# Ուգանդայի տնտեսություն

Ուգանդայի տնտեսություն| Վիճակագրություն |
| --- |
| ՀՆԱ | 25 891 058 946,194 $ |
| ՀՆԱ-ի աճ | 4,7 ± 0,1 տոկոս |
| ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով | 606 $ |
| Գնաճ (ՍԳԻ) | 5,7 ± 0,1 տոկոս |

Շատ դարերի ընթացքում **Ուգանդայի** հիմնական արտահանումը եղել է փղոսկրը և կենդանիների կաշին։ 1970-ականներին երկրի տնտեսությունը կործանվեց Իդի Ամինի քաղաքականության պատճառով՝ գնաճը գերազանցեց 100%-ը։ Բռնապետության տապալումից հետո երկիրը երկար ժամանակ անկայուն էր։ Միայն 1990-ականների վերջին հաջողվեց հիմնականում հասնել 1972 թվականի տնտեսության մակարդակին։

## Գյուղատնտեսություն

Գյուղատնտեսությունը Ուգանդայի տնտեսության հիմքն է։ Շաքարեղեգն աճեցվում է պլանտացիաներում, մնացած կուլտուրաներն աճեցնում են փոքր գյուղացիական տնտեսություններում։ Արտահանման հիմնական ապրանքը սուրճն է։ 70-ականներին, երբ Բրազիլիայում ցուրտը ոչնչացրեց սուրճի ծառերի զգալի մասը, Ուգանդան դրանից շատ գումար վաստակեց, քանի որ սուրճի գները կտրուկ բարձրացան։ 2002 թվականին հավաքվել է 198 հազար տոննա սուրճ։ Ուգանդայի արևմուտքում թեյ են աճեցնում, որի հավաքածուն կազմել է 32,9 հազար տոննա։ Նաև զարգանում են ծխախոտի և բամբակի աճեցման ոլորտները։

## Արդյունաբերություն

Ուգանդայի բնական պաշարները շատ սահմանափակ են։ Պղնձի հանքաքարի պաշարները գնահատվում են մոտ 4 մլն տոննա։ Երկրի հարավ-արևմուտքում փոքր օգտակար հանածոների հանքավայրեր են զարգանում։ Ուգանդայի տնտեսությունը շատ խոցելի է իր արտահանվող ապրանքների համաշխարհային գների նկատմամբ։ Գյուղատնտեսական հումքի՝ բամբակի, թեյի, ծխախոտի վերամշակման ձեռնարկություններ կան։ Գործում է պղնձաձուլական գործարան, ցեմենտի գործարաններ, ավտոհավաքման գործարաններ։ Արտադրական արդյունաբերությունը նախկինում թույլ էր զարգացած և մեծ հարված էր ստացել բռնապետ Իդի Ամինի օրոք։ Իսկ այժմ, չնայած աճի բարձր տեմպերին, նրա մասնաբաժինը ՀՆԱ-ում չնչին է։

## Էներգիա

2019 թվականին, համաձայն Միավորված ազգերի կազմակերպության տվյալների և ԵՏՀ ԵԱՏՀ : Հանածո վառելիքի արտադրություն՝ 30455 հազ. Ընդհանուր մատակարարումը կազմում է 31801 հազ. Էլեկտրակայաններում և ջեռուցման կայանքներում վերափոխման վրա ծախսվել է 33 հազար մատ կամ ընդհանուր մատակարարման 0,1% Տեղադրված հզորությունը՝ զուտ էլեկտրակայաններ 1256 ՄՎտ, այդ թվում՝ հանածո վառելիք այրող ջերմային էլեկտրակայաններ (ՋԷԿ)՝ 15.8 %, էներգիայի վերականգնվող աղբյուրներ (ՎԷ)՝ 84,2 %: Էլեկտրաէներգիայի համախառն արտադրությունը՝ 4364 մլն կՎտժ, այդ թվում՝ ՋԷԿ՝ 6.9 % ՀԷՑ – 93.1 %: Էլեկտրաէներգիայի վերջնական սպառումը` 3233 մլն կՎտժ, որից` արդյունաբերությունը` 66.9 %, կենցաղային սպառողներ՝ 21,6 %, առևտրային հատված և հասարակական ձեռնարկություններ՝ 11,5։ Էներգաարդյունավետության ցուցանիշները 2019 թ.՝ մեկ շնչին ընկնող համախառն ներքին արդյունքի սպառումը գնողունակության համարժեքությամբ (անվանական գներով)՝ $2,672, մեկ շնչի հաշվով (համախառն) էլեկտրաէներգիայի սպառումը՝ 81 կՎտժ, բնակչության մեկ շնչի հաշվով էլեկտրաէներգիայի սպառումը՝ 18 կՎտժ։ Տեղադրված հզորությամբ-նետտո էլեկտրակայանների օգտագործման ժամերի քանակը՝ 3466 ժամ։

## Տրանսպորտ

 Տաքսիների պահեստ Կամպալայում։
**Մայրուղիներ ընդհանուր՝ 20 000 կմ (առանց տեղական ճանապարհների, 2011)։
	+ կոշտ մակերեսով՝ 3264 կմ
	+ առանց կոշտ ծածկույթի՝ 16 737 կմ

**Օդանավակայաններ ընդհանուր՝ 47 (2013), ներառյալ.
	+ կոշտ ծածկույթով՝ 5
	+ առանց կոշտ ծածկույթի՝ 42

**Երկաթուղային ճանապարհ ընդհանուր՝ 1244 կմ (2014)

## Առևտուր

* **Արտահանում`** 2,902 միլիարդ դոլար (2017 թվական)։
* **Արտահանումը՝** սուրճ, ձուկ, թեյ, բամբակ, ոսկի, ծաղիկներ։
* **Արտահանման հիմնական գործընկերները** ՝ Քենիա 17,7%, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ 16,7%, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն 6,6% և Ռուանդա 6,1%։
* **Ներմուծումը՝** $4,592 մլրդ (2017)։
* **Ներմուծվող ապրանքներ՝** մեքենաներ, վառելիք, դեղորայք։
* **Ներմուծման հիմնական գործընկերները՝** Չինաստան 17,4%, Հնդկաստան 13,4%, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ 12,2%, Քենիա 7,9% և Ճապոնիա 6,4%։

## Զբոսաշրջություն

Ուգանդայում ակտիվորեն զարգանում է զբոսաշրջության ոլորտը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Чижов Н. Н., Шлихтер С. Б.* Уганда: Экономико-географическая характеристика / Фотографии Е. М. Шлихтер, С. Б. Шлихтера. — М.: Мысль, 1977. — 240 с. — 4700 экз.