# Պրոզերպինա (նկար)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Պրոզերպինա**
 |
| --- |
|  |
| տեսակ | գեղանկար |
| նկարիչ | Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի |
| տարի | 1874 |
| բարձրություն | 125,1 սանտիմետր |
| լայնություն | 61 սանտիմետր |
| ուղղություն | Պրեռաֆայելիտներ |
| ժանր | դիցաբանական գեղանկարչություն |
| նյութ | յուղաներկ և կտավ |
| գտնվում է | Թեյթ Բրիտանիա |
| հավաքածու | Թեյթ Բրիտանիա |
|
պատկերված են[ցույց տալ]

Պրոզերպինա և pomegranate? |
| կայք |
| **Ծանոթագրություններ** |
|  Proserpine by Dante Gabriel Rossetti Վիքիպահեստում |

**«Պրոզերպինա»,** անգլիացի նկարիչ-պրեռաֆայելիտ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1874 թվականին։

## Ստեղծման պատմություն

Կտավին պատկերված է հռոմեական դիցաբանության ստորգետնյա թագավորության աստվածուհի Պրոզերպինան, որը համապատասխանում է հին հունական Պերսեփոնեին՝ Յուպիտերի և Կերեսի դստերը, Պլուտոնի զարմուհուն և կնոջը։ Ըստ լեգենդի՝ Պրոզերպինան մարգագետնում ծաղիկներ էր հավաքում, երբ նրան նկատել և սիրել է Պլուտոնը՝ ստորգենյա աշխարհի թագավորը։ Նա կառքով տարել է աղջկան ստորգետնյա թագավորություն, չնայած նրա՝ Ադոնիսի նկատմամբ ունեցած սիրո։ Պլուտոնը ստիպված էր բաց թողնել աղջկան, բայց տվել է նրան ճաշակելու նռան հատիկ, որպեսզի նա չմոռանա մահվան թագավորությունը և վերադառնա իր մոտ։ Այդ օրվանից Պրոզերպինան տարվա կեսը անցկացնում է մեռյալների, մյուս կեսը՝ ողջերի թագավորությունում։ Չնայած նկարի վրա նշված է 1874 թվականը, Ռոսսետտին մինչև այն ավարտելը, դրա վրա աշխատել է յոթ տարի՝ ութ կտավների վրա։ Բնորդուհի է դարձել նկարչի սիրեցյալը՝ Ջեյն Մորիսը։

Նկարում (Թայթ տարբերակում) աջ վերին անկյունում կա իտալերեն սոնետ՝ Ռոսսետտիի հեղինակությամբ, որտեղ հեղինակը Ջեյնի ամուսնությունը Ուիլյամ Մորիսի հետ համեմատում է Պրոզերպինայի ճակատագրի հետ։ Նույն սոնետը անգլերենով գրված է շրջանակի վրա։

### Տարբերակներ

Ռոսսետտին նկարի վրա սկսել է աշխատել 1871 թվականից և նկարել է առնվազն 8 տարբերակ տարբեր կտավների վրա, վերջինը ավարտել է 1882 թվականին՝ իր մահվան տարում։ Հաճախ նա դժգոհ է եղել արդյունքից և կտրել է կտավը՝ թողնելով միայն բնորդուհու գլուխն ու ձեռքերը, այդպես էլ եղել է երրորդ նկարի հետ, որը վերածվել է «Ձնծաղիկներ» նկարին։

Նկարը մի քանի անգամ հետ է վերադարձել պատվիրատուն՝ հավաքորդ Ֆրեդերիկ Լեյլանդը, իսկ մի անգամ էլ նկարը տուժել է տրանսպորտով տեղափոխելուց․ իր նամակներից մեկում Ռոսսետտին այն անվանել է «անիծյալ կտավ»։ Լեյլանդը ձեռք է բերել Ռոսսետտիի 18 կտավ, հենց նա էլ նկարչին առաջարկել է տրիպտիխի ձևավորման գաղափարը, որի մեջ ներառվել են *«Մնեմոսինե»-ն,* «*Երանելի կույսը*» և «Պրոզերպինա»-ն։

Վաղ տարբերակները ուղարկվել են Չարլզ Հաուելին և անհետացել են։ Արդյունքում պահպանվել են երեք նկարներ յուղաներկով և ուրվանկարները։

Այս նկարի վեցերորդ տարբերակը (1877, յուղաներկ, կտավ) 1964 թվականին 5 000 գինեյով ձեռք է բերել բրիտանացի նկարիչ Լոուրենս Լաուրին։ Վաղ տարիքից Լաուրին հմայված էր Ռոսսետտիի ուշ շրջանի այս ստեղծքգործությամբ և կարողացել է նրա տարբերակը ձեռք բերել միայն կյանքի վերջում։ Լաուրիի հավաքածուից Ռոսսետտիի հենց այս նկարը 1987 թվականին դարձել է վիկտորյական դարաշրջանի առաջին նկարը՝ վաճառված ավելի քան 1 000 000 ֆունտ ստերլինգով Քրիստիս աճուրդում։

Յոթերորդ տարբերակը, որը նկարի առավել հայտնի տարբերակն է, ձեռք է բերվել Ֆրեդերիկ Լեյլանդի կողմից և այժմ գտնվում է Թեյթ պատկերասրահում։ 2013 թվականին նկարը Թեյթ պատկերասրահից ցուցադրվել է Պուշկինի անվան կերպարվեստի թանգարանում՝ «Պրեռաֆայելիտներ։ Վիկտորյական ավանգարդ» ցուցահանդեսում։

Վերջին՝ ութերորդ տարբերակը ավարտվել է նկարչի մահից մի քանի օր առաջ։ Այն ցուցադրվում է Բերմինգհեմի թանգարանում և արվեստի պատկերասրահում։

| № | Նկար | Նշումներ | Չափս | Տարի | Թանգարան |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| - |  | ածուխ, գունամատիտ | 38 1/4 x 18 1/4 in. | 1871 | Էշմոլի թանգարան, Օքսֆորդ |
| 1 |  | յուղաներկ |  |  | ոչնչացրել է հեղինակը |
| 2 |  | յուղաներկ |  |  | ոչնչացրել է հեղինակը |
| 3 |  | «Ձնծաղիկներ», յուղաներկ | 41,5 × 34 см | 1873 | Էնդրու Լլոյդ Ուեբերի հավաքածու |
| - |  | մատիտ, գրիչ | 8 1/2 x 4 1/4 in. | 1874 | Մասնավոր հավաքածու |
| 4 |  | յուղաներկ |  | 1873 | գտնվելու վայրն անհայտ է |
| 5 |  | յուղաներկ |  | около 1873 | Կորել է տեղափոխելուց, համարվում է ոչնչացված |
| 6 |  | յուղաներկ | 46 x 22 in. | 1877 | Եղել է Լաուրայի հավաքածուում |
| 7 |  | յուղաներկ | 125,1 х 61 см | 1874 | Թեյթ պատկերասրահ |
| - |  | նկար, մատիտ, ջրաներկ | 30 ½ x 14 ¾ in.
(77.5 x 37.5 սմ) | 1878 | Մասնավոր հավաքածու (Christie's, 2019: 3,49 մլն դոլար) |
| - |  | նկար ածխով | 47 х 22 in.
(120 x 56 սմ) | 1880 | Մասնավոր հավաքածու (Sotheby's, 2013: 3,27 մլն ֆունտ) |
| 8 |  | յուղաներկ | 78,7 х 39,2 սմ | 1882 | Բիրմենգհեմի թանգարան և գեղարվեստի պատկերասրահ |

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Wildman, Stephen; Laurel Bradley, Deborah Cherry, John Christian, David B. Elliott, Betty Elzea, Margaretta Fredrick, Caroline Hannah, Jan Marsh, Gayle Seymour* Waking Dreams, the Art of the Pre-Raphaelites from the Delaware Art Museum. — Art Services International, 2004. — С. 395.
* Russell Ash. (1995) *Dante Gabriel Rossetti*. London: Pavilion Books.
* Doughty, Oswald (1949) *A Victorian Romantic: Dante Gabriel Rossetti* London: Frederick Muller.
* Fredeman, William E. (ed.) (2002-8) *The correspondence of Dante Gabriel Rossetti*. 7 Vols., Brewer, Cambridge.
* Hilto, Timoth (1970). *The Pre-Raphelites*. London: Thames and Hudson, New York: Abrams.
* Parris, Leslie (ed.) (1984). *The Pre-Raphaelites*, exhibition catalogue, London: Tate Gallery.
* Surtees, Virginia. (1971) *Dante Gabriel Rossetti*. 2 vols. Oxford: Clarendon Press.
* Todd, Pamela (2001). *Pre-Raphaelites at Home*, New York: Watson-Giptill Publications.
* Julian Treuherz, Elizabeth Prettejohn, and Edwin Becker, (2003). *Dante Gabriel Rossetti*. London: Thames & Hudson.

## Արտաքին հղումներ

* *Прозерпина* на сайте Victorian Web(անգլ.)
* Longing and Connection in D.G. Rossetti’s *Proserpine*(անգլ.)
* Proserpine and Jane Morris: Women Trapped in Unhappy Relationships(անգլ.)
* The Rossetti Archive(անգլ.)
* Birmingham Museums and Art Gallery’s Pre-Raphaelite Online Resource Արխիվացված 2009-07-13 Wayback Machine(անգլ.)
* *Прозерпина* на сайте Галереи Тейт Արխիվացված 2011-08-02 Wayback Machine(անգլ.)