Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհի քաղաքներ, որոնք ունեն քույր-քաղաք Հայաստանում
**Քույր քաղաքներ**, քաղաքներ, որոնց միջև հաստատված են մշտական բարեկամական կապերը պատմության և մշակույթի փոխադարձ ծանոթության համար։ Քաղաքների համագործակցությունը արտահայտված է փոխանակման պատվիրակությունների, գեղարվեստական և սպորտային թիմերի, ցուցահանդեսների, գրականության, ֆիլմերի, լուսանկարներ քաղաքային կյանքի և քաղաքային կառավարման փորձի տեղեկատվության վերաբերվող փոխանակման։

Ամենավաղ հայտնի քույր քաղաքների կապերի հանդիպումը Եվրոպայում Պադերբորնը (Գերմանիա) և Լե Մանը (Ֆրանսիա) են 836 թ.։

Փորձը տարածվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որպես միջոց նպաստել փոխըմբռնմանն ու միջսահմանային փոխշահավետության ծրագրերին։ Օրինակ, Կովենտրին կապվել է Ստալինգրադի և ավելի ուշ Դրեզդենի հետ որպես խաղաղության և հաշտեցման նշան, բոլոր երեք քաղաքներեր ծանր ռմբակոծվել են պատերազմի ժամանակ։

1957 թ. քույր քաղաքների ներկայացուցիչները ստեղծեցին «Քույր քաղաքների համաշխարհային ֆեդերացիա» (ՔՔՀՖ)։

1964 թ. ԽՍՀՄ քույր քաղաքներ միավորվել են «Խորհրդային և արտասահմանյան քաղաքների կապերի ասոցիացիա»։ Այն «Խորհրդային բարեկամության ընկերությունների միության» մասն էր և ՔՔՀՖ անդամ։

ՔՔՀՖ Փարիզում 1963 թ. ընդունված որոշումը ապրիլի վերջին կիրակին հայտարարել է Համաշխարհային քույր քաղաքների օր։

Հայաստանի 9 քաղաքներ քույր-քաղաքի պայմանագրեր ունեն տարբեր երկրների 27 քաղաքների հետ։

«Բարեկամության ձեռքեր» քանդակ, Երևանի և Կարրարայի բարեկամության խորհրդանիշ է, տեղադրվել է 1965-ին։
Երևանն ունի 24 քույր քաղաք։ Երևանի առաջին քույր քաղաքն է Կարրարա (Իտալիա)։ Գյումրին ունի 14 քույր քաղաքներ։ Ջերմուկի քույր քաղաքներ են Սան Ռաֆաել (Ֆրանսիա), Կարլովի Վարի (Չեխիա), Շուչինսկ (Ղազախստան)։ Ագարակի քույր քաղաքն է Սոլիգորսկ (Բելառուս)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Քույր քաղաքներ** կատեգորիայում։ |

* Международная ассоциация «Породнённые города» (ռուս.)
* United Cities and Local Governments (անգլ.)
* Sisters-Cities international (անգլ.)
* Rat der Gemeinden und Regionen Europas (գերմ.)
* Datenbank der Städtepartnerschaften Արխիվացված 2011-07-19 Wayback Machine – (RGRE) (գերմ.)
# Էլեֆթերիոս Վենիզելոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
|  |
| **Էլեֆթերիոս Վենիզելոս** |
| *Ελευθέριος Βενιζέλος* |
|  |
|  |
| **Հունաստանի վարչապետ** |
| Ստանձնեց պաշտոնը՝ | 1910-15, 1917-20, 1924 1926-32, 1933-35 |
| Կուսակցություն՝ | Լիբերալ |
| Ծննդյան օր՝ | օգոստոսի 23, 1864(1864-08-23) |
| Ծննդավայր՝ | Մուռնի (այժմ՝ Էլեֆթերիոս Վենիզելոս), Կրետե կղզի, Օսմանյան Կայսրություն |
| Վախճանի օր՝ | մարտի 18, 1936(1936-03-18)[…] (71 տարեկան) |
| Վախճանի վայրը՝ | Փարիզ, Ֆրանսիա |
| Ամուսին ՝ | Maria Venizelou? և Հելենա Շիլիզզի |
| Երեխաներ՝ | Կիրիակոս Վենիզելոս Սոֆոկլիս Վենիզելոս |
| Հայր՝ | Kyriakos Venizelos? |
| Մայր՝ | Stiliani Ploumidaki? |
| Պարգևներ՝ |   և  |
|  |

**Էլեֆթերիոս Կիրիակու Վենիզելոս** (հուն.՝ *Ἐλευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος*, օգոստոսի 23, 1864(1864-08-23), Mournies, Crete eyalet - մարտի 18, 1936(1936-03-18)[…], Փարիզ), հույն պետական և քաղաքական գործիչ, լրագրող, թարգմանիչ, իրավաբան և հեղափոխական 1910-15, 1917-20, 1924, 1926-32 և 1933-35 թվականներին ստանձնել է Հունաստանի վարչապետի պաշտոնը։ Վենիզելոսի ջանքերով Բալկանյան պատերազմների (1912-13) հետևանքով Հունաստանին են վերամիավորվել Կրետե կղզին, Թրակիայի և Մակեդոնիայի որոշ տարածքներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո ձգտել է Հունաստանին վերադարձնել թուրքերի գավթած Փոքր Ասիայի հունական տարածքները։ 1935 թվականի մարտին Կրետեում հակամիապետական ապստամբության պարտությունից հետո փախել է արտասահման։

Թուրքական բռնապետության դեմ պայքարում Վենիզելոս հետևողականորեն ձգտել է հայ-հունական համագործակցության։ 1913 թվականին Հունաստանից զգալի քանակությամբ զենք է ուղարկել Զեյթուն՝ հայերին օգնելու նպատակով։ Հայաստանի Հանրապետության հռչակումից (1918) հետո հայ-հունական հարաբերությունները Վենիզելոսի նախաձեռնությամբ սերտացել են քաղաքական և հասարակական բնագավառներում։

Մեծ ջանքեր է գործադրել 1919 թվականին պատմական Պոնտոսի տարածքում հիմնվելիք հունական պետության և Հայաստանի Հանրապետության ֆեդերացիա ստեղծելու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության արևմտյան սահմանները միացյալ ուժերով պաշտպանելու համար։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* «Վենիզելոս» հիմնադրամի պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էլեֆթերիոս Վենիզելոս» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էլեֆթերիոս Վենիզելոս» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 377)։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *«Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
# Անտիսթենես[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Անտիսթենես** Άντισθένης |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մ. թ. ա. 445 Պիրեյոս |
| Մահացել է | մ. թ. ա. 365 Աթենք |
| Քաղաքացիություն | Հին Աթենք |
| Ուղղություն | Կինիկներ |
| Մասնագիտություն | փիլիսոփա |
| Գործունեության ոլորտ | փիլիսոփայություն |
| Տիրապետում է լեզուներին | հին հունարեն |
| Ազդվել է | Սոկրատես |
| Ուսուցիչ | Սոկրատես |
| Աշակերտներ | Դիոգենես Սինոպացի |
|
Ներշնչվել է[ցույց տալ]

Սոկրատես |
|  Antisthenes Վիքիպահեստում |

**Անտիսթենես** (հին հունարեն՝ անգլ.՝ Άντισθένης, մ. թ. ա. 445, Պիրեյոս - մ. թ. ա. 365, Աթենք), հին հույն փիլիսոփա, կինիկների (գրաբարում՝ *շնականներ*) սոկրատական փիլիսոփայական դպրոցի հիմնադիր և գլխավոր տեսաբան։

Ուսուցանում էր, որ պետք է ձգտել նվազագույնի հասցնել մարդու նյութական պահանջմունքները՝ օրինակ վերցնելով ամեն մի կենդանի էակից, ասենք շնից, որը ավելի ճիշտ է ապրում, քան մարդը։ Տեսնելով, թե ինչպես նյութական բարիքներին ձգտելը ստիպում է մարդկանց դիմել խարդախության, կեղծիքի և այլ անբարոյականությունների, առաջարկում է հրաժարվել այդ բարիքներից հոգու մաքրությունը, անկախությունը իշխանություններից և արժանապատվությունը պահպանելու համար։ Բարոյագիտության մեջ Անտիսթենեսը հետևել է Սոկրատեսին՝ ընդօրինակելով նրա հաստատակամությունը, տոկունությունը,
զսպվածությունը զգայական հաճույքների նկատմամբ, նմանվելով նրան սառնասրտությամբ։ Գտնում էր, որ նյութական բարիքները, հարստությունը անբարոյականության աղբյուր են, իսկ մարմնական հաճույքների նկատմամբ պետք է զսպվածություն ցուցաբերել, զգայական հաճույքներին հակադրում է հոգևոր արժեքները, որոնց հանդեպ ձգտումը հայտարարում է մարդկային գոյության իմաստ։ Երջանկության ու ազատության միակ ճանապարհը սեփական պահանջմունքները նվազագույնի հասցնելն է, որը մարդուն մոտեցնում է կենդանուն։ Այդ ուղին ընտրելու համար պետք է լինել առաքինի, դրսևորել կամք։ Ըստ նրա՝ առաքինությունը միակն է բոլորի համար, այն չի կարող ոչ ոք խլել, և բոլոր մարդիկ, որոնք ձգտում են առաքինության, իրար նկատմամբ բնական ընկերներ են։ Եթե երջանկությունը կյանքի նպատակն է, ապա առաքինությունը նրան հասնելու միջոցն է։

Գիտելիքը այն է, ինչը կարող է արտահայտվել հասկացության միջոցով։ Տալիս է հասկացության սահմանումը. հասկացությունն այն է, ինչը ի հայտ է բերում, թե ինչ է կամ ինչ է լինում այս կամ այն առարկան։ Նկատելով, որ ամեն սահմանում օժտված է միակողմանիությամբ և չի կարող արտահայտել առարկայի ողջ էությունը, նա պնդում էր, որ լիարժեք, համակողմանի սահմանումը հնարավոր չէ։ Անդրադառնալով ընդհանուրի և եզակիի փոխհարաբերության խնդրին՝ գտնում էր, որ գոյություն ունեն միայն եզակի զգայական իրեր, իսկ ընդհանուրը միայն անվանում է։ Մենք կարող ենք տեսնել կոնկրետ, զգայական, կենդանի ձիուն, բայց ոչ ձիությունը։

Անտիսթենեսը կողմնակից էր ոչ թե քաղաքական, դասակարգային ազնվականության, այլ՝ հոգևոր, որից բխում էր արհամարհանքը ամբոխի, մեծամասնության հանդեպ։ Ըստ նրա՝ առաքինության չափանիշ կարող է լինել միայն կինիկյան ուսմունքին հետևորդ իմաստունը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Անտիսթենես» հոդվածին։ |
# Իլլիրիա

Իլլիրիայի հիմնական ազգությունները։
**Իլլիրիա** կամ **Իլլիրիկում** (հին հունարեն՝ Ιλλυρια
, լատիներեն՝ Illyricum), Բալկանների արևմտյան հատվածի հնագույն անվանումը, որը բնակեցված է եղել իլլիրիացիներով։ Այս տարածաշրջանն ուներ ահռելի գյուղատնտեսական և ռազմավարական նշանակություն, քանի որ կապ էր ստեղծում Հռոմեական կայսրություն արևմտյան և արևելյան հատվածների միջև։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Իլլիրիա» հոդվածին։ |
# Հռոմի պապ

Հռոմի պապ Լևոն XIV
**Պապ** (լատիներեն՝ papa, հուն․՝ πάππας
 *pappas* երեխաների լեզվով *հայր*), ամբողջ աշխարհի Կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ։ Կաթոլիկ եկեղեցում Հռոմի պապը համարվում է Պետրոս առաքյալի հետնորդը։ Հռոմի պապը Լևոն XIV-ն է, ընտրվել է 2025 թվականի մայիսի 8-ին՝ պապական կոնկլավի ժամանակ։

Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր և վարչական գերագույն առաջնորդը Հռոմի պապն է։ Կաթոլիկ եկեղեցու հոգևորականները կոչվում են կարդինալներ։ Նրանք են ընտրում Հռոմի պապին։ Հռոմի պապի նստավայրը` Վատիկանը, ինքնուրույն քաղաք-պետություն է, որի ղեկավարը նույնպես Հռոմի պապն է։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հռոմի պապ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 129)։*  |
# Հովհաննես առաքյալի առաջին թուղթ

**Հովհաննեսի առաջին ընդհանրական թուղթը** Նոր Կտակարանի 27 գրքերից մեկն է, մաս է կազմում Նոր Կտակարանի ընդհանրական նամակների։

| Նոր Կտակարան |
| --- |
| Մատթեոս |
| Մարկոս |
| Ղուկաս |
| Հովհաննես |
| Գործք |
| Հռոմեացիներին |
| Ա Կորնթացիներին |
| Բ Կորնթացիներին |
| Գաղատացիներին |
| Եփեսացիներին |
| Փիլիպպեցիներին |
| Կողոսացիներին |
| Ա Թեսաղոնիկեցիներին |
| Բ Թեսաղոնիկեցիներին |
| Ա Տիմոթեոսին |
| Բ Տիմոթեոսին |
| Տիտոսին |
| Փիլիմոնին |
| Եբրայեցիներին |
| Հակոբոս |
| Ա Պետրոս |
| Բ Պետրոս |
| Ա Հովհաննես |
| Բ Հովհաննես |
| Գ Հովհաննես |
| Հուդա |
| Հայտնություն |

Սուրբ Հովհաննես Ավետարանիչ, Դոնատելլո, 1408/1415, Ֆլորենցիա
## Հեղինակը

Այս նամակի հեղինակն ավանդաբար համարվել է Հովհաննես առաքյալը։ Սակայն որոշ գիտնականներ նամակի հեղինակ են համարում Հովհաննես Երեցին, ով, ըստ այս տեսակետն արտահայտողների, հեղինակն է նաև Հովհաննեսի երկրորդ և երրորդ նամակների։ Գոյություն ունեն նաև այս վարկածին ընդիմացող գիտնականներ, որոնք նամակի հեղինակ են համարում Հովհաննեսի դպրոցի մի ներկայացուցչի, և ոչ թե Հովհաննես առաքյալին, կամ Երեցին։

## Գրության ժամանակը և վայրը

Բոլոր գիտնականները համակարծիք են, որ նամակը գրվել է Եփեսոսում։ Ժամանակի հետ կապված կան տարակարծություններ. ոմանք նամակը թվագրում են 96 թ., ուրիշներ՝ 100-110։ Նամակի բովանդակությունից հայտի է դառնում, որ այդ շրջանում կային հերետիկոսներ, որոնք չէին ընդունում Քրիստոսին մարմնով եկած։ Իրինեոսը վկայում է, որ Հովհաննեսի ժամանակ կար Կիրինթոս անունով մեկը, որ ուսուցանում էր, թե Աստծո Լոգոսը չէր մարմնացել, այլ երևութապես էր մարդ դառել։ Կարելի է կարծել, որ Հովհաննեսը հենց այս աղանդի դեմ էր պայքարում։ Գերմանացի որոշ գիտնականներ կարծում են, որ նամակը գրվել է Ավետարանից առաջ, բայց Հովհաննեսի երկրորդ և երրորդ նամակներից հետո։

## Բովանդակությունը և հասցեատերը

Նամակն ուղղված չէ հատուկ անձի կամ համայնքի։ Այն ավելի ընդհանուր է և ուղղված կարող է լինել Փոքր Ասիայի համայնքներին։ Այս նամակն ի տարբերություն մյուս նամակների, գրված չէ անտիկ շրջանի նամակի ոճով։ Այն ավելի ճառի նման է։ Բաղկացած է հինգ գլուխներից։
Նամակի բովանդակությունը կարելի է հետևյալ մասերի բաժանել.

1. Կենաց Բանը
2. Աստված լույս է
3. Նեռի գալուստը
4. Տիրոջ գալուստը և պատվիրանը պահել
5. Տարբերել ճշմարտությունը կեղծ ուսմունքից
6. Աստծո սիրո բաղդատումը եղբայրական սիրո հետ
7. Վկայություն ջրով, արյամբ և Հոգով
8. Վստահություն Աստծո նկատմամբ

## Գրականության ցանկ

* Եզնիկ ծ. վրդ. Պետրոսյան, Ներածություն Նոր Կտակարանի, Էջմիածին, 1996, էջ 128։
* Ա. Գայայան, Նոր Կտակարանի ընդհանուր ներածություն, 2003, Էջ 435-440։
* Ուդո Շնելլե, Ներածություն Նոր Կտակարանի, Գյոթինգեն, 2005, էջ 489-503։

## Տես նաև

* Ընդհանրական նամակներ
* Հովհաննես առաքյալի երկրորդ թուղթը
* Հովհաննես առաքյալի երրորդ թուղթը

## Արտաքին հղումներ

* Քրիստոնեական սիրո ընկալումը Հովհաննես առաքյալի թղթում
* Հովհաննես առաքյալի առաջին թուղթը
# Փարիզի համաձայնագիր (1973)

| Փարիզի համաձայնագիր |
| --- |

**Փարիզի համաձայնագիր 1973** Վիետնամում պատերազմի դադարեցման և խաղաղության վերականգնման մասին։ Ստորագրվել է հունվարի 27-ին ՎԴՀ-ի, ԱՄՆ-ի, Հարավային Վիետնամի Հանրապետության ժամանակավոր հեղափոխական կառավարության արտաքին գործերի մինիստրների և Սայգոնի վարչակազմի կողմից։ ԱՄՆ-ն պարտավորվել է հարգել Վիետնամի անկախությունը, սուվերենությունը, միասնությունն ու տարածքային ամբողջությունը։ Ըստ Ժնևի համաձայնագրի 1954 թվականին նախատեսվում էր դադարեցնել ռազմական գործողությունները Հարավային Վիետնամում, 60 օրվա ընթացքում Հարավային Վիետնամից դուրս բերել ԱՄՆ-ի և այլ պետությունների զորքերը, անցկացնել դեմոկրատ ընտրություններ միջազգային վերահսկողության ներքո, իրականացնել Վիետնամի աստիճանական խաղաղ վերամիավորում՝ Հարավային և Հյուսիսային Վիետնամի միջև համաձայնության հիման վրա։ Փարիզի համաձայնագրի կատարման վերահսկողությունը դրվում էր հատկապես ստեղծված միջազգային հանձնաժողովի վրա, որի մեջ մտնում էին Կանադան (1973 թվականի հուլիսի 31-ից՝ Իրանը), Հունգարիան, Ինդոնեզիան և Լեհաստանը։ Փարիզի համաձայնագրի ստորագրումը, որի կատարումը խափանում էր Սայգոնի վարչակազմը ընդհուպ մինչև իր անկումը (1975), վիետնամացի ժողովրդի և աշխարհի խաղաղասեր ուժերի կարևոր հաղթանակն էր իմպերիալիզմի դեմ պայքարում և մեծ ներդրում միջազգային լարվածության թուլացման գործում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Փարիզի համաձայնագիր (1973)» հոդվածին։ |
# 604[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  600 · 601 · 602 · 603 —  **604**  — 605 · 606 · 607 · 608
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 580‑ականներ · 590‑ականներ — **600‑ականներ** — 610‑ականներ · 620‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 6-րդ դար — **7-րդ դար** — 8-րդ դար
 |

**604 թվական**,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 604 թվականն է,
VII դարի 4-րդ տարին։ Հանդիսանում է 7-րդ դարի առաջին տասնամյակի՝ 600-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 603 և 605 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

* Մովսես Բ Եղիվարդեցի, Ամենայն հայոց կաթողիկոս 574 թվականից (ծ. անհայտ)

## Ծանոթագրություններ

**604 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 604 *DCIV* |
| Հուլյան օրացույց | 603—604 (հունվարի 4 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6112—6113 (սեպտեմբերի 4-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1356—1357 (ապրիլի 24 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3096—3097 (օգոստոսի 11-ից) *ՎՂԶ—ՎՂԷ* |
| Հրեական օրացույց  | 4364—4365
ד'שס"ד — ד'שס"ה |
| Իսլամական օրացույց | 18 BH — 17 BH |
| Չինական օրացույց | 3300—3301 癸亥 — 甲子 սև խոզ — կապույտ առնետ |
| Եթովպական օրացույց | 596—597 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 660—661 |
| - *Շակա սամվատ* | 526—527 |
| - *Կալի յուգա* | 3705—3706 |
| Իրանական օրացույց | 18 BP — 17 BP |
| Բուդդայական օրացույց | 1147 |
# Կոլումբարիում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Կոլումբարիում** (լատիներեն՝ columbarium, սկզբնական նշանակությունը՝ աղավնատուն, լատիներեն՝ columba - աղավնի), աճյունասափորների զետեղարան։ Հին Հռոմում կոլումբարիումները ներսում կիսաշրջանաձև խորշերի շարքերով, ստորգետնյա կամ վերգետնյա, 1-3 հարկ բարձրությամբ կառույցներ էին (օրինակ, մ.թ.ա. 1-ին դարում Ապիյան ճանապարհին կառուցված, որմնանկարներով, թանկարժեք խճապատկերներով ու զարդերով ճոխացված կոլումբարիումը, որը հայտնաբերվել է 1726 թվականին)։ Հռոմեական կոլումբարիումները սովորաբար ամբողջովին կամ մասամբ եղել են ընդգետնյա։ Ներկայիս կոլումբարիումները կից են գերեզմանատներին և դիակիզարաններին։ 1957 թվականին Երևանի Նոր Արեշ թաղամասում հայտնաբերվել է մ.թ.ա. I հազարամյակի 1-ին քառորդի ուրարտական կոլումբարիում։

## Պատկերասրահ

* Կոլումբարիումի պատ՝ դատարկ խորշերով
* Դրվագ Փարիզի Պեր Լաշեզ գերեզմանատան կոլումբարիումից
* Ժամանակակից կոլումբարիում գերմանական Էբինգեն քաղաքում
* ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի Օքլենդ քաղաքի մատուռի կոլումբարիումի ներսը (որոշ աճյունասափորներ գրքի տեսք ունեն)
* ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգում գտնվող Առլինգտոնի ազգային գերեզմանատան կոլումբարիումը
* ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգի Ռոզմոնթ քաղաքի «Բարի հովիվ» եպիսկոպոսական եկեղեցու կոլումբարիումը
* Էտրուսկյան կոլումբարիում Իտալիայի Բլերա քաղաքի մերձակա *Cava Buia* քարանձավում
* Ճապոնական ավանդական կոլումբարիում Օսակայի *Takidani Fudōmyō-ō* տաճարում
* Չինական ոճի ժամանակակից կոլումբարիում Ավստրալիայի Վոլոնգոնգ քաղաքի Նան Տիեն տաճարում
* Քարանձավային կոլումբարիում իսրայելական Հիրբաթ Միդրաս հնավայրում

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Kammerer Grothaus H. Camere sepolcrale de’ liberti e liberte di Livia Augusta ed altri Caesari // Mélanges de l'École française de Rome. Antiquité. — T. 91. —1979. — P. 315—342
* Toynbee J. M. C. Death and Burial in the Roman World. — Baltimore, 1996
* Borg B. E. Crisis and Ambition. Tombs and Burial Customs in Third-Century AD Rome. — Oxford, 2013
* Borbonus D. Columbarium Tombs and Collective Identity in Augustan Rome. — Cambridge, 2014
* Сергеенко М. Е. Колумбарий Статилиев Тавров // Вестник древней истории. — 1964. — № 4

## Արտաքին հղումներ

* Photographs and commentary on ancient Roman columbaria
* Columbarium with inner ossuary
* «Columbarium» . *Encyclopædia Britannica* (անգլերեն) (11th ed.). 1911.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 519)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կոլումբարիում» հոդվածին։ |