տուան Ֆանի կողմից։

Պեկինի կենդանաբանական այգու սկզբնական ցուցանմուշները բաղկացած էին Նանյան նահանգի առևտրի նախարար և Լյանցզյան նահանգի գեներալ-նահանգապետ Դուանֆանի կողմից Գերմանիայից գնված կենդանիներից, ինչպես նաև Ցին նահանգապետերի և փոխարքաների կողմից Ցին կառավարությանը նվիրաբերված կենդանիներից, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում էր տասնյակ տեսակների մոտ հարյուր կենդանի։

1984 թվականին Լըշան այգու ճարտարապետական մնացորդները ճանաչվեցին որպես Պեկինի քաղաքապետարանի մշակութային մասունքների պաշտպանության միավոր։ **Ավելին⇒**

## Նորություններ

← «Նորություններ»

**Շարունակվող իրադարձություններ**՝ Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026  • Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026)  • Իրանի բողոքի ցույցեր  • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

* հունիսի 24-ին Վենեսուելայում տեղի ունեցած **երկու երկրաշարժի(տեսանյութում)* հետևանքով զոհվել է ավելի քան 160 մարդ և ավելի քան 14000-ը անհետ կորել է։
* հունիսի 22-ին հրաժարական է տվել Միացյալ Թագավորության վարչապետ **Քիր Սթարմերը(լուսանկարում)*:
* հունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում հաղթել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը։
* մայիսի 14-ին *Էվիկա Սիլինյան* հայտարարել է Լատվիայի վարչապետի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին։
* MV Hondius զբոսանավում *հանտավիրուսի բռնկումը* ստիպել է մնացած ուղևորների մեծ մասին կարանտինի ենթարկվել նավի վրա։
* մայիսի 7-ին Չինաստանի պաշտպանության երկու նախկին նախարարները՝ Վեյ Ֆենհեն և Լի Շանֆուն, կոռուպցիայի համար դատապարտվել են մահապատժի։
* մայիսի 4-ին Երևանում կայացավ *Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը*, որը անկախությունից ի վեր Հայաստանի հյուրընկալած ամենամեծ միջազգային քաղաքական իրադարձությունն էր. մասնակցում էին անդամ և գործընկեր պետությունների 48 երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների, ինչպես նաև հրավիրյալ պատվիրակներ։

Վերջերս մահացածներ՝ Ռաիսա Մկրտչյան  • Ալան Գրինսպեն  • Աբդուլլահ Իբրահիմ  • Բերնադետ Շիրակ  • Ջեյմս Հենդի  • Մարջան Սատրապի

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

## Գիտե՞ք, որ․․․

← «Գիտե՞ք, որ...»

Ֆուտբոլային թողարկում

* ․․․**աշխարհի առաջին առաջնության** եզրափակիչ խաղի երկու մասնակիցները վիճել են, թե որ գնդակով պետք է խաղան։ Ի վերջո, առաջին խաղակեսը խաղացվել է արգենտինական, երկրորդը՝ ուրուգվայական գնդակով *(լուսանկարներում)*։
* ...նույն առաջնությունում *Բոլիվիայի հավաքականի* բոլոր խաղացողները մարզաշապիկների վրա կրում էին տառեր, որոնք միասին կազմում էին «VIVA URUGUAY» («Կեցցե՛ Ուրուգվայը») գրությունը՝ ի պատիվ կազմակերպիչ երկրի։
* ․․․ըստ տարածված կարծիքի՝ մինչև 2062 թվականը ֆինանսապես չբավարարված մարզչի *անեծքը* հայտնի ֆուտբոլային թիմին խոչընդոտելու է հաղթել որևէ եվրոպական ակումբային մրցաշարում։
* ․․․ֆուտբոլի կանոններում նորամուծության *այս իռլանդացու* առաջարկի հետ կապված Անգլիայի ֆուտբոլի միությունում սարսափել են այն ենթադրությունից, որ ջենթլմեն մարզիկի վարքագիծը կարող է կասկածի տակ դրվել։
* ․․․նիհար կազմվածքի և պայքարից խուսափելու պատճառով բացառիկ տեխնիկա ունեցող *այս ֆուտբոլիստին* անվանում էին «թղթե մարդ»։
* ․․․գերմանացի *այս ֆուտբոլիստի* անունով նրա հայրենիքում երբեմն անվանում են անձրևոտ եղանակը, քանի որ նա հատկապես լավ էր խաղում նման պայմաններում։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

## Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

|  |
| --- |
| Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝ |
| 329 068 հոդված | 734 ակտիվ խմբագիր |

## Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

---

**Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։ **Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2026 **Վիքին սիրում է Երկիրը 2026 Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»
* «Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր
* Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

## Այս օրը պատմության մեջ

← «Այսօր պատմության մեջ

Գաբրիել Սունդուկյան
* 1825 թ. – ծնվել է **Գաբրիել Սունդուկյանը**, հայ նշանավոր դրամատուրգ, հասարակական գործիչ (մահ. 1912 թ.)։
* 1839 թ. – մահացել է Համբարձում Լիմոնջյանը, հայ երգահան, երաժշտագետ, նոր հայկական ձայնագրության հիմնադիրը (ծն. 1768 թ.):
* 1888 թ. – Մյունխենում կայացավ Ռիխարդ Վագների Փերիներ օպերայի պրեմիերան:
* 1900 թ. – ծնվել է Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին, ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ և օդաչու, հայտնի է դարձել «Փոքրիկ իշխանը» պատմածքով (մահ. 1944):
* 1920 թ. – Իսպանիայի թագավոր Ալֆոնս XIII-ը Ռեալ Մադրիդ ֆուտբոլային ակումբին շնորհեց «Արքայական» տիտղոսը, որը իսպաներեն հնչում է Ռեալ:
* 1996 թ. – Լիբիայի մայրաքաղաք Տրիպոլիում Աբու-Սալիմ բերդում տեղի ունեցած ապստամբության ճնշման ժամանակ զոհվեց մոտ 1200 կալանավոր:
* 1999 թ. – մահացել է Գարեգին Ա-ն, ամենայն հայոց 131-րդ կաթողիկոս (ծն. 1932 թ.):
* 2011 թ. – թողարկվեց Դրուփալ կայքի կառավարման համակարգը:

## Օրվա պատկեր

← «Օրվա պատկեր»

Ջեյն Ռիչարդսոնի հեղինակած տրիոզաֆոսֆատ իզոմերազ սպիտակուցի եռաչափ կառուցվածքի 1981 թվականի ժապավենային գծապատկերը
Ջեյն Ռիչարդսոնի հեղինակած տրիոզաֆոսֆատ իզոմերազ սպիտակուցի եռաչափ կառուցվածքի 1981 թվականի ժապավենային գծապատկերը

Վիքիպեդիան սպասարկում է Վիքիմեդիա հիմնադրամը, ինչպես նաև ստորև նշված քույր նախագծերը, որոնք համակարգվում են Մետավիքիում՝

**Վիքիպահեստ**
 Տեսաձայնային նյութերի շտեմարան

**Վիքիքաղվածք**
 Մեջբերումներ

**Վիքիտվյալներ**
 Տվյալների շտեմարան

**Վիքիճամփորդ**
 Ճամփորդի ուղեցույց

**Վիքիբառարան**
 Բառարան

**Վիքիգրքեր**
 Ձեռնարկներ

**Վիքիդարան**
 Գրադարան

**Վիքիլսարան**
 Դասընթացներ և վարժություններ

**Վիքինորություններ**
 Նորությունների կայք

**Վիքիցեղեր**
 Տաքսոնոմիական տեղեկատու