Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Պրովինցիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Պրովինցիա** |
| --- |
|  |
| Կարգավիճակ | վարչատարածքային բաժանման տեսակ |
| **Պրովինցիա** Վիքիպահեստում |

**Պրովինցիա,** Հին Հռոմում Իտալիայից դուրս գտնվող Հռոմին ենթակա տարածք։ Կառավարել են պրոկոնսուլները կամ պրոպրետորները։ Առաջին պրովինցիան ներկայիս Սիցիլիա կղզու տարածքում գտնվող Սիկիլիան էր (մ․ թ․ ա․ 241), հանրապետության ժամանակաշրջանի վերջին կար արդեն մոտ 20 պրովինցիա, կայսրության ժամանակաշրջանում՝ շուրջ 50։

Հանրապետության ժամանակաշրջանում պրովինցիաները դիտվել են իբրև հռոմեական ժողովրդի «կալվածներ», դրանց հողերի մի մասը տրամադրվել է հռոմեացի գաղութաբնակներին։ Պրովինցիայի բնակիչները պարտավոր էին հոգալ հռոմեական կառավարիչների և զորքի կարիքները, հարկ վճարել։

Պրովինցիաներում իրականացվել է ռոմանականացման քաղաքականություն, որն առաջացրել է բազմաթիվ ապստամբություններ (Իսպանիայում՝ մ․ թ․ ա․ 2-1-ին դարերում, Պաննոնիայում՝ մ․ թ․ 69 թվականին և այլն)։

Հռոմեական կայսրության պրովինցիալ քաղաքականությունը սկզբնավորել է Հուլիոս Կեսարը, որը Պրովինցիաների վերնախավին իր կողմն է գրավել ծերակույտի անդամ դարձնելով, ամբողջ համայնքների և առանձին մարդկանց հռոմեական կամ լատինական քաղաքացիության իրավունք շնորհելով և այլն։ Օգոստոս կայսեր ժամանակից (մ․ թ․ ա․ 27 թվականից) պրովինցիաները բաժանվել են կայսերականի (տնօրինում էր կայսրը իր հայեցողությամբ՝ լեգատների միջոցով) և ծերակուտականի (կառավարել են ծերակույտի նշանակած պաշտոնյաները, սակայն կայսրն ուներ գերագույն վերահսկողության իրավունք)։

Իտալիայի և Պրովինցիաների միջև տարբերությունների աստիճանական վերացումը, որը բխում էր ամբողջ կայսրության ստրկատիրական վերնախավի շահերից, իր արտահայտությունն է գտել կայսր Կարակալլայի հրովարտակում (*Edict of Caracalla,* մ․ թ․ 212 թվական), որով կայսրության ազատ բնակչությանը շնորհվել է հռոմեական քաղաքացիության իրավունք։

## Հռոմեական Հայաստան

Հռոմեական Հայաստան, մոտ 117 թվական
Մ․ թ․ 114 թվականին կայսր Տրայանոսը Հայաստանը դարձրել է հռոմեական պրովինցիա, սակայն հայերի ազատագրական պայքարը կայսր Ադրիանոսին (117-138) հարկադրել է 117 թվականին ճանաչել Հայաստանի անկախությունը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 446)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրովինցիա» հոդվածին։ |
# Fortune (ամսագիր)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Fortune (այլ կիրառումներ)

| Fortune անգլ.՝ Fortune |
| --- |
| Տեսակ | հանդես և հրատարակությունների շարք |
| Լեզու | անգլերեն |
| Հիմնադրվել է | 1929 |
| Հիմնադիր | Հենրի Լյուս |
| Հրատարակիչ | Andy Serwer |
| Երկիր |  ԱՄՆ Բոստոն, Մասաչուսես |
| Հրատարակման վայր | Նյու Յորք |
| Գրասենյակ | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| ISSN | 0015-8259 |
| Կայք | fortune.com |
|  Fortune (magazine) Վիքիպահեստում |

**Fortune**՝ հայտնի գործարարի ամսագիր, որը հրապարակում է Time Inc։ Այն հիմնադրվել է 1930 թվականին, Հենրի Լյուսոմի կողմից։ Այս պարբերականը ներկայացնում է ժամանակակից կյանքը (Time, Life, Fortune и Sports Illustrated)։ Պարբերականը սկսել է իր բուռն աշխատանքները 2000 թվականին և այն դարձել է գլխավոր թեմա ԶԼՄ-ների համար։ Fortune պարբերականի գլխավոր հակառակորդը Forbes-ն է, որը հրապարակում է ամսագիր ամեն երկու շաբաթը մեկ։ Ամսագիրն առավել հայտնի է իր տարեկան շահույթով և վարկանիշով։

## Fortune վարկանիշ

Ամսագիրը հրապարակում է իր հետազոտությունների արդյունքները՝

* Fortune 500
* Fortune 1000
* Fortune Global 500
* Fortune 40 Under 40
* Fortune 100 Best Companies To Work For
* Fortune America's Most Admired Companies
* Fortune Global Most Admired Company

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Fortune (ամսագիր)» հոդվածին։ |
# Մանջուրներ

Մանջուրական ավանդական հագուստ
**Մանջուրներ** (ինքնանվանումը՝ մանչ-ժունյալմա), Հյուսիս-Արևելյան Չինաստանի բնակչությունը։

Բնակվում են հիմնականում Հարավային Մանջուրիայում։ Թիվը՝ մոտ 10,4 միլիոն (2010)։ Մանջուրերենը պահպանված է գլխավորապես Հեյլունցզյան գավառի գյուղական բնակչության մեջ։ Չինաստանի Ժողովրդավարական Հանրապետության այլ շրջաններում մանջուրները խոսում են չինարեն։ Հավատացյալ մանջուրները բուդդայականներ և դաոսականներ են, որոշ մասի մեջ պահպանվում է շամանականությունն ու նախնիների պաշտամունքը։ Մանջուրները հիմնականում զբաղվում են հողագործությամբ (հացահատիկ, քնջութ, բանջարեղեն և այլն), որոշ մասն աշխատում է արդյունաբերության մեջ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 240)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մանջուրներ» հոդվածին։ |
# Նյու Յորք Թայմս

| Նյու Յորք Թայմս անգլ.՝ The New York Times |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | օրաթերթ |
| Լեզու | անգլերեն[…] |
| Գլխավոր խմբագիր | Ջոզեֆ Կան |
| Հիմնադրվել է | սեպտեմբերի 18, 1851 |
| Հիմնադիր | Ջորջ Ջոնս և Հենրի Ջարվիս Ռեյմոնդ |
| Հրատարակիչ | The New York Times Company և Արթուր Գրեգ Սուլցբերգեր |
| Սեփականատեր | The New York Times Company |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Հրատարակման վայր | Նյու Յորք շրջան |
| Գրասենյակ | Նյու Յորք Թայմսի շենք, Նյու Յորք շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| ISSN | 0362-4331, 1553-8095 և 1542-667X |
| OCLC | 1645522 |
| Պարգևներ |  Պուլիտցերյան մրցանակ հասարակությանը ծառայելու համար Մարիոն Դյոնհոֆի մրցանակ Ջորջ Պոլկի մրցանակ Ջորջ Պոլկի մրցանակ և Չորս ազատությունների մրցանակ: Խոսքի ազատություն |
| Կայք | nytimes.com |
|  The New York Times Վիքիպահեստում |

**Նյու Յորք Թայմս** (անգլ.՝ The New York Times), ամերիկյան օրաթերթ, որը երրորդ ամենատարածվածն է ԱՄՆ-ում։ Հիմնադրվել է 1851 թվականին, հիմնադիրներն են Հենրի Ռայմոնդը և Ջորջ Ջոնսը։ Թերթը այժմ ամենահայտնիներից է աշխարհում։

Նյու Յորք Թայմսը առաջին ամերիկյան խոշոր թերթն էր, որը դատի է տվել OpenAI և Մայքրոսոֆթ ծրագրային ընկերություններին հեղինակային իրավունքի խախտման համար։ Թերթը մեղադրում է երկու ընկերություններին էլ միլիոնավոր թերթերի հոդվածներից ստացված գիտելիքներն օգտագործելու համար ChatGPT-ին կերակրելու և դրանով իսկ բիզնես ստեղծելու համար Նյու Յորք Թայմսի հաշվին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նյու Յորք Թայմս» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 321)։*  |
# Ռոբերտ Ազևեդու

| Ռոբերտ Ազևեդու
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հոկտեմբերի 3, 1957(1957-10-03) (68 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Սալվադոր, Բրազիլիա |
| Քաղաքացիություն |  Բրազիլիա |
| Մայրենի լեզու | պորտուգալերեն |
| Կրթություն | University of Brasília? և Rio Branco Institute? |
| Մասնագիտություն | դիվանագետ, ճարտարագետ և քաղաքական գործիչ |
| Աշխատատու | Առևտրի Համաշխարհային Կազմակերպություն |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության գլխավոր տնօրեն |
| Պարգևներ և մրցանակներ |  |
|  Roberto Azevêdo Վիքիպահեստում |

**Ռոբերտ Ազևեդու** (պորտ.՝ Roberto Carvalho de Azevêdo հոկտեմբերի 3, 1957(1957-10-03), Սալվադոր, Բրազիլիա), բրազիլացի դիվանագետ, առևտրի համաշխարհային կազմակերպության նախկին գլխավոր տնօրեն (2013-2020 թվականներ)։

## Կենսագրություն

Ռոբերտ Ազևեդուն ավարտել է Բրազիլիայի համալսարանը՝ ինժիններ-էլեկտրատեխնիկի մասնագիտությամբ, հետագայում՝ Ռիո Բրանկոյի ինստիտուտի դիվանագիտական ֆակուլտետը։ Դասախոսել է միջազգային տնտեսագիտություն թեմայով, բազմաթիվ գիտական հոդվածների հեղինակ է։

Ռոբերտ Ազևեդուի մայրենի լեզուն պորտուգալերենն է։ Նա նաև տիրապետում է ԱՀԿ-ի երեք պաշտոնական լեզուներին՝ անգլերենին, ֆրանսերենին և իսպաներենին։

1984 թվականին անցել է դիվանագիտական ծառայության։ 1988-1991 թվականներին աշխատել է Վաշինգտոնում (ԱՄՆ) Բրազիլիայի դեսպանատանը, 1992-1994 թվականներին՝ Մոնտեվիդեոյում (Ուրուգվայ) Բրազիլիայի դեսպանատանը։

1995-1996 թվականներին զբաղեցրել է Բրազիլիայի արտաքին գործերի նախարարին առընթեր տնտեսական հարցերով աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալի պաշտոնը։

1997-2001 թվականներին աշխատել է Ժնևում Բրազիլիայի մշտական ներկայացուցչությունում։

2001-2005 թվականներին եղել է Առևտրային վեճերի լուծման վարչության պետ։

2005-2006 թվականներին եղել է Տնտեսական հարցերի վարչության տնօրեն։

2006-2008 թվականներին եղել է Բրազիլիայի արտաքին գործերի նախարարի տնտեսական և տեխնոլոգիական հարցերով տեղակալը։ Այս պաշտոնում նա վերահսկում էր Հարավային Ամերիկայի երկրների ընդհանուր շուկայի տնտեսական ասոցիացիայի առևտրային գործունեությունը և բանակցությունները, ինչպես նաև համաձայնագրերն ու առևտրային բանակցությունները Լատինական Ամերիկայից դուրս այլ երկրների հետ։

2008 թվականից ԱՀԿ-ում և Ժնևի այլ միջազգային տնտեսական կազմակերպություններում Բրազիլիայի մշտական ներկայացուցիչն է։ Ռոբերտո Ազեվեդոն ներկայացնում է Բրազիլիան Մտավոր սեփականության համաշխարհային կազմակերպությունում, Միավորված ազգերի կազմակերպության առևտրի և զարգացման համաժողովում (ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողով) և հեռահաղորդակցության միջազգային միությունում։

Նա տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպություն առևտրի կոմիտեի անդամ է։

Ազևեդոն տարբեր պաշտոններով մասնակցել է ԱՀԿ-ի գրեթե բոլոր նախարարական համաժողովներին՝ ծառայելով որպես բրազիլացի բարձրաստիճան պաշտոնյա։

2012 թվականի դեկտեմբերի 28-ին պաշտոնապես առաջադրվել է որպես ԱՀԿ ղեկավարի թեկնածուներից մեկը։

2013 թվականի մայիսի 7-ին ընտրվել է ԱՀԿ ղեկավար, պաշտոնը ստանձնել 2013 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։

2020 թվականի օգոստոսի 31-ին նա ժամկետից շուտ լքել է ԱՀԿ գլխավոր տնօրենի պաշտոնը։

Ռոբերտո Ազևեդոն ամուսնացած է և ունի երկու դուստր։

## Պարգևներ

* Դոստիկ 2-րդ աստիճանի շքանշան (Ղազախստան, 2016)

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոբերտ Ազևեդու» հոդվածին։ |
# 907

| Տարիներ
 |
| --- |
|  903 · 904 · 905 · 906 —  **907**  — 908 · 909 · 910 · 911
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 880‑ականներ · 890‑ականներ — **900‑ականներ** — 910‑ականներ · 920‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 9-րդ դար — **10-րդ դար** — 11-րդ դար
 |

**907 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 907 թվականն է,
X դարի 7-րդ տարին։ Հանդիսանում է 10-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 900-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 906 և 908 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**907 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 907 *CMVII* |
| Հուլյան օրացույց | 906—907 (հունվարի 6 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6415—6416 (սեպտեմբերի 6-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1659—1660 (ապրիլի 26 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3399—3400 (օգոստոսի 11-ից) *ՎՅՂԹ—ՎՆ* |
| Հրեական օրացույց  | 4667—4668
ד'תרס"ז — ד'תרס"ח |
| Իսլամական օրացույց | 293—294 |
| Չինական օրացույց | 3603—3604 丙寅 — 丁卯 կարմիր վագր — կարմիր ճագար |
| Եթովպական օրացույց | 899—900 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 963—964 |
| - *Շակա սամվատ* | 829—830 |
| - *Կալի յուգա* | 4008—4009 |
| Իրանական օրացույց | 285—286 |
| Բուդդայական օրացույց | 1450 |
# 1949[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1945 · 1946 · 1947 · 1948 —  **1949**  — 1950 · 1951 · 1952 · 1953
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1920‑ականներ · 1930‑ականներ — **1940‑ականներ** — 1950‑ականներ · 1960‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 19-րդ դար — **20-րդ դար** — 21-րդ դար
 |

**1949 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1949 *MCMXLIX* |
| Հուլյան օրացույց | 1948—1949 (հունվարի 14 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7457—7458 (սեպտեմբերի 14-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2701—2702 (մայիսի 4-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4441—4442 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՆԽԱ—ՏՆԽԲ* |
| Հրեական օրացույց  | 5709—5710
ה'תש"ט — ה'תש"י |
| Իսլամական օրացույց | 1368—1369 |
| Չինական օրացույց | 4645—4646 戊子 — 己丑 դեղին առնետ — դեղին ցուլ |
| Եթովպական օրացույց | 1941—1942 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 2005—2006 |
| - *Շակա սամվատ* | 1871—1872 |
| - *Կալի յուգա* | 5050—5051 |
| Իրանական օրացույց | 1327—1328 |
| Բուդդայական օրացույց | 2492 |

## Իրադարձություններ

* Մարտ 18 - Երևանում սկսեց երթևեկել առաջին տրոլեյբուսը։
* Հոկտեմբերի 1 - Հռչակվեց Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունը։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 5 - Գայանե Ներսիսյան, հայ երգչուհի, Հայաստանի վաստակավոր արտիստ
* Հունվարի 5 - Ռոբերտ Խաչատրյան, հայ ազատամարտիկ
* Հունվարի 21 - Չիոնգ Տան Շանգ, վիետնամցի քաղաքական-պետական գործիչ՝ Վիետնամի Նախագահ 2011 թվականի հուլիսի 25-ից
* Մարտ 3 - Արթուր Մեսչյան, հայ ճարտարապետ, երգահան, երգիչ
* Մարտի 8 - Անտոնելլո Վենդիտտի, իտալացի փոփ երգիչ
* Մարտի 22 - Ջոն Թոշակ, ուելսցի ֆուտբոլիստ և մարզիչ
* Ապրիլի 12 - Բագրատ Ալեքյան, գրող, լրագրող
* Ապրիլի 15 - Ալլա Պուգաչովա, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ (1985), ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1991), պետական մրցանակի դափնեկիր, Ռուսաստանի ժողովրդական արտիստ (1995)
* Ապրիլի 26 - Կառլոս Բիանկի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Մայիսի 2 - Ալեն Թերզյան, ֆրանսահայ անվանի կինոգործիչ
* Մայիսի 15 - Աշոտ Ղազարյան, դերասան, կատակերգու, երգիչ
* Վրեժ Իսրայելյան - Հայ արձակագիր
* Պարույր Հայրիկյան - Հայաստանի Նախագահի թեկնածու
* Հունիսի 15 - Լևոն Բլբուլյան, գրող, բանաստեղծ, թարգմանիչ, հրապարակախոս
* Հունիսի 15 - Սամվել Հակոբյան (երկրաֆիզիկոս), հայ երկրաֆիզիկոս
* Հուլիսի 20 - Սամվել Ղազարյան, քանդակագործ, նկարիչ-ձևավորող
* Օգոստոսի 4 - Աբաս Աբասով, ադրբեջանցի պետական, քաղաքական գործիչ է
* Սեպտեմբերի 12 - Սամվել Սևադա, գեղանկարիչ, լուսանկարիչ, բանաստեղծ
* Հոկտեմբերի 8 - Սիգուրնի Ուիվեր, ամերիկացի դերասանուհի Ոսկե Գլոբուս մրցանակի դափնեկիր
* Նոյեմբերի 16 - Արտաշես Թումանյան, Հայաստանի պետական գործիչ, դիվանագետ, Իրանում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպան

## Մահեր

* Հունվարի 15 - Յակոբ Կյունցլեր, շվեյցարիացի, Հայկական ցեղասպանության ականատես
* Մելքոն Քեպապչյան, հայ գեղանկարիչ
* Փետրվարի 6 - Առաքել Սարուխան, հայ պատմաբան, բանասեր, գրող, հասարակական գործիչ
* Մելքոն Քեպապչյան, հայ գեղանկարիչ
* Հունվարի 19 - Ալեքսանդր Սերաֆիմովիչ, ռուս խորհրդային գրող
* Երվանդ Մանվելյան, հայ մանրէաբան, հասարակական գործիչ
* Ապրիլի 18 - Լեոնարդ Բլումֆիլդ, լեզվաբանության հիմնադիրներից մեկը, ամերիկյան լեզվաբանական ընկերության նախագահ (1935-ից)

## Ծանոթագրություններ