Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ռամասվամի Վենկատարաման

|  |
| --- |
| Ռամասվամի Վենկատարաման |
|  |
|   |
| Կուսակցություն՝ | Հնդկական ազգային կոնգրես |
| Կրթություն՝ | Լոյոլա քոլեջ և Մադրասի համալսարան |
| Մասնագիտություն՝ | փաստաբան, քաղաքական գործիչ, ինքնակենսագիր և դատավոր |
| Դավանանք | հինդուիզմ |
| Ծննդյան օր | դեկտեմբերի 4, 1910(1910-12-04) |
| Ծննդավայր | Թանջավուր, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն |
| Վախճանի օր | հունվարի 27, 2009(2009-01-27) (98 տարեկան) |
| Վախճանի վայր | Նյու Դելի, Հնդկաստան |
| Քաղաքացիություն |  Հնդկաստան,  Բրիտանական Հնդկաստան և  Հնդկաստանի տիրապետություն |
| Ամուսին | Ջանակի Վենկատարաման |
|   |
| Ինքնագիր |  |
|   |
| Պարգևներ | Ճշմարդության Լույս մրցանակ |
|

**Շրի Ռամասվամի Վենկատարաման** (թամիլերեն՝ ராமசுவாமி வெங்கட்ராமன், դեկտեմբերի 4, 1910(1910-12-04), Թանջավուր, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն - հունվարի 27, 2009(2009-01-27), Նյու Դելի, Հնդկաստան), հնդիկ պետական և քաղաքական գործիչ, Հնդկաստանի 8-րդ նախագահ։ Հնդկական ազգային կոնգրես կուսակցության անդամ։

## Կարիերայի սկիզբ

Ռամասվամի Վենկատարամանը ծնվել է Թամիլ Նադու նահանգի Ռաջամադամ գյուղում։ Մադրասի համալսարանում ստացել է տնտեսական կրթություն, մասնագիտացել է տնտեսությունում։ Հետագայում Մադրասի իրավաբանական ուսումնարանում ստացել է իրավաբանական կրթություն։

Երկար ժամանակ աշխատել է Մադրասի բարձրագույն դատարանում (1935 թվականից), իսկ 1951 թվականից՝ Գերագույն դատարանում։ Իրավաբանական գործունեության ընթացքում մոտիկացել է հնդկական ազատագրական շարժման հետ, եղել է Հնդկական ազգային կոնգրեսի ակտիվ մասնակից։ 1942 թվականին ակտիվ մասնակցել է Օգոստոսյան շարժմանը, երկու տարի անցկացրել է բանտում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո եղել է այն իրավաբանների թվում, որոնք լիազորված էին Հնդկական ազգային կոնգրեսի կողմից Ճապոնիայի ռազմամոլների հետ համագործակցության ազգայնամոլների և Մալայայում ու Սինգապուրում հնդիկների պաշտպանության համար, որոնք ճապոնական օկուպացիայի ճամանակ հանցագործային համագործակցության մեջ էին մեղադրվում։ 1947 թվականից մինչև 1950 թվականը եղել է Մադրիասի փաստաբանների գավառական կոլեգիայի քարտուղարը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Attar Chand* The great humanist Ramaswami Venkataraman. — Gyan Books, 1987. — 288 с. — ISBN 8121201063

## Արտաքին հղումներ

* Статья в энциклопедии *Britannica*
* Former President R Venkataraman dies
* «Ramaswamy Venkataraman: eighth President of India» (անգլերեն). The Times. 30 января 2009. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 27-ին.(չաշխատող հղում)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռամասվամի Վենկատարաման» հոդվածին։ |
# Կետեր

| **՞**Կետեր |
| --- |
| Սապատավոր կետ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Դաս | Կաթնասուններ |
| Կարգ | Կետանմաններ |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Cetacea

  |
|

|  [{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=hy}} Դասակարգումը Վիքիցեղերում]
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 |

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Կետեր** (հուն․՝ κῆτος
 — «ծովային հրեշներ»), կետանմանների կարգին պատկանող ծովային կաթնասուններ։

Կետերը հսկա չափերի (1,2-33 մ) կենդանիներ են։ Մարմինը մերկ է, իլիկանման և աննկատելիորեն անցնում է պոչի, որը վերջանում է հորիզոնական երկթիակ լողակով։ Առջևի վերջավորությունները վեր են ածվել լողակների, ետինները անհետացել են։ Մազածածկը, քրտինքային, ճարպային գեղձերը և արտաքին ականջը ետ են զարգացել։ Մաշկային ճարպաշերտը շատ հաստ է, որը փոքրացնում է մարմնի տեսակարար քաշը և պաշտպանում ջերմային կորուստներից։ Քթանցքերը ծածկված են փականներով։ Թոքերը խիստ առաձգական են։ Կմախքը սպունգանման է, ողնաշարը սրբոսկր չունի։ Կողերը 17 զույգ են, սակայն կրծոսկրի հետ միացած են 1-11 զույգը։ Մկանները շատ միոգլոբին են պարունակում և երկար ժամանակ կարող են ջրում սուզված մնալ։ Լավ զարգացած են լսողությունը, համի, շոշափելիքի և մաշկային զգացողությունը։ Շոշափելիքի օրգան են ծառայում գլխի վրայի վիբրիսները։ Աչքերը մանր են, արցունքագեղձեր չունեն։ Կետերի կարգն ունի 2 ենթակարգ՝ անատամ կետեր կամ բեղավորներ, ունեն 3 ընտանիք, և ատամնավոր կետեր, որ ունեն 4 ընտանիք։ Հայտնի է 38 սեռ, 83 տեսակ՝ տարածված համաշխարհային օվկիանոսում՝ Արկտիկայից մինչև Անտարկտիկա։ Մեծ մասը ձմռանը գնում են դեպի տաք ջրեր (բազմանալու), ամռանը՝ սառը ջրեր (գիրանալու, ճարպ կուտակելու)։

Ատամնավոր կետերը սնվում են ձկներով, գլխոտանի փափկամորթներով, անատամները՝ պլանկտոնային խեցգետնանմաններով։ Ատամների քանակը 2-ից մինչև 240 է։ Ծնում են 1 խոշոր ձագ։ Սեռահասուն են 2-6 տարում, կյանքի տևողությունը 30-50 տարի է։ Ապրում են ընտանիքով կամ հոտերով։

Կետերի նախնիները (հավանաբար կրեոդոնտները) ջրային կյանքի են անցել համարյա 60 մլն տարի առաջ։ Հայտնի են 127 սեռի բրածո կետեր։ Բրածո կետեր գտնվել են ստորին օլիգոցենի շերտերում (Կովկասում) և վերին միոցենի շերտերում (Մոլդովայում, Ղրիմում, Կովկասում)։

Կետորսության օբյեկտ են, որը կարգավորում է Միջազգային կետորսության հանձնաժողովը։ Որոշ տեսակների միսը օգտագործվում է որպես սնունդ, ստանում են մեծ քանակությամբ կետաճարպ։

* Սապատավոր Կետ
* Ֆին Կետ
* Մոխրագույն Կետ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 389)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կետեր» հոդվածին։ |
# Թամիլական գրականություն

**Թամիլական գրականություն**, թամիլ ժողովրդի գրականությունը։ Ստեղծվել է I հազարամյակի սկզբներին։ «Ապարանջանի պատմությունը», «Մարգարտյա գոտի» և երեք այլ էպիկական պոեմներում (I հազարամյակի 2-րդ կես) նկատելի է բուդդայականության և ջայնիզմի ազդեցությունը։

VII–VIII դարերի սկզբներին ծնունդ է առել բհաքթի գրականությունը՝ «4000 սուրբ հիմն» անթոլոգիան, «Սուրբ ժողովածուն»։ Ավելի ուշ շրջանում աչքի են ընկնում կրոնական բանաստեղծներ Արունագիրին (XV դ.), Շիվապրահասարը (XVII դար) Թայյումանավարը (XVIII դդար)։ XIX դարում տարածվել են լուսավորական գաղափարներ, մեծացել է հետաքրքրությունը ազգային գրականության նկատմամբ։ XVII–XVIII դդ. սկզբնավորված արձակը XIX դարում հաստատվում է որպես գրականության ինքնուրույն սեռ (Մայավարամ Վեդանայագամ Պիլլաի, 1826–1889): Արձակ ստեղծագործությունների հիմքում լուսավորական ռեալիզմն է։ XX դարի հայտնի ստեղծագործողներից են համարվում Սուպպիրամանիի Բարադին (1882–1921), Կալկի Կրիշնամուրթին (1899–1954), Ռ. Ա. Մահադևանը (1913–57), Պուդումեի Պիտտանը (1906–1948), Կ. Զագաննադան (ծն. 1906):

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 135)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Թամիլական գրականություն» հոդվածին։ |
# Առագաստային սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Առագաստային սպորտ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | marine propulsion?, recreational sport? և vehicle operation? |
| Տարբերվում է | sailing? |
|  Sailing Վիքիպահեստում |

Hanse Sail, Rostock

**Առագաստային սպորտ**, մարզաձև, որը, սկսած 1900 թվականից, մտցված է օլիմպիական խաղերի ծրագրում։

Օլիմպիական խաղերում մարզիկները մրցում են «Ֆինն», «470», «Թռչող հոլանդացի», «Սոլինգ», «Տորնադո» և «Տեմպեստ» դասի առագաստանավերով։ Բոլոր դասերի նավակների համար մրցատարածությունը, որը հավասարակող եռանկյունի է, հավասար է 7,6 միլի (14 կմ 75,2 մ)։ Պաշտոնական մրցումներում բոլոր դասի նավակները մեկնարկում են 7 անգամ (օրը մեկ մեկնարկ), բայց ոչ պակաս 5 անգամից։ Հաղթողները որոշվում են 6 լավագույն մեկնարկների հաշվարկով, իսկ 5 մեկնարկի դեպքում՝ 4-ով։ Ընդհանուր հաղթանակը տրվում է հաշվարկային մեկնարկներում ամենաքիչ տուգանային միավոր ունեցող նավակի անձնակազմին։ Անբարենպաստ եղանակի դեպքում մեկնարկները կարող են հետաձգվել և մեկ օրվա ընթացքում անցկացվել երկու անգամ։ Տվյալ մեկնարկում հաղթողը տուգանային միավոր չի ստանում, երկրորդ տեղին տրվում է 3, իսկ երրորդ տեղին՝ 5,7, չորրորդին՝ 8, հինգերորդին՝ 10, վեցերորդին՝ 11,7 և այլ տուգանային միավորներ։ Հաղթում է առավել քիչ տուգանային միավորներ ունեցող նավակի անձնակազմը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Առագաստային սպորտ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 523)։*  |
# Ջոն Մեյջոր

| Ջոն Մեյջոր
անգլ.՝ John Major |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մարտի 29, 1943(1943-03-29)[…] (83 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն |
| Քաղաքացիություն |  Միացյալ Թագավորություն |
| Մայրենի լեզու | անգլերեն |
| Կրոն | Անգլիկան եկեղեցի և Անգլիկան եկեղեցի |
| Կրթություն | Rutlish School? |
| Մասնագիտություն | քաղաքական գործիչ, bank manager, ինքնակենսագիր և բանկիր |
| Ամուսին | Նորմա Մեյջոր |
| Ծնողներ | հայր՝ Թոմ Մեյջոր-Բոլ, մայր՝ Gwendolyn Minny Coates? |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ, Ընդդիմության առաջնորդ, Պահպանողական կուսակցության առաջնորդ, գանձապետարանի կանցլեր, Chief Secretary to the Treasury?, Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար, Shadow Foreign Secretary?, Մեծ Բրիտանիայի գանձարանի առաջին լորդ, Minister for the Civil Service?, Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ, Միացյալ Թագավորության 52-րդ պառլամենտի անդամ, Միացյալ Թագավորության 51-րդ Պառլամենտի անդամ, Միացյալ Թագավորության 50-րդ պառլամենտի անդամ, Միացյալ Թագավորության 49-րդ պառլամենտի անդամ, Միացյալ Թագավորության 48-րդ գումարման պառլամենտի անդամ, Shadow Secretary of State for Defence?, Assistant Whip? և Lord Commissioner of the Treasury? |
| Կուսակցություն | Մեծ Բրիտանիայի պահպանողական կուսակցություն |
| Պարգևներ և մրցանակներ |    և British Sports Book Awards? |
| Անդամություն | Կապիչի շքանշան |
| Երեխաներ | Elizabeth Major? և James Major? |
| 🌐 | johnmajorarchive.org.uk |
|  John Major Վիքիպահեստում |

**Ջոն Մեյջոր** (անգլ.՝ John Major, մարտի 29, 1943(1943-03-29)[…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), բրիտանացի քաղաքական գործիչ. Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 1990 թվականից առ 1997 թ.։ Պահպանողական կուսակցության առաջնորդ, որի ղեկավարությամբ պահպանողականները հաղթել են 1992 թ. խորհրդարանական ընտրություններում։

1997 թ. ընտրություններում պարտություն կրելուց հետո Մեյջորին վարչապետի պաշտոնում փոխարինել է լեյբորիստ Թոնի Բլեերը, իսկ Պահպանողական կուսակցության առաջնորդի պաշտոնում՝ Ուիլյամ Հեյգը։

Ջոն Մեյջորը ծնվել է 1943 թ. Լոնդոնում։ Բարձրագույն հեռակա կրթություն է ստացել Ռութլիշի քերականության դպրոցում (Rutlish Grammar School)։ Մոտ երկու տասնամյակ աշխատել է բանկային ոլորտում։ Քաղաքականությամբ սկսել է զբաղվել դեռ երիտասարդ հասակից՝ լինելով Պահպանողական կուսակցության երիտասարդական թևի ակտիվ անդամ։

1979 թ. ընտրվել է Համայնքների պալատի պատգամավոր։ 1981 թվականից եղել է պառլամենտի քարտուղար, ապա կուսակցության պառլամենտական կազմակերպիչ՝ սկսած 1983 թվականից։ 1985-1986 թթ. Մեյջորը եղել է սոցիալական հարցերով փոխնախարար։ 1987 թ. նշանակվել է ֆինանսների փոխնախարար, իսկ 1989 թ.՝ արտգործնախարար՝ զբաղեցնելով այդ պաշտոնը ընդամենը երեք ամիս, որից հետո նշանակվել է ֆինանսների նախարար։ 1990 թ. աշնանը ընտրվել է Պահպանողական կուսակցության առաջնորդ և նույն թվականի նոյեմբերի 27-ին նշանակվել վարչապետ (մինչև 1997 թ.)։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջոն Մեյջոր» հոդվածին։ |
# Լողափային ռեգբի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լողափային ռեգբի
**Լողափնյա ռեգբի** (անգլ.՝ beach rugby), սպորտային թիմային խաղ օվալաձև գնդակով, որը յուրաքանչյուր թիմի խաղացողներն իրար են փոխանցում ձեռքերով և ոտքերով․ ձեռքի փոխանցումն իրականացվում է միայն ետ։ Խաղացողները փորձում են գնդակը հասցնել հակառակորդի կիսադաշտի արտաքին գծից դուրս։ Ի տարբերություն դասական ռեգբիի, այս խաղի մեջ, որպես կանոն, դարպասներ չեն օգտագործվում։ Բացի այդ, հիմնական տարբերություններից են խաղադաշտի փոքր չափը, խաղացողների փոքր թիվը, միավորների պարզեցված հաշվարկը։

Ի տարբերություն լողափնյա խաղերի այլ տեսակների (լողափնյա ֆուտբոլ, լողափնյա վոլեյբոլ), լողափային ռեգբիում չկա միասնական կառավարիչ մարմին և, համապատասխանաբար, խաղի միասնական, միօրինականացված կանոններ, սակայն ռեգբիի միջազգային խորհուրդը քայլեր է անում այդ ուղղությամբ, և 2013 թվականին նշանակված է այս մարզաձևում աշխարհի առաջին առաջնության անցկացումը, մրցաշարի անցկացման վայր է ընտրվել Իտալիան։ Ռեգբիի եվրոպական ասոցիացիայի մասնակցությամբ 2017 թվականից ամեն տարի անցկացվում է լողափնյա ռեգբիի Եվրոպայի առաջնությունը։

## Ընդհանուր խաղի կանոններ

### Խաղադաշտի չափ

Խաղադաշտի չափերը որոշում են մրցումների կազմակերպիչները։ Դրանք, որպես կանոն, լինում են 30-50 մետր երկարությամբ և 25-30 լայնությամբ։ Խաղի ժամանակ դարպասները հաճախ չեն օգտագործվում, խաղադաշտի սահմանները նշվում են պլաստիկե ժապավենով կամ վառ գույնի պարանով։

### Խաղացողների քանակ

Կախված լիգաներից և մրցաշարերից, խաղադաշտում խաղացողների թիվը տատանվում է 4-ից մինչև 7, պահեստայինների թիվը՝ 3-ից մինչև 7, փոխարինողների թիվը խաղի ընթացքում չի սահմանափակվում ինչպես հոկեյում։

### Գնդակ

Խաղի համար օգտագործվում են միջին օվալաձև գնդակներ 4-ից 5 համարի։

### Միավորների հաշվարկ

Լողափային ռեգբիում միավորների հաշվարկի համակարգը պարզեցված է, քանի որ խաղադաշտի դարպասները բացակայում են, յուրաքանչյուր փորձի համար թիմը ստանում է մեկ միավոր։ Երբեմն ոչ-ոքիի դեպքում խաղն ընթանում է լրացուցիչ ժամանակում՝ մինչև առաջին վաստակած միավորը։

### Խաղային ժամանակ

Որպես կանոն, խաղը բաժանված է երկու խաղակեսի 5-7 րոպե ընդմիջումով 1-3 րոպե ընդմիջումով, ոչ-ոքի արդյունքի դեպքում երբեմն լրացուցիչ ժամանակ է տրվում կազմակերպիչների հայեցողությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Լողափնյա ռեգբիի Եվրոպայի առաջնության կանոնները
# Փղերով պոլո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փղերով պոլո

|  |  |
| --- | --- |
| Ենթակատեգորիա | թիմային մարզաձև, պոլո |
| Երկիր | Նեպալ |

Փղերի պոլո աշխարհի գավաթ 2012, Մեգաուլի, Նեպալ
Փղերով պոլո, պոլոյի տարբերակ, որը խաղում են փղերը հեծնած։ Այն խաղում են Նեպալում, Ռաջաստանում (Հնդկաստան) և Թաիլանդում։ Անգլիան և Շոտլանդիան պարբերաբար խաղադաշտ են դուրս գալիս։ Սարքավորումը բաղկացած է ստանդարտ պոլո գնդակից և 1,8 մետր (5,9 ֆուտ) մինչև 3 մետր (9,8 ֆուտ) ձեռնափայտից (բամբուկի նման) ձողիկներից, որի ծայրին դրված է պոլո մուրճի գլուխը։ Խաղադաշտը ստանդարտ պոլո խաղադաշտի երկարության երեք քառորդն է, ինչը պայմանավորված է փղերի ցածր արագությամբ։ Յուրաքանչյուր փղին երկու հոգի են նստում, փղերը ղեկավարվում են մահութների կողմից, մինչդեռ խաղացողը մահութին ասում է, թե որ կողմը գնա և հարվածում է գնդակին։

Փղերի պոլո սկիզբը դրվել է Նեպալի Մեգաուլի քաղաքում։ Նեպալում գտնվող Tiger Tops-ը մնում է փղերի պոլո-ի շտաբը և փղերի պոլո աշխարհի առաջնության վայրը։

Նեպալում և Թաիլանդում Փիղ պոլո-ն խաղում է Փղերի պոլո համաշխարհային ասոցիացիայի հովանու ներքո։ WEPA-ն խիստ կանոններ է կիրառում փղերի բարեկեցության և խաղի վերաբերյալ։ Այլ մրցաշարեր, ինչպիսիք են Հնդկաստանում և Շրի Լանկայում անցկացվող մրցաշարերը, կառավարվում են միմյանցից և Փղերի պոլո համաշխարհային ասոցիացիայից անկախ։ Շրի Լանկան Գալլեում անցկացրեց ամենամյա մրցաշար՝ Ցեյլոնի փղերի պոլո ասոցիացիայի հովանու ներքո։

Պոլո փղերի նկատմամբ դաժան վերաբերմունքի մասին պնդումները, որոնք ներկայացվել են կենդանիների էթիկական վերաբերմունքի համար մարդկանց կողմից, հանգեցրել են խաղի չեղարկման, հովանավորչությունից հրաժարվելու և Գինեսի համաշխարհային ռեկորդների գրքում փղերի պոլո ռեկորդների հիշատակումների հեռացմանը։

Թաիլանդի փղերի պոլո ասոցիացիան 2018 թվականի հոկտեմբերին հայտարարեց, որ կավարտի պոլո խաղերը Թաիլանդում։ Բանգկոկի Anantara հյուրանոցում, որը պատկանում է Minor Hotels-ին, ամեն տարի անցկացվում էր պոլոյի մրցաշար.

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Փղերով պոլո** կատեգորիայում։ |

* World Elephant Polo Association Արխիվացված 2008-08-04 Wayback Machine
# Հիբրիդային բառ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Հիբրիդային բառ** կամ **պորտմանտո** (անգլ.՝ portmanteau), բառերի լեզվական խառնուրդ, որում բազմաթիվ բառերի մասեր կամ դրանց հնչյունները միավորված են նոր բառում, ինչպես օրինակ՝ «ծխամշուշ» բառը (անգլ.՝ smoge) ստեղծվել է *ծուխ* և *մշուշ* բառերից (անգլ.՝ smoke and fog) կամ «մոթել»-ը՝ *շարժիչ* (անգլ.՝ motor) և *հյուրանոց* (անգլ.՝ hotel) բառերից։ Լեզվաբանության մեջ հիբրիդային բառը սահմանվում է որպես առանձին ձևույթ, որը ներկայանում է երկու կամ ավելի ձևույթների միացությամբ։

Սահմանումը համընկնում է քերականական եզրույթի՝ հապավման հետ, բայց հապավումը կազմվում է այնպիսի բառերից, որոնք հաջորդաբար գործածվող երկու կամ ավելի բառերի կրճատ գրություն են, ինչպես օրինակ՝ ուսմասվար (ուսումնական մասի վարիչ), մինչդեռ հիբրիդային բառը կազմվում է գոյություն ունեցող երկու կամ ավելի բառերի միացումից, որոնցից յուրաքանչյուրը առնչվում է առանձին հասկացության հետ։ Հիբրիդային բառը տարբերվում է նաև բարդ բառերից. այն չի ներառում խառնուրդ բառերի արմատներ։ Օրինակ՝ *ծովաստղ*-ը բարդ բառ է. այն կազմված է *ծով* և *աստղ* բառերից, մինչդեռ *ծով* և *աստղ* բառերի ենթադրյալ հիբրիդային բառը կլինի *ծոտղ*։

## Ծագումնաբանություն

Գդաղ (անգլ.՝ A spork). հիբրիդային բառը առաջացել է *գդալ և պատառաքաղ* (անգլ.՝ spoon and fork) բառերից
Լուիս Քերոլն առաջին անգամ հիբրիդային բառեր գործածեց «Հայելու միջով» գրքում, որտեղ Համփթի Դամփթին Ալիսին բացատրում է, թե ինչպես են ստեղծվում արտասովոր բառերը «Անիմաստ լեզվում» (անգլ.՝ Jabberwocky): Այսպես՝ (անգլ.՝ slithy) նշանակում է *կեղտոտ* և *ճկուն* (անգլ.՝ slimy and lithe), իսկ mimsy՝ *թշվառ* և *փխրուն* (անգլ.՝ miserable and flimsy): Համփթի Դամփթին բացատրում է Ալիսին ինչպես համադրել բառերը տարբեր ձևերով։

Տեսնո՞ւմ եք՝ սրանք հիբրիդային բառեր են. այստեղ երկու իմաստ ներառված է մեկ բառում։

Քերոլը իր՝ «Սնարքին որսալիս» գրքի ներածության մեջ կիրառում է հիբրիդային բառեր, երբ քննում է բառապաշարի ընտրությունը։ *Սնարք* բառը (անգլ.՝ Snark) ինքնին հորինված է. այն Քերոլի երևակայական հերոսն է, որը ծագում է անգլերեն օձ (անգլ.՝ snake) և շնաձուկ (անգլ.՝ shark) բառերի միացումից։

Ժամանակակից անգլերենում հիբրիդային բառը (անգլ.՝ portmanteau) նմանվում է բառ-ճամպրուկի, որը բացելիս բաժանվում է երկու հավասար մասերի, այդպես էլ հիբրիդային բառերն են։ Ստուգաբանորեն բառը ծագում է ֆրանսերենի (ֆրանսերեն՝ porte-manteau) բառից, որ նշանակում է հագուստի կախիչ։

## Տես նաև

* Ձևաբանություն
* Նորաբանություն
* Հապավում

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հիբրիդային բառ» հոդվածին։ |
# Մադրասի ռմբակոծում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Մադրասի ռմբակոծում** |
| --- |
|  |
| **Թվական** | 1914-ի սեպտեմբերի 22 |
| **Մասն է** | Առաջին համաշխարհային պատերազմ |
| **Վայր** | Մադրաս |
| **Արդյունք** | Գերմանիական զորքերի հաղթանակ |
| Հակառակորդներ |
|  Գերմանիա |  Միացյալ Թագավորություն |
| Հրամանատարներ |
| Կարլ ֆոն Մյուլեր | անհայտ |
| Կողմերի ուժեր |
| 1 թեթև հածանավ, 10 հատ 105մմ-ոց զենք | 6 հատ 6,3" գաուբից 6 հատ 15-ֆունտանոց զենք, 2 հատ 120մմ-ոց արագաձիգ զենք |
| Ռազմական կորուստներ |
| չկա | ջրասուզվել է 1 առևտրական նավ, 5 զոհ, 26 վիրավոր |
| Ընդհանուր կորուստներ |

**Մադրասի ռմբակոծումը** գերմանական «Էմդեն» հածանավի կողմից տեղի է ունեցել 1914 թվականի սեպտեմբերի 22-ին։ Սա Առաջին համաշխարհային պատերազմի բախումներից մեկն էր։

## Նախապատմություն

1914 թվականի օգոստոսի 14-ին «Էմդեն» հածանավն առանձնանալով արևելաասիական հածանավային էսկադրայից ուղևորվեց դեպի Հնդկական օվկիանոս։ Սեպտեմբերի սկզբից նա Բենգալյան ծոցի առևտրական նավերի հաջող որս սկսեց։ Սեպտեմբերի 18-ին ափամերձ կայանների խոսակցությունների գաղտնալսումից հասկանալով, որ տարածքում տեղակայված են բրիտանական ռազմածովային ուժեր, կապիտան ֆոն Մյուլերը որոշում է այլ տեղ հարված հասցնել։

## Ռմբակոծություն

Սեպտեմբերի 22-ի երեկոյան «Էմդենի» վրա տեղադրվեց կեղծ չորրորդ փողը և հածանավը ուղևորվեց Մադրասի նավահանգիստ։ Ժամը 2100-ին, 3 կմ հեռավորությունից, հածանավը սկսեց ռմբակոծել «Բիրմայան նավթային ընկերության» նավթի պահեստները։ Նավթաբազայի այրվելուց հետո միայն կրակն ուղղեց դեպի քաղաք և նավեր։ Ժամը 2200-ին կրակին պատասխանեցին ափամերձ մարտկոցները, գերմանացիներն անջատելով լուսարձակները կարողացան անվնաս հեռանալ նավահանգստից։ «Էմդեն»-ի ավագ սպա Հելմուտ ֆոն Մյուկեն իր հուշագրություններում գրել է.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Մենք մոտեցանք Մադրասին ավելի քան 3000 մետր։ Փարոսները խաղաղ վառվում էին, ինչը մեծապես հեշտացնում էր մեր խնդիրը… Վառելով լուսարձակները, մենք անմիջապես նկատեցինք սպիտակ, բարձր, կարմիր տանիքներով ցիստեռներին։ Մի քանի հարվածից հետո դրանց վրա երևացին կրակի ահռելի դեղնակապտավուն բոցերը, բացված անցքերից հոսում էր կարմիր կրակով վառվող հեղուկը… Վառվող նավթի սև, ծանր ծխի ամպերը երևում էին նույնիսկ հաջորդ օրը, չնայած Մադրասից մենք արդեն 90 մղոն հեռավորության վրա էինք։ |  |

## արդյունքներ

Չնայած այն հանգամանքի, որ հարձակումը չի հանգեցրել մեծ նյութական կորուստների, նա ունեցել է հսկայական բարոյահոգեբանական նշանակություն։ Տեղի բնակչության շրջանում Մեծ Բրիտանիայի հեղինակությանը լուրջ վնաս է հասցվել։

## Աղբյուրներ

А.Больных «Морские битвы Первой мировой: На океанских просторах», — Москва: издательство «Аст», 2000. ISBN 5-17-004429-1

## Ծանոթագրություններ
# Ashok Leyland[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ashok Leyland** |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | բիզնես ձեռնարկություն, ձեռնարկություն և հանրային ընկերություն |
| Հիմնադրված է | սեպտեմբերի 7, 1948 և 1948 |
| Վայր | Չեննայ, Հնդկաստան |
| Երկիր |  Հնդկաստան |
| Արդյունաբերություն | ավտոմոբիլային արդյունաբերություն |
| Աշխատողների թիվ | 11 906 մարդ և 11 908 մարդ |
| Մայր ընկերություն | Hinduja Group |
| Դուստր ընկերություններ | Avia? |
| Կայք | ashokleyland.com |
| Բորսա | ASHOKLEY |
|  Ashok Leyland Վիքիպահեստում |

**Ashok Leyland**, Հնդկական խոշոր ավտոմոբիլաշինական ձեռնարկություն, թողարկում է բեռնատար մեքենաներ, ավտոբուսներ և ռազմական տեխնիկա։ Ընկերությունը հիմնվել է 1948 թվականին, գտնվում է Չեննայ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ashok Leyland» հոդվածին։ |
# Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք** անգլ.՝ Stephen Leacock |
| --- |
|  |
| Ծննդյան անուն | անգլ.՝ Stephen Butler Leacock |
| Ծնվել է | դեկտեմբերի 30, 1869(1869-12-30)[…] |
| Ծննդավայր | Հեմփշիր, Միացյալ Թագավորություն |
| Վախճանվել է | մարտի 28, 1944(1944-03-28)[…] (74 տարեկան) |
| Վախճանի վայր | Տորոնտո, Կանադա |
| Մասնագիտություն | տնտեսագետ, գրող, քաղաքագետ, երգիծաբան, վիպասան և քաղաքական գործիչ |
| Լեզու | անգլերեն |
| Քաղաքացիություն |  Կանադա և  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Կրթություն | Տորոնտոյի համալսարան, Չիկագոյի համալսարան, Վերին Կանադայի քոլեջ և Strathroy District Collegiate Institute? |
| Ժանրեր | humorous literature? |
| Անդամակցություն | Կանադայի թագավորական ընկերություն |
| Աշխատավայր | ՄաքԳիլի համալսարան |
| Պարգևներ | Կանադայի թագավորական ընկերության անդամ Governor General's Award for English-language non-fiction? Lorne Pierce Medal? և Person of National Historic Significance? |
| Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք Վիքիքաղվածքում |
|  Stephen Leacock Վիքիպահեստում |

**Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք** (անգլ.՝ *Stephen Butler Leacock*, դեկտեմբերի 30, 1869(1869-12-30)[…], Հեմփշիր, Միացյալ Թագավորություն - մարտի 28, 1944(1944-03-28)[…], Տորոնտո, Կանադա), կանադացի գրող։ Հայտնի է որպես զավեշտական պատմվածքների հեղինակ («Դրական սայթաքումներ», 1910, «Ուրախ պատմվածքներ փոքր քաղաքի մասին», 1912 և այլն)։ Հրատարակել է «Հումորը՝ ինչպես ես եմ հասկանում այն» (1916), «Հումորը, նրա տեսությունն ու տեխնիկան» (1935), «Հումորը և մարդկությունը» (1937), «Ինչպես գրել» (1944) գործերը։

## Երկեր

* Հումորիստական պատմվածքներ, Երևան, 1973։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սթիվեն Բաթլեր Լիքոք» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 637)։*  |