Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ապրիլի 4[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Ապրիլ** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |

Սեպտեմբերի 13,տարվա 94-րդ (նահանջ տարիներին՝ 95-րդ ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 271 օր։

## Դեպքեր

Անտոֆագաստա
1884 թ.
* 1581 - նախկին ծովահեն Ֆրենսիս Դրեյքն ավարտում է շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը
* 1790 - Ֆրանսիան և Ալժիրը կնքում են հարյուրամյա խաղաղության պայմանագիր
* 1884 - Բոլիվիան Չիլիին է զիջում Անտոֆագաստա երկրամասը, զրկվելով դեպի ծով ունեցած ելքից
* 1949 - ստեղծվում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքը
* 1958 - Լոնդոնում առաջին անգամ հանրությանն է ներկայացվում խաղաղության խորհրդանշանը

## Ծնունդներ

* 188 - Կարակալլա, Հռոմի կայսր (մ. 217)
* 1818 - Թոմաս Մայն Ռիդ Thomas Mayne Reid անգլիացի գրող (մ. 1883)
* 1820 - Խրիմյան Հայրիկ, հայ եկեղեցու 125-րդ կաթողիկոս
* 1840 - Ղազարոս Աղայան, հայ գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս։
* 1855 - Թովմաս Նազարբեկյան, հայ ռազմական գործիչ
* 1904 - Դավիթ Մալյան, դերասան
* 1928 - Հակոբ Կրկեաշարյան, հայ վիրաբույժ, վնասվածքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1970)։ ԵՊԲՀ պատվավոր դոկտոր (1994)
* 1932 - Անդրեյ Տարկովսկի, ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, ռեժիսոր, սցենարիստ
* 1937 - Լայոշ Պորտիշ, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1961)։
* 1938 - Մարտին Վարդազարյան, ջազ երաժիշտ, Հայաստանի ժողովրդական արտիստ (2011), պրոֆեսոր
* 1945 - Սեդա Մանուկյան, լիբանահայ նկարիչ
* 1948 - Աբդուլլահ Օջալան Abdullah Ocalan, քուրդ հասարակական գործիչ
* 1971 - Արամ Թալալյան, թավջութակահար
* 1976 - Աննա Լենա Լաուրեն, ֆինն լրագրողուհի և ծագումով շվեդ գրող
* 1979 - Հիթ Լեդջեր Heath Ledger ավստրալ. դերասան և ռեժիսոր
* 1984՝
	+ Արման Մարգարյան, հայ հաղորդավար
	+ Նանա, հայ երգչուհի
* 1987 - Սամի Խեդիրա Sami Khedira, գերմանացի ֆուտբոլիստ
* 1989 - Զարեհ Զարգարյան, հայ համալսարանական բասկետբոլիստ
* 1983 - Աշխարհի լավագույն մայրիկ՝Արփինե Մողրովյան

## Մահեր

* 397 - Ամբրոսիոս Մեդիոլանցի Aurelius Ambrosius գերմ.-իտալ. արքեպիսկոպոս, սուրբ (ծն. 338)
* 636 - Իսիդորոս Սևիլյացի Isidorus Hispalensis իսպ. արքեպիսկոպոս, սուրբ (ծն. 560)
* 1774 - Օլիվեր Գոլդսմիթ Oliver Goldsmith իրլ.-անգլ. գրող բանաստեղծ (ծն. 1728)
* 1957 - Արշավիր Շահխաթունի, դերասան, կինոդերասան, սպա, Երևանի զինվորական պարետ
* 1968 - Մարտին Լյութեր Քինգ Martin Luther King ամեր. հասարակական գործիչ, Նոբելյան մրցանակակիր (ծն. 1929)
* 1970 - Խորեն Սարգսյան, հայ գրականագետ (ծն. 1891)
* 1991 - Մաքս Ֆրիշ Max Frisch շվեյց. գրող և դրամատուրգ (ծն. 1911)

## Տոներ

* Համացանցի միջազգային օր
* Անգոլա՝ Խաղաղության օր
* Չինաստան՝ Երեխաների օր
* Սենեգալ՝ Ակախության օր (Ֆրանսիայից, 1960 թ.)

## Ծանոթագրություններ
# Բերմուդյան կղզիներ

| BermudaԲերմուդա |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Դրոշ** |  **Զինանշան** |

 |
| Բերմուդայի դիրքը  |
| Պետական լեզուներ | անգլերեն պորտուգալերեն |
|  |
| Տարածք |
|  -  | Ընդհանուր | 53.3 կմ²  |
| Բնակչություն |
|  -  | 2006 նախահաշիվը | 65,773  (205-րդ) |
|  -  | Խտություն | 1,239 /կմ²  3,196 /մղոն² |
| **ՀՆԱ** (ԳՀ) |  գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $4.857 բիլիոն  |
| Ժամային գոտի |  (ՀԿԺ-4) |
| Ազգային դոմեն | .bm |
| Հեռախոսային կոդ | +441 |

**Բերմուդներ**, կամ **Բերմուդյան կղզիներ** (անգլ.՝ Bermuda), Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքն է, որը գտնվում է Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսարևմտյան մասում, մոտ 900 կմ հեռավորության վրա Հյուսիսային Ամերիկայից։
Բերմուդների կազմի մեջ մտնում են ավելի քան 150 կղզիներ և խութեր, որոնցից մոտ 20 բնակեցված է և 10-ը կապված մյուսների հետ կամուրջներով, և այս տասը կղզյակները կազմում են ամենակարևոր կղզին՝ Մեյն Այլենդը։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բերմուդյան կղզիներ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 425)։*  |
# Հենրիկ Պոնթոպիդան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Հենրիկ Պոնթոպիդան** դանիերեն՝ Henrik Pontoppidan |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հուլիսի 24, 1857(1857-07-24)[…] |
| Ծննդավայր | Ֆրեդերիսիա, Vejle County, DK |
| Վախճանվել է | օգոստոսի 21, 1943(1943-08-21)[…] (86 տարեկան) |
| Վախճանի վայր | Ordrup, Գենտոֆտե, Կոպենհագենի կոմսություն, DK |
| Մասնագիտություն | գրող, վիպասան, ինքնակենսագիր, բանաստեղծ և արձակագիր |
| Լեզու | դանիերեն |
| Քաղաքացիություն | Դանիա |
| Ժանրեր | արձակ |
| Պարգևներ |  |
| Ամուսին | Mette Marie Hansen? և Antoinette Kofoed? |
|  |
|  Henrik Pontoppidan Վիքիպահեստում |

**Հենրիկ Պոնթոպիդան** (դանիերեն՝ Henrik Pontoppidan, հուլիսի 24, 1857(1857-07-24)[…], Ֆրեդերիսիա, Vejle County, DK - օգոստոսի 21, 1943(1943-08-21)[…], Ordrup, Գենտոֆտե, Կոպենհագենի կոմսություն, DK), դանիացի գրող։ 1917 թ. գրականության Նոբելյան մրցանակակիր "Դանիայում ժամանակակից կյանքի ճշմարտացի նկարագրության համար"։ 1881 թ. «Արտասահմանում և տանը» («Udeog hjemme») շաբաթականում հրապարակել է իր առաջին ստեղծագործությունը՝ «Կյանքի վերջը» («Et Endeligt») պատմվածքը։

## Ստեղծագործություններ

*Պատմվածքների հավաքածուներ.*

* «Գյուղական կյանքի նկարներ» (1883)
* «Խրճիթներում» (1887)

*Վիպակներ.*

* «Սանդինգ գանձատնում» (1883)

*Վեպեր.*

* «Գիշերային պահազոր» (1894)
* «Երգ երգոց» (1896) (եռերգություն)
* «Ավետյաց երկիր» (1891—1895)
* «Բախտավոր Պեր» (1898—1904)
* «Ոստան մեռած» (1912—1916)

*Ինքնակենսագրական ակնարկներ.*

* «Ճանապարհին իրեն» (1943)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Հենրիկ Պոնթոպիդանը Nobelprize.org կայքում (անգլ.)
* Հենրիկ Պոնթոպիդանը Books and Writers կայքում Արխիվացված 2008-06-09 Wayback Machine (անգլ.)
* Համառոտ Հենրիկ Պոնթոպիդանի մասին Արխիվացված 2007-04-06 Wayback Machine (անգլ.)
* Համառոտ Հենրիկ Պոնթոպիդանի մասին (ռուս.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հենրիկ Պոնթոպիդան» հոդվածին։ |
# Թրիլլեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրվագ Ալֆրեդ Հիչքոքի «Դեպի հյուսիս՝ հյուսիս-արևմուտքով» (1959) կինոնակրից
**Թրիլլեր** (անգլ.՝ thrill «թրթիռ, հուզմունք» բառերից), գրականության , կինեմատոգրաֆի և հեռուստահաղորդումների ստեղծագործական ժանր, որը հանդիսատեսի կամ ընթերցողի մոտ առաջացնում է անհանգիստ սպասում, լարվածություն, վախ և ստեղծում է հուզիչ միջավայր։ Այս ժանրը ճշգրիտ սահմաններ չունի ,և նրա առկայությունը զգացվում է շատ ուրիշ ժանրերում։ Կինեմատոգրաֆում թրիլլեր ժանրի ֆիլմեր կարող են համարվել դետեկտիվ, լրտեսական, սարսափ և արկածային ժանրերի ֆիլմերը, ինչպես նաև՝ որոշ գանգստերական և նուար ժանրի ֆիլմեր։Պատմությունը հաճախ ներառում է վտանգ, հանցագործություն կամ մահացու սպառնալիք:Առաջացնում է անհայտության և հանելուկի զգացում, ընթերցողը կամ դիտողը փորձում է հասկանալ, թե ինչ է կատարվելու հաջորդիվ:Բացի այդ՝ հերոսները կանգնում են կյանք-մահ ընտրության և գաղտնիքների առջև:Բռնությունը կամ դաժանությունը սովորաբար լինում են չափավոր՝ կախված թրիլլերի ենթատեսակից:

## Սահմանում

Թրիլլերները լինում են՝դատական, լրտեսական, դետեկտիվ, արկածային, բժշկական, ոստիկանական, ռոմանտիկ, պատմական, քաղաքական, կորպորատիվ, կրոնական,առեղծվածային, գիտաֆանտաստիկ,պատերազմային թեմաների։Հաճախ հանդիպող ենթատեսակներից է **Մահվան Թրիլլերը (*psychological thriller*)** որում կա հոգեբանական լարվածություն, ուշաադրությունը կենտրոնանում է մարդու մտածելակերպի վրա։**Քրեական Թրիլլեր(*crime thriller*)** Հանցագործության, հետաքննության կամ ոստիկանության մասին։**Արտակարգ իրավիճակների թրիլլեր(*action thriller*)** արկածներ, խոշոր վտանգավոր իրավիճակներ։ Ըստ Ռոսս Մաքդոնալդի սահմանման դետեկտիվ ժանրի ֆիլմում գործողությունները շարժվում են ժամանակով հետ,դեպի բացահայտում, առաջ՝ դեպի աղետ։ Միշտ չէ որ կարելի է հեշտությամբ տարանջատել այդ ժանրերը,և մեկը հաճախ պարունակում է մյուսի տարրերը։ Ըստ Դեյվ Կերայի, թրիլլերը հանդիսանում է առավելապես ամերիկյան ժանր։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ամերիկյան ֆիլմին հատուկ են անմիջականությունը և  ուժի ազդեցությունը, որոնք հազվադեպ են հանդիպում եվրոպականում․կյանքի ֆիզիկական եւ էմոցիոնալ սահմանների շոշափումը և դրա ճակատագրական գրավիչ ուժի գիտակցումը։ Ռոսս Մաքդոնալդ
Վլադիմիր Նաբոկովը նշել է, որ չնայած ըստ ժանրի օրենքների բարին պետք է հաղթի, իսկ նենգ չարագործը պետք է պատժվի։Ընթերցողին հատուկ  է հոգու ներսում թաքցնել այն հույսը,որ «ռոմանտիկ չարագործը կմնա անպատիժ, իսկ բթավուն բարեգործը երբեք չի "ստանա" քմահաճ աղջկան»- Ռոսս Մաքդոնալդ |  |

:

## Թրիլլերի պատմությունը

Կինոարվեստում թրիլլերի վառ օրինակներ XX դարի 1-ին կեսին ստեղծել են Ալֆրեդ Հիչքոկը և Ֆրից Լանգը ("Լրտեսներ", 1928թ; "Քաղաքը փնտրում է մարդասպանին", 1931թ),ով 1936 թվականից աշխատել է Հոլիվուդում ("Կինը պատուհանում", 1944 և այլն)։

Հիչքոկը հմտորեն օգտագործել է ֆիլմի տեխնիկան՝սյուժեի լարվածության ներմղման և հանդիսատեսի զգացմունքների կառավարման համար։ Նրա կինոնկարներն հատուկ են նուրբ սև հումոր և սյուժեի երկրորդային բնույթը`առանցքային դրվագների վիրտուոզ (մեծահմուտ) մշակման համար:Հիչքոկը մտցրել է ժանրի մեջ « McGuffin » հասկացությունը`պատճառ կամ պատրվակ գարծողությունի զարգացման համար (օրինակ,«Հյուսիս-արևմուտքով դեպի հյուսիս» ֆիլմում հորինված գործակալը)։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թրիլլեր» հոդվածին։ |
# Ռոլֆ Զիվերտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ռոլֆ Զիվերտ** շվեդ.՝ Rolf Sievert |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մայիսի 6, 1896(1896-05-06) Ստոկհոլմ, Շվեդիա |
| Մահացել է | դեկտեմբերի 3, 1966(1966-12-03) (70 տարեկան) Ստոկհոլմ, Շվեդիա |
| Քաղաքացիություն |  Շվեդիա |
| Մասնագիտություն | ֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս |
| Հաստատություն(ներ) | Կարոլինյան ինստիտուտ |
| Գործունեության ոլորտ | Ռադիոֆիզիկա |
| Պաշտոն(ներ) | պրոֆեսոր |
| Անդամակցություն | Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա և Թագավորական շվեդական ճարտարագիտական գիտությունների ակադեմիա |
| Ալմա մատեր | Ուփսալայի համալսարան, Կարոլինյան ինստիտուտ և Թագավորական տեխնոլոգիական ինստիտուտ |
| Հայր | Մաքս Զիվերտ |
|  Rolf Sievert Վիքիպահեստում |

**Ռոլֆ Մաքսիմիլիան Զիվերտ** (գերմ.՝ Rolf Maximilian Sievert, մայիսի 6, 1896(1896-05-06), Ստոկհոլմ, Շվեդիա - դեկտեմբերի 3, 1966(1966-12-03), Ստոկհոլմ, Շվեդիա), շվեդ ռադիոֆիզիկոս, ուսումնասիրել է կենսաբանական օրգանիզմների վրա ռադիացիոն ճառագայթման ազդեցությունը, ռադիոկենսաբանության հիմնադիրներից մեկն է։

Զիվերտը ծնվել է Շվեդիայում՝ Ստոկհոլմում։ 1914 թվականից սովորել է Կարոլինսկա ինստիտուտում և Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի ինժեներական ինստիտուտում։ 1924-1937 թվականներին գլխավորել է շվեդական «Radiumhemmet» ֆիզիկական լաբորատորիան, որտեղ հետազոտություններ են իրականացվել քաղցկեղի ոչ վիրահատական բուժման և ռադիոթերապիայի ուղղությամբ։ Այնուհետև ղեկավարել է Կարոլինսկա ինստիտուտի ռադիացիոն ֆիզիկայի բաժինը։ Նա խոշոր ներդրում է ունեցել քաղցկեղի ախտորոշման ու բուժման ժամանակ օգտագործվող իոնացնող ճառագայթների չափաբաժինների չափման աշխատանքներում։

1979 թվականին՝ Չափման միավորների XVI գլխավոր գիտաժողովի ժամանակ, Զիվերտի պատվին նրա անունով կոչվեց Միավորների միջազգային համակարգի արդյունավետ ու համարժեք իոնացնող ճառագայթման չափաբաժնի չափման միավորը․ զիվերտ՝ նշանակվելով Զվ, Sv:

Զիվերտի անունով ոչ պաշտոնապես անվանում են նաև «Ռադիացիայի դեմ պայքարի» համար տրվող շքանանշանը։ Զիվերտի նախաձեռնությամբ Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիան այդ շքանշանով սկսել է պարգևատրել 1862 թվականից։ Ի տարբերություն Շվեդիայի ակադեմիայի մյուս ավելի հայտնի մրցանակաբաշխության՝ Նոբելյան մրցանակի, «Զիվերտի շքանշանի» դափնեկիները շատ ավելի քիչ են. 2003 թվականի դրությամբ ընդհանուր 10 մարդ։

1964 թվականին Զիվերտը հիմնադրել է Ռադիացիայի պաշտպանության միջազգային ասոցիացիան (International Radiation Protection Association): Նա նաև գլխավորել է ՄԱԿ-ի՝ ատոմային ռադիացիայի հարցերով գիտական կոմիտեն։

## Տես նաև՝

* Զիվերտ (չափման միավոր)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Rolf Sievert, the man and the unit (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռոլֆ Զիվերտ» հոդվածին։ |
# Վիկտոր Դավիդ Շյոստրյոմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Վիկտոր Դավիդ Շյոստրյոմ
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | սեպտեմբերի 20, 1879(1879-09-20)[…] |
| Ծննդավայր | Silbodal parish, Շվեդիա |
| Մահացել է | հունվարի 3, 1960(1960-01-03)[…] (80 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Հեդվիգ Էլեոնորա, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա |
| Գերեզման | Հյուսիսային գերեզմանատուն |
| Քաղաքացիություն |  Շվեդիա |
| Մասնագիտություն | կինոռեժիսոր, դերասան, սցենարիստ, ռեժիսոր, կինոդերասան, թատրոնի դերասան և կինոպրոդյուսեր |
| Ամուսին | Ալեքսանդրա Ստյագոֆ, Լիլի Բեխ և Էդիտ Էրաստոֆ |
| Ծնողներ | հայր՝ Օլոֆ Ադոլֆ Շյոստրյոմ, մայր՝ Elisabeth Sjöström? |
| Պարգևներ և մրցանակներ | ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհրդի մրցանակ լավագույն դերասանի համար |
| Երեխաներ | Գույե Լագերվալ |
|  Victor Sjöström Վիքիպահեստում |

**Վիկտոր Դավիդ Շյոստրյոմ** (սեպտեմբերի 20, 1879(1879-09-20)[…], Silbodal parish, Շվեդիա - հունվարի 3, 1960(1960-01-03)[…], Հեդվիգ Էլեոնորա, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա), շվեդ կինոռեժիսոր, դերասան։

Կինոյում առաջին ելույթն ունեցել է 1912 թվականին՝ «Արյունռուշտ» ֆիլմում, նույն թվականին ստեղծել է նաև «Անտառապետ» կինոնկարը։ Վաղ շրջանի ֆիլմերից են՝ «Ինգեբորգ Հոլմ» (1913 թվական), «Գործադուլ» «Շատերից մեկը» (երկուսն էլ՝ 1914 թվական), «Տերիե Վիգեն» (1916 թվական)։ Հասարակական անարդարությունների դեմ պայքարող հերոսների վառ, արտասովոր բնավորություններով, կերպարների էպիկական հզորությամբ, նորարարական մոնտաժով Շյոստրյոմը դարձել է, այսպես կոչված, շվեդական դասական կինոդպրոցի հիմնադիրը։ «Լեռնեցի Էյվինը և իր կինը», «Աղջիկը տորֆային ճահճից» (երկուսն էլ՝ 1917), «Ինգմարի որդիները» (1918), «Կարինը՝ Ինգմարի դուստրը» (1919) և այլ ֆիլմերում, ուր խաղացել է գլխավոր դերերը, Շյոստրյոմը զարգացրել է նոր ոճ։

1923-1930 թվականներին աշխատել է Հոլիվուդում, այնուհետև վերադարձել հայրենիք։ 1930 թվականին ստեղծել է շվեդական առաջին հնչուն ֆիլմերից մեկը՝ «Մարկուրելները Վադչյոպինգից»։ Վերջին ռեժիսորական աշխատանքը «Կարմիր թիկնոցի տակ» (1937 թվական, սովետական էկրանում «Կարդինալի թիկնոցի տակ» ֆիլմն էր, իսկ դերը՝ պրոֆեսոր Բորգը Ի․ Բերգմանի «Մորու բացատը», 1957 թվական)։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վիկտոր Դավիդ Շյոստրյոմ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 528)։*  |
# Ակր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Ակր** (անգլերեն *acre*), հողի չափման մակերեսի միավոր, գործածվում է միավորների անգլիական չափման միավորներ կիրառող երկրներում, մասնավորապես Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Կանադայում, Ավստրալիայում և այլն։

1 ակր

= 4 ռուդ

= 4046,86 մ² ≈ 1/250 կմ²

= 4840 քառակուսի յարդ

= 888,97 քառակուսի սաժեն

= 0,37 դեսյատին

= 0,405 հա

= 40,46856 ար

= 1/30 հողային յարդ

= 1/640 քառակուսի մղոն

Ըստ լեգենդի, որպես ակրի մակերեսի չափման միավոր, ընտրվել է մեկ գյուղացու մեկ եզան միջոցով վարվող հողի մակերեսը։

# Տես նաև

* ար
* հեկտար
* մետր
* կիլոմետր
* հայկական չափման միավորներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակր» հոդվածին։ |
# Մթնոլորտային ճնշում

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ճնշում (այլ կիրառումներ)
**Մթնոլորտային ճնշում**, մթնոլորտում գտնվող առարկաների և Երկրի մակերևույթի վրա գործող օդի ճնշում։ Մթնոլորտի վիճակի կարևորագույն բնութագիրն է, հավասար է մթնոլորտի տվյալ մակարդակից մինչև նրա վերին սահմանը տարածված օդի միավոր մակերեսով սյան կշռին։ Չափվում է բարոմետրով, արտահայտվում՝ միլիբարերով (մբ, 1 մբ= 1000 դին/սմ2), բարոմետրի սնդիկի սյան բարձրությամբ (մմ սնդ․ ս․) նյուտոններով 1 մ2 մակերեսի վրա, պասկալներով :

Ծովի մակարդակի վրա մթնոլորտային ճնշման միջին արժեքը 1013, 25 մբ կամ 760 մմ սնդիկի սյուն է (0°С, 45° լայնության տակ), որն ընդունված է որպես ճնշման նորմալ մեծություն։ Մթնոլորտային ճնշումը նվազում է ըստ բարձրության։ Նվազման առավել ինտենսիվությունը նկատվում է ստորին շերտերում․ 5 կմ բարձրության վրա մթնոլորտային ճնշումը հավասար է ծովի մակարդակի վրա եղած արժեքի մոտ կեսին։ Դրա պատճառը օդի խտության բաշխումն է ըստ բարձրության։ Մթնոլորտային ճնշումն անհավասար է բաշխվում նաև հորիզոնական ուղղությամբ, որը տեղի է ունենում ինչպես օրինաչափ պարբերությամբ, այնպես էլ ոչ օրինաչափ։ Վերջինս, որը հաճախ է դիտվում, հիմնականում կախված է մթնոլորտի ընդհանուր շրջանառության պայմաններից։ Քանի որ ցուրտ օդային զանգվածներում բարձր խտության հետևանքով մթնոլորտային ճնշման անկումն ըստ բարձրության տեղի է ունենում ավելի արագ, քան տաք զանգվածներում, ուստի առաջին դեպքում տրոպոսֆերայի ստորին շերտերում առաջանում է ցածր ճնշման շրջան, իսկ երկրորդ դեպքում՝ բարձր։ Դրա ճիշտ հակառակ պատկերը տեղի է ունենում երկրամերձ շերտերում։

Ծովի մակարդակի վրա մթնոլորտային ճնշման տատանման ծայրագույն արժեքները հասնում են մինչև 1080 մբ (Ասիական անտիցիկլոնում) և 887 մբ (արևադարձային ցիկլոններում)։ Օրվա ընթացքում դիտվում են մթնոլորտային ճնշման երկու առավելագույն (9—10 և 21—22 ժամերին) և երկու նվազագույն (3—4 և 13—16 ժամերին) արժեքներ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 519)։*  |
# Օլիմպիական սպորտաձևեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից Օլիմպիական խաղերի ծրագիրը ներառում է 28 ամառային (41 մրցություն) և 7 ձմեռային (15 մրցություն) սպորտաձևեր։ Սպորտաձևերից երկու մարզաձևեր՝ գոլֆը և ռեգբին, վերջին օլիմպիական խաղերի ժամանակ չի անցկացվել, երկար տարիների ընդմիջումից հետո, այն ընդգրկվել 2016 թվականի ծարագրում։ Ըստ ՄՕԿ-ի «մեկ ֆեդերացիա - մեկ մարզաձև» դասական սպորտաձևերի սկզբունքներով։ Սպորտաձևի անվանումից հետո, փակագծերում նշվում է միջազգային ֆեդերացիայի համապատասխան անունը։

## Ամառայի օլիմպիական սպորտաձևեր

|  |  |
| --- | --- |
| * Ակադեմիական թիավարություն(FISA)
* Բադմինտոն(BWF)
* Բասկետբոլ(FIBA)
* Բասկետբոլ (IBM)
* Բռնցքամարտ (AIBA)
* Ըմբշամարտ (FILA)
	+ Ազատ ոճի ըմբշամարտ
	+ Հունահռոմեական ըմբշամարտ
* Հեծանվային սպորտ (UCI)
	+ Հեծանվային մոտոկրոս
	+ Հեծանվային մրցավազք
	+ Լեռնային հեծանվազք
	+ Խճուղային հեծանվավազք
* Ջրային մարզաձևեր (FINA)
	+ Ջրագնդակ
	+ Լող
	+ Ջրացատկ
	+ Սինքրոն լող
* Վոլեյբոլ (FIBA)
	+ Վոլեյբոլ
	+ Լողափնյա վոլեյբոլ
* Հանդբոլ (Հանդբոլի միջազգային Ֆեդդերացիա|IHF)
* Մարմնամարզություն (FIG)
	+ Բատուտացատկ
	+ Սպորտային մարմնամարզություն
	+ Գեղարվեստական մարմնամարզություն
 | * Գոլֆ (Գոլֆի Միջազգային Ֆեդերացիա|IGF)
* Թիավարություն բայդարկաններով և կանոէներով (ICF)
	+ Թիավարություն բայդարկաններով և կանոէներով
	+ Թիավարում սլալոմով
* Ձյուդո (IJF)
* Ձիասպորտ (FEI)
	+ Վարժեցում
	+ Արգելքների հաղթահարում
	+ Եռամարտ
* Թեթև աթլետիկա (IAAF)
* Սեղանի թենիս(ITTF)
* Հանդբոլ (ISF)
* Առագաստային սպորտ(ISF)
* Ռեգբի (IRB)
* ժամանակակից հնգամարտ(UIPM)
* Հրաձգություն (ISSF)
* Նետաձգություն (մարզաձև) (FITA)
* Թենիս (ITF)
* Եռամարտ (ITU)
* Թեկվոնդո (WTF)
* Ծանրամարտ (IWF)
* Սուսերամարտ (FIE)
* Ֆուտբոլ (ՖԻՖԱ)
* Մականախաղ (FIH)
* Լողի մարաթոն (MSF)
 |

## Ձմեռային օլիմպիական սպորտաձևեր

|  |  |
| --- | --- |
| * Բիաթլոն (IBU)
* Կյոռլինգ (WCF)
* Չմշկավազք (ISU)
	+ Չմշկավազք
	+ Գեղասահք
	+ Շորթ թրեկ
 | * Դահուկային սպորտ (FIS)
	+ Լեռնադահուկային սպորտ
	+ Դահուկային երկամարտ
	+ Դահուկավազք
	+ Դահուկացատկ
	+ Սնոուբորդ
	+ Ֆրիսթայլ
* Բոբսլեյ (FIBT)
	+ Բոբսլեյ
	+ Սկելեթոն
* Սահնակային սպորտ (FIL)
* Հոկեյ (IIHF)
 |

## Բացառված սպորտաձևեր

Փակագծերում նշված է տարեթիվը, երբ սպորտաձևը ներառվել է ծրագրում

* Գուրզ (տղամարդիկ) (1904), Հնդկական |Հնդկական գուրզեր (տղամարդիկ)(1932)
* Բասկեր պիլոտա (1900)
* Ջրային |Ջրային մոտորորնավակ (1908)
* Ժյո-դե-պոմ (1908)
* Ձիասպորտ
	+ Ոստյունախաղ (ձիու վրա) (1920)
* Կրիկետ (1900)
* Կրիկետ (1900)
* Լաքրոս (1904, 1908)
* Պարանի ձգում (1900—1920)
* Պոլո (1900, 1908, 1920, 1924, 1936)
* Ռոկե (1904)
* Ռակետներ(1908)

## Ցուցադրական սպորտաձևեր

Ցուցադրական սպորտաձևերի մրցումները անցկացվում է պրոպագանդայի նպատակով, և այն մասսայականացնելու համար, որը չի ճանաչվել ՄՕԿ-ի կողմից։ Կազմկոմիտեն Օլիմպիական խաղերի ծրագրում ներառում է 1-2 սպորտաձևեր։

## Տես նաև

* Անտիկ օլիմպիական խաղերի մրցումներ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* ՄՕԿ-ի պաշտոնական կայք (անգլ.) (ֆր.)
# Ձոնգքհա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ձոնգքհա**  |
| --- |
|  |
| Տեսակ | լեզու և կենդանի լեզու |
| Ենթադաս | Southern Tibetic? |
| Երկրներ |  Բութան և  Հնդկաստան |
| Խոսողների քանակ | 171 000 մարդ (2006) և 237 080 մարդ (2010) |
| Վերահսկող կազմակերպություն | Dzongkha Development Commission? |
| ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ | խոցելի |
| Գրերի համակարգ | Տիբեթական գիր |
| IETF | dz |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | дзо 183 |
| ISO 639-1 | dz |
| ISO 639-2 | dzo |
| ISO 639-3 | dzo |
|  Dzongkha language Վիքիպահեստում |

**Ձոնգքհա** (*Բութաներեն*), Չին-տիբեթական լեզվաընտանիքի Տիբեթա-բիրմանական խմբին պատկանող լեզու, խոսվում է Բութանում և Հնդկաստանի Արևմտյան Բենգալիա նահանգում։ Բութանի պետական լեզուն է։

Լեզվական կառուցվածքով և բառապաշարով ձոնգքհան մոտ է տիբեթերենին, որը մինչև 1960-ական թվականները Բութանի դպրոցներում դասավանդվող պաշտոնական լեզուն էր։ Ձոնգքհան օգտագործում է տիբեթական գիրը։

Լեզվի ինքնանվանումը (*ձոնգքհա*) նույնիսկ քաղաքական թյուրիմացություններ է առաջացրել։ Չինաստանն այդ անվանման մեջ նկատել է առնչություն բուդդայականության հետ ընդհանրապես, և Դալայ-լամայի հետ՝ մասնավորապես, և Մայկրոսոֆտից պահանջել է հեռացնել այդ անունը (Dzongkha) իր համակարգից։ Մայկրոսոֆտն ընդառաջել է և այժմ «Dzongkha»-ի փոխարեն օգտագործում է «Tibetan - Bhutan» (*«Տիբեթերեն - Բութան»*) տարբերակը։ Լեզվաբանները, սակայն, չեն տեսնում որևէ առնչություն «ձոնգքհայի» ու Դալայ-լամայի կամ Տիբեթի անկախությունը պահանջող քաղաքական ուժերի հետ։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ձոնգքհա» հոդվածին։ |
# Պակիստանի դրոշ

| Պակիստանի դրոշ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | ազգային դրոշ |
| Իրավասության տարածք | Պակիստան |
| Նշան | 🇵🇰 |
| Հարաբերություն | 3:2 |
| Ընդունված է | օգոստոսի 11, 1947 |
| Գույներ | կանաչ և սպիտակ |
| Պատկերված է | աստղ և լուսնեղջյուր, դաշտ, երեք հավասար մասի բաժանված, լուսնեղջյուր և հնգաթև աստղ |

**Պակիստանի դրոշը** իրենից ներկայացնում է մի ուղղանկյուն պաստառ՝ սպիտակ կիսալուսին և հնգանկյուն աստղ մի մուգ կանաչ դաշտում, և մի ուղղահայաց սպիտակ շերտ։ Ընդունվել է 1947 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Դրոշի հեղինակը Ամիրուդին Կիդուաին է։