# Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր** գերմ.՝ Johann Gottfried Herder |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | օգոստոսի 25, 1744(1744-08-25)[…] Մորոնգ, Պրուսիայի թագավորություն |
| Մահացել է | դեկտեմբերի 18, 1803(1803-12-18)[…] (59 տարեկան) Վայմար, Սաքսեն-Վայմար, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն |
| Գերեզման | St. Peter und Paul |
| Քաղաքացիություն |  Պրուսիայի թագավորություն |
| Դավանանք | լյութերականություն |
| Ուղղություն | Լուսավորության դարաշրջան և Ռոմանտիկ ազգայնականություն |
| Մասնագիտություն | փիլիսոփա, աստվածաբան, բանաստեղծ, թարգմանիչ, գրող, գրական քննադատ, գրականագետ, հրապարակախոս, գեղագետ, Դասղեկ և superintendent |
| Գործունեության ոլորտ | գիտակցության փիլիսոփայություն, լեզվի փիլիսոփայություն և քաղաքական փիլիսոփայություն |
| Պաշտոն(ներ) | պաստոր և superintendent? |
| Անդամակցություն | Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և իլյումինատներ |
| Ալմա մատեր | Քյոնիգսբերգի համալսարան |
| Տիրապետում է լեզուներին | գերմաներեն |
| Ազդվել է | Իմանուիլ Կանտ, Բենեդիկտ Սպինոզա, Ջորդանո Բրունո, Լայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ և Johann Georg Hamann? |
| Ամուսին(ներ) | Caroline Herder? |
| Երեխա(ներ) | Siegmund August Wolfgang von Herder?, Կառլ Ադելբերտ ֆոն Հերդեր, Լուիզա Շտիխլինգ, Էմիլ Գոթֆրիդ ֆոն Հերդեր, Gottfried von Herder?, Rinaldo von Herder? և Wilhelm Ludwig Ernst von Herder? |
| Հայր | Gottfried Herder? |
| Մայր | Anna Elisabeth Herder? |
|
Ներշնչվել է[ցույց տալ]

Իմանուիլ Կանտ, Բենեդիկտ Սպինոզա, Ջորդանո Բրունո, Լայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ և Johann Georg Hamann? |
|  Johann Gottfried Herder Վիքիպահեստում |

**Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր** (գերմ.՝ Johann Gottfried Herder, օգոստոսի 25, 1744(1744-08-25)[…], Մորոնգ, Պրուսիայի թագավորություն - դեկտեմբերի 18, 1803(1803-12-18)[…], Վայմար, Սաքսեն-Վայմար, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն), գերմանացի փիլիսոփա, գրող, լուսավորիչ։ Նրա «Գաղափարներ մարդկության պատմության փիլիսոփայության շուրջ» (մաս 1-4, 1784-1791 թվականներ) երկը համակված է այն գաղափարով, որ մարդկային պատմության ամեն մի դարաշրջան յուրահատուկ է։ Հերդերը ընդգծում է տարբեր ժողովուրդների, մասնավորապես՝ հարավ-սլավոնական ժողովուրդների հոգևոր մշակույթի յուրահատկությունը։ Այստեղ Հերդերը խոսում է նաև հայերի ու Հայաստանի մասին։ Հայերենը համարելով «հնադարյան հրաշալի լեզու»՝ նա նշում է, որ այդ լեզուն կրող ժողովրդի երկիրը դարեր շարունակ ասպատակել են պարսիկները, հռոմեացիները, թուրքերը և ուրիշներ, որոնք խոչընդոտել են նրան՝ կառուցելու «գիտության ու պետության իր շենքը»։ Հերդերը մարդկության զարգացման բարձրագույն սկզբունքը համարել է մարդկայնության, այսինքն՝ բանականության ու արդարության իրականացումը («Նամակներ մարդկայնությունը խրախուսելու մասին», 1794-1797 թվականներ)։ Մարդասիրությունը դիտելով որպես մարդուն բնորոշ սկզբունք, որն ի սկզբանե հատուկ է նրան և բնութագրում է նրա էությունը, Հերդերը այդ կապակցությամբ մարդուն օրգանական աշխարհում դիտում է որպես «բնության առաջին ազատարձակի», որը երկակի ծագում ունի՝ բնական ու հոգևոր։ Գրել է «Գերմանական նորագույն գրականության մասին։ «Պատառիկներ» (1766-1768 թվականներ), «Քննադատական թավուտներ» (1769 թվական), «Հին և նոր ժամանակներում ժոդովուրդների բարքերի վրա բանաստեղծական արվեստի ազդեցության մասին» (1781 թվական) և այլ աշխատություններ։ «Ուսումնասիրություն լեզվի ծագման մասին» (1772 թվական), «Շեքսպիր» և «Հատված Օսիանի ու հին ժողովուրդների երգերի վերաբերյալ նամակագրությունից» (1773 թվական) գործերում Հերդերը ստեղծեց ժողովրդական պոեզիայի տեսությունը, որը դարձավ «Գրոհի և փոթորկի» գրական մանիֆեստը։

## Ծանոթագրություններ

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր հոդվածին

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յոհան Գոթֆրիդ Հերդեր» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 377)։*  |