# 1953

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1949 · 1950 · 1951 · 1952 —  **1953**  — 1954 · 1955 · 1956 · 1957
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1930‑ականներ · 1940‑ականներ — **1950‑ականներ** — 1960‑ականներ · 1970‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 19-րդ դար — **20-րդ դար** — 21-րդ դար
 |

**1953 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1953 *MCMLIII* |
| Հուլյան օրացույց | 1952—1953 (հունվարի 14 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7461—7462 (սեպտեմբերի 14-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2705—2706 (մայիսի 4-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4445—4446 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՆԽԵ—ՏՆԽԶ* |
| Հրեական օրացույց  | 5713—5714
ה'תשי"ג — ה'תשי"ד |
| Իսլամական օրացույց | 1372—1373 |
| Չինական օրացույց | 4649—4650 壬辰 — 癸巳 սև վիշապ — սև օձ |
| Եթովպական օրացույց | 1945—1946 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 2009—2010 |
| - *Շակա սամվատ* | 1875—1876 |
| - *Կալի յուգա* | 5054—5055 |
| Իրանական օրացույց | 1331—1332 |
| Բուդդայական օրացույց | 2496 |

**1953 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է հինգշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1953 թվականն է,
XX դարի 53-րդ տարին։

## Իրադարձություններ

* Մարտի 3 - Բացվեց հայոց հին ձեռագրերի ամենամեծ պահոցը՝ Մատենադարանը (ճարտարապետ՝ Մարկ Գրիգորյան)։ Մատենադարանի ֆոնդերում պահվում են 13 հազարից ավելի կտոր հին ձեռագրեր և 100 հազարից ավելի արխիվային փաստաթղթեր։
* Մայիսի 25 - Ատոմային հրետանու փորձարկում ԱՄՆ-ի, Նևադա նահանգում։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 1 - Դերենիկ Դումանյան, ՀՀ առողջապահության նախարար (2012-2014), ՀՀԿ գործադիր մարմնի անդամ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր
* Հունվարի 5 - Զառա Տոնիկյան, էստրադային ջազ երգչուհի
* Հունվարի 30 - Սթիվեն Զաիլյան, հայ ամերիկյան սցենարիստ, կինոռեժիսոր
* Փետրվարի 14 - Աշոտ Ադամյան, թատրոնի և կինոյի հայ դերասան, բեմադրիչ
* Փետրվարի 19 - Քրիստինա Ֆերնանդես դե Քիրշներ, Արգենտինայի նախագահ
* Մարտի 3 - Արամ Ասատրյան, հայ երգիչ երգահան (մ․ 2006)
* Մարտի 12 - Հրանտ Մովսիսյան, հայ ռեժիսոր, սցենարիստ
* Մարտ 28 - Արմեն Շեկոյան, հայ ժամանակակից գրող, բանաստեղծ և լրագրող
* Ապրիլի 14 - Էրիկ Ցան, հոնկոնգցի դերասան, պրոդյուսեր, ռեժիսոր, սցենարիստ
* Մայիսի 11 - Աուրելիո Անդրեացցոլի, իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ
* Մայիսի 19 - Շավարշ Կարապետյան, 11-անգամ աշխարհի ռեկորդակիր, 17-անգամ աշխարհի չեմպիոն, 13-անգամ Եվրոպայի չեմպիոն, ԽՍՀՄ յոթակի չեմպիոն ջրասուզալող սպորտաձևում
* Հունիսի 15 - Սի Ցզինպին, Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար, և Չինաստանի կենտրոնական ռազմական խորհրդի նախագահ
* Հուլիսի 3 - Միքայել Գրիգորյան, հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ։
* Օգոստոսի 2 - Արմեն Սաղաթելյան, Երկրաբան
* Օգոստոսի 9 - Ժան Տիրոլ, ֆրանսիացի տնտեսագետ, Նոբելյան մրցանակակիր (2014 թ.)
* Օգոստոսի 23 - Սանտիլյանա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Օգոստոսի 13 - Սեյրան Շահսուվարյան, հայ ռեժիսոր, քաղաքական և ռազմական գործիչ

## Մահեր

### Հունվար

* Հունվար 2 - Գուչիո Գուչի, Գուչիի հիմնադիր (ծ. 1881)։
* Հունվար 9 - Պետրոս Պալթազար, դերասան (ծ. 1866)։

### Փետրվար

* Փետրվարի 8 - Հովիկ Մելիքյան, հայ արձակագիր, գրականագետ, պրոֆեսոր։
* Փետրվարի 25 – Սերգեյ Վինոգրադսկի, ռուս գիտնական (ծ. 1856)

### Մարտ

* Մարտի 5
	+ Սերգեյ Պրոկոֆև, ռուս կոմպոզիտոր (ծ. 1891)
	+ Իոսիֆ Ստալին, ԽՍՀՄ առաջնորդ (ծ. 1878)
* Մարտի 14 – Կլեմենտ Գոտվալդ, Չեխոսլովակիայի 5-րդ նախագահ (ծ. 1896)
* Մարտի 23 – Օսկար Լուտս Էստոնացի գրող (ծ. 1887)
* Մարտի 24 – Մարիա Թեքցի Բրիտանիայի թագավոր Գեորգ V-ի կին (ծ. 1867)

### Ապրիլ

* Ապրիլ 9 - Հանս Ռայխենբախ, գերմանացի փիլիսոփա (ծ. 1891)։
* Ապրիլ 16 - Հրաչյա Աճառյան, հայ լեզվաբան, բանասեր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (ծ. 1876)։
* Ապրիլ 20 - Էրիխ Վայտներտ, գերմանացի գրող, կոմունիստ (ծ. 1890)։
* Ապրիլ 29 - Կիկի դը Մոնպառնաս, ֆրանսիացի երգչուհի (ծ. 1901)։

### Մայիս

* Մայիսի 1 - Էվերեթ Շին, ամերիկացի նկարիչ (ծ. 1876)։
* Մայիսի 14 - Թամար Աբակելիա, վրացի նկարչուհի, քանդակագործ (ծ. 1905)։
* Մայիսի 16 - Ջանգո Ռեյնհարդ, բելգիացի ջազմեն (ծ. 1910)։
* Մայիսի 31 - Վլադիմիր Տատլին, խորհրդային նկարիչ և քանդակագործ (ծ. 1885)։

### Նոյեմբեր

* Նոյեմբերի 8 - Իվան Բունին, ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1870)։
* Ռաֆայել Մանուկյան, կրկեսի հայ արտիստ, էկվիլիբրիստ։
* Հարություն Տիրիդյան (Տիրիթ), հայ գեղանկարիչ։