# Հոնկոնգի տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոնկոնգի տնտեսություն

տարածաշրջանի տնտեսություն| Վայր | Հոնկոնգ |
| Մեկ շնչի հաշվով անվանական ՀՆԱ | 46 193 ԱՄՆ դոլար |
| ՀՆԱ (ԳՀ) | 455 851 716 771 միջազգային դոլար |
| Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ ԳՀ | 61 670,755 միջազգային դոլար |
| Իրական ՀՆԱ-ի աճի տեմպ | 1,9±0,1 տոկոս |
| Գնաճի մակարդակ | 2,6±0,1 տոկոս |

**Հոնկոնգի տնտեսություն** (անգլ.՝ Economy of Hong Kong), աշխարհի ամենազարգացած տնտեսություններից, Արևելաասիական զարգացման մոդելներից մեկը։ Այն իր ներկայիս վիճակով մեծապես պայմանավորված է պատմական զարգացման առանձնահատկություններով՝ խոշոր նավահանգստի գործունեությամբ, որը գաղութային ժամանակներից ի վեր եղել է արտաքին առևտրի «շոգեքարշը», անգլիական օրենսդրության առկայությամբ, ձեռներեցության ազատությամբ և տեղի բնակիչների աշխատասիրությամբ։ Որպես Ասիայի ամենամեծ ֆինանսական կենտրոն և Հարավային Չինաստանի ամենակարևոր առևտրային և տրանսպորտային հանգույց՝ Հոնկոնգը զգալի, թեև աստիճանաբար նվազող դեր է խաղում երկրի արտաքին տնտեսական հարաբերություններում։ Հոնկոնգի տնտեսությունը առանձնանում է ներդրումների պաշտպանության բարձր մակարդակով, ինչպես նաև առևտրի և կապիտալի շարժման նվազագույն սահմանափակումներով։ 2012 թվականի դրությամբ Հոնկոնգը եղել է աշխարհի ամենազարգացած ֆինանսական շուկան, աշխարհի ամենաազատ տնտեսությունը և բիզնես միջավայրի բարենպաստության առումով զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ Այն նաև բիզնես վարելու համար աշխարհի երեք լավագույն երկրներից մեկն է, ինչպես նաև ներդրողների համար աշխարհի երեք ամենագրավիչ քաղաքներից մեկը և մրցակցության առումով աշխարհի տասը երկրներից մեկը։

Հոնկոնգի տնտեսության թույլ կողմերից են հետարդյունաբերական քաղաքի համար շատ ցածր նվազագույն աշխատավարձը (ժամում 3.87 դոլար), աղքատության գծից ցածր ապրող մարդկանց մեծ քանակը (20%) և միջին խավի համար բնակարանների սուր պակասը: 2013 թվականին Bloomberg-ը Հոնկոնգին ճանաչել է աշխարհի լավագույն երկիր/տարածք բիզնես վարելու համար և զբաղեցրել է առաջին տեղը Heritage Foundation-ի և Wall Street Journal-ի փորձագետների հաշվարկած տնտեսական ազատության վարկանիշային աղյուսակում: Հոնկոնգի տնտեսությունը աստիճանաբար միաձուլվում է չինական ընդհանուր տնտեսության հետ, եթե 1998 թվականին քաղաքի ՀՆԱ-ն կազմել է Չինաստանի ՀՆԱ-ի 16%-ը, ապա 2014 թվականին այդ մասնաբաժինը նվազել է մինչև 3%:

## Պատմություն

### 19-րդ դար

1842 թվականին Չինաստանը Հոնկոնգ կղզին զիջել է բրիտանացիներին և գաղութը շուտով կարևոր տարածաշրջանային առևտրային և ֆինանսական կենտրոն է դարձել։ Եթե 1840-ականների սկզբին Հոնկոնգում ապրել է 7,5 հազար չինացի և մի քանի հարյուր եվրոպացի, ապա 1850-ականների վերջին այնտեղ ապրել են ավելի քան 85 հազար չինացի և մոտ 1,6 հազար օտարերկրացի (հիմնականում բրիտանացիներ և հնդիկներ)։ Սկզբում Հոնկոնգի տնտեսությունը կենտրոնացել է արտաքին առևտրի սպասարկման վրա (բեռնման և բեռնաթափման գործողություններ, բանկային և ապահովագրական գործողություններ), սակայն բնակչության աճին զուգընթաց բիզնեսի դիվերսիֆիկացիան ազդել է ծառայությունների ոլորտի և ներքին շուկային ուղղված մանրածախ առևտրի վրա։ Բացի այդ, զարգացել են նավաշինությունն ու նավերի վերանորոգումը, որոնք սերտորեն կապված են եղել բրիտանական ռազմածովային բազայի և առևտրային ընկերությունների մասնավոր նավատորմերի սպասարկման հետ։ 19-րդ դարի վերջին գաղութում բավականին զարգացած են եղել շաքարի և ցեմենտի արդյունաբերությունը, սառույցի արտադրությունը, ինչպես նաև տեղացի չինացիներին պատկանող մեծ թվով փոքր և միջին արհեստանոցներ։ 1860 թվականին Կոուլուն թերակղզին միացվել է բրիտանական Հոնկոնգին, իսկ 1898 թվականին ստեղծվել են այսպես կոչված Նոր տարածքները, որտեղ զարգացած էին հիմնականում գյուղատնտեսությունն ու ձկնորսությունը:

### 20-րդ դարի առաջին կես

20-րդ դարի առաջին կեսին Չինաստանում տեղի ունեցած խոշոր ցնցումները նույնպես ուժեղ ազդեցություն են ունեցել Հոնկոնգի տնտեսության վրա: Մեծ ճգնաժամը և 1930-ական թվականներին արծաթի միջազգային շուկայի տատանումները հատկապես մեծ վնաս են հասցրել գաղութի արտաքին առևտրին: 1937 թվականին Չինաստանը պատերազմի մեջ է մտել Ճապոնիայի հետ, իսկ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո հայտնվեց Գոմինդանի և Կոմունիստական կուսակցության միջև քաղաքացիական պատերազմի էպիկենտրոնում: Այս ամենը, ինչպես նաև 1941-1945 թվականներին տեղի ունեցած Հոնկոնգի օկուպացիան ճապոնական բանակի կողմից չափազանց բացասական ազդեցություն են ունեցել Հոնկոնգի տնտեսության վրա, որը սերտորեն կապված է եղել Չինաստանի արտաքին առևտրի սպասարկման հետ: Այդ անհանգիստ շրջանի քիչ դրական գործոններից մեկը ձեռնարկատերերի և պարզապես հարուստ մարդկանց փախուստն է եղել Շանհայից և Չինաստանի այլ խոշոր առևտրային կենտրոններից դեպի համեմատաբար հանգիստ և կայուն Հոնկոնգ, ինչը կապիտալի զգալի ներհոսքի է հանգեցրել դեպի բրիտանական գաղութ:

### 20-րդ դարի երկրորդ կես

1949 թվականին Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության հիմնադրումից հետո երկիրը հայտնվեց տնտեսական մեկուսացման մեջ (մասամբ գաղափարախոսական պատճառներով, մասամբ՝ կոմունիստական ռեժիմի հետ առևտրի վրա ԱՄՆ-ի կողմից սահմանված էմբարգոյի պատճառով): Հոնկոնգը դարձավ մայրցամաքային Չինաստանը կապիտալիստական աշխարհի հետ կապող միակ «պատուհանը» (բացի այդ, գաղութից ջրի, սննդի և հումքի ներմուծումը Չինաստանի համար ծառայում էր որպես արտարժույթի եկամտի կարևոր աղբյուր): Շնորհիվ չինական էժան ներմուծման՝ Հոնկոնգի իշխանությունները կարողացան զսպել ներքին գները և ցածր պահել աշխատավարձերը 1950-ականներին սկսված արդյունաբերականացման շրջանում (արդյունաբերական աճը նպաստել է նաև Չինաստանից փախստականների և կապիտալի անընդհատ հոսքը) :

Շանհայից փախած գործարարները Հոնկոնգում ստեղծեցին բամբակագործության արդյունաբերություն, որը հիմք է դրել տեքստիլ արդյունաբերության զարգացմանը: 1960-ական թվականներին արտադրված արտադրանքի տեսականին զգալիորեն ընդլայնվեց հագուստի, էլեկտրոնիկայի, ժամացույցների և պլաստմասսայե արտադրանքի շնորհիվ, որոնք հիմնականում արտահանվել են: Արդյունաբերականացումը ուղեկցվել է ոչ թե համախմբմամբ, այլ փոքր և միջին ձեռնարկությունների թվի աճով (եթե 1955 թվականին գաղութի արդյունաբերական ձեռնարկությունների 91%-ը վարձում էր 100-ից պակաս աշխատող, ապա 1975 թվականին այդ ցուցանիշը բարձրացավ մինչև 96.5%): Մինչև 1960-ականների վերջը Հոնկոնգի իշխանությունները գործնականում չեն մասնակցել տնտեսական պլանավորմանը, նախ՝ կենտրոնանալով գաղութում հաստատված ներգաղթյալների մեծ ալիքի հրատապ սոցիալական խնդիրների լուծման վրա, իսկ հետո արդեն՝ աջակցելով ազատ շուկայական հարաբերություններին: Ի տարբերություն այլ «ասիական վագրերի», որոնց տնտեսություններում պետական, կիսապետական կամ օտարերկրյա կապիտալը զգալի դեր է խաղում՝ Հոնկոնգի «տնտեսական հրաշքի» հիմնասյուներն են եղել տեղական մասնավոր ձեռներեցները (հիմնականում փոքր և միջին), ցածր հարկերը, ազատ առևտուրը և թույլ աշխատանքային օրենսդրությունը:

Չնայած Հոնկոնգի կառավարությունը որոշակի ազդեցություն է ունեցել տեղական տնտեսության վրա՝ զսպելով աշխատուժի ծախսերը և անուղղակիորեն սուբսիդավորելով արդյունաբերությունը՝ ֆինանսավորելով զանգվածային բնակարանային ծրագրեր, հողերի զարգացում, ենթակառուցվածքների ընդլայնում և նոր արդյունաբերական գոտիների ու քաղաքների ստեղծում: Բյուջետային զգալի միջոցներ են ծախսվել մատչելի կրթության և առողջապահության զարգացման վրա (1954-ից 1961 թվականներին տարրական դպրոցներում ստեղծվեց ավելի քան 300,000 նոր տեղ, մինչև 1966 թվականը դպրոցական տարիքի երեխաների 99.8%-ը սովորել է տարրական դպրոցում, իսկ 1978 թվականից ի վեր իշխանությունները ներդրել են անվճար միջնակարգ կրթություն մինչև 15 տարեկան բոլոր երեխաների համար): Բարենպաստ տնտեսական կլիմայի և ազատ առևտրի շնորհիվ Հոնկոնգի արտահանումը 1960-ականների ՀՆԱ-ի 54%-ից աճել է մինչև 1970-ականներին գրանցված 64%: Հոնկոնգի արտահանողների, մասնավորապես՝ տեքստիլի և հագուստի արտադրանքի զգալի հաջողությունները հանգեցրին նրան, որ շատ երկրներ (ներառյալ Մեծ Բրիտանիան) օրենսդրական սահմանափակումներ են մտցրել գաղութից ապրանքների ներմուծման վերաբերյալ: Այս խոչընդոտներին չնայած՝ Հոնկոնգի առևտրականների մեծ մասը, իրենց ճկունության և հաճախորդների պահանջներին հարմարվելու ունակության շնորհիվ արագորեն նոր խորշեր և շուկաներ են գտել:

Հոնկոնգի տնտեսության համեմատաբար կայուն զարգացումը, այնուամենայնիվ, ուղեկցվեց մի շարք ֆինանսական ճգնաժամերով և ցնցումներով։ 1967-1968 թվականներին ֆոնդային շուկայի փլուզումը պայմանավորված է եղել գաղութում զանգվածային անկարգություններով՝ Չինաստանում մշակութային հեղափոխության ֆոնին, 1973-1975 թվականներին լուրջ տնտեսական անկման վրա ազդեց նավթային ճգնաժամը, 1980-ականների սկզբին Հոնկոնգից ակտիվների զգալի արտահոսք պայմանավորված է եղել գաղութը ՉԺՀ ինքնիշխանության ներքո անցնելու հեռանկարով։ 1970-ականների վերջին Չինաստանում տնտեսական բարեփոխումների սկսմամբ Հոնկոնգի տնտեսության համար նոր փուլ է սկսվել։ Արտաքին առևտրի վերածնունդը և օտարերկրյա կապիտալի տպավորիչ ներհոսքը հանգեցրել են Չինաստանի և Հոնկոնգի տնտեսությունների միջև զգալի մերձեցման, ինչը, ի վերջո, թույլ է տվել Հոնկոնգին ստանձնել իր սովորական դերը՝ որպես առևտրային և ֆինանսական միջնորդ ՉԺՀ արտաքին տնտեսական հարաբերություններում:

1978-ից 1997 թվականներին Հոնկոնգի և Չինաստանի միջև առևտուրը տարեկան աճել է միջինը 28%-ով: 1970-ականների վերջից ի վեր Հոնկոնգի ընկերությունները ակտիվորեն տեղափոխել են աշխատատար, էներգատար և շրջակա միջավայրի համար վնասակար արտադրությունը հարևան Գուանդուն (հատկապես Պերլ գետի դելտա շրջան) և այլ ափամերձ նահանգներ: 1997 թվականի վերջին Հոնկոնգի ուղղակի ներդրումները Գուանդունում գնահատվել են 48 միլիարդ դոլար, որը կազմում է նահանգում բոլոր օտարերկրյա ներդրումների գրեթե 80%-ը, իսկ Հոնկոնգի կապիտալով ստեղծված ձեռնարկություններում աշխատանքի է ընդունվել մոտ 5 միլիոն մարդ: Այս ոլորտների մեծ մասը աշխատատար է եղել և մասնագիտացած արտահանման ապրանքների վրա, բայց 1997 թվականից ի վեր Հոնկոնգի ներդրումների զգալի մասն ուղղվել է Չինաստանի ծառայությունների ոլորտ, մասնավորապես՝ ֆինանսական ոլորտ, մանրածախ առևտուր, բնակելի և առևտրային անշարժ գույք և զբոսաշրջություն:

1980-ական և 1990-ական թվականներին արդյունաբերական գործունեության մեծ մասը տեղափոխվեց Հոնկոնգից դուրս, սակայն նույն ժամանակահատվածում ակտիվությունը տեղափոխվեց ծառայությունների ոլորտ, որը գերիշխող դիրք է գրավել տնտեսությունում (մանրածախ և մեծածախ առևտուր, արտահանման-ներմուծման գործառնություններ, ֆինանսական ծառայություններ, ապահովագրություն, անշարժ գույքի գործառնություններ): Ծառայությունների ոլորտում զբաղվածությունը 1981 թվականի 52%-ից աճել է մինչև 80%՝ 2000 թվականին, մինչդեռ արդյունաբերության մեջ զբաղվածությունը նույն ժամանակահատվածում նվազել է 39%-ից մինչև 10%: Հոնկոնգի անցումը չինական ինքնիշխանությանը 1997 թվականին համընկել է ասիական ֆինանսական ճգնաժամի սկսվելու հետ, որը ծանր հարված է հասցրել տեղական տնտեսությանը: Ճգնաժամը ուղեկցվեց ֆոնդային շուկայի և անշարժ գույքի գների անկմամբ, ինչպես նաև վարկերի զանգվածային չվճարումներով, սակայն կառավարությունը կարողացել է կանխել Հոնկոնգի դոլարի արժեզրկումը:

### 21-րդ դար

Ճգնաժամը Հոնկոնգի տնտեսությունն ավելի սերտորեն կապեց մայրցամաքային Չինաստանի հետ, որը կարողացել էր խուսափել անկումից: Հոնկոնգի հաջորդ տնտեսական անկումը սկսվեց 2002 թվականին և պայմանավորված էր SARS համաճարակով: 2003 հուլիսին Չինաստանը և Հոնկոնգը ստորագրել են CEPA գործընկերության համաձայնագիրը, որը, հետագա փոփոխություններով հանդերձ, շատ էական ազդեցություն է ունեցել Հոնկոնգի տնտեսական զարգացման վրա: 2008 թվականի աշնանը տնտեսությունը տուժել է նոր ֆինանսական ճգնաժամից, որն ամենաշատն է հարվածել անշարժ գույքի շուկային և ֆինանսական ոլորտին: 2010–2011 թվականներին Հոնկոնգը հաստատեց աշխարհի ամենաարագ զարգացող տնտեսություններից մեկի կարգավիճակը ( 2010 թվականին աճը կազմել է 7.1%, իսկ 2011 թվականին՝ 5%): 2012 թվականին տնտեսական աճը դանդաղել է՝ տարվա առաջին կեսին կազմելով 0.9%: Ապրանքների արտահանման որոշակի լճացմանը չնայած, ծառայությունների արտահանումը, մասնավոր սպառումը, ներդրումային ծախսերը և մանրածախ վաճառքը շարունակեցին աճել: Գործարարությանը աջակցելու համար իշխանությունները ներդրեցին մի շարք հարկային արտոնություններ և արտոնություններ, ինչպես նաև միջոցներ ձեռնարկեցին առողջապահության, կրթության և առաջադեմ տեխնոլոգիաների ոլորտում գիտատեխնիկական հետազոտությունների ֆինանսավորումը պահպանելու համար:

2019 թվականի վերջին Հոնկոնգում գրանցված տեղական ընկերությունների ընդհանուր թիվը կազմել է մոտ 1.38 միլիոն, ինչը տարեկան մոտ 1.5%-ով պակաս է։ 2019 թվականին Հոնկոնգում գրանցվել է 124,741 նոր տեղական ընկերություն և 2,000 նոր ոչ տեղական ընկերություն (տարեկան աճ՝ 67.64%)։ 2019 թվականի վերջին Հոնկոնգում ոչ տեղական ընկերությունների ընդհանուր թիվը հասել է 12,496-ի, ինչը տարեկան աճ է կազմում 12.96%-ով։

Հիմնական տնտեսական ցուցանիշներ| Տարի | ՀՆԱ-ի աճ
% | ՀՆԱ,
միլիարդ ԱՄՆ դոլար | Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ,
ԱՄՆ դոլար | Առևտրային հաշվեկշիռ,
միլիարդ
Հոնկոնգյան դոլար !! Առևտրային հաշվեկշիռ
(ծառայություններ), միլիարդ Հոնկոնգյան դոլար | Կառավարության եկամուտներ, Հոնկոնգյան դոլար միլիարդ | Կառավարության ծախսեր, Հոնկոնգյան դոլար միլիարդ | Ինֆլյացիա | Գործազրկություն | Կուրս
Հոնկոնգյան դոլար |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1989 | 2,8 | 64,0 | 11 254 | 5,3 | 34,7 | 82,43 | 71,367 | 10,1 | 1,1 | 7,807 |
| 1990 | 3,2 | 71,7 | 12 578 | -5,3 | 32,7 | 89,524 | 85,557 | 9,8 | 1,3 | 7,801 |
| 1991 | 5,1 | 86,0 | 14 949 | -16,2 | 60,3 | 114,67 | 92,191 | 12,0 | 1,8 | 7,781 |
| 1992 | 6,3 | 100,7 | 17 324 | -33,5 | 75,1 | 135,311 | 113,332 | 9,4 | 2 | 7,741 |
| 1993 | 6,1 | 116,0 | 19 600 | -29,5 | 92,6 | 166,602 | 147,438 | 8,5 | 2 | 7,726 |
| 1994 | 5,4 | 131,5 | 21 702 | -84,4 | 101,4 | 174,998 | 164,155 | 8,1 | 1,9 | 7,738 |
| 1995 | 4,6 | 143,7 | 23 210 | -151,6 | 126,4 | 180,72 | 183,19 | 8,7 | 3,2 | 7,732 |
| 1996 | 4,5 | 154,1 | 23 767 | -141,9 | 125,3 | 208,358 | 182,68 | 6,0 | 2,8 | 7,736 |
| 1997 | 5 | 171,0 | 26 050 | -163,5 | 117,9 | 281,226 | 194,36 | 5,7 | 2,2 | 7,746 |
| 1998 | -5,3 | 162,6 | 24 467 | -84,8 | 98,7 | 216,115 | 239,356 | 2,6 | 4,7 | 7,746 |
| 1999 | 3,1 | 158,7 | 23 617 | -46,5 | 112,8 | 232,995 | 223,043 | -3,3 | 6,3 | 7,771 |
| 2000 | 10,5 | 163,2 | 24 016 | -88,7 | 148,5 | 222,86 | 234,21 | -2,8 | 5 | 7,796 |
| 2001 | 0,6 | 166,5 | 24 764 | -68,2 | 126,6 | 175,559 | 238,89 | -1,7 | 5,1 | 7,797 |
| 2002 | 1,8 | 163,7 | 24 121 | -39,4 | 145,3 | 177,489 | 239,177 | -3,2 | 7,3 | 7,798 |
| 2003 | 3,2 | 158,5 | 23 293 | -45,0 | 159 | 207,338 | 247,466 | -2,1 | 7,9 | 7,763 |
| 2004 | 8,6 | 165,8 | 24 096 | -72,5 | 187,1 | 263,591 | 242,235 | 0,0 | 6,8 | 7,774 |
| 2005 | 7,3 | 177,7 | 25 625 | -59,3 | 227,1 | 241,666 | 237,609 | 1,2 | 5,6 | 7,753 |
| 2006 | 7 | 189,9 | 27 697 | -109,0 | 277,2 | 288,014 | 229,413 | 1,7 | 4,8 | 7,775 |
| 2007 | 6,4 | 207,1 | 29 901 | -153,7 | 328,6 | 358,465 | 234,815 | 1,3 | 4 | 7,802 |
| 2008 | 2,3 | 215,4 | 30 866 | -180,1 | 352,1 | 316,562 | 315,112 | 3,6 | 3,6 | 7,751 |
| 2009 | -2,7 | 209,3 | 29 880 | -208,2 | 329,5 | 318,442 | 289,025 | 0,4 | 5,4 | 7,756 |
| 2010 | 6,8 | 225,0 | 31 835 | -333,8 | 438,4 | 374,761 | 313,49 | 2,7 | 4,4 | 7,775 |
| 2011 | 4,8 | 248,5 | 35 142 | -428,1 | 502,6 | 437,723 | 364,037 | 5,6 | 3,4 | 7,766 |
| 2012 | 1,7 | 262,6 | 36 708 | -524,6 | 547,7 | 442,15 | 377,324 | 3,6 | 3,3 | 7,751 |
| 2013 | 3,1 | 275,7 | 38 404 | -216,6 | 229,4 | 455,346 | 433,543 | 5,1 | 3,4 | 7,754 |
| 2014 | 2,8 | 291,5 | 40 316 | -250,9 | 255,6 | 478,668 | 405,871 | 5,6 | 3,3 | 7,756 |
| 2015 | 2,4 | 309,4 | 42 432 | -177,3 | 234,6 | 450,007 | 435,633 | 4,0 | 3,3 | 7,751 |
| 2016 | 2,1 | 320,9 | 43 737 | -129,7 | 186,7 | 573,125 | 462,052 | 2,8 | 3,4 | 7,754 |
| 2017 | 3,8 | 341,6 | 46 218 | -187,0 | 208,1 | 612,385 | 474,406 | 1,5 | 3,1 | 7,814 |
| 2018 | 2,8 | 361,7 | 48 542 | -253,0 | 246,9 | 599,774 | 531,825 | 2,7 | 2,8 | 7,834 |
| 2019 | -2,2 | 365,7 | 48 704 | -126,0 | 174,7 | 598,756 | 609,330 | 3,3 | 2,9 | 7,787 |
| 2020 | -6,1 | 349,4 | 46 707 | -46,8 | 99,1 | 562,798 | 820,385 | -0,5 | 5,8 | 7,753 |

## Համախառն ներքին արդյունք

1976-1996 թվականներին ՀՆԱ-ի տարեկան միջին աճը կազմել է 5.6%: 2009 թվականին Հոնկոնգի ՀՆԱ-ն կազմել է 208 միլիարդ դոլար (նախորդ տարվա համեմատ -2.6%), 2010 թվականին՝ 223.3 միլիարդ դոլար (+7.1%), 2011 թվականին՝ 243.2 միլիարդ դոլար (+5%): 1962 թվականից մինչև 1973 թվականի նավթային ճգնաժամը մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի միջին աճի տեմպը կազմել է տարեկան 6.5%: 2009 թվականին մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն կազմել է 29.8 հազար դոլար, 2010 թվականին՝ 31.8 հազար դոլար, 2011 թվականին՝ 34.4 հազար դոլար, 2012 թվականին՝ 34.5 հազար դոլար: 2009 թվականին գնաճի աճը կազմել է 0.5%, 2010 թվականին՝ 2.4%, 2011 թվականին՝ 5.3%։

2010 թվականին առևտուրը և լոգիստիկան կազմել են ՀՆԱ-ի 25.5%-ը, ֆինանսական ծառայությունները կազմել են 15.4%-ը, բիզնես ծառայությունները կազմել են 12.8%-ը, այլ ծառայությունները կազմել են 8.4%-ը (բժշկական և կրթական ծառայություններ, նորարարություն և տեխնոլոգիա, փորձարկման և հավաստագրման ծառայություններ, շրջակա միջավայրի պաշտպանություն), իսկ զբոսաշրջությունը՝ 4.4%-ը:

## Զբաղվածություն և սոցիալական ապահովություն

1982-1997 թվականներին գործազրկության միջին մակարդակը կազմել է 2.5%, սակայն 1998–2003 թվականներին այն աճել է մինչև 6% (ասիական ֆինանսական ճգնաժամի և SARS համաճարակի պատճառով): 2005 թվականին սեզոնային ճշգրտված գործազրկության մակարդակը կազմել է 5.6%, 2006 թվականին՝ 4.8%, 2007 թվականին՝ 4%, 2008 թվականին՝ 3.6%, 2009 թվականին՝ 5.4%, 2010 թվականին՝ 4.4%, 2011 թվականին՝ 3.4%, իսկ 2012 թվականի կեսերի դրությամբ՝ 3.2%: 2000 թվականին թերզբաղվածության մակարդակը կազմել է 2.8%, 2005 թվականին՝ 2.7%, իսկ 2010 թվականին՝ 2%: 2002 թվականի վերջի դրությամբ, ՓՄՁ-ները կազմել են Հոնկոնգի բոլոր ձեռնարկությունների 98%-ը՝ ապահովելով մասնավոր հատվածի զբաղվածության 60%-ը:

1980-ականների վերջին մեկ շնչի հաշվով եկամուտը կազմում էր մոտ 4000 դոլար: 2010 թվականի առաջին կեսին Հոնկոնգում աղքատության գծից ցածր ապրել է 1.26 միլիոն մարդ կամ ընդհանուր բնակչության 18.1%-ը: 2010 թվականին անվանական աշխատավարձի ինդեքսը (1992 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ՝ 100) կազմել է 161.3 (2005 թվականին՝ 146.4), իսկ իրական աշխատավարձի ինդեքսը՝ 121.7 (2005 թվականին՝ 115.3): 2011 թվականին Հոնկոնգի իշխանությունները վերջապես ընդունեցին օրինագիծ, որը ներմուծեց նվազագույն աշխատավարձի հայեցակարգը (այդ տարվա գարնան դրությամբ այն կազմում էր 28 Հոնկոնգյան դոլար կամ ժամում 3.60 ԱՄՆ դոլար): 2011 թվականին մանրածախ գները աճել են 5.3%-ով, իսկ 2012 թվականի առաջին կիսամյակում՝ 4.7%-ով:

2000-2010 թվականներին Հոնկոնգի բնակչությունը 6.665 միլիոնից աճել է մինչև 7.068 միլիոն, իսկ աշխատունակ տարիքի քաղաքացիների թիվը 3.374 միլիոնից աճել է մինչև 3.654 միլիոն (նվազել է ընդհանուր բնակչության 61.4%-ից մինչև 59.7%): 2012 թվականի վերջի դրությամբ աշխատունակ տարիքի քաղաքացիների թիվը կազմել է 3.796 միլիոն (ընդհանուր բնակչության 60.6%-ը), որոնցից 131,000-ը (կամ 3.4%-ը) գործազուրկ էին: 2010 թվականին արտահանման-ներմուծման գործողություններում և մեծածախ առևտրում աշխատել է 564.9 հազար մարդ (2000 թվականին՝ 576.1 հազար), սոցիալական ապահովագրության և սպառողական ծառայությունների ոլորտում՝ 432.8 հազար մարդ (2000 թվականին՝ 289.8 հազար), մասնագիտական և գործարար ծառայությունների ոլորտում՝ 314.3 հազար (2000 թվականին՝ 235.1 հազար), հյուրանոցային ոլորտում և հանրային սննդի ոլորտում՝ 255.3 հազար (2000 թվականին՝ 219.2 հազար), մանրածախ առևտրում՝ 248.3 հազար (2000 թվականին՝ 212.7 հազար), ֆինանսական և ապահովագրական ոլորտում՝ 196.4 հազար (2000 թվականին՝ 158.7 հազար), տրանսպորտում, պահեստավորման, փոստային և սուրհանդակային ծառայություններում՝ 161.5 հազար (2000 թվականին՝ 129.6 հազար), արդյունաբերության մեջ՝ 117.6 հազար մարդ (2000 թվականին): - 207.8 հազար), 112.5 հազար՝ անշարժ գույքի ոլորտում (2000 թվականին՝ 81.2 հազար), 88.9 հազար՝ հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում (2000 թվականին՝ 88.1 հազար), 55.4 հազար՝ շինարարության ոլորտում (2000 թվականին՝ 83.9 հազար): 2012 թվականի հունիսի դրությամբ, 817.8 հազար մարդ զբաղված էր մանրածախ և մեծածախ առևտրում, արտահանման-ներմուծման գործողություններում, 450.6 հազար՝ սոցիալական ապահովագրության և սպառողական ծառայությունների ոլորտում, 207 հազար՝ ֆինանսական և ապահովագրական ոլորտում, 166.7 հազար՝ տրանսպորտի, պահեստավորման, փոստային և սուրհանդակային ծառայությունների ոլորտում:

Արտասահմանից եկած միգրանտ աշխատողները գնալով ավելի կարևոր դեր են խաղում զբաղվածության գործում: Հարևան Գուանդուն նահանգից մարդիկ ավանդաբար աշխատում են նավահանգստում, ծառայությունների, կոմունալ ծառայությունների և շինարարության ցածր վարձատրվող աշխատանքներում: Հնդիկներն ու պակիստանցիները հիմնականում աշխատում են մանրածախ (հաճախ փողոցային) առևտրում, մինչդեռ Ֆիլիպիններից, Ինդոնեզիայից և Թաիլանդից եկած կանայք աշխատում են որպես աղախիններ, սպասուհիներ և մատուցողուհիներ:

Հոնկոնգում նվազագույն և միջին աշխատավարձերը զգալիորեն բարձր են, քան ՉԺՀ-ում: 2019 թվականի մայիսի 1-ի դրությամբ Հոնկոնգում ոչ ուղղակի օտարերկրյա ներդրումներ կատարող աշխատողների համար նվազագույն աշխատավարձը կազմել է ժամում 37.50 Հոնկոնգյան դոլար (ժամում 4.78 դոլար): 2023 թվականի մայիսի 1-ի դրությամբ Հոնկոնգում ոչ ուղղակի օտարերկրյա ներդրումներ կատարող աշխատողների համար նվազագույն աշխատավարձը ժամում 40.00 Հոնկոնգյան դոլար է (ժամում 5.12 դոլար):

## Ֆինանսներ

Հոնկոնգը Ասիայի ամենամեծ ֆինանսական կենտրոնն է և երրորդը՝ աշխարհում (Նյու Յորքից և Լոնդոնից հետո): Հոնկոնգի ֆինանսական հատվածը համաշխարհային նշանակություն ունի այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են սկզբնական հանրային առաջարկները (IPO), ապահովագրությունը, բանկային գործունեությունը և մասնավոր կապիտալը (Հոնկոնգը Ասիայի երկրորդ խոշորագույն մասնավոր կապիտալի կենտրոնն է՝ կազմելով շուկայի 18%-ը): Հոնկոնգը նաև Ասիայում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների երկրորդ ամենամեծ աղբյուրն է՝ Ճապոնիայից հետո, և Ասիայում արտասահմանյան ուղղակի ներդրումների երկրորդ ամենամեծ ստացողն է՝ մայրցամաքային Չինաստանից հետո: Հոնկոնգը նաև ոսկու և արժույթի հիմնական մատակարարն է Չինաստանի համար (Հոնկոնգը կազմում է համաշխարհային արտարժույթի շուկայի շրջանառության 5%-ը):

### Հարկում

2014 թվականի դրությամբ Հոնկոնգը աշխարհում զբաղեցնում է 3-րդ տեղը՝ բիզնես վարելու հեշտության առումով: Հոնկոնգը նաև աշխարհում 5-րդ տեղում է հարկային համակարգերի առումով: Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ Հոնկոնգը գանձում է երեք հարկ՝ 17.6% կորպորատիվ եկամտային հարկ, 5.1% աշխատանքային հարկ և 0.1% այլ հարկեր: Ընդհանուր հարկային դրույքաչափը կազմում է 22.8%:

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Chai, Joseph C.H. & Kueh, Y.Y. & Tisdell, Clement Allan* China and the Asia Pacific: Economy. — New York: Nova Science Publishers, 1997. — 361 с. — ISBN 1-56072-523-0
* *Chiu, Stephen & Lui, Tai-lok* Hong Kong: Becoming a Chinese Global City. — New York, NY: Routledge, 2009. — 184 с. — ISBN 0-415-22011-4
* *Cohen, Warren I. & Li, Zhao* Hong Kong under Chinese Rule: The Economic and Political Implications of Reversion. — Cambridge, UK: Cambridge University Press, 1997. — 259 с. — ISBN 0-521-62761-3
* *Dodsworth, John & Mihaljek, Dubravko* Hong Kong, China: Growth, Structural Change, and Economic Stability During the Transition. — Washington, DC: International Monetary Fund, 1997. — 95 с. — ISBN 1-55775-672-4
* *Faure, David & Lee, Pui-tak* Documentary History of Hong Kong: Economy. — Hong Kong: Hong Kong University Press, 2004. — 363 с. — ISBN 962-209-616-6
* *Goodstadt, Leo F.* Profits, Politics and Panics: Hong Kong's Banks and the Making of a Miracle Economy, 1935-1985. — Hong Kong: Hong Kong University Press, 2007. — 311 с. — ISBN 978-962-209-896-1
* *Jao, Y.C.* The Asian Financial Crisis and the Ordeal of Hong Kong. — Greenwood Publishing Group, 2001. — 223 с. — ISBN 1-56720-447-3
* *Kwong, Kai-Sun* Tourism and the Hong Kong Economy. — Hong Kong: City University of Hong Kong Press, 1997. — 146 с. — ISBN 962-937-009-3
* *Ngo, Tak-Wing* Hong Kong's History: State and Society Under Colonial Rule. — London: Routledge, 1999. — 205 с. — ISBN 0-415-20868-8
* *Prasad, Eswar* Hong Kong SAR: Meeting the Challenges of Integration with the Mainland. — Washington, DC: International Monetary Fund, 2004. — 56 с. — ISBN 1-58906-294-9
* *Staley, Samuel R.* Planning Rules & Urban Economic Performance: The Case of Hong Kong. — Hong Kong: Chinese University Press, 1994. — 169 с. — ISBN 962-201-632-4
* *Tsang, Steve* A Modern History of Hong Kong. — London — New York: I.B.Tauris, 2007. — 334 с. — ISBN 978-1-84511-419-0
* *Yeung, Yue-man* The First Decade: The Hong Kong SAR in Retrospective and Introspective Perspectives. — Hong Kong: Chinese University Press, 2007. — 413 с. — ISBN 978-962-996-357-6
* World and Its Peoples:China and Mongolia. Part II. — New York: Marshall Cavendish, 2008. — 286 с. — ISBN 978-0-7614-7632-0
* *Иванов П.М.* Гонконг. История и современность. — Москва: «Наука» Главная редакция восточной литературы, 1990. — 278 с. — ISBN 5-02-016958-7
* Страны мира. Краткий политико-экономический справочник. — Москва: «Политиздат», 1989. — 496 с. — ISBN 5-250-00479-2

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հոնկոնգի տնտեսություն» հոդվածին։ |