# Բրիտանական Հնդկաստանի բաժանում

**Հնդկաստանի բաժանում** (անգլ.՝ Partition of India), Բրիտանական Հնդկաստանի բաժանումը երկու անկախ պետությունների՝ Պակիստանի (1947 թվականի օգոստոսի 14) և Հնդկաստանի (1947 թվականի օգոստոսի 15)։ Այս իրադարձությունը բերել է խոշոր արյունալի բախումների, որոնցում, ըստ պաշտոնական տվյալների, զոհվել է մոտավորապես 1 միլիոն մարդ, ինչպես նաև բնակչության զանգվածային գաղթի (մոտավորապես 18 միլիոն մարդ, որոնցից գրեթե 4 միլիոնը հաջորդող մարդահամարներում «չեն հայտնաբերվել»)։

Բաժանումը կատարվել է կրոնական պատկանելության հիման վրա․ մուսուլման մեծամասնություն ունեցող շրջաններից կազմվել է Պակիստանը, իսկ մուսուլման մեծամասնություն չունեցող շրջաններից՝ Հնդկաստանը։

Տերմինը չի վերաբերում հետևյալ իրադարձություններին՝

* Ցեյլոնի բաժանում (առանձին գաղութ 1798 թվականից, անկախություն՝ 1948 թվականից)
* Բիրմայի բաժանում (առանձին գաղութ 1937 թվականից, անկախություն՝ 1948 թվականից)
* Բանգլադեշի բաժանում Պակիստանից 1971 թվականին
* Քաշմիրի հարցով Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև տարածքային վեճ
* Սիկկիմի ձևական գոյությունը 1947-1975 թվականներին որպես «պետություն Հնդկաստանի գերիշխանության ներքո» (հետագայում մտել է Հնդկաստանի կազմում որպես 22-րդ նահանգ)
* Նեպալի, Բութանի և Մալդիվյան կղզիների անկախացում (Հնդկաստանի հետ ունենալով հին կապեր՝ նրանք երբեք չեն մտել Բրիտանական Հնդկաստանի կազմի մեջ, և նրանց սահմանները ոչ մի կերպ չեն շոշափվել բաժանման հետևանքով)։

## Պատկերասրահ

* 1909 թվականի դրությամբ՝ Բրիտանական Հնդկաստանի հիմնական կրոնները
* Մուսուլմանների տոկոսը 1909 թվականի դրությամբ
* Հնդիկների տոկոսը 1909 թվականի դրությամբ
* Բուդիստների, սիկհերի և ջայների տոկոսը 1909 թվականի դրությամբ
* Հնդկաստանի հիմնական լեզուները 1909 թվականի դրությամբ (հյուսիսային շրջաններ)
* Բնակչության խտությունը 1901 թվականի դրությամբ

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

Պատմություններ՝

* Bandyopādhyāẏa, Śekhara (2004), *From Plassey to partition: a history of modern India*, Delhi: Orient Blackswan, ISBN 978-81-250-2596-2
* Bose, Sugata; Jalal, Ayesha (2004), *Modern South Asia: History, Culture, Political economy: second edition*, Routledge, ISBN 978-1-134-39715-0
* Brown, Judith Margaret (1994), *Modern India: the origins of an Asian democracy*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-873112-2
* Dyson, Tim (2018), *A Population History of India: From the First Modern People to the Present Day*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-882905-8
* Kulke, Hermann; Rothermund, Dietmar (2004), *A history of India*, Routledge, ISBN 978-0-415-32920-0
* Ludden, David (2002), *India and South Asia: a short history*, Oneworld, ISBN 978-1-85168-237-9
* Markovits, Claude (2004), *A history of modern India, 1480–1950*, Anthem Press, ISBN 978-1-84331-152-2
* Metcalf, Barbara Daly; Metcalf, Thomas R. (2006), *A concise history of modern India*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-86362-9
* Peers, Douglas M. (2006), *India under colonial rule: 1700–1885*, Pearson Education, ISBN 978-0-582-31738-3
* Robb, Peter (2002), *A History of India*, Palgrave Macmillan (published 2011), ISBN 978-0-230-34549-2
* Spear, Percival (1990) [First published 1965], *A History of India*, vol. 2, Penguin Books, ISBN 978-0-14-013836-8
* Stein, Burton; Arnold, David (2010), *A History of India*, John Wiley and Sons, ISBN 978-1-4051-9509-6
* Talbot, Ian (2016), *A History of Modern South Asia: Politics, States, Diasporas*, Yale University Press, ISBN 978-0-300-19694-8
* Talbot, Ian (2015), *Pakistan: A New History*, Hurst, ISBN 978-1-84904-370-0
* Talbot, Ian; Singh, Gurharpal (2009), *The Partition of India*, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-85661-4
* Wolpert, Stanley (2008), *A new history of India*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-533756-3

Monographs։
* Ansari, Sarah. 2005. *Life after Partition: Migration, Community and Strife in Sindh: 1947–1962*. Oxford, UK։ Oxford University Press. 256 pages. 0-19-597834-X
* Ayub, Muhammad (2005). An army, Its Role and Rule։ A History of the Pakistan Army from Independence to Kargil, 1947–1999. RoseDog Books. 978-0-8059-9594-7..
* Urvashi Butalia|Butalia, Urvashi. 1998. *The Other Side of Silence: Voices from the Partition of India*. Durham, NC։ Duke University Press. 308 pages. 0-8223-2494-6
* Bhavnani, Nandita. The Making of Exile: Sindhi Hindus and the Partition of India(չաշխատող հղում)
. Westland, 2014.
* Butler, Lawrence J. 2002. *Britain and Empire: Adjusting to a Post-Imperial World*. London։ I.B.Tauris. 256 pages. 1-86064-449-X
* Chakrabarty; Bidyut. 2004. *The Partition of Bengal and Assam: Contour of Freedom* (RoutledgeCurzon, 2004) online edition Արխիվացված 2022-04-24 Wayback Machine
* Chattha, Ilyas Ahmad (2009), *Partition and Its Aftermath: Violence, Migration and the Role of Refugees in the Socio-Economic Development of Gujranwala and Sialkot Cities, 1947–1961*, University of Southampton, School of Humanities, Centre for Imperial and Post-Colonial Studies
* Chatterji, Joya. 2002. *Bengal Divided: Hindu Communalism and Partition, 1932—1947*. Cambridge and New York։ Cambridge University Press. 323 pages. 0-521-52328-1.
* Chester, Lucy P. 2009. Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab. Manchester University Press. 978-0-7190-7899-6.
* Daiya, Kavita. 2008. *Violent Belongings: Partition, Gender, and National Culture in Postcolonial India*. Philadelphia։ Temple University Press. 274 pages. 978-1-59213-744-2.
* Dhulipala, Venkat. 2015. *Creating a New Medina: State Power, Islam, and the Quest for Pakistan in Late Colonial North India*. Cambridge University Press. 1-10-705212-2
* Gilmartin, David. 1988. *Empire and Islam: Punjab and the Making of Pakistan*. Berkeley։ University of California Press. 258 pages. 0-520-06249-3.
* Gossman, Partricia. 1999. *Riots and Victims: Violence and the Construction of Communal Identity Among Bengali Muslims, 1905–1947*. Westview Press. 224 pages. 0-8133-3625-2
* Hansen, Anders Bjørn. 2004. "Partition and Genocide: Manifestation of Violence in Punjab 1937–1947", India Research Press. 978-81-87943-25-9.
* Harris, Kenneth. *Attlee* (1982) pp 355–87
* Hasan, Mushirul (2001), *India's Partition: Process, Strategy and Mobilization*, New Delhi: Oxford University Press, ISBN 978-0-19-563504-1.
* Herman, Arthur. *Gandhi & Churchill: The Epic Rivalry that Destroyed an Empire and Forged Our Age* (2009)
* Ikram, S. M. 1995. *Indian Muslims and Partition of India*. Delhi։ Atlantic. 81-7156-374-0
* Jain, Jasbir (2007), *Reading Partition, Living Partition*, Rawat, ISBN 978-81-316-0045-0
* Jalal, Ayesha (1993), *The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan*, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-45850-4
* Judd, Denis (2004), *The lion and the tiger: the rise and fall of the British Raj, 1600–1947*, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-280579-9
* Kaur, Ravinder. 2007. "Since 1947: Partition Narratives among Punjabi Migrants of Delhi". Oxford University Press. 978-0-19-568377-6.
* Khan, Yasmin (2007), *The Great Partition: The Making of India and Pakistan*, Yale University Press, ISBN 978-0-300-12078-3
* Khosla, G. D. *Stern reckoning : a survey of the events leading up to and following the partition of India* New Delhi։ Oxford University Press։358 pages Published։ February 1990 0-19-562417-3
* Lamb, Alastair (1991), *Kashmir: A Disputed Legacy, 1846–1990*, Roxford Books, ISBN 978-0-907129-06-6
* Metcalf, Barbara; Metcalf, Thomas R. (2006), *A Concise History of Modern India (Cambridge Concise Histories)*, Cambridge and New York: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-68225-1
* Mookerjea-Leonard, Debali. (2017). *Literature, Gender, and the Trauma of Partition: The Paradox of Independence* London and New York։ Routledge. 978-1138183100.
* Moon, Penderel. (1999). *The British Conquest and Dominion of India* (2 vol. 1256 pp)
* Moore, R.J. (1983). *Escape from Empire: The Attlee Government and the Indian Problem*, the standard history of the British position
* Nair, Neeti. (2010) *Changing Homelands: Hindu Politics and the Partition of India*
* Page, David, Anita Inder Singh, Penderel Moon, G. D. Khosla, and Mushirul Hasan. 2001. *The Partition Omnibus: Prelude to Partition/the Origins of the Partition of India 1936–1947/Divide and Quit/Stern Reckoning*. Oxford University Press. 0-19-565850-7
* Pal, Anadish Kumar. 2010. *World Guide to the Partition of INDIA*. Kindle Edition։ Amazon Digital Services. 282 KB. ASIN B0036OSCAC
* Pandey, Gyanendra. 2002. *Remembering Partition:: Violence, Nationalism and History in India*. Cambridge University Press. 232 pages. 0-521-00250-8 online edition Արխիվացված 2022-04-24 Wayback Machine
* Panigrahi; D.N. 2004. *India's Partition: The Story of Imperialism in Retreat* London։ Routledge. online edition Արխիվացված 2022-04-24 Wayback Machine
* Raja, Masood Ashraf. Constructing Pakistan։ Foundational Texts and the Rise of Muslim National Identity, 1857–1947, Oxford 2010, 978-0-19-547811-2
* Raza, Hashim S. 1989. *Mountbatten and the partition of India*. New Delhi։ Atlantic. 81-7156-059-8
* Shaikh, Farzana. 1989. *Community and Consensus in Islam: Muslim Representation in Colonial India, 1860–1947*. Cambridge, UK։ Cambridge University Press. 272 pages. 0-521-36328-4.
* Singh, Jaswant. (2011) *Jinnah: India, Partition, Independence*
* Talib, Gurbachan Singh, & Shromaṇī Guraduārā Prabandhaka Kameṭī. (1950). Muslim League attack on Sikhs and Hindus in the Punjab, 1947. Amritsar։ Shiromani Gurdwara Parbankhak Committee.
* Talbot, Ian. 1996. *Freedom's Cry: The Popular Dimension in the Pakistan Movement and Partition Experience in North-West India*. Oxford University Press. 978-0-19-577657-7.
* Talbot, Ian and Gurharpal Singh (eds). 1999. *Region and Partition: Bengal, Punjab and the Partition of the Subcontinent*. Oxford and New York։ Oxford University Press. 420 pages. 0-19-579051-0.
* Talbot, Ian. 2002. *Khizr Tiwana: The Punjab Unionist Party and the Partition of India*. Oxford and New York։ Oxford University Press. 216 pages. 0-19-579551-2.
* Talbot, Ian. 2006. *Divided Cities: Partition and Its Aftermath in Lahore and Amritsar*. Oxford and Karachi։ Oxford University Press. 350 pages. 0-19-547226-8.
* Wolpert, Stanley. 2006. *Shameful Flight: The Last Years of the British Empire in India*. Oxford and New York։ Oxford University Press. 272 pages. 0-19-515198-4.
* Wolpert, Stanley. 1984. *Jinnah of Pakistan*

Հոդվածներ՝
* Brass, Paul. 2003. The partition of India and retributive genocide in the Punjab,1946–47: means, methods, and purposes Արխիվացված 2021-04-14 Wayback Machine *Journal of Genocide Research* (2003), 5#1, 71–101
* Gilmartin, David (1998). «Partition, Pakistan, and South Asian History: In Search of a Narrative». *The Journal of Asian Studies*. **57** (4): 1068–1095. doi:10.2307/2659304. JSTOR 2659304.
* Gilmartin, David (1998). «A Magnificent Gift: Muslim Nationalism and the Election Process in Colonial Punjab». *Comparative Studies in Society and History*. **40** (3): 415–436. doi:10.1017/S0010417598001352. JSTOR 179270.
* Gupta, Bal K. "Death of Mahatma Gandhi and Alibeg Prisoners" www.dailyexcelsior.com
* Gupta, Bal K. "Train from Pakistan" www.nripulse.com
* Gupta, Bal K. "November 25, 1947, Pakisatni Invasion of Mirpur". www.dailyexcelsior.com
* Jeffrey, Robin (1974), «The Punjab Boundary Force and the Problem of Order, August 1947», *Modern Asian Studies*, **8** (4): 491–520, doi:10.1017/s0026749x0000562x, JSTOR 311867
* Ravinder Kaur (2014). «Bodies of Partition: Of Widows, Residue and Other Historical Waste». *Histories of Victimhood, Ed., Henrik Rønsbo and Steffen Jensen, Pennsylvania University Press*.
* Kaur, Ravinder. 2009. 'Distinctive Citizenship: Refugees, Subjects and Postcolonial State in India's Partition', Cultural and Social History.
* Kaur, Ravinder. 2008. 'Narrative Absence: An 'untouchable' account of India's Partition Migration, Contributions to Indian Sociology.
* Kaur Ravinder. 2007. "India and Pakistan: Partition Lessons". Open Democracy.
* Kaur, Ravinder. 2006. "The Last Journey: Social Class in the Partition of India". Economic and Political Weekly, June 2006. epw.org.in
* Khalidi, Omar (1998-01-01). "From Torrent to Trickle: Indian Muslim Migration to Pakistan, 1947–97". Islamic Studies. 37 (3)։ 339–352.
* Khan, Lal (2003), *Partition – Can it be undone?*, Wellred Publications, էջ 228, ISBN 978-1-900007-15-3
* Mookerjea-Leonard, Debali (2005). «Divided Homelands, Hostile Homes: Partition, Women and Homelessness». *Journal of Commonwealth Literature*. **40** (2): 141–154. doi:10.1177/0021989405054314.
* Mookerjea-Leonard, Debali (2004). «Quarantined: Women and the Partition». *Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East*. **24** (1): 35–50. doi:10.1215/1089201x-24-1-35.
* Morris-Jones (1983). «Thirty-Six Years Later: The Mixed Legacies of Mountbatten's Transfer of Power». *International Affairs*. **59** (4): 621–628. doi:10.2307/2619473. JSTOR 2619473.
* Noorani, A. G. (22 Dec 2001 – 4 Jan 2002), «The Partition of India», *Frontline*, **18** (26), Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ ապրիլի 2-ին, Վերցված է 2011 թ․ հոկտեմբերի 12-ին `{{citation}}`: More than one of `|archivedate=` and `|archive-date=` specified (օգնություն); More than one of `|archiveurl=` and `|archive-url=` specified (օգնություն)
* Spate, O. H. K. (1947), «The Partition of the Punjab and of Bengal», *The Geographical Journal*, **110** (4/6): 201–218, doi:10.2307/1789950, JSTOR 1789950
* Spear, Percival (1958). «Britain's Transfer of Power in India». *Pacific Affairs*. **31** (2): 173–180. doi:10.2307/3035211. JSTOR 3035211.
* Talbot, Ian (1994). «Planning for Pakistan: The Planning Committee of the All-India Muslim League, 1943–46». *Modern Asian Studies*. **28** (4): 875–889. doi:10.1017/s0026749x00012567.
* Visaria, Pravin M (1969). «Migration Between India and Pakistan, 1951–61». *Demography*. **6** (3): 323–334. doi:10.2307/2060400. JSTOR 2060400. PMID 21331852.
* Chopra, R. M., "The Punjab And Bengal", Calcutta, 1999.

Առաջնային աղբյուրներ՝
* Mansergh, Nicholas, and Penderel Moon, eds. *The Transfer of Power 1942–47* (12 vol., London։ HMSO . 1970–83) comprehensive collection of British official and private documents
* Moon, Penderel. (1998) *Divide & Quit*
* Narendra Singh Sarila, "The Shadow of the Great Game: The Untold Story of India's Partition," Publisher։ Carroll & Graf

Ժողովրդականացումներ՝
* Collins, Larry and Dominique Lapierre։ *Freedom at Midnight*. London։ Collins, 1975. 0-00-638851-5
* Seshadri, H. V. (2013). The tragic story of partition. Bangalore։ Sahitya Sindhu Prakashana, 2013.
* Zubrzycki, John. (2006) *The Last Nizam: An Indian Prince in the Australian Outback*. Pan Macmillan, Australia. 978-0-330-42321-2.

Հուշագրեր և բանավոր պատմություն`
* Azad, Maulana Abul Kalam (2003) [First published 1959], *India Wins Freedom: An Autobiographical Narrative*, New Delhi: Orient Longman, ISBN 978-81-250-0514-8
* Bonney, Richard; Hyde, Colin; Martin, John. "Legacy of Partition, 1947–2009: Creating New Archives from the Memories of Leicestershire People," *Midland History,* (Sept 2011), Vol. 36 Issue 2, pp 215–224
* Mountbatten, Pamela. (2009) *India Remembered: A Personal Account of the Mountbattens During the Transfer of Power*

## Արտաքին հղումներ

* 1947 Partition Archive
* Partition of Bengal – Encyclopædia Britannica
* India Memory Project – 1947 India Pakistan Partition
* The Road to Partition 1939–1947 – The National Archives
* Indian Independence Bill, 1947 Արխիվացված 2021-05-15 Wayback Machine
* India's Partition: The Forgotten Story British film-maker Gurinder Chadha, directors of Bend It Like Beckham and Viceroy's House, travels from Southall to Delhi and Shimla to find out about the Partition of India – one of the most seismic events of the 20th century. Partition saw India divided into two new nations – Independent India and Pakistan. The split led to violence, disruption, and death.
* Select Research Bibliography on the Partition of India, Compiled by Vinay Lal, Department of History, UCLA; University of California at Los Angeles
* South Asian History: Colonial India – University of California, Berkeley Collection of documents on colonial India, Independence, and Partition
* Indian Nationalism Արխիվացված 2007-02-04 Wayback Machine – Fordham University archive of relevant public-domain documents

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Բրիտանական Հնդկաստանի բաժանում» հոդվածին։ |