# Օֆշորինգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Օֆշորինգ,** բիզնես գործընթացների տեղափոխում մի երկրից մյուսը, սովորաբար գործառնական գործընթացներ, ինչպիսիք են արտադրությունը կամ օժանդակ գործընթացները, օրինակ՝ հաշվապահություն: Սա սովորաբար վերաբերում է ձեռնարկության բիզնեսին, չնայած պետական կառավարությունները նույնպես կարող են դիմել օֆշորինգի: Վերջերս տեխնիկական և վարչական ծառայությունները տեղափոխվել են օֆշորներ:

Օֆշորինգը չի ենթադրում և չի բացառում մեկ այլ ձեռնարկության պատասխանատվության ենթարկելը բիզնես գործընթացի համար: Այսպիսով, օֆշորինգը չպետք է շփոթել աութսորսինգի հետ, ինչը ենթադրում է, որ մի ընկերություն վստահում է իր գործունեության որոշ հատվածը մյուսին: Գործնականում այս հասկացությունները կարող են փոխկապակցված լինել, օրինակ՝ օֆշորային աութսորսինգը, և կարող են կիրառվել անհատապես կամ համատեղ, մասամբ կամ ամբողջությամբ փոփոխվել, ինչպես նկարագրված է այնպիսի տերմիններով, ինչպիսիք են վերականգնումը, ներդրումը և ապահովագրումը:

Ներքին օֆշորինգն այն է, երբ օֆշորային աշխատանքն իրականացվում է ներքին (գերի) առաքման մոդելի միջոցով:

Ներառված են դուստր ձեռնարկությունների կամ սերտորեն կապված այլ մատակարարների ներմուծման ծառայություններ, մինչդեռ միջանկյալ ապրանքները, ինչպիսիք են մասամբ հագեցած մեքենաները կամ համակարգիչները, կարող են բացակայել:

## Օֆշորինգի խթաններ

Ծախսերի իջեցումը և շահութաբերության բարձրացումը հաճախ օֆշորինգի դրդապատճառ են: Տնտեսագետներն այն անվանում են «աշխատանքային արբիտրաժ»: Վերջերս օֆշորինգի խթանները ներառում են նաև արտերկրում որակավորված անձնակազմի հասանելիություն, մասնավորապես տեխնիկական ոլորտներում, և շուկա մուտք գործելու ժամկետի կրճատում:

Աշխատատեղերը ավելացվում են ապրանքներ կամ ծառայություններ մատուցող երկրում և հանվում են աշխատուժի ավելի բարձր արժեք ունեցող երկրից: Գործազուրկների սոցիալական ապահովության Ավելացված ծախսերը կարող են ծածկվել բարձր արժեք ունեցող երկրի կառավարության (հարկատուների) կամ օֆշորային ընկերության կողմից: Քաղաքականության պատճառով Եվրոպան բախվել է ավելի քիչ օֆշորների, քան Միացյալ Նահանգները, որը մեծ ծախսեր է կատարել կորպորացիաների և մշակութային խոչընդոտների վրա։

### Չափանիշ

Որոշ չափանիշներ, որոնց վրա կարելի է աշխատանք գտնել օֆշորային գոտում․

* Ծագման երկրների և օֆշորային գոտու միջև աշխատավարձի զգալի տարբերություն
* Հեռահար աշխատանքի հնարավորություն

* Աշխատանքի փոխանցում համացանցի միջոցով

* Կրկնվող աշխատանք

## Վարիացիաներ

### Օֆշորային աութսորսինգ

Միևնույն երկրում ենթակապալառու պայմանագրերի կնքումը համարվում է աութսորսինգ, բայց ոչ փոխանցում արտաքին շուկաներ: Ձեռնարկության ներքին ստորաբաժանման տեղափոխումը մի երկրից մյուսը կլինի փոխանցում արտաքին շուկաներ կամ ֆիզիկական վերակազմավորում, բայց ոչ աութսորսինգ: Ձեռնարկությունը, որը բիզնեսի ստորաբաժանումը ենթակապալառու է դարձնում այլ երկրի մեկ այլ ձեռնարկության, կլինի և՛ աութսորսինգ, և՛ օֆշորինգ, և՛ օֆշորային աութսորսինգ:

Օֆշորային աութսորսինգի տեսակները ներառում են․

* Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների աութսորսինգը, որը կապված է տեխնոլոգիայի կամ համացանցի հետ, ինչպիսին է համակարգչային ծրագրավորումը:

* Բիզնես գործընթացների աութսորսինգը, որը ենթադրում է պայմանագրով գործառնական գործառույթների փոխանցում երրորդ կողմի ծառայություններ մատուցողին:

* Օֆշորային ծրագրային ապահովման մշակում։

* Գիտելիքների մշակման գործընթացի աութսորսինգ, որը ենթադրում է կամ պահանջում է ավելի առաջադեմ տեխնիկական հմտություններ և իրավասության ավելի բարձր մակարդակ:

* Հաճախորդների աջակցության աութսորսինգ, որը ներառում է հաճախորդների սպասարկման գործառույթների պատվիրակումը զանգերի օֆշորային կենտրոններին կամ ծառայություններ մատուցողներին՝ հարցումները, բողոքները և օգնությունը կարգավորելու համար:

* Հավաքագրման գործընթացի աութսորսինգը, որը կադրային որոշում է, որի ընթացքում ձեռնարկությունը հավաքագրումը ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն փոխանցում է արտաքին մատակարարին: Ձեռնարկությունները կարող են մատուցել ինչպես առանձին ծառայություն, այնպես էլ ծառայությունների ամբողջ շարք:

### Նիրշորինգ

Նիրշորինգը օֆշորինգի մի ձև է, որտեղ մի երկիր մեկ այլ երկրին համեմատաբար ավելի մոտ է, օրինակ՝ ընդհանուր սահման ունի:

Հարևանությունը հանգեցնում է պոտենցիալ շահավետ նմանությունների, ինչպիսիք են ժամանակային (ժամային գոտին), մշակութային, սոցիալական, լեզվական, տնտեսական, քաղաքական կամ պատմական կապերը:

Համաձայն 1913 թվականին «Նյու Յորք Թայմս»-ի հրապարակված «Լավագույն քաղաքականությունը մատակարարման մոտակա աղբյուրների նկատմամբ» հոդվածի՝ այն ժամանակ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած էր «արտադրության ծախսերի» վրա։ Թեև հաշվի են առնվել տրանսպորտային ծախսերը, նրանք չեն ընտրել հետևյալների միջև․

* ծախսվող նյութերի տեղափոխում արտադրության վայր,
* պատրաստի արտադրանքի տեղափոխում վաճառքի վայր,
* աշխատուժի արժեքը և մատչելիությունը։

«Նիրշորինգ» տերմինը գալիս է «օֆշորինգ» բառից: Աութսորսային թիմի աշխատակիցները չեն հանդիսանում այն ձեռնարկության աշխատակիցները, որոնց համար կատարվում է աշխատանքը:

Նիրշորինգը կարող է ներգրավել բիզնես ռազմավարություն, որի նպատակն է գործարքներ տեղադրել այն վայրերում, որտեղ ապրանքը վաճառվում է: Սա հակադրվում է զարգացող երկրներում ցածր վարձատրվող արտադրական գործառնությունների օգտագործմանը և արտադրանքը հետ ուղարկելուն մի երկիր, որը աշխատանքը տեղափոխել է ծայրամաս:

Նիրշորային աութսորսինգում աշխատանքն իրականացվում է արտաքին ընկերության կողմից, այլ ոչ թե ներքին ուժերի, բայց, ի տարբերություն սովորական օֆշորային աութսորսինգի, աշխատանքն իրականացվում է ընկերության կենտրոնակայանի և դրա նպատակային շուկայի մոտակայքում:

Նիրշորինգը հաճախ օգտագործվում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) գործընթացների համար, ինչպիսիք են հավելվածների մշակումը, սպասարկումը և փորձարկումը:

Եվրոպայում աութսորսային հարաբերությունները ձևավորվում են եվրոպական խոշոր երկրների հաճախորդների և փոքր եվրոպական երկրների տարբեր ծառայություններ մատուցողների միջև: Գրավչությունն ավելի էժան հմուտ աշխատուժի և ավելի քիչ կոշտ կարգավորող դաշտի մեջ է, բայց, որ հատկապես կարևոր է, դրանք ապահովում են ավելի արդյունավետ ամենօրյա ֆիզիկական վերահսկողություն: Դա նշանակում է, որ պետք է ավելի շատ ժամանակ ծախսել աշխատանքի վրա: Այս երկրները նաև ամուր մշակութային կապեր ունեն Եվրոպայի ամենամեծ տնտեսական կենտրոնների հետ, քանի որ դրանք ԵՄ մաս են կազմում: Օրինակ, 2020 թվականի դրությամբ Պորտուգալիան համարվում է աութսորսինգի ամենատարածված ուղղությունը, քանի որ այնպիսի խոշոր ընկերություններ, ինչպիսիք են «Մերսեդես»-ը, «Գուգլ»-ը, «Jaguar»-ը, «Sky News»-ը, «Natixis»-ը և «BNP Paribas»-ը, բացում են զարգացման կենտրոններ Լիսաբոնում և Պորտո Նովոյում, որտեղ աշխատուժի ծախսերն ավելի ցածր են, տաղանդավոր մարդիկ գալիս են գերազանց համալսարաններից, կա հմտությունների առկայություն և GMT ժամային գոտի (նույնը, ինչ Լոնդոնում)։

ԱՄՆ հաճախորդների գտնվում են այնպիսի երկրների նիրշորային համակարգերի մոտ, ինչպիսիք են Կանադան, Մեքսիկան և Կենտրոնական և Հարավային Ամերիկայի երկրները:

#### Նիրշորերի պատճառները

##### Մշակույթ

Մշակութային համապատասխանությունը բիզնեսին հաճախ ավելի հեշտ է ձեռք բերել մատակարարների սերտ որոնման միջոցով՝ կապված այն մշակույթների միջև նմանության առկայության հետ, որտեղ գտնվում է բիզնեսը և որտեղ մատուցվում են ենթապայմանագրային ծառայություններ, ներառյալ, օրինակ, այդ մշակույթում օգտագործվող լեզվի իմացությունը:

##### Հաղորդակցություն

Ժամանակային գոտիների հետ կապված սահմանափակումները կարող են բարդացնել հաղորդակցությունը։ Խնդրի լուծումը մատակարարներին գտնելն է կամ ռեսուրսները կիսելը: Անգլերենի իմացությունը նիրշորային և ՏՏ ծառայությունների անկյունաքարն է: Համալսարանների, արդյունաբերության և կառավարության համագործակցությունն աստիճանաբար բերում է իրավիճակի բարելավման: Մոտիկությունը նաև հեշտացնում է դեմ առ դեմ շփումը կանոնավոր կերպով և ըստ անհրաժեշտության։

##### Այլ առավելություններ

Ծրագրային ապահովման մշակման բացակայությունը հիմնականում պայմանավորված է ճկունությամբ, երբ խոսքը վերաբերում է բարձրակարգ կամ ցածր մասշտաբի թիմերին կամ ցածրարժեք, բայց որակյալ ծրագրավորողներ ունենալուն: Նիրշորային կենտրոնների, կոլեկտիվ օգտագործման կենտրոնների և բիզնես գործընթացների աութսորսինգի ժողովրդականությունն աճել է, քանի որ օֆշորային աութսորսինգը համարվում էր համեմատաբար պակաս արժեքավոր: Վերջերս ընկերությունները ուսումնասիրել են նիրշորինգը որպես գործառնական և մատակարարման շղթայի թերությունների հետ կապված ռիսկերի նվազեցման ռազմավարություն, որոնք հայտնաբերվել են Քովիդ-19 համավարակի հետ կապված համաշխարհային ճգնաժամի ընթացքում, երբ օֆշորային ձեռնարկությունները հանկարծակի փակվել են և ներդրվել է կարանտինային սահմանափակումներ, ինչը նրանց խանգարել է իրականացնել ամենօրյա բիզնես գործառնություններ:

Օֆշորինգի բարդությունները պայմանավորված են լեզվական և մշակութային տարբերություններով, ճանապարհորդության հեռավորություններով, աշխատանքային օրվա և ժամային գոտիների անհամապատասխանությամբ, ինչպես նաև վստահելի և երկարաժամկետ հարաբերություններ հաստատելու համար ավելի շատ ջանքեր գործադրելու անհրաժեշտությամբ: Նիրշորային համակարգում գործող շատ մատակարարողներ փորձել են շրջանցել հաղորդակցության և նախագծերի կառավարման խոչընդոտները՝ մշակելով կազմակերպությունների միավորման նոր եղանակներ: Արդյունքում, ստեղծվել են այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են հեռավոր ապահովագրումը, որոնք հաճախորդներին ավելի շատ վերահսկողություն են տալիս իրենց սեփական նախագծերը կառավարելու հարցում: Ռեսուրսների փոխանակումը դեռևս չի հաղթահարել բոլոր խոչընդոտները, բայց մտերմությունը կազմակերպություններին թույլ է տալիս ավելի ճկուն կառուցել:

### Արտադրության օֆշորինգ

Արտադրության արտերկիր դուրս բերելը, որը հայտնի է նաև որպես հաստատված արտադրանքի ֆիզիկական վերակազմավորում, ենթադրում է ֆիզիկական արտադրական գործընթացների տեղափոխում արտերկիր, սովորաբար ավելի էժան տարածք կամ ավելի քիչ կարգավորող սահմանափակումներով:

Ֆիզիկական վերակազմավորումը սկսվել է այն բանից հետո, երբ հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի համաձայնագիրը արտադրողներին ավելի է հեշտացրել արտադրական հզորությունները ԱՄՆ-ից Մեքսիկա տեղափոխելը:

Ավելի ուշ միտումը տարածվել է Չինաստանի վրա, որն առաջարկել է էժան գներ՝ շատ ցածր աշխատավարձի դրույքաչափերով, աշխատողների իրավունքների մասին մի քանի օրենքներով, ԱՄՆ դոլարի հետ կապված ֆիքսված արժույթով, էժան վարկեր, էժան հողեր և նոր ընկերությունների համար գործարաններ, քիչ բնապահպանական կանոնակարգեր և հսկայական մասշտաբի տնտեսություն, որը հիմնված է մեկ տեսակի արտադրանքի արտադրությամբ զբաղվող ավելի քան մեկ միլիոն բնակչություն ունեցող քաղաքների վրա: Այնուամենայնիվ, շատ ընկերություններ դժկամությամբ են տեղափոխում առաջադեմ բարձր ավելացված արժեքի արտադրանքի արտադրությունը Չինաստան՝ մտավոր սեփականության մասին օրենքների թույլ պահպանման պատճառով:

### ՏՏ ծառայությունների օֆշորինգ

Օֆշորինգի աճը պայմանավորված էր 1990-ական թվականների վերջին հեռահաղորդակցության և համացանցի տարածումից հետո հուսալի և էժան հաղորդակցական ենթակառուցվածքների առկայությամբ:

Աշխատատեղերի զգալի մասը տեղափոխվել է արտաքին ընկերություններ և օֆշորային աութսորսինգ։

### Ռիշորինգ

Ռիշորինգը, որը նաև հայտնի է որպես օնշորինգ, բեքշորինգ կամ ինշորինգ, օֆշորացման հետ կապված փոփոխությունները չեղարկելու գործողություն է՝ արտերկրում տեղափոխված բիզնես գործընթացի տեղափոխումը դեպի սկզբնական երկիր։

Լանկաստերի համալսարանի սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր Ջոն Ուրին ասում էր, որ եկամուտները թաքցնելը, հարկումից խուսափելը և աշխատանքի, ֆինանսների, զվարճանքի, թափոնների, էներգիայի և անվտանգության վերաբերյալ օրենսդրության պահպանումից խուսափելը կարող են լուրջ մարտահրավեր լինել ժողովրդավարական կառավարությունների և սովորական քաղաքացիների համար, որոնք կարող են տուժել չկարգավորված օֆշորային գործունեությունից: Նա նաև ասում է, որ «օֆշորային գործունեությունը կարող է ազդել այն բանի վրա, թե ինչպես են նրանք աշխատում»: Բացի այդ, տրանսպորտային ծախսերի աճը կարող է հանգեցնել սպառման վայրին մոտ արտադրության ավելի ծախսարդյունավետ լինելուն, հատկապես, քանի որ զարգանում են նոր տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են հավելանյութերի արտադրությունը:

2019 թվականի Համաշխարհային բանկի համաշխարհային զարգացման զեկույցը, որը կենտրոնանում է աշխատանքային ոլորտի ապագայի վրա, ուսումնասիրում է ավտոմատացման ներուժը, որը կարող է խրախուսել ընկերություններին վերակառուցել արտադրությունը՝ նվազեցնելով աշխատուժի դերը գործընթացում, և առաջարկում է առաջարկություններ այն մասին, թե ինչպես կարող են կառավարությունները արձագանքել:

Նմանատիպ շարժում կարելի է տեսնել ռոբոտային գործընթացների ավտոմատացման ոլորտում, որը կոչվում է ֆրենդշորինգ և հիմնված է արհեստական բանականության վրա, որտեղ տեխնոլոգիայի զարգացումը մասամբ վերացնում է ընդհանուր ծառայությունների մատուցման կրկնվող աշխատանքները ավելի ցածր ծախսեր ունեցող երկրներ տեղափոխելու խթանը:

## Պրակտիկա

### Նշանակումներ

2001 թվականին՝ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությանը անդամակցելուց հետո, Չինաստանի ժողովրդական հանրապետությունը դարձել է հանրաճանաչ վայր՝ արտադրությունը օֆշորներ բերելու համար: Գործունեության մեկ այլ կարևոր ոլորտ է դարձել ծրագրային ապահովման արդյունաբերությունը՝ որպես գլոբալ ծրագրային ապահովման մշակման և գլոբալ տեղեկատվական համակարգերի մաս: Այն բանից հետո, երբ հեռահաղորդակցության ոլորտում տեխնոլոգիական առաջընթացն ընդլայնել է ծառայությունների առևտրի հնարավորությունները, Հնդկաստանը դարձել է այդպիսի օֆշորինգի հիմնական վայրերից մեկը՝ չնայած ներկայումս աշխարհի շատ շրջաններ դառնում են օֆշորային:

### Միացյալ Նահանգներ

1980-ական թվականներից ամերիկյան ընկերությունները արտադրությունը տեղափոխում են օֆշորներ և այն աութսորսինգ են անում այնպիսի էժան երկրների, ինչպիսիք են Հնդկաստանը, Չինաստանը, Մալայզիան, Պակիստանը և Վիետնամը:

#### Կառավարության արձագանքը

«SelectUSA» ծրագիրը, որը ստեղծվել է 2011 թվականին նախագահ Բարաք Օբամայի կողմից, դարձել է ԱՄՆ-ում ներդրումների խթանման առաջին դաշնային ծրագիրը՝ նահանգների հետ համագործակցությամբ: Այս ծրագիրը և կայքը օգնում են ընկերություններին միանալ դաշնային, նահանգային և տեղական մակարդակներում առկա ռեսուրսներին: 2012 թվականի հունվարին նախագահ Օբաման Սպիտակ տան «Ամերիկայում նոր աշխատատեղերի որոնում» ֆորումում հանդես է եկել «Ներդրումներ Ամերիկայում» գործողության կոչով:

#### Հաջողակ պատմություններ

3դ տպագրության տեխնոլոգիայի առաջընթացը արտադրողներին մոտեցրել է իրենց հաճախորդներին:

Եղել են մի քանի շատ հաջող ընկերության պատմություններ: Շատ դեպքերում ստեղծվել կամ վերականգնվել են հարյուրավոր, եթե ոչ հազարավոր աշխատատեղեր: «Սթարբաքս»-ի դեպքում, 2012 թվականին դա փրկել է ամերիկյան «Mug and Stein» ընկերությունը՝ Օհայո նահանգի արևելյան Լիվերպուլ քաղաքում սնանկացումից:

#### Ձախողումից խուսափում

Որոշ դեպքերում վերապրոֆիլավորումը հաջողություն չի ունեցել։ Օթս Էլեվեյթորի վերափոխման ջանքերը ձախողվել են: Oթսն ասել է, որ հաշվի չի առել նոր վայր տեղափոխվելու հետևանքները և փորձել է միանգամից շատ բան անել, ներառյալ մատակարարման շղթայի ծրագրային ապահովման ներդրումը: Դա այնքան էլ հազվագյուտ վերականգնման սցենար չէր: Արտադրությունը Միացյալ Նահանգներ վերադարձնելն այնքան էլ հեշտ չէ, և ընկերությունները պետք է բազմաթիվ վերլուծություններ կատարեն՝ վերակազմակերպման ծախսերն ու իրագործելիությունը որոշելու համար: Որոշ ընկերություններ զբաղվում են վերականգնմամբ՝ ներգրավելով իրենց սեփական անձնակազմը։ Բայց վերակազմակերպման նախագծերը բարդ են և ներառում են նախագծում, շուկայավարում, արտադրություն, ֆինանսներ և գնումներ: Բացի այդ, կան անշարժ գույքի հետ կապված խնդիրներ, պետական խթաններ և վերապատրաստման պահանջներ, որոնք պահանջում են հասարակության ներգրավում: Այս նախագծերին օգնելու համար ընկերությունները հաճախ դիմում են խորհրդատուների, որոնք մասնագիտանում են վերականգնման ոլորտում:

### Միացյալ Թագավորություն

Միացյալ Թագավորությունում ընկերությունները որպես վաճառքի եզակի կետ օգտագործել են տեղական զանգերի կենտրոնների վերաբացումը: 2014 թվականին «RSA Insurance Group»-ն ավարտել է զանգերի կենտրոնների տեղափոխումը Մեծ Բրիտանիա։ Հնդկաստանում զանգերի կենտրոնի արդյունաբերությունը տուժել է վերակազմավորումից, քանի որ այնպիսի ընկերություններ, ինչպիսիք են «British Telecom»-ը, «Santander UK»-ը և «Aviva»-ն, հայտարարել են, որ գործողությունները հետ են բերում Մեծ Բրիտանիա՝ տնտեսությունը խթանելու և հաճախորդների գոհունակությունը վերականգնելու համար:

### R&D օֆշորինգ

Արտադրանքի նախագծման, հետազոտության և զարգացման (R&D) գործընթացը համեմատաբար դժվար է օֆշորային ընկերությունների համար, քանի որ «R&D»-ն, որն ուղղված է արտադրանքի կատարելագործմանը և նոր հենանիշային նմուշների ստեղծմանը, պահանջում է ավելի բարձր մակարդակի որակավորում, որը կապված չէ էժան աշխատուժի հետ:

#### Մտավոր սեփականության փոխանցում

Կա փոխկապակցվածություն օֆշորինգի և արտոնագրային համակարգի արդյունավետության միջև: Ուժեղ արտոնագրային համակարգում աշխատող ընկերությունները չեն վախենում աշխատանքը արտերկիր տեղափոխել, քանի որ դրանց արդյունքները կմնան իրենց սեփականությունը։ Ընդհակառակը, թույլ արտոնագրային համակարգեր ունեցող երկրներում ընկերություններն ավելի շատ վախենում են օտարերկրյա մատակարարներից կամ աշխատողներից մտավոր սեփականության գողությունից և, հետևաբար, ավելի քիչ հավանական է, որ այն տեղափոխեն օֆշորներ:

Օֆշորինգը հաճախ հնարավոր է դառնում օֆշորային կայք արժեքավոր տեղեկատվություն փոխանցելու միջոցով: Նման տեղեկատվությունն ու վերապատրաստումը թույլ են տալիս հեռավոր աշխատակիցներին ստանալ արդյունքներ, որոնք համեմատելի են ներքին աշխատակիցների կողմից նախկինում ձեռք բերված արդյունքների հետ: Երբ այդպիսի փոխանցումը ներառում է պաշտպանված նյութեր, ինչպիսիք են գաղտնի փաստաթղթերը և առևտրային գաղտնիքները, որոնք պաշտպանված են չբացահայտման պայմանագրերով, մտավոր սեփականությունը փոխանցվում կամ արտահանվում է: Նման արտահանման փաստաթղթավորումը և գնահատումը բավականին բարդ են, բայց դրանք պետք է հաշվի առնել, քանի որ դրանք ներառում են ապրանքներ, որոնք կարող են կարգավորվել կամ հարկվել:

## Քննարկում

Արտասահմանյան մասնաճյուղեր տեղափոխելը վիճահարույց հարց էր, որը բուռն քննարկում է առաջացրել տնտեսագետների շրջանում: Աշխատատեղերը տեղափոխվում են նպատակակետ երկիր, իսկ ապրանքներն ու ծառայությունները նվազում են ծագման երկրում:

Մյուս կողմից, զարգացած երկրներում աշխատատեղերի կորուստը և աշխատավարձերի նվազումը հակազդեցություն են առաջացրել։ Ցածր աշխատավարձ ունեցող երկրների հետ ազատ առևտուրը շահեկան է դառնում շատ աշխատողների համար, որոնք աշխատանք են գտնում օֆշորներում կամ բախվում են աշխատավարձի լճացման:

Կառավարությունների և նրանց Կենտրոնական բանկերի արժութային մանիպուլյացիաները հանգեցնում են աշխատուժի ծախսերի տարբերությունների: 2002 թվականի մայիսի 1-ին տնտեսագետ և նախկին դեսպան Էռնեստ Հ. Պրեգը Սենատի բանկային, բնակարանային և քաղաքային հարցերով հանձնաժողովում հանդես է եկել վկայությամբ, որ Չինաստանը, օրինակ, իր արժույթը կապում է դոլարի հետ թերագնահատված արժեքով՝ խախտելով Արժույթի միջազգային հիմնադրամի համաձայնագրի 6-րդ հոդվածը, որում ասվում է, որ ոչ մի երկիր չպետք է շահարկի իր արժույթը շուկայական առավելություն ստանալու համար:

### Հակամարտության աղբյուր

Օֆշորային գոտիներում օֆշորինգի, աութսորսինգի և օֆշորային աութսորսինգի հետ կապված հակամարտող կողմերն են նրանք, որոնք կողմ են կառավարության միջամտությանը և հովանավորչությանը, և նրանք, որոնք կողմ են ազատ առևտրին:

Այն աշխատատեղերը, որոնք նախկինում զբաղեցնում էին ԱՄՆ-ում աշխատողները, կորել են, չնայած այն բանին, որ թերզարգացած երկրները, ինչպիսիք են Բրազիլիան և Թուրքիան, ծաղկում էին: Ազատ առևտրի կողմնակիցները ենթադրում են, որ տնտեսությունը, որպես ամբողջություն, զուտ օգուտ կստանա աշխատուժի արտերկիր տեղափոխվելուց, բայց պարզ չէ, թե արդյոք տեղահանվածները զուտ օգուտ կստանան:

Արտերկրում որոշ աշխատավարձեր աճում էին։ ԱՄՆ աշխատանքի վիճակագրության բյուրոյի կողմից անցկացված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Չինաստանում աշխատավարձերը գրեթե եռապատկվել են 2002 թվականին հաջորդած յոթ տարվա ընթացքում: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ աշխատավարձի այս բարձրացումը կարող է աշխատողների մի մասին ուղղորդել այլ երկրներ:

Առևտրի հետ կապված տեղաշարժերը փոխհատուցելու համար խթանվում է մասնագիտական պատրաստվածության և կրթության մակարդակի բարձրացում, բայց դա այլևս բարձր աշխատավարձ ունեցող երկրների համեմատական առավելություն չէ, քանի որ ցածր աշխատավարձ ունեցող երկրներում կրթության ծախսերն ավելի ցածր են:

### ԱՄՆ աշխատանքի շուկա

2015 թվականին ԱՄՆ-ում ՏՏ ոլորտում զբաղվածությունը վերջերս հասել է այն մակարդակին, որը գոյություն է ունեցել մինչև 2001 թվականը և այդ ժամանակից ի վեր շարունակում է աճել։

Օֆշորինգի պատճառով կորցրած աշխատատեղերի թիվը կազմում է ԱՄՆ-ի ընդհանուր աշխատաշուկայի 1 տոկոսից պակաս: Օֆշորային փոխանցման արդյունքում կորցրած աշխատատեղերի ընդհանուր թիվը, ինչպես արտադրության, այնպես էլ տեխնիկական ոլորտում, կազմում է ԱՄՆ-ում կորցրած աշխատատեղերի ընդհանուր թվի ընդամենը 4 տոկոսը: Աշխատատեղերի կրճատման հիմնական պատճառները կապված են պայմանագրերի ավարտի և անձնակազմի կրճատման հետ: Որոշ տնտեսագետներ և մեկնաբաններ պնդել են, որ օֆշորինգի երևույթը խիստ չափազանցված է:

### Ազդեցությունը արևմտյան երկրներում աշխատատեղերի վրա

2013 թվականի հունվարին «The Economist» ամսագիրը հաղորդել է, որ «2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամից հետո արևմտյան երկրներում գործազրկության բարձր մակարդակը շատ երկրների հասարակություններին այնքան թշնամական է դարձրել օֆշորինգի նկատմամբ, որ շատ ընկերություններ այժմ դժկամությամբ են գնում դրան»: 2007 թվականին տնտեսագետ Փոլ Քրուգմանը գրել է, որ չնայած ազատ առևտուրը բարձր վարձատրվող երկրների միջև երկրները դիտվում են որպես շահեկան, ցածր աշխատավարձ ունեցող երկրների հետ ազատ առևտուրը շահեկան է շատ աշխատողների համար, որոնք աշխատանք են գտնում օֆշորներում կամ բախվում են աշխատավարձի լճացման: Այնուամենայնիվ, նա ասել է, որ ազատ առևտուրը կարող է լինել ավելի շահավետ, քան ցածր աշխատավարձ ունեցող երկրների հետ ազատ առևտուրը:

2004-ից 2015 թվականներին օֆշորինգի ազդեցությունը ԱՄՆ աշխատատեղերի վրա տարեկան կազմել է 150,000-ից 300,000 մարդ: Սա կազմում է ԱՄՆ-ում ստեղծվող աշխատատեղերի ընդհանուր թվի 10-15%-ը։

Գործազուրկների սոցիալական ապահովության ավելացված ծախսերը կարող են հոգալ բարձր ծախսեր ունեցող երկրի կառավարությունը (հարկատուները) կամ օֆշորինգ իրականացնող ընկերությունը: Եվրոպայում օֆշորինգը ավելի քիչ էր տարածված, քան ԱՄՆ-ում՝ կորպորացիաների վրա մեծ ծախսեր կատարող քաղաքականության և մշակութային խոչընդոտների պատճառով:

Ծառայությունների ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ օֆշորինգը խառը ազդեցություն ունի աշխատավարձերի և զբաղվածության վրա:

Համաշխարհային բանկի համաշխարհային զարգացման 2019 թվականի զեկույցը, որը վերաբերում է աշխատանքի ոլորտի ապագային, ընդգծում է, թե ինչպես օֆշորինգը կարող է ազդել հյուրընկալող երկրներում որակավորված անձնակազմի պահանջարկի վրա և ուսումնասիրում է, թե ինչպես աճող ավտոմատացումը որոշ դեպքերում կարող է հանգեցնել արտադրության վերակազմակերպման:

### Հասարակական կարծիք

ԱՄՆ-ում հասարակական կարծիքի հարցումները ցույց են տալիս, որ հարցված ամերիկացիների 76-ից 95%-ը համաձայնել է, որ «արտադրությունը արտասահմանյան երկրներին աութսորսինգ անելն է պատճառը, որ ԱՄՆ տնտեսությունը դժվարանում է, և ավելի շատ մարդիկ չեն վարձվում աշխատանքի»։

## Տեսություն

### Արտադրության շարժունակության գործոնի ազդեցություն

Ըստ դասական տնտեսագիտության՝ արտադրության երեք գործոններն են հողը, աշխատուժը և կապիտալը։ Արտաքին շուկաներ տեղափոխելը մեծապես կախված է աշխատուժի և կապիտալի շարժունակությունից։ Հողը գործնականում չունի շարժունակության ներուժ:

Միկրոտնտեսագիտության մեջ շրջանառու կապիտալը ծածկում է արտաքին շուկաներ տեղափոխման նախնական ծախսերը: Եթե պետությունը խստորեն կարողանա կարգավորել, թե ինչպես կարող է կորպորացիան ծախսել իր շրջանառու կապիտալը, ապա այն չի կարողանա իր գործառնությունները տեղափոխել օֆշորներ: Նույն պատճառով մակրոտնտեսությունը պետք է ազատ լինի, որպեսզի օֆշորինգը հաջող լինի:

Համակարգիչները և համացանցը ծառայությունների ոլորտում աշխատանքը դարձրել են էլեկտրոնային շարժական: Տեսությունների մեծ մասը, որոնք պնդում են, որ օֆշորինգը, ի վերջո, օգուտ կբերի տնային աշխատողներին, ենթադրում են, որ այդ աշխատողները կկարողանան նոր աշխատանք ստանալ, նույնիսկ եթե նրանք ստիպված լինեն ընդունել ավելի ցածր աշխատավարձ կամ վերապատրաստվել նոր ոլորտում: Օտարերկրյա աշխատողները օգտվում են նոր աշխատատեղերից և ավելի բարձր աշխատավարձերից, երբ աշխատանքը տեղափոխվում է նրանց:

Աշխատանքի մասնագետները պնդում են, որ համաշխարհային աշխատանքային արբիտրաժը հանգեցնում է ոչ էթիկական պրակտիկայի՝ կապված աշխատողների շահագործման, աշխատանքային պայմանների վատթարացման և աշխատանքային երաշխիքների նվազման հետ:

## Պատմություն

Զարգացած երկրներում արտադրական աշխատատեղերի տեղափոխումը երկրից դուրս սկսվել է առնվազն 1960-ական թվականներին, մինչդեռ տեղեկատվական ծառայությունների աշխատատեղերի տեղափոխումը արտերկիր սկսվել է 1970-ական թվականներին և շարունակվում է այդ ժամանակվանից։ Նրան բնորոշ էր, առաջին հերթին, գործարանների տեղափոխումը զարգացած երկրներից զարգացող երկրներ։ Ձեռնարկությունների այս դուրսբերումը արտերկրում և դրանց փակումը հանգեցրել են զարգացած երկրներում կառուցվածքային փոփոխությունների, որոնք հանգեցրել են արդյունաբերական հասարակությունից ծառայությունների ոլորտի հետինդուստրիալ հասարակության անցմանը:

20-րդ դարի ընթացքում տրանսպորտի և կապի ծախսերի նվազումը, զուգորդված աշխատավարձի դրույքաչափերի մեծ տարբերությունների հետ, շատ ընկերությունների համար ֆինանսապես ընդունելի է դարձրել ավելի հարուստ երկրներից դեպի ավելի քիչ հարուստ երկրներ օֆշորինգի ծավալների ավելացումը: Բացի այդ, համացանցի, մասնավորապես, օպտիկամանրաթելային միջմայրցամաքային մայրուղիների և համաշխարհային ցանցի զարգացումը նվազեցրել է տեղեկատվական աշխատանքի բազմաթիվ տեսակների «տրանսպորտային» ծախսերը գրեթե զրոյի:

### Համացանցի ազդեցություն

Անկախ չափից, ընկերությունները շահում են ամբողջ աշխարհում աշխատուժի մատչելիությունից: Սա հանգեցրել է այնպիսի բիզնես մոդելների, ինչպիսիք են հեռավոր մատակարարների որոնումը, որոնք թույլ են տալիս ընկերություններին օգտագործել արտերկրում գտնվող ռեսուրսները՝ առանց արտադրանքի որակի վերահսկողությունը կորցնելու:

Աշխատանքի նոր կատեգորիաները, ինչպիսիք են զանգերի կենտրոնները, համակարգչային ծրագրավորումը, բժշկական տվյալների ընթերցումը, ինչպիսիք են ռենտգենյան ճառագայթները և մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիան, բժշկական տվյալների վերծանումը, եկամտահարկի պատրաստումը և սեփականության իրավունքի որոնումը, դուրս են բերվում ծայրամաս:

### Իռլանդիա

Մինչև 1990-ական թվականները Իռլանդիան ԵՄ ամենաաղքատ երկրներից մեկն էր։ Իռլանդիայում կորպորատիվ հարկի համեմատաբար ցածր դրույքաչափերի պատճառով ամերիկյան ընկերությունները սկսել են ծրագրային ապահովման, էլեկտրոնիկայի և դեղագործության մտավոր սեփականությունը տեղափոխել Իռլանդիա՝ արտահանման համար: Դա օգնել է ստեղծել բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում «բում», որը հանգեցրել է նրան, որ Իռլանդիան դարձել է ԵՄ ամենահարուստ երկրներից մեկը:

### NAFTA

1994 թվականին ուժի մեջ է մտել Հյուսիսամերիկյան ազատ առևտրի համաձայնագիրը (NAFTA), որն արագացրել է ֆիզիկական վերակազմավորման գործընթացը։

Ազատ առևտրի գոտիների (օրինակ՝ Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի ազատ առևտրի գոտու) ստեղծման ծրագիրը դեռևս հաջողությամբ չի պսակվել։ 2005 թվականին ԱՄՆ-ում կտրուկ աճել է հմուտ աշխատուժի տեղափոխումը, որը կոչվում է նաև մտավոր աշխատանք, արտասահման, ինչը մեծացրել է աճող անհանգստությունը աշխատանքի կորստի սպառնալիքի վերաբերյալ

## Տես նաև

* Ազատ առևտուր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Դեյվիդ է. Գումպերտի օֆշորային աութսորսինգի ատլաս («BusinessWeek» առցանց)

## Գրականություն

* Consulate General of the Kingdom of The Netherlands Guangzhou (2011). *Outsourcing Comparison Study South-East Asia: China, India, Vietnam 2011-2012 Արխիվացված 2012-03-24 Wayback Machine*.
* «More Support to Push Reshoring». *Coventry Evening Telegraph*. 2013 թ․ հոկտեմբերի 28.(չաշխատող հղում)
* Annie Baxter (2012 թ․ մարտի 13). «Factories 'Reshore' Some Work From Overseas». *All Things Considered*. National Public Radio. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 20-ին.
* Adam Belz (2013 թ․ հունվարի 13). «Report shows U.S. manufacturers continue to lag». *Star Tribune*. Minneapolis. Արխիվացված է օրիգինալից 2026-02-17-ին. Վերցված է 2025-01-25-ին.
* Alan S. Blinder, "Offshoring: The Next Industrial Revolution?" in *Foreign Affairs*, Vol. 85, No. 2 (March/April 2006), pp. 113–128.
* Andrew Bounds (2013 թ․ մայիսի 10). «Survey says reshoring 'symbolic' and will not lead to jobs boom». *Globe and Mail*. Toronto.
* Kevin Carmichael (2013 թ․ հունիսի 4). «Canada's 'reshoring' opportunity». *Globe and Mail*. Toronto.
* Thomas L. Friedman, *The World is Flat: A Brief History of the Twenty-first Century* (2005).
* Jon Griffin (2014 թ․ մարտի 3). «Bosses Back to UK in Reshoring Moves». *Birmingham Mail*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 9-ին.
* Mark Hennessy (2014 թ․ մարտի 5). «Wheels of Industry Turn Faster as UK Brings Manufacturing Back Home». *The Irish Times*. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 8-ին.
* Catherine L. Mann & Jacob Funk Kirkegaard, *Accelerating the Globalization of America: The Role for Information Technology*, Institute for International Economics, Washington D.C., Peterson Institute for International Economics (June 2006).
* Stephan Manning, Silvia Massini & Arie Y. Lewin, A Dynamic Perspective on Next-Generation Offshoring: The Global Sourcing of Science and Engineering Talent, *Academy of Management Perspectives*, Vol. 22, No. 3 (October 2008), pp. 35–54.
* Ed Marcum (2010 թ․ օգոստոսի 7). «Some businesses learning value of bringing factories back to the U.S.». *Knoxville News Sentinel*.
* Jackie Northam (2014 թ․ հունվարի 27). «As Overseas Costs Rise, More U.S. Companies Are 'Reshoring'». *All Things Considered*. National Public Radio. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 20-ին.
* Jon Talton (2014 թ․ փետրվարի 22). «Outsourcing not what you think, say researchers». *Seattle Times*.
* Jim Zarroli (2014 թ․ դեկտեմբերի 16). «'Reshoring' Trend Has Little Impact On U.S. Economy, Study Finds». *Morning Edition*. National Public Radio. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 20-ին.
* «Industrial Property Boost as Manufacturers Return Home». *Birmingham Post*. 2014 թ․ դեկտեմբերի 4.(չաշխատող հղում)