Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Երաժշտական ալբոմ

**Երաժշտական ալբոմ**, միասին թողարկված երաժշտական բաղադրյալների հավաքածու, ստանդարտ ֆորմատով, որը հնարավոր է լսել հանրամատչելի նվագարկիչների օգնությամբ։

Ալբոմային ձայնագրություն բառակապակցությունը հայտնվել է այն բանից հետո, երբ մի քանի վինիլային սկավառակներ սկսեցին վաճառվել միասին, իսկ դրանց ձևավորումը կատարված էր գրքի տեսքով։ Այնուհետ ալբոմ սկսեցին անվանել երկարանվագ 33⅓ պտույտ/րոպե 12 մատնաչափյան սկավառակներին։ Դա արվեց այն պատճառով, որ այդ ալբոմում տեղավորում էր այնքան երաժշտություն, որքան նախկին մեկ ալբոմում։ Հանրամատչելի երաժշտության ստանդարտ է դարձել 10-14 երգ մեկ ալբոմում։ Ի սկզբանե հեղինակային գանձումները կախված էին ալբոմում երգերի քանակից։

## Դասակարգում ըստ ծավալի

* Սովորական՝ ստանդարտ են անվանում «LP»-ի (անգլ.՝ **L**ong **P**lay հայ.՝ երկարանվագ) մեկ 12 մատնաչափյան կամ լազերային սկավառակի վրա թողարկված ալբոմը, որը պարունակում է 30-80 րոպե ձայնագրություն։
* Մինի ալբոմ կամ «EP» (անգլ.՝ **E**xtended **P**lay)՝ սինգլի և ալբոմի միջանկյալ տարբերակ։
* Միքսթեյփ՝ երաժշտական ​​հավաքածու, որը սովորաբար ստանդարտ և մինի ալբոմներից ավելի թույլ սահմանափակումներ ունի։
* Կրկնակի ալբոմ՝ ալբոմ թողարկված 2 կրիչների վրա, որում նվագի տևողությունը հասնում է 1,5-2 ժամի։ Օր.՝ Մայքլ Ջեքսոնի This Is It ալբոմը։
* Եռակի ալբոմ ՝ ալոբմ թողարկված 3 կրիչների վրա։ Օր.՝ Մայքլ Ջեքսոնի Bad 25 ալբոմը։
* Բոքս սեթ (անգլ.՝ box set)՝ մի քանի կրիչներից բաղկացած հավաքածու, որն սովորաբար ունենում է տոնական փաթեթավորում, համալրված են լինում նաև այլ տիպի (նկարներ, տեսանյութեր, շապիկներ, պլակատներ, կոնֆետներ և այլն) նյութերով։ Սրանք բաղկացած են լինում սովորաբար 2-ից ավել կրիչներով։
	+ Օր.՝ Մայքլ Ջեքսոնի The Ultimate Collection ալբոմը, որը բաղկացած է 5 կրիչներից և պարունակում է ֆոտոալբոմ։
	+ Օր.՝ Մայքլ Ջեքսոնի Thriller 25 ալբոմը, որը բաղկացած է 2 կրիչներից, պարունակում է տեսա և ձայնանյութ, կատարված է գրքի ձևով, որի էջերին պատկերված է Ջեքսոնը

## Դասակարգում ըստ ձայնագրության տեսակի

* **Ստուդիական ալբոմ** - ալբոմ, որը ձայնագրվել է ստուդիայում։
* **Համերգային ալբոմ** - ալբոմ, որի ձայնագրվել է համերգի ընթացքում։ Սովորաբար, այդ ձայնագրությունները սովորաբար «կենդանի» են, հաճախ լսելի է նաև հանդիսատեսի ծափահարությունները։
* **Հավաքածու** - ալբոմ, որը կազմված է նախորդում հրապարակված երգերից։
* **Ծրագրված** (նաև «համարային», «հիմնական», «ստանդարտ», «ալբոմ») - ոչ ստանդարտ տերմին, որը օգտագործվում է, երբ ալբոմի հիմքում են նախկինում չհրապարակված ձայնագրություններ։
# Alibaba group[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Alibaba group** |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | բիզնես ձեռնարկություն, ձեռնարկություն, հանրային ընկերություն, կազմակերպություն և կայք |
| Անվանված է ի պատիվ | Ալի Բաբան |
| Հիմնադրված է | հունիսի 28, 1999 |
| Հիմնադիր | Մա Յուն և Joseph Tsai? |
| Վայր | Binjiang District, Չինաստան |
| Երկիր |  Չինաստան |
| Տնօրեն | Joseph Tsai? |
| Արդյունաբերություն | Էլեկտրոնային առևտուր |
| Ընդհանուր ակտիվներ | ▲1,69 տրլն ¥ (2021) |
| Հասույթ | ▲137 մլրդ $ (2024) |
| Աշխատողների թիվ | ▲251 462 մարդ (մարտի 31, 2021) |
| Դուստր ընկերություններ | Lazada Group?, AutoNavi Holdings Limited?, UCWeb?, AGTech Holdings Limited?, South China Morning Post, alibaba.com?, Տաոբաո և Youku (տեսապորտալ) |
| Սեփականատեր | Մա Յուն, SoftBank, Altaba? և Joseph Tsai? |
| Կայք | alibabagroup.com​(անգլ.) |
| Մասնակից է | Համացանցի կոնսորցիում, CVE Numbering Authorities, ՖԻԴՈ դաշինք և ITU Telecommunication Standardization Sector? |
| Բորսա | NYSE: BABA և SEHK: 9988 |
|  Alibaba Group Վիքիպահեստում |

**Alibaba Group** (չինարեն՝ 阿里巴巴集团
), չինական ընկերություն, որը աշխատում է ինտերնետ-առևտրի ոլորտում։ Շտաբ կայանը գտնվում է Հանչժոյում։ 2012 թվականին *Alibaba* կազմակերպությունը կազմեց 1,1 տրիլիոն յուան` 170 մլրդ դոլար։ Կազմակերպությունը աշխատում է Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, ինչպես նաև Ռուսաստանի Դաշնությունում, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Հայաստանում, Եվրոպայում, ընդհանուր սպասարկվում է ավելի քան 240 երկիր։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 19-ի տվյալներով շուկայական գինը կազմում է 231 մլրդ դոլար։

## Պատմություն

Մա Յունը 1999 թվականին հիմնադրեց ընկերությունը։ Սկզբում Alibaba համարվել է փոքր և միջին առևտրի հարթակ։

2005 թվականին Yahoo! ընկերությունը ձեռք բերեց Alibaba-ի 43%-ը, սակայն 2012 թվականի սեպտեմբերի 18-ին Alibaba-ն հետ գնեց սեփական ընկերության 20% բաժնետոմսերը, որը Yahoo!-ի սեփականությունն էր։

2011 թվականի մարտի 31-ին գրանցվածների թիվը կազմում էր 65 մլն մարդ 240 պետություններից։

Աշխատում է համաշխարհային շուկայում։ Նա 2012 թվականին պայմանագիր կնքեց Qiwi վճարման համակարգի, 2013 թվականին WebMoney Transfer , իսկ 2014 թվականին Яндекс.Деньги հետ։

## Խմբի կառուցվածք

Ունի իր սեփական էլեկտրոնային վճարման համակարգը` Alipay:

Alibaba Group ղեկավարում է մի քանի կազմակերպություններով`

* Alibaba.com (Alibaba China, Alibaba International)
* Alibaba Pictures (Alibaba Pictures Group) - չինական կինոընկերություն
* AliExpress.com - ինտերնետ-խանութ
* Taobao.com
* Tmall.com
* Juhuasuan
* eTao
* Alibaba Cloud Computing
* China Yahoo!
* Alipay

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* **Պաշտոնական էջ **պաշտոնական կայք**
# Մանգա (այլ կիրառումներ)

**Մանգան** կարող է վերաբերել.

* Մանգա — ճապոնական կոմիքսներ
* MaNga — թուրքական ալտերնատիվ ռոք և հիփ–հոփ խումբ
* Մանգա (Բրազիլիա) — համայնք Բրազիլիայի Մինաս Ժերայս նահանգում
* Մանգա (պտուղ) — արևադարձային պտուղ (հնդկական մանգիֆերա)
* Մանգա (գետ) - գետ Ռուսաստանում, հոսում է Պուդոժսկի շրջանում և Կարելական ինքնավար հանրապետությունում։
# Շիվա

|  |
| --- |
| **Հինդուիզմ**
թեմատիկայի հոդված |
|  |
|
Պատմություն · Պանթեոն  |
| **Ուղղություններ**
Վայշնայություն · Շիվայություն
Շակտիզմ · Սմարտիզմ  |
| **Փիլիսոփայություն**
Դհարմա · Արտհա · Կամա
Մոկշա · Կարմա · Սամսարա ·
Յոգա · Յանտրա · Բհակտի ·
Մայա · Պուջա · Կիրտան · Մանդիր · Աբհավա · Բհավա |
| **Սրբազան գրքեր**
Վեդաներ · Ուպանիշադներ
Ռամայանա · Մահաբհարաթա
Բհագավադգիտա · Պուրաններ
Պատանջալի Յոգա սուտրա · Հաթհապրադիպիկա *այլ* |
| **Համանման նյութեր**
Հինդուիզմ ըստ երկրի · Հինդուիզմը Հայաստանում · Սրբապատկերագրություն · Ճարտարապետություն · Օրացույց · Տոներ · Կրեացիոնիզմ · Կինը հինդուիզմում · Մոնոթեիզմ · Աթեիզմ · Այուրվեդա · Աստղագիտություն |
|  |
| **Պորտալ «Հինդուիզմ» դ
* ք
* խ
 |

**Շիվա** (սանսկրիտ՝ शिव, śiva IAST, «օրհնող», «բարեգութ»), հինդուիզմում տիեզերքի ավերման և վերակերպման մարմնացումն է, որն արարող Բրահմայի և պահապան Վիշնուի հետ միասին ներկայացնում է աստվածութունների վերին եռյակը։

Հնդկական առասպելաբանության մեջ եռաստվածության աստվածներից մեկը, Պարվատի (Ումա) դիցուհու ամուսինը։ Վեդաներում Շիվայի անունը դեռևս չի հանդիպում։ Նրա փոխարեն այնտեղ հաճախ հանդես է գալիս Ռուդրան, աստված-բուժարարը, քամիների (մարութների) հայրը։ Հետագայում Ռուդրա (լալկան, զռռան) անունը դարձավ Շիվայի մականուններից մեկը և կատարվեց այդ երկու աստվածների նույնացում։

Շիվայի պաշտամունքը ձևավորվել է բնության ստեղծագործ ուժերի, պտղաբերության պաշտամունքի հիման վրա։ Անձնավորում է նաև բնության ավերիչ ուժերը։ Շիվան ոչ միայն շնորհատու է ու ստեղծարար, այլև պատժիչ է ու կործանարար։ Նրա արարչագործական սկիզբը խորհրդանշվում է ֆալլոսի (լինգա) պատկերմամբ։ Սրբապատկերներում սովորաբար ներկայացվում է մե՛րթ մտասևեռուն ճգնավորի, մե՛րթ սարսափազդու տղամարդու տեսքով։ Հաճախ պատկերվում է հրե օղակի մեջ սրբազան պարով համակված՝ խորհրդանշելով «աշխարհի արարումն» ու տիեզերքի ներդաշնակ շարժումը։

## Արտաքին հղումներ

* SHIVA GLOBAL — Շիվայի 1008 անունները Արխիվացված 2012-01-13 Wayback Machine

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 510)։*  |
# Սվամի Վիվեկանանդա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Սվամի Վիվեկանանդա** բենգալերեն՝ স্বামী বিবেকানন্দ |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունվարի 12, 1863(1863-01-12)[…] Swami Vivekananda's Ancestral House & Cultural Centre, Բրիտանական Հնդկաստան |
| Մահացել է | հուլիսի 4, 1902(1902-07-04)[…] (39 տարեկան) Belur, Հնդկաստան բնական մահով |
| Քաղաքացիություն |  Բրիտանական Հնդկաստան |
| Ազգություն | Kayastha? |
| Դավանանք | հինդուիզմ |
| Մասնագիտություն | վանական, փիլիսոփա, գրող, բանաստեղծ, ուսուցիչ, spiritual leader, հռետոր, երգիչ, ակնարկագիր, գրող ճանապարհորդ և կենսագիր |
| Գործունեության ոլորտ | փիլիսոփայություն, Social Reform or Revolution?, կրոն, հինդուիզմ և Յոգա |
| Ալմա մատեր | Նախագահական համալսարան, Շոտլանդական եկեղեկցական քոլեջ և Կալկաթայի համալսարան |
| Տիրապետում է լեզուներին | անգլերեն և բենգալերեն |
| Հայր | Vishwanath Datta? |
| Ուսուցիչ | Ռամակրիշնա |
| Աշակերտներ | Shuddhananda Bharati?, Swami Paramananda?, Swami Swarupananda?, Swami Virajananda?, Sister Nivedita? և William Hastie? |
| Ստորագրություն  |
|  Swami Vivekananda Վիքիպահեստում |

**Սվամի Վիվեկանանդա** (իսկական անունը՝ Նարենդրանատհ Դատտ, հունվարի 12, 1863(1863-01-12)[…], Swami Vivekananda's Ancestral House & Cultural Centre, Բրիտանական Հնդկաստան - հուլիսի 4, 1902(1902-07-04)[…], Belur, Հնդկաստան), հնդիկ հումանիստ մտածող, կրոնական բարենորոգիչ ու հասարակական գործիչ։

## Կենսագրություն

Եղել է Ռամակրիշնայի աշակերտը, զարգացրել նրա գաղափարները։ 1880-1884 թվականներին փիլիսոփայություն է ուսումնասիրել Կալկաթայի համալսարանում, 1893 թվականին, վեդանտան քարոզելու նպատակով, մեկնել է ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ճապոնիա։ 1897 թվականին հիմնադրել է «Ռամակրիշնայի առաքելություն» կրոնաբարենորոգչական ընկերությունը։ Մարդկության «փրկության» միակ միջոցը, ըստ Վիվեկանանդայի, հոգևոր-կրոնական փորձին դիմելն է Հինդուիզմի փիլիսոփայության հիմքը համարել է վեդանտան, որը համադրել է սանքհյայի և յոգայի հետ և մոտեցրել եվրոպական փիլիսոփայության հասկացություններին։ Վիվեկանանդան մերժել է Էմպիրիկական աշխարհի պատրանքայնությունը և ողջ արարվածը համարել աստվածային խաղ։ Որպես անձնավորության իդեալ առաջադրելով հոգեոր ներամփոփվածությունը, միաժամանակ կոչ է արել ակտիվորեն ծառայել մարդկությանը։ Վիվեկանանդան Հնդկաստանի ազգային անկախության և սոցիալական բարօրության գաղափարախոսն է, դատապարտել է հարստահարումը, ռասայական և զավթողական մղումները։ Սոցիալական արդարության իրականացնող է համարել «ստորին դասակարգերին», որոնք, նրա կարծիքով, կվերացնեն գույքային անհավասարությունը և կհաստատեն իրենց տիրապետությունը։ Սակայն դրան կարելի է հասնել անձնավորությանը վեդանտայի ոգով դաստիարակելու, անհատի և ազգի կամքը կռելու ճանապարհով։ Վիվեկանանդաի քարոզների դեմոկրատական բովանդակությունը նպաստել է Հնդկաստանում ազատագրական շարժմանը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սվամի Վիվեկանանդա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 464)։*  |
# Հեռագիր

ԽՍՀՄ տարիներին օգտագործված հեռագրի ձևաթուղթ
**Հեռագիր**, փաստագրական հաղորդագրություն, որ հաղորդվում է հեռագրական կապուղիներով։ Կապի ձեռնարկությունները հեռագիր ընդունում են բնակչությունից, հիմնարկներից, կազմակերպություններից։ Հեռագրերը լինում են ներքին (երկրի սահմաններում) և միջազգային, իսկ ըստ անցման փուլերի ելից, մտից և տրանզիտային։ Ներքին հեռագրերը կարող են լինել միջքաղաքային և տեղական (նույն բնակավայրի սահմաններում)։ Մշակման հրատապությունից կախված՝ հեռագրերը բաժանվում են մի քանի կատեգորիայի («սովորական», «շտապ», «կառավարական» և այլն)։

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«հեռագիր»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 355)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հեռագիր» հոդվածին։ |
# Նոր քարի դար

| Քարի դար |
| --- |
|

---

 |
| **Հին քարի դար** (**Պալեոլիթ**) |
| Ստորին պալեոլիթ (մոտ 2,6 միլիոն - 100 հզ տարի առաջ) |
| Միջին պալեոլիթ (300 - 30 հզ տարի առաջ) |
| Վերին պալեոլիթ (50 - 10 հզ տարի առաջ) |
| **Միջին քարի դար** (**Մեզոլիթ**) |
| Էպիպալեոլիթ (20 - 10 հզ տարի առաջ) |
| Սուբնեոլիթ (12 - 9,5 հզ տարի առաջ) |
| **Նոր քարի դար** (**Նեոոլիթ**) |
| Վաղ նեոլիթ (9,5 - 8,5 հզ տարի առաջ) |
| Ուշ նեոլիթ (8,5 - 7,5 հզ տարի առաջ) |
|

---

**Քարի դարի պորտալ** |

Նեոլիթյան գործիքներ

**Նոր քարի դար** կամ **Նեոլիթ** (հուն․՝ νέος
, *նեոս*՝ նոր, և հուն․՝ λίθος
, *լիթոս*՝ քար), քարի դարի վերջին դարաշրջանը, հաջորդել է մեզոլիթին։ Տևել է մոտ երկու հազարամյակ՝ մ․թ.ա. 10-րդ հազարամյակի կեսերից մինչև մ.թ.ա. 5-րդ հազարամյակի կեսերը։

Նեոլիթի սկիզբը բնութագրվում է քարե և ոսկրե հղկված գործիքների օգտագործմամբ, խեցեգործության և երկրագործության առաջացմամբ, վերջը՝ վաղ մետաղամշակությամբ (էնեոլիթի սկզբնավորմամբ)։ Նեոլիթյան մարդիկ, զարգացած հավաքչական, որսորդական և ձկնորսական յուրացնող տնտեսությանը զուգահեռ, սկսել են զբաղվել արտադրող տնտեսությամբ՝ նստակյաց երկրագործությամբ (ցորենի, գարու, ոսպի և այլ բույսերի մշակությամբ), կենդանիների (շուն, այծ, ոչխար, խոզ, ավելի ուշ՝ խոշոր եղջերավոր անասուններ) ընտելացմամբ և բուծմամբ։ Արմատավորվել և զարգացել է մանածագործությունը, հյուսելը։ *Մայրիշխանությունը* հասել է իր ծաղկմանը և աստիճանաբար տեղի տվել *հայրիշխանությանը*։ Զգալիորեն աճել է բնակչությունը, աստիճանաբար կազմավորվել են ցեղախմբերը, ձևավորվել ցեղային լեզուները։ Հանրության կյանքում կատարված այդ արմատական փոփոխություններն ընդունված է անվանել «նեոլիթյան հեղափոխություն» (անգլիացի հնագետ Գ․ Չայլդի հետևությամբ)՝ որպես մարդկության պատմության մեջ առաջին տնտեսական հեղաշրջում։

Ըստ նորագույն տվյալների՝ Մերձավոր Արևելքում հնագույն երկրագործական-անասնապահական մշակույթի սկիզբը հասնում է մ․թ․ա․ 8—7-րդ հազարամյակները (Երիքովը՝ Պաղեստինում, Ջարմոն՝ Հյուսիս-Արևելյան Միջագետքում, Չաթալ-Հույուկը՝ Փոքր Ասիայում և այլուր)։ Եվրոպայում նեոլիթյան մշակույթը զարգացել է Մերձավոր Արևելքի և Միջերկրածովյան մշակույթի զգալի ազդեցությամբ, այդ երկրամասերից Եվրոպա են թափանցել մի շարք մշակովի բույսեր, ընտանի կենդանիների տեսակներ և այլն։ Հայաստանի տարածքում նեոլիթյան կայաններ ու բնակավայրեր են հայտնաբերվել Թալինի շրջանում (Զաղաներ, Արեգունի բլուր, Բառոժ և այլն) և Արարատյան դաշտում (Կղզյակ բլուր, Մաշտոցի բլուր, Տերտերի ձոր և այլն)։ Գտնվել են քարե (օբսիդիան, որձաքար և այլն) պրիզմայաձև միջուկներ, դանակներ, հղկված, գայլիկոնված կոթատեղի փորվածքով կացիններ, մուրճեր, գուրզեր, բրիչներ, աղորիքներ, սանդեր, մանգաղներ, նետասլաքներ, ոսկրե ասեղներ, ուլունքներ, իլիկի գլուխներ են։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 226)։*  |
# 17-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| II հազարամյակ
 |
| 15-րդ դար — 16-րդ դար — **17-րդ դար** — 18-րդ դար — 19-րդ դար
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1590‑ականներ
 |  1590
 |  1591
 |  1592
 |  1593
 |  1594
 |  1595
 |  1596
 |  1597
 |  1598
 |  1599
 |
|  |
| 1600‑ականներ
 |  1600
 |  1601
 |  1602
 |  1603
 |  1604
 |  1605
 |  1606
 |  1607
 |  1608
 |  1609
 |
| 1610‑ականներ
 |  1610
 |  1611
 |  1612
 |  1613
 |  1614
 |  1615
 |  1616
 |  1617
 |  1618
 |  1619
 |
| 1620‑ականներ
 |  1620
 |  1621
 |  1622
 |  1623
 |  1624
 |  1625
 |  1626
 |  1627
 |  1628
 |  1629
 |
| 1630‑ականներ
 |  1630
 |  1631
 |  1632
 |  1633
 |  1634
 |  1635
 |  1636
 |  1637
 |  1638
 |  1639
 |
| 1640‑ականներ
 |  1640
 |  1641
 |  1642
 |  1643
 |  1644
 |  1645
 |  1646
 |  1647
 |  1648
 |  1649
 |
| 1650‑ականներ
 |  1650
 |  1651
 |  1652
 |  1653
 |  1654
 |  1655
 |  1656
 |  1657
 |  1658
 |  1659
 |
| 1660‑ականներ
 |  1660
 |  1661
 |  1662
 |  1663
 |  1664
 |  1665
 |  1666
 |  1667
 |  1668
 |  1669
 |
| 1670‑ականներ
 |  1670
 |  1671
 |  1672
 |  1673
 |  1674
 |  1675
 |  1676
 |  1677
 |  1678
 |  1679
 |
| 1680‑ականներ
 |  1680
 |  1681
 |  1682
 |  1683
 |  1684
 |  1685
 |  1686
 |  1687
 |  1688
 |  1689
 |
| 1690‑ականներ
 |  1690
 |  1691
 |  1692
 |  1693
 |  1694
 |  1695
 |  1696
 |  1697
 |  1698
 |  1699
 |
|  |
| 1700‑ականներ
 |  1700
 |  1701
 |  1702
 |  1703
 |  1704
 |  1705
 |  1706
 |  1707
 |  1708
 |  1709
 |

 |

**17-րդ դար** 1601-ից 1700 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ՝ Հուլյան օրացույցով և 2-րդ հազարամյակի յոթերորդ դարը։ Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է միջնադարի երեք շրջափուլերից մեկի՝ ուշ միջնադարի ընթացք։

## Դեպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր
# Միջնադարի արվեստ

**Միջնադարի արվեստ,** Արևմտյան աշխարհի արվեստի պատմության ժամանակաշրջան, որը տևել է մոտ 1000 տարի։ Սովարաբար այդ տերմինով նկարագրում են Եվրոպայի, Միջին Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի արվեստի զարգացումը։ Երկար ժամանակ նրանք, ովքեր իրոք տաղանդավոր էին և ունիեին անհրաժեշտ նկարչական ունակություններ՝ ստեղծում էին որմնակնկարներ և նկարներ։ Այս ստեղծագործական աշխատանքը չէր հանդիսանում հոբբի կամ զվարճանք։ Յուրաքանչյուր նկար կամ որմնանկար ուներ իր պատվիրատուն։ Որպես կանոն, նկարում էին եկեղեցու պատերին, խորանին կամ աղոթքի սենյակներում։

Երուսաղեմի տաճարի վերականգնումը։ Բուրգունդյան մանրանկարչություն, շուրջ 1460թ․։
Արվեստաբանները փորձում են միջնադարյան արվեստը դասակարգել ըստ պատմական ժամանակաշրջանների, այնուամենայնիվ, բոլոր այս դասակարգումները պայմանական են։ Հետևյալ պարբերականությունն ընդհանուր առմամբ ընդունվում է․ կելտիկական արվեստ, վաղ քրիստոնեական արվեստ, գաղթի շրջանի արվեստ, բյուզանդական արվեստ, նախահռոմեական արվեստը, ռոմանական արվեստ և գոթիկա։ Յուրաքանչյուր ոճը իր հերրթին առանձնացնում է նոր ժամանակաշրջան։ Բացի դրանից յուրաքանչյուր ազգի և մշակույթի ձևավորման անցումային շրջանն ուներ իր առանձնահատուկ ոճը, օրինակ՝ անգլոսաքսոնական կամ նախասկանդինավյան արվեսստը։

Միջնադարի արվեստն իր ազդեցությունն է ունեցել տարբեր բնագավառներում և ազդել է քանդակագործության, լուսավորված ձեռագրերի, վիրտաժի, խճանկարչության, մետաղի վերամշակման և ուրիշ այլ արդյունաբերությունների զարգացման վրա։

Միջնադարի արվեստը ծագել է Հռոմեական կայսրության գեղարվեստական ժառանգության և վաղ քրիստոնեական եկեղեցու պատկերագրական ավանդույթների միաձուլումից։ Այս տարրերը խառնվում են Հյուսիսային Եվրոպայի «բարբարոսական» արվեստին։

Համբարձման եկեղեցին (XIII-րդ դար) Սերբիայի Միլեշև վանքում
Միջնադարյան արվեստը ազդել է արվեստի հետևյալ տեսակների զարգացման վրա․

* Վիտրաժ
* Գեղանկարչություն (փորագրություն, սրբապատկեր, ֆրեսկո)
* Խեցեգործարան (խեցեգործություն)
* Գրքեր (լուսավոր ձեռագիր, վայելչագրություն, ձեռագիր, минускул, մանրանկարչություն, կազմող գիրք)
* Մետալուրգիա (մետաղական արվեստ)
* Խճանկարչություն
* Գերեզմանաքարեր
* Մասունք
* Քանդակագործություն (փայտե քանդակագործություն, արձան)
* Փղոսկր
* Ապակե արտադրանք
* Столярное ремесло (կահույք)
* Նամականիշի պատրաստում
* Տեքստիլային գործվածք (ткачество, գորգ, գոբելեն, պիգմենտ, միջնադարյան հագուստ)
* Ակնագործություն

## Գրականություն

* Всеобщая история искусств. Том 2. — М.: Государственное издательство "Искусство", 1960.

## Արտաքին հղումներ

* Средневековая музыка Արխիվացված 2020-04-15 Wayback Machine
* Гнёздовский археологический комплекс

## Տես նաև

* Արևմտյան արվեստ
* Միջնադարյան գրականություն
* Միջնադարյան երաժշտություն
* Հնագրություն

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միջնադարի արվեստ» հոդվածին։ |
# Նեոիմպրեսիոնիզմ

Կիրակնօրյա կեսօրը Գրանդ Ժատ կղզում, հեղինակ՝ Ժորժ Սյորա
**Նեոիմպրեսիոնիզմ** (ֆրանսերեն néо-impressionnisme, < նոր իմպրեսիոնիզմ), գեղանկարչական ուղղություն, որն առաջացել է մոտ 1885 թվականին, Ֆրանսիայում (գլխավոր ներկայացուցիչներն են՝ Ժ․ Սյորան և Պ․ Սինյակը) և տարածվել Բելգիայում (Թ․ վան Ռեյսելբերգե), Իտալիայում (Ջ․ Սեգանտինի) են։ Զարգացնելով ուշ իմպրեսիոնիզմի միտումները (առավել ուշադրություն օպտիկական երևույթներին)՝ նեումպրեսիոնիզմի ներկայացուցիչները ձգտել են արվեստ ներմուծել օպտիկայի բնագավառի ժամանակակից հայտնագործությունները՝ դրանով իսկ բարդ տոները մաքուր գույների մեջ տարրալուծելու եղանակներին տալով կանոնական բնույթ։ Նեոիմպրեսիոնիզմի վարպետները ջանացել են հաղթահարել իմպրեսիոնիստական կոմպոզիցիաների դիպվածայնությունը, հատվածայնությունը, դիմել են հարթային-դեկորատիվ լուծումների։ Այդուհանդերձ նեոիմպրեսիոնիզմի դատողական մեթոդը հաճախ հանգեցրել է սառն ինտելեկտուալիզմի, կերպարների որոշ վերացականության։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նեոիմպրեսիոնիզմ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 226)։*  |
# Սիգիզմունդ III Վազա

| **Սիգիզմունդ III Վազա** |
| --- |
|  |
| Ծնվել է՝ | հունիսի 20, 1566(1566-06-20)[…] |
| Ծննդավայր | Գրիպսհոլմ ամրոց, Ստրենգնես, Սյոդերմանլանդ, Շվեդիա |
| Մահացել է՝ | ապրիլի 19 (29), 1632 (65 տարեկան) բնական մահով |
| Վախճանի վայր | Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա |
| Երկիր | Ռեչ Պոսպոլիտա |
| Տոհմ | Վազա |
| Հայր | Յուհան III |
| Մայր | Կատաժինա Յագելլոնկա |
| Երեխաներ | Władysław IV Vasa?, John II Casimir Vasa?, John Albert Vasa?, Karol Ferdynand Vasa?, Alexander Charles Vasa?, Anna Catherine Constance Vasa? և Anna Maria Vasa? |
| Հավատք | կաթոլիկություն |
| Պարգևներ |  |
| Ստորագրություն |  |

**Սիգեզմունդ**, Զիգմունտ (Zygmunt, հունիսի 20, 1566(1566-06-20)[…], Գրիպսհոլմ ամրոց, Ստրենգնես, Սյոդերմանլանդ, Շվեդիա - ապրիլի 19 (29), 1632, Վարշավա, Ռեչ Պոսպոլիտա), Լեհաստանի թագավոր և Լիտվայի մեծ իշխան 1587-ից։ Օժանդակել է կաթոլիկական ռեակցիայի (որ սկսվել էր դեռևս Սիգիզմունդ II-ի օրոք) հաստատմանը։ 1592–99-ին դարձել է Շվեդիայի թագավոր, որտեղ փորձել է վերականգնել կաթոլիկությունը, սակայն գահընկեց է արվել։ Ձգտելով վերականգնվել Շվեդիայի գահին՝ անհաջող պատերազմներ (1600–1611, 1617–20, 1621–29) է մղել նրա դեմ։ 1618–20-ին օգնել է Հաբսբուրգներին ապստամբած Չեխիայի դեմ պայքարում։ Բրեստի ունիայով (1596) ձգտել է լեհացնել Ուկրաինան և Բելոռուսիան։ 1604–05-ին աջակցել Է Կեղծ Դմիտրի I-ին, իսկ 1609-ին բացահայտ ինտերվենցիա սկսել Ռուսաստանի դեմ, որն ավարտվել է պարտությամբ։ Սիգիզմունդ III-ի արքունիքում ծառայել է հայազգի դիվանագետ Սեֆեր Մուրատովիչը, որը կատարել է պետական և դիվանագիտական կարևոր հանձնարարություններ։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սիգիզմունդ III Վազա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 358)։*  |
# 12-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| II հազարամյակ
 |
| 10-րդ դար — 11-րդ դար — **12-րդ դար** — 13-րդ դար — 14-րդ դար
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1090‑ականներ
 |  1090
 |  1091
 |  1092
 |  1093
 |  1094
 |  1095
 |  1096
 |  1097
 |  1098
 |  1099
 |
|  |
| 1100‑ականներ
 |  1100
 |  1101
 |  1102
 |  1103
 |  1104
 |  1105
 |  1106
 |  1107
 |  1108
 |  1109
 |
| 1110‑ականներ
 |  1110
 |  1111
 |  1112
 |  1113
 |  1114
 |  1115
 |  1116
 |  1117
 |  1118
 |  1119
 |
| 1120‑ականներ
 |  1120
 |  1121
 |  1122
 |  1123
 |  1124
 |  1125
 |  1126
 |  1127
 |  1128
 |  1129
 |
| 1130‑ականներ
 |  1130
 |  1131
 |  1132
 |  1133
 |  1134
 |  1135
 |  1136
 |  1137
 |  1138
 |  1139
 |
| 1140‑ականներ
 |  1140
 |  1141
 |  1142
 |  1143
 |  1144
 |  1145
 |  1146
 |  1147
 |  1148
 |  1149
 |
| 1150‑ականներ
 |  1150
 |  1151
 |  1152
 |  1153
 |  1154
 |  1155
 |  1156
 |  1157
 |  1158
 |  1159
 |
| 1160‑ականներ
 |  1160
 |  1161
 |  1162
 |  1163
 |  1164
 |  1165
 |  1166
 |  1167
 |  1168
 |  1169
 |
| 1170‑ականներ
 |  1170
 |  1171
 |  1172
 |  1173
 |  1174
 |  1175
 |  1176
 |  1177
 |  1178
 |  1179
 |
| 1180‑ականներ
 |  1180
 |  1181
 |  1182
 |  1183
 |  1184
 |  1185
 |  1186
 |  1187
 |  1188
 |  1189
 |
| 1190‑ականներ
 |  1190
 |  1191
 |  1192
 |  1193
 |  1194
 |  1195
 |  1196
 |  1197
 |  1198
 |  1199
 |
|  |
| 1200‑ականներ
 |  1200
 |  1201
 |  1202
 |  1203
 |  1204
 |  1205
 |  1206
 |  1207
 |  1208
 |  1209
 |

 |

**12-րդ դար** 1101-ից 1200 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ՝ Հուլյան օրացույցով և 2-րդ հազարամյակի երկրորդ դարը։ Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է միջնադարի երեք շրջափուլերից մեկի՝ զարգացած միջնադարի ընթացք։

## Դեպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր