Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Տնտեսագիտության բակալավր

**Տնտեսագիտության բակալավր** (անգլ.՝ *Bachelor of Economics* , *B. Ec.*) , գիտական առաջին աստիճան տնտեսագիտության ոլորտում, որը շնորհվում է բարձրագույն ուսումնական հաստատության շրջանավարտներին քառամյա կրթության վերջում՝ հատուկ քննություններ հանձնելուց հետո, իսկ երբեմն՝ ոչ ծավալուն ատենախոսություն պաշտպանելուց հետո։

## Ուսումնական ծրագրի ավարտին

Տնտեսագիտական բակալավրի գիտական աստիճան ստանալու համար սովորողներին դասավանդվում է հատուկ ուսումնական ծրագիր, որի ընթացքում ուսումնասիրում են տնտեսության գործունեության օրինաչափությունները և տեսական հիմունքները,այդ թվում՝ ճգնաժամային իրավիճակներում տնտեսական որոշումների կայացման և իրականացման սկզբունքները։ Ուսումնառության ընթացքում ուսանողները սովորում են կազմել և խմբագրել տնտեսական թեմաներով աշխատանքներ, կիրառել ֆինանսական, հաշվապահական և վիճակագրական տեղեկատվության տնտեսական վերլուծության մեթոդներ, հմտորեն օգտվել արդի տեխնոլոգիաներից՝ տնտեսական խնդիրները լուծելու համար։ Այս հմտությունները շրջանավարտներին թույլ են տալիս ուսման ավարտից հետո կարողանալ բացահայտել և վերլուծել տնտեսական խնդիրները տարբեր հանգամանքներում, մշակել դրանց լուծման ուղիներ և գնահատել որոշակի գործունեության արդյունքները։

## Ուսումնական առարկաները

Ուսումնառության ընթացքում դասավանդվում են տարբեր առարկաներ, որոնցից պարտադիր են՝

1. մակրոԷկոնոմիկան,
2. միկրոէկոնոմիկան,
3. էկոնոմետրիկան,
4. տնտեսական վիճակագրությունը,
5. քաղաքական տնտեսությունը,
6. տնտեսական մտքի պատմությունը։

Առաջարկվում են ընտրովի առարկաներ կա՛մ վերը նշված ոլորտներում, կա՛մ կիրառականտն տեսագիտության տարբեր ոլորտներում՝

1. գյուղատնտեսական տնտեսագիտություն,
2. բնապահպանական տնտեսագիտություն,
3. ռեսուրսների տնտեսագիտություն,
4. կառավարման տնտեսագիտություն,
5. ֆինանսական տնտեսագիտություն։

Ինչ վերաբերում է մաթեմատիկական տնտեսագիտությանը, ապա այն հաճախ ընտրովի է հատկապես այն ուսանողների համար, ովքեր մտադիր են խորացնել իրենց տնտեսագիտական գիտելիքները։ Այս դեպքում անցնում են մաթեմատիկայի հատուկ դասընթացներ բազմաչափ հաշվարկով, դիֆերենցիալ հավասարումներով, գծային հանրահաշվով, օպտիմալացումով և երբեմն վերլուծությամբ։

## Հնարավորությունները

Տնտեսագիտության բակալավրի կոչում ստանալուց հետո, նախ և առաջ, կրթությունը կարելի է շարունակել մագիստրատուրայում։ Գերազանց առաջադիմությամբ ուսումն ավարտածները հնարավորություն ունեն ևս մեկ տարի շարունակել,որի ընթացքում ուսանողները մասնակցում են գիտահետազոտական աշխատանքի և վերջում գրում են դիսերտացիա։ Այս դեպքում նրանց շնորհվում է գերազանցությամբ տնտեսագիտության բակալավրի կոչում, ինչը թույլ է տալիս այդ գիտական աստիճանը կրողին ընդունվել մագիստրատուրա՝ բաց թողնելով մի քանի դասընթացներ։ Տնտեսագիտության բակալավրի կոչում ստացածները կարող են մասնակցել բյուջեների ձևավորմանը, կառավարել դրամական հոսքերը, վերահսկել մատակարարումները և աշխատուժի ծախսերը։ Նրանց գիտելիքների բազան հնարավորություն է տալիս մասնակցել քննարկումներին, զբաղեցնել ղեկավար պաշտոններ։ Տնտեսագիտության բակալավրները պահանջված են որ միայն տնտեսագիտության, այլև քաղաքականության, իրավագիտության, լրագրության ոլորտներում։ Տնտեսագիտության բակալավրի կոչում ունեն այդ ասպարեզում գործունեություն ծավալող շատ հայտնի գործիչներ։

## Ծանոթագրություններ
# Սևամորթների իրավունքների համար պայքար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարտին Լյութեր Քինգ
**Սևամորթների իրավունքների համար պայքարը** ԱՄՆ–ի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը երկրի սևամորթ բնակչության խնդրի կարգավորումն էր, որ սրությամբ դրվեց 1950–1960–ական թվականներին։ 1954 թվականին վերացվեց սևամորթ և սպիտակամորթ երեխաների տարանջատ ուսուցումը։ Սակայն բազմաթիվ նահանգների ռասիստական շրջանակները հրաժարվում էին այդ որոշմանը ենթարկվելուց և նույնիսկ դիմում էին ահաբեկչական գործողությունների։

## ԱՄՆ–ի սևամորթ բնակչության շարժման նոր փուլը

1960–ական թվականների սկզբներին ԱՄՆ–ի սևամորթ բնակչության շարժումը թևակոխեց որակապես նոր փուլ։ Այն կրում էր սոցիալական իրավունքների, քաղաքացիական իրական իրավահավա­սարության նվաճման և քաղաքական իշխանությանը մասնակցելու հնարավորության համար համատարած պայքարի բնույթ։

## Սևամորթների շահերի պաշտպանությամբ հանդես եկող նախագահները

Սևամորթների շահերի պաշտպանությամբ հանդես էր գալիս հոգևորական Մարտին Լյութեր Քինգը։ Վերջինս խաղաղ դիմադրության ու բռնությունը բացառող գործողությունների կողմնակից էր։ Նրա կարծիքով՝ ռասայական խտրականությունը տրամաբանորեն հնարավոր չէ բացատրել, իսկ բարոյական տեսանկյունից հնարավոր չէ արդարացնել։ Նրան հետևում էին գրեթե բոլոր քրիստոնյա աֆրոամերիկացիները։ ԱՄՆ–ի մուսուլման սևամորթների շարժման առաջնորդն էր Մ. Իքսը։ Նրանք երկուսն էլ սպանվեցին ռասիստահաբեկիչների կողմից։ Սակայն շարժումը էականորեն մոտեցրեց խնդրի կարգավորումը։ 1964 թվականին ընդունված քաղաքացիական իրավունքների մասին օրենքը արգելեց ռասայական խտրականությունը հասարակական վայրերում, ինչպես նաև աշխատուժի վարձման և ազատման ժամանակ։ Ինքնին «սևամորթ» անվանումն արգելվեց և սևամթրթների նկատմամբ ընդունելի համարվեց ու շրջանառության մեջ դրվեց «աֆրոա­մերիկացիներ» անվանումը։ Նախագահներ Դուայթ Էյզենհաուերի, Ջոն Քենե­դիի և Լինդոն Ջոնսոնի օրոք ընդունված օրենքները վերացրին ռասայական խտրականության ծայրահեղ դրսևորումները։ Դրանց շնորհիվ է, որ տարիներ անց՝ 2008 թվականին, նախագահական ընտրությունների արդյունքում ԱՄՆ–ի պատմության մեջ առաջին անգամ նախագահի պաշտոնը ստանձնեց աֆրոամերիկացի Բարաք Օբաման։
# Միլիոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **1000000** մեկ միլիոն |
| 999998 · 999999 · **1000000** · 1000001 · 1000002 999980 · 999990 · **1000000** · 1000010 · 1000020 · 1000030 999700 · 999800 · 999900 · **1000000** · 1000100 · 1000200 · 1000300 997000 · 998000 · 999000 · **1000000** · 1001000 · 1002000 · 1003000 |
| **Տեսակը**՝ |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| **Հայկական**՝ | {{{an}}} |
| **Հռոմեական**՝ | Mn |
| **Երկուական**՝ | 11110100001001000000 |
| **Ութական**՝ | 3641100 |
| **Տասնվեցական**՝ | F4240 |
| Բնական թվեր |

Միլիոնի վիզուալացում
**Միլիոն** (կարճ՝ **մլն**, ֆրանսերեն՝ million, իտալ.՝ millione «մեծ հազար» բառից), բնական թիվ, որը հավասար է հազար հազարի։ Հաշվարկման տասական համակարգում պատկերվում է մեկով և վեց հատ զրոյով (1000000)։ Միավորների միջազգային համակարգում միլիոնին համապատասխանում է մեգան (106), իսկ մեկ մեկ միլիոներորդին՝ միկրոն (10−6)։

Հայերենում միլիոնն օգտագործվում է որպես փոխաբերություն, որը նշանակում է ինչ որ բանի մեծ քանակություն։

## Հետաքրքիր փաստեր

## Ծանոթագրություններ

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«միլիոն»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |
# Քորդավորներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քորդավորներ
**Քորդավորների** (լատիներեն՝ Chordata), կենդանիների տիպ։ Քորդավորները տարածված են ամբողջ երկրագնդով մեկ, տեսակների թիվը 43 հազար։ Մարմնի երկարությունը տատանվում է 2-3 սմ մինչև 35 մ սահմաններում։ Խիստ բազմազան, բազմաձև կենդանիներ են։ Ցածրակարգերի մեջ կան նստակյաց տեսակներ, բարձրակարգերն ակտիվ տեղափոխվում են։ Ունեն հետևյալ ընդհանուր հատկանիշները.

1. Բոլորին բնորոշ է քորդան։ Ցածրակարգների մոտ այն պահպանվում է նույնիսկ հասուն շրջանում, իսկ բարձրակարգների մոտ այն փոխարինվում է ողնաշարով։ Քորդան ունի էնդոդերմային ծագում և առաջանում է սաղմնային աղիքից, իսկ ողնաշարը՝ մեզոդերմային։ Քորդայի փոխարինվելը հատվածավորված ողնաշարի ունի կարևոր էվոլուցիոն նշանակություն, դրա շնորհիվ մեծանում է ճկունությունը։
2. Քորդայի վերևով ձգվում է նյարդային խողովակը, այն առաջանում է էկտոդերմից։ Նրա խոռոչը (նևրոցել) դիՖերենցված է երկու բաժնի՝ գլխային և մեջքային։ Սրանց մոտ ուժեղ արտահայտված է ցեֆալիզացիան։
3. Բոլոր քորդավորներն ունեն գլխուղեղ։
4. Ունեն խռիկային ճեղքեր։ Ջրային ձևերի խռիկային ճեղքերի միջնապատերի վրա զարգանում են խռիկները։ Ցամաքային ողնաշարավորների մոտ խռիկային ճեղքերը դիտվում են սաղմնային փուլում։ Թոքերը զարգանում են ըմպանի հետին մասի զույգ արտափքումներից։
5. Սիրտը տեղադրված է մարմնի փորային կողմում՝ քորդայի և մարսողական խողովակի տակ։
6. Քորդավորները երկրորդաբերանային կենդանիներ են, սաղմնային շրջանում գաստրոպորը կամ անհետանում է կամ վեր է ածվում անալ անցքի, իսկ նրա դիմաց բացվում է բերանային անցքը։
7. Երկսիմետրիկ կենդանիներ են։
8. Օրգանների դասավորությունը մետամեր է։

## Դասակարգում

Քորդավորները բաժանվում են հետևյալ ենթատիպերի՝

1. Անգանգներ Acrania
2. Պարեգոտավորներ կամ թրթուրաքորդավորներ Tunicata, Urochordata
3. Գանգավորներ կամ ողնաշարավորներ Craniata, Vertebrata

Առաջինը և երկրորդը՝ ստորակարգ, իսկ երրորդը՝ բարձրակարգ ողնաշարավորներ են։
# Նոստալգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Նոստալգիա** (հին հունարեն՝ νόστος
՝ «վերադարձ հայրենիք» և άλγος
 «ցավ, տխրություն»), հայրենիքի կամ՝ ավելի հաճախ անցյալի հանդեպ կարոտ։ Հոգեբուժության մեջ ռեակտիվ վիճակի ձև, որը պայմանավորված է հայրենիքից երկար կտրվածությամբ։ Այն արտահայտվում է ընկճվածական սինդրոմով և, երբեմն, ընդունում է ծանր նևրոտիկ կամ փսիխոտիկ վիճակի ձև։ Այդ ամենը կարող է ուղեկցվել անքնությամբ։

Այն կարող է նաև նշանակել մի երևույթ, որի ժամանակ մարդ կարոտում է ինչ-որ բան կամ որևէ մեկին ջերմ հիշողություններով։ Դա կարող է ինչ-որ խաղի, պահի կամ կյանքի մի շրջանի հանդեպ նոստալգիա լինել։ Յուրաքանչյուր բան կարող է լինել նոստալգիայի առարկա։

## Նկարագրություն

Տերմինի բացատրությունը տվել է Իոան Հոֆերը 1688 թվականին, նկարագրելով իրենց հայրենիքից հեռու ծառայող շվեյցարական զինվորների և ուսանողների հիվանդությունը, որոնք բուժվում էին տուն վերդառնալուց անմիջապես հետո։

Երկար ժամանակ նոստալգիան հիվանդություն է համարվել։ Փիլիսոփայությունը, հասարակագիտությունը և հոգեբանությունը սկսել են նոստալգիայով հետաքրքրվել միայն 20-րդ դարի առաջին կեսին։ Զարգացնելով Անրի Բերգսոնի գաղափարները, Մորիս Հալբվաքսը 1920 թվականներին թեզիս է առաջադրել, որի համաձայն հիշողությունները վերարտադրություն չեն, այլ մարդու փորձի վերակառուցում։ Դրանից հետևում է, որ հիշողությունները, այդ թվում նաև նոստալգիական, ոչ ճշգրիտ են արտադրում անցյալում կատարված իրադարձությունների ընթացքը, այլ ներառում են նաև սուբյեկտիվ գնահատականը և այն մարդու սխալները, որը հիշում է։ Դրանում է կայանում նոստալգիայի պարադոքսը․ մարդիկ կարոտում են անգամ իրենց անցյալի սարսափելի շրջանները։

Խոսելով նոստալգիայի էթնիկ իմաստի, բարոյական որոշումներ ընդունելու մեջ դերի մասին, Նովիկովը վերագրում է այն բարոյական ռեֆլեքսիային, սակայն կարծում է, որ նոստալգիայի բարոյական հետևանքները միանշանակ չեն։ Օրինակ, Կառլ Յասպերսը նկարագրել է երեխաների սպանությունները երիտասարարդ գավառացի դայակների կողմից, որոնք սպանում էին երեխաներին այն հույսով, որ դրանից հետո կվերադառնան հայրենիք, քանի որ էլ խնամելու երեխա չկար։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Davis F. Yearning for Yesterday: a Sociology of Nostalgia. Նյու Յորք։ Free Press, 1979.
* Boym S. Նոստալգիայի ապագա. Նյու Յորք։ Basic Books, 2001.
* Starobinsky J. Նոստալգիայի գաղափար// Diogenes, 1966, № 54, pp. 81−103.
* Բոյմ Ս. Նոստալգիայի վե՞րջ? Դարեվերջի արվեստ և մշակութային հիշողություն։ Իլյա Կաբակովի դեպք Ильи Кабаков
* Դ. Լոուենտալ Անցյալը՝ օտար երկիր СПб: Վլադիմիր Դալ, 2004.

## Արտաքին հղումներ

* Պավել Ռոզենբախ (1890–1907). «Կարոտ հայրենիքի հանդեպ». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
* Նովիկով՝ «Նոստալգիայի դեմքեր»՝
# Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխության պատկերանշանը
**Ամերիկյան երաժշտական մրցանակաբաշխություն** (անգլ.՝ American Music Awards), ամերիկյան ABC հեռուստաընկերության կողմից անցկացվող ամենամյա մրցանակաբաշխություն, որը ստեղծվել է 1973 թվականին Դիք Կլարքի կողմից։ Այն առաջին անգամ անցկացվել է 1974 թվականի փետրվարին։ Մրցանակաբաշխության հաղթողները որոշվում են հեռուստադիտողների քվեարկության արդյունքում։ Այն մրցանակներ է շնորհում փոփ/ռոք, սոուլ/R&B, քանթրի և մի քանի այլ ժանրերի կատարողներին։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
# Սեմինոլներ

Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան, նկ. Ջորջ Քեթլին
**Սեմինոլներ** (Seminole), հնդկացիների ցեղ, ծագումը՝ Ֆլորիդա, այժմ բնակվում են նաև Օկլահոմայի տարածքում։

# Պատմություն

Ցեղախումբը ձևավորվել է XVIII դարի սկզբին՝ ժամանակակից Ջորջիայի, Միսսիսիպիի և Ալաբամայի նահանգների տարածքում ապրող հնդկացիների (հիմնականում կրիկական ծագման), ինչպես նաև Հարավային Կարոլինայի և Ջորջիայի փախստական սևամորթ ստրուկների՝ միավորման արդյունքում։

XIX դարի միջնամասում, ԱՄՆ-ի կառավարությունը սեմինոլների մեծամասնությանը Ֆլորիդայից բռնությամբ արտաքսել է Օկլահոմայի հնդացիների ռեզերվացիա։ Ցեղախմբի մի փոքր հատված (300-500 մարդ) մնաց Էվերգլեյդսում՝ Ֆլորիդայի հարավում և կատաղի դիմադրությում ցույց տվեց ԱՄՆ-ի բանակին, որը սեմինոլների հետ ճակատամարտերում կորցրեց շուրջ 1500 զինվոր։ Ֆլորիդայի սեմինոլները այդպես էլ չհանձնվեցին ԱՄՆ-ի իշխանություններին և հպարտորեն անվանում են իրենց «Չհպատակեցված ժողովուրդ». նրանք հանդիսանում են հնդկացիների միակ ցեղը, որը չի ստորագրել ԱՄՆ-ի հետ խաղաղության պայմանագիրը։ Միևնույն ժամանակ, սեմինոլները հանդիսանում են «Հինգ քաղաքակիրթ ցեղախմբերից» մեկը։

Շուրջ 12 հազ. մարդկանցից բաղկացած սեմինոլների ցեղախումբը հողատարածքների է տիրում Ֆլորիդայում և Օկլահոմայում։ Ցեղախմբի հիմնական գործարարական հետաքրքրություններն են ծխախոտը, զբոսաշրջությունը և խաղային բիզնեսը։ 2006 թ-ին ցեղախումբը 965 միլիոն դոլարով գնեց համաշխարհային ճանաչում ունեցող Hard Rock Cafe ռեստորանների ցանցը։

Այսօր շուրջ 3100 սեմինոլներ բնակվում են Ֆլորիդայում, իսկ 6000 սեմինոլներ՝ Օկլահոմայում։ Ֆլորիդայի ռեզերվացիաներն են՝ Բրայթոնը, Իմմոկալին, Բիգ-Սայփրեսսը, Հոլլիվուդը և այլն։

## Գրականության մեջ

* Թոմաս Մայն Ռիդ, «Սեմինոլների առաջնորդ Օցեոլան»

## Գրականություն

* Mahon, John K.; Brent R. Weisman (1996). «Florida’s Seminole and Miccosukee Peoples». In Gannon, Michael (Ed.). The New History of Florida, pp. 183–206. University Press of Florida. ISBN 0813014158.
# Պուերտոռիկացիներ

Պուերտոռիկացիների խմբակային լուսանկար
**Պուերտոռիկացիներ** (իսպ.՝ *Puertorriqueños*, անգլ.՝ *Puerto Ricans*), Պուերտո Ռիկոյի հիմնական բնակչությունը (3,2 միլիոն, 2019)։ Ընդհանուր թիվը՝ մոտ 9 միլիոն։ Առաջացել են 16-րդ դարի հնդկացի կարիբներին, հետագայում՝ նաև Աֆրիկայից բերված սևամորթներին միախառնված իսպանական գաղութարարներից (16-19-րդ դարեր)։

Ռասայական առումով պուերտոռիկների մեջ մտնում են սևամորթեր, մուլատներ և սպիտակամորթներ։ խոսում են իսպաներեն, շուրջ 1/3-ը՝ նաև անգլերեն։ Կրոնով հիմնականում կաթոլիկներ են։ Պուերտոռիկներ զգալիորեն արտագաղթում են ԱՄՆ, որտեղ 2019 թվականին կազմում էին 5,8 մլն։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պուերտոռիկացիներ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 458)։*  |
# Կիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրեդերիկ Գուդոլլ
**Կիրք**, ուժեղ, կայուն և երկարատև զգացմունք, որն ընդգրկում է անձին ամբողջությամբ և մղում նրան որևէ գերկարևոր նպատակի։ Կրքի օբյեկտ կարող են ինչպես մարդիկ, այնպես էլ առարկաները և գաղափարները։ Ինչպես նաև բառը «կիրք» օգտագործում են որպես հոմանիշ բառ՝ «Զգացմունք», «ազդում», «զգում», այսինքն, էմոցիոնալ գործընթացներ ընդհանրապես։

## Կրքի հիմնական հատկանիշ

Կրքի հիմնական հատկանիշը գործուն բնույթն է, որը հիմնվում է հուզական և կամային պահերի միասնության վրա, հնարավորություն տալիս հաղթահարել թույլ մոտիվացիայի դեպքում ոչ մատչելի թվացող ներքին և արտաքին արգելքները։ Մեծ ինտենսիվության կիրքը կարող է խախտել ինքնատիրապետումը, որի հետևանքով հակասություն է առաջանում կրքի և բանականության, մանավանդ կրքի և ինքնագիտակցության միջև։ Այս հակասությունը հաճախ գիտակցված է և հիմք է դառնում կրքի էության տարբեր մեկնաբանությունների և գնահատականների համար։ Երբ կրքի օբյեկտը (նպատակը) սևեռուն գաղափարի ձև է ընդունում, անձի ընկալման ոլորտը նեղանում է, երևակայության աշխատանքը կենտրոնանում մեկ ուղղությամբ, հոգեկան կյանքը դառնում միակողմանի, մերժվում են խելամիտ առարկություններն ու այլ արժեքների գոյության մասին ցուցումները։ Այսպիսի գերուժեղ կիրքն կարող է պարպվել իմպուլսային և «իռացիոնալ» գործողություններում (օրինակ՝ կրքի աստիճանի հասած խանդի ազդեցությամբ կատարվող հանցագործ արարքը)։

## Կրքի հոգեբանական բովանդակություն

Բացահայտել կոնկրետ կրքի հոգեբանական բովանդակությունը, նշանակում է պարզել օբյեկտը (նպատակը), նրա հիմքում ընկած պահանջմունքները, դրանց գիտակցված կամ ոչ գիտակցված լինելը։ Կրքի ներքին դրդապատճառները կարող են լինել կոնցեպտուալիզացված, վերբալիզացված և գիտակցված (օրինակ՝ կրքոտ հայրենասիրություն, գաղափարական խոր համոզվածություն) կամ չգիտակցված (օրինակ՝ մոր նկատմամբ փոքր երեխայի սերը)։ Կիրքը իր հերթին կարող է դառնալ դրդապատճառ շարժման մեջ դնելով մարդու պահեստային ուժերը՝ հիմնական և բարձր արժեք ներկայացնող նպատակ ձեռք բերելու համար։ Կիրքը պասսիվ չէ, այն միշտ մղում է իր օբյեկտը նվաճելուն, հաստատելուն կամ ոչնչացնելուն։

## Տես նաև

* Սիրահարություն
* Սեր
* Ռոմանտիկ սեր
* Կրքոտ սիրավեպ
* Ոգևորություն
* Հրապույր (դրական հոգեբանություն)

## Արտաքին հղումներ

* Կիրքը ըստ Սոֆի դե Միջոլլա-Մելոր Արխիվացված 2011-11-23 Wayback Machine

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 471)։*  |
# Գործիական հոլով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Գործիական հոլով** (լատիներեն՝ casus instrumentalis), ցույց է տալիս անձ կամ առարկա, որի միջոցով կամ որով կատարվում է գործողությունը։

## Օրինակներ

| Լեզու | Ուղղական հոլովաձև | Գործիական հոլովաձև |
| --- | --- | --- |
| Հայերեն | մարդ | մարդով |
| Ռուսերեն | человек | человеком |
| Ուկրաիներեն | людина | людиною |
| Չեխերեն | člověk | člověkem |
| Լատվիերեն | cilvēks | ar cilvēku |

## Գործածություն

Ժամանակակից հայերենում գործիական հոլովաձևը կազմվում է ուղղական կամ սեռական հոլովաձևերից՝ **ով** կամ **բ** վերջավորությունների ավելացմամբ։ Վերջինս ավելանում է **Ա** ներքին հոլովման պատկանող բառերին։

Գործիական հոլովաձևով դրված բառը նախադասության մեջ կարող է լինել՝

* Միջոցի անուղղակի խնդիր - *Հրաշագործ էին և զանազան ավետարաններ, նարեկներ, որոնք գրված էին սուրբ մարգերի **գրիչով**:* (Րաֆֆի)
* Ներգործող անուղղակի խնդիր - *Չնայելով որ Արագածը, Արայի լեռը և նույնիսկ Եռաբլուրը պատած էին դեռ **ձյունով**, այնուամենայնիվ Անբերդու գավառը ծածկվել էր **կանաչով**։* (Մուրացան)
* Սահմանափակման անուղղակի խնդիր - *Դեռ չէր դադարել ծերունի Սպարապետի համհարզը լինելուց, թեպետ **տարիքով** պակաս չէր նրանից:* (Մուրացան)
* Տեղի պարագա - *Դատաստանից փախածները նրա մոտ էին ծածկվում, **սարերով** անցնող ավազակային խմբերը նրա հարկի տակ էին ապաստան գտնում։* (Հովհաննես Թումանյան)
* Ժամանակի պարագա - *Սակայն ամաչկոտ Արեգակն այժմ էլ Մարդուց էր քաշվում **ցերեկով** շրջել:* (Հովհաննես Թումանյան)
* Ձևի պարագա - *Նա հրամայում է ինձ՝ հեռանալ արքայական գահից, փառքերից, պերճությունից և քաշվել, առանձնանալ մի անապատ, լալ այնտեղ իմ մեղքերը և խստամբեր **ճգնությամբ** քավել նրանց։* (Մուրացան)
* Հիմունքի պարագա - *Մյուսը` Հուսիկը սպանվեցավ եկեղեցում Տիրան թագավորի **հրամանով**, որի փեսան էր:* (Րաֆֆի)
* Նպատակի պարագա - *Նա կարևոր **գործով** էր եկել քաղաք:*
* Միասնության պարագա - *Քո ամբողջ **ազգով** անց պիտի կենաս իմ թրի տակով:*
* Չափի պարագա - *Ճանապարհը լայնացրին կես **մետրով**:*
* Որոշիչ - Բրնձով** փլավ։*

## Ծանոթագրություններ