Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ռադիոակտիվ աղբյուրի ակտիվություն

**Ռադիոակտիվ աղբյուրի ակտիվություն**, միավոր ժամանակում ռադիոակտիվ տրոհումների քանակը։

## Ակտիվության տեսակներ

* **Տեսակարար ակտիվություն**` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր զանգվածին բաժին ընկնող ակտիվություն
* **Ծավալային ակտիվություն**` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր ծավալին բաժին ընկնող ակտիվություն
* **Մակերևույթային ակտիվություն**` ռադիոակտիվ աղբյուրի միավոր մակերեսին բաժին ընկնող ակտիվություն

## Ակտիվության չափման միավորներ

Միավորների միջազգային համակարգում ակտիվության չափման միավորը բեքերելն է (Բք, Bq), 1 Բք = վ−1: Եթե աղբյուրի ակտիվությունը 1 Բք է, ապա 1 վայրկյանում միջինում մեկ տրոհում է լինում։

#### Այլ չափման միավորներ

* կյուրի` (Կի, Ci), 1 Կի = 3,7×1010 Բք
* ռեզերֆորդ (Ռդ, Rd), 1 Ռդ = 106 Բք (հազվադեպ է օգտագործվում)

Տեսակարար ակտիվությունը չափում են Բք/կգ (Bq/kg), ավելի քիչ՝ Կի/կգ - ներով։

Ծավալային ակտիվությունը չափում են Բք/մ³ կամ Բք/լ։

Մակերևույթային ակտիվությունը չափում են Բք/մ² կամ Կի/կմ², (1 Կի/կմ² = 37 կԲք/մ²)։

## Ակտիվության կախումը ժամանակից

Ակտիվությունը (կամ *տրոհման արագությունը*) կախված է ժամանակից հետևյալ բանաձևով

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

ուր

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 — Ավոգադրոյի թիվն է
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 — կիսատրոհման պարբերությունն է
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 — տվյալ տիպի ռադիոակտիվ միջուկների քանակը
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_5 — ռադիոակտիվ միջուկների սկզբանական քանակը
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 — տրոհման հաստատունն է
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 — ռադիոակտիվ միջուկների մոլային զանգվածն է
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 — նմուշի զանգվածն է

## Աղբյուրի ակտիվության որոշում

Իմանալով աղբյուրը կազմող նյութի կիսատրոհման պարբերությունը ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_9 ) և մոլային զանգվածը ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ), ինչպես նաև աղբյուրի WIKINIUM\_MATH\_PH\_11 զանգվածը, հնարավոր է որոշել միավոր ժամանակում ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 ) տրոհումների քանակը հետևյալ բանաձևով

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_13
ուր WIKINIUM\_MATH\_PH\_15 — միջուկների սկզբնական քանակն է։ Ակտիվությունը հավասար է *N*(*t*) -ի *t* -ի նկատմամբ ածանցյալին։

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_17
Եթե կիսատրոհման պարբերությունը շատ ավելի մեծ է, քան չափողական ժամանակը՝ WIKINIUM\_MATH\_PH\_19 ապա ակտիվությունը կարող ենք համարել անփոփոխ։ Այս դեպքում կարող ենք գրել հետևյալ հավասարումը

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_21
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_23 մեծությունը կոչվում է ռադիոնուկլիդի **տրոհման հաստատուն**։ Դրա հակադարձ մեծությունը կոչվում է **կյանքի տևողություն**, ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_25 ), որը ցույց է տալիս ժամանակը, որի ընթացքում ռադիոնուկլիդի քանակությունը նվազում է *е* անգամ։

Հաճախ պետք է լինում որոշել ռադիոնուկլիդի կիսատրոհման պարբերությունը իմանալով ակտիվությունը և միջուկների սկզբնական քանակությունը։ Կիսատրոհման պարբերությունը կարող ենք որոշել հետևյալ բանաձևով։

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_27
## Օրինակներ

* ռադիում-226-ի տեսակարար ակտիվությունը կազմում է 1 Կի/գ
* Մայրցամաքների վրա ռադոնի ծավալային ակտիվությունը կազմում է 10…100 Բք/մ³
* Չեռնոբիլի ԱԷԿ-ի մոտակայքում ցեզիում-137-ի մակերևույթային ակտիվությունը հասնում է մի քանի տասնյակ Կի/կմ²

## Տես նաև

* Բանանային էքվիվալենտ

## Ծանոթագրություններ