Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Գնողունակության համարժեքություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Գնողունակության համարժեքություն,** ձգտում է մեկ գնի օրենքը տարածել մեկ ապրանքից ապրանքային զամբյուղի վրա, որը ձևավորում է երկրում գների միջին մակարդակը։

## Պատմություն

Գնողունակության համարժեքության գաղափարը նոր չի առաջացել։ Գնողունակության համարժեքությունը լայն տարածում է ստացել 20-րդ դարի 20-ական թվականներին, երբ շվեդ տնտեսագետ Գուստավ Կասսելը սահմանել է գնողունակության համարժեքության տեսությունը և լայնորեն քարոզել դրա կիրառումը։

## Տեսություն

Ըստ գնողունակության համարժեքության տեսության՝ եթե մեկ գնի օրենքը կիրառելի է բոլոր ապրանքների նկատմամբ, այն կգործի նաև ապրանքային ամբողջ զամբյուղի համար։ Այս դեպքում *P* և *P\** գները ապրանքային զամբյուղների կշռված գնային ինդեքսներ են։ Գնողունակության համարժեքության տեսությունը կիրառվում է նաև այն դեպքում, երբ մեկ գնի օրենքը չի գործում յուրաքանչյուր ապրանքի համար, գները և փոխարժեքները չեն կարող էապես տարբերվել բանաձևով հաշվարկվող մակարդակներից։ Երբ մի երկրում ապրանքների և ծառայությունների գները ժամանակավորապես բարձրանում են, այդ երկրի ապրանքների և արժույթի նկատմամբ պահանջարկը նվազում է, գները և փոխարժեքը ճշգրտվում են՝ գնողունակության համարժեքության տեսությանը համապատասխան, և ընդհակառակը։ Ըստ գնողունակության համարժեքության, եթե նույնիսկ մեկ գնի օրենքը չի գործում տվյալ պահին, դրա հիմքում ընկած տնտեսական ուժերը հանգեցնում են բոլոր երկրների արժույթների գնողունակության հավասարեցման։ Գնողունակության համարժեքության տեսությունը ենթադրում է, որ երկրների միջև առևտրի բնական կամ արհեստական խոչընդոտներ չկան։

## Գրականություն

* Rudiger Dornbusch, “Purchasing Power Parity”, in The New Palgrave։ A Dictionary of Economics (New York։ Stockton Press, 1988)։
* Gustav Cassel, “The Present Situation of Foreign Exchanges”, Economic Journal, march 1916, P. 62-65 and “Abnormal Deviations from International Exchanges”, Economic Journal, December 1918, P. 413-415.
# Քուվեյթի դրոշ

| Քուվեյթի դրոշ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | ազգային դրոշ |
| Իրավասության տարածք | Քուվեյթ |
| Նշան | 🇰🇼 |
| Հարաբերություն | 2:1 |
| Ընդունված է | 1961 |
| Գույներ | կանաչ, սպիտակ, կարմիր և սև |
| Պատկերված է | դաշտ և սեղան |

**Քուվեյթի դրոշ**, Քուվեյթի պետական խորհրդանիշերից է։ Այն սահմանված է Քուվեյթի սահմանադրությամբ և դրոշի մասին օրենքով։ Կազմված է սև, կարմիր, կանաչ, ապիտակ գույներից՝ լայնքի և երկայնքի 1։2 հարաբերակցությամբ։ Դրոշն ընդունվել է 1961 թվականի սեպտեմբերի 7-ին։

Դրոշը ցամաքում օգտագործվում է որպես քաղաքացիական ու պետական դրոշ, ծովում՝ որպես քաղաքացիական, պետական ու ռազմական դրոշ։ Սպիտակ գույնը խորհրդանշում է գործի ձգտումը, սևը՝ պայքարի դաշտը, կանաչը՝ արոտավայրերը, իսկ կարմիրը՝ թշնամիների դեմ մղված կռիվներում թափված արյունը։

## Արտաքին հղումներ

* Քուվեյթի դրոշ
# Միջին քարի դար

| Քարի դար |
| --- |
|

---

 |
| **Հին քարի դար** (**Պալեոլիթ**) |
| Ստորին պալեոլիթ (մոտ 2,6 միլիոն - 100 հզ տարի առաջ) |
| Միջին պալեոլիթ (300 - 30 հզ տարի առաջ) |
| Վերին պալեոլիթ (50 - 10 հզ տարի առաջ) |
| **Միջին քարի դար** (**Մեզոլիթ**) |
| Էպիպալեոլիթ (20 - 10 հզ տարի առաջ) |
| Սուբնեոլիթ (12 - 9,5 հզ տարի առաջ) |
| **Նոր քարի դար** (**Նեոոլիթ**) |
| Վաղ նեոլիթ (9,5 - 8,5 հզ տարի առաջ) |
| Ուշ նեոլիթ (8,5 - 7,5 հզ տարի առաջ) |
|

---

**Քարի դարի պորտալ** |

Միջին դարում մարդկային հասարակությունը շատ ավելի արագ սկսեց զարգանալ։
**Միջին քարի դար** կամ **մեզոլիթ** (հին հունարեն՝ μέσος
 - միջին և λίθος
 - քար), ժամանակաշրջան, որն ընկած է հին քարի դարի և նոր քարի դարի միջև։ Պատմականորեն այն միաժամանակ չի ընթացել Երկրագնդի տարբեր մասերում, և ձգվել է մ.թա. 10000-5000 թվականները։ Համապատասխանում է Ամերիկայի արքայիկ ժամանակաշրջանին։ Հայկական լեռնաշխարհում այն տևել է մ.թ.ա. 12-րդ հազարամյակից մինչև 7-րդի կեսերը։

Այս շրջանում մարդու կարևոր ձեռքբերումներն են՝

1. Ձևավորվում է հոդաբաշխ լեզուն
2. Կատարելագործվում են աշխատանքային գործիքները
3. Աստիճանաբար բարձրանում է կնոջ դերը

Մեզոլիթը Եվրոպայում ունի 10-7 հզ․ (հյուսիսայի շրջաններում՝ մինչև 6-5 հազար) տարվա, Մերձավոր Արևելքում՝ 12-9 հազար տարվա վաղեմություն։ Մեզոլիթյան մշակույթներին բնորոշ են քարե մանր գործիքներ (միկրոլիթներ)։ Մեզոլիթում գործածվել են նաև ոսկրից և եղջյուրից գործիքներ (նիզակի ծայրեր, եռաժանիներ, ձկնորսական կեռիկներ և այլն)։ Կավե ամանները ի հայտ են եկել Մեզոլիթից նեոլիթին անցման ժամանակաշրջանում։ Տնտեսության հիմքը կազմել են որսորդությունը, ձկնորսությունը և հավաքչությունը։ Մեզոլիթում երկրագնդի մի շարք շրջաններում նախադրյալներ են ստեղծվել անասնապահության ու երկրագործության համար։ Մեզոլիթյան կայանների զգալի մասը բաղկացած են եղել մի քանի ժամանակավոր կացարաններից։ Որոշ բնակավայրերի մոտ եղել են տոհմական գերեզմանոցներ։ Մեզոլիթյան շրջանին են պատկանում ազիլյան, տարդենուազյան (Արևմտյան Եվրոպա), կապսական (Հարավային Աֆրիկա), խոաբինյան (Հարավ-արևելյան Ասիա) և այլ մշակույթներ։ Հայկական լեռնաշխարհի Մեզոլիթն ընդգրկում է մ․թ․ա․ 12000 - 8000/7000 թթ․։ Հայաստանի տարածքում միկրոլիթյան գործիքների (սրածայրեր, քերիչներ, նետասլաքներ և այլն) կուտակումներ են հայտնաբերվել Թալինի մոտ գտնվող Զաղա, Արեգունի բլուր և այլ քարայր-կայաններից։ Արագած լեռան, Գեղամավանի, Սյունյաց լեռների մի շարք ժայռապատկերներ ևս կարող են համարվել մեզոլիթյան մարդկանց ստեղծած արվեստի նմուշներ։

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Միջին քարի դար** կատեգորիայում։ |
# JSTOR[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| JSTOR *Journal STORage* |
| --- |
| Թվային գրադարան |
| jstor.org |
| Տեսակ | կազմակերպություն և թվային գրադարան |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Շտաբ կայան | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| Լեզու | անգլերեն (որոշ նյութեր ներառված են այլ լեզուներով) |
| Սեփականատեր | ITHAKA |
| Հեղինակ | Էնդրյու Վ. Մելթոնի հիմնադրամ |
| Բացված | 1995 |
| Ընթացիկ կարգավիճակ | գործում է |
| Եկամուտ | $86 միլիոն (2015) |
|  JSTOR Վիքիպահեստում |

**JSTOR** (կրճատված *Journal STORage* բառակապակցությունից), 1995 թվականին հիմնադրված թվային գրադարան։ Սկզբում պարունակում էր միայն ակադեմիկական ամսագրերի թվայնացված տարբերակները, այժմ այն պարունակում է նաև գրքեր և տեղեկատվության այլ աղբյուրներ։ Կայքը թույլ է տալիս կատարել ամբողջական տեքստում որոնում համարյա 2,000 տարբեր ամսագրերում։ 2013 թվականի դրությամբ աշխարհի ավելին քան 8,000 հաստատություններ ավելին քան 160 երկրներում օգտագործում են JSTOR, հիմնականում հասանելությունը ապահովվում է բաժանորդագրությամբ, սակայն կայքում կան նաև ազատ հասանելությամբ նյութեր։ JSTOR-ի եկամուտը 2015 թվականին կազմել է 86 միլիոն դոլար։

JSTOR-ի նյութերը տրամադրում են ավելին քան 900 հրատարակչություններ։ Անվանական տվյալների բազան պարունակում է ավելին քան 1,900 ամսագրերի անվանումներ, ավելին քան 50 տարբեր մասնագիտություններով։ Ամեն նյութը նշված է եզակի ամբողջական թվով, սկսած `1`-ից։

JSTOR-ը արտոնագրվում է հիմնականում ակադեմիական հաստատություններին, հասարակական գրադարաններին, հետազոտական ինստիտուտներին, թանգարաններին, և դպրոցներին։ Ավելին քան 7,000 հաստատություններ ավելին քան 150 երկրներում ունեն կայքից օգտվելու հնարավորություն։ 2013 թվականի հունվարին JSTOR-ը սկսեց ծրագիր, որի միջոցով կրթական հաստատությունները կարող են տրամադրել հասանելություն նաև իրենց շրջանավարտներին։ Անհատական բաժանորդագրումները նույնպես հնարավոր են։

Ամեն տարի JSTOR-ը սահմանափակում է ամսագրերի դիտման մոտ 150 միլիոն չարտոնագրված փորձեր։

## Տես նաև

* Aluka
* ARTstor
* ArXiv

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* «Libraries and institutions offering access». JSTOR. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
* «Register & Read». JSTOR. Վերցված է 2015 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
* JSTOR Early Journal Content : Free Texts : Download & Streaming : Internet Archive
# Քարկոծում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քարտեզ, որտեղ ներկայացված են այն երկրները, որտեղ հասարակական քարկոծումը պատժի դատական կամ արտադատական ձև է: Նիգերիայում և Մալայզիայում կիրառվում է այն շրջաններում, որտեղ մուսուլմանները գերակշռում են։
Ռեմբրանդտի «Սուրբ Ստեփանոսի քարկոծումը» կտավ 1625 թ.
**Քարկոծում** (լատիներեն՝ lapidatio - լապիդացիա), մահապատժի տեսակ, ծանոթ դեռևս հին հրեաների և հույների շրջանում։

## Նկարագրություն

Լիազորված մարմնի՝ դատարանի կամ թագավորի վճռից հետո հավաքվում էր քաղաքացիների ամբոխը, որը սպանում էր մեղավորին մեծ քարեր շպրտելու միջոցով։ Հրեական իրավունքում քարկոծման ենթարկում էին ընդամենը 18 տեսակի հանցանքների համար, որոնց համար Աստվածաշնչում անմիջապես նշված էր այդ պատժի տեսակը։ Այնուամենայնիվ, Թալմուդում քարկոծումը փոխարինվեց դատապարտյալին քարերի վրա գցելով։ Թալմուդի համաձայն, դատապարտյալին պետք է գցեին այնպիսի բարձրությունից, որպեսզի մահը միանգամից լինի, բայց մարմինը չայլանդակվի։

Քարկոծումը հետևյալ կերպ էր տեղի ունենում՝ դատապարտյալը թրմեցնող բույսերով խմիչք էր խմում, որպես ցավազրկող։ Դրանից հետո նրան հրում էին ժայռից ու եթե նա չէր մահանում դրանից, նրա վրա վերևից մեծ քար էին գլորում։
Իրանի քրեական օրեսգրքի 119 հոդվածի համաձայն՝ քարկոծման դեպքում քարերը չպետք է լինեին այքան մեծ, որ դատապարտյալը մահանար մեկ կամ մի քանի հարվածներից, ինչպես նաև ոչ այնքան փոքր, որ անհնարին լիներ դրանք անվանել քար։
Որպես կանոն, դատապարտյալին մինչև ծնկները թաղում էին հողի մեջ և ծածկում էին ծածկոցով։ Քարերը բռունցքից մեծ չպետք է լինեին, որպեսզի զոհը շատ արագ չմահանար։

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Քարկոծում էջը Վիքիպահեստում |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Քարկոծում» հոդվածին։ |
# Հարկադիր աշխատանք

Խորհրդային ճամբարներում հարկադիր աշխատանքի դատապարտված գերմանացի ռազմագերիներ (հուլիսի 23, 1946)
**Հարկադիր աշխատանք**, որևէ պատժի սպառնալիքի տակ որևէ անձից պահանջվող ցանկացած աշխատանք կամ ծառայություն, որի համար այդ անձը կամավոր չի հայտնել իր համաձայնությունը։

Նախնական ձևը կարող է համարվել ստրկատիրությունը, երբ անձի նկատմամբ իրականացվում են սեփականության իրավունքին բնորոշ բոլոր կամ որոշակի լիազորությունները։ Մեկ այլ՝ ավատատիրական-ճորտատիրական ձևը հիմնվում էր արտադրողին ավատի հողին ամրացնելու վրա։ Այս երկու ձևերին բնորոշ էր անձնական կախման միջոցով աշխատանքի ուղղակի և անմիջական հարկադրումը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 306)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հարկադիր աշխատանք» հոդվածին։ |
# ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտ

ԱՄՆ պետդեպարտամենտի դրոշմանիշը
**ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտ** (անգլ.՝ The United States Department of State), արտաքին քաղաքական գլխավոր գերատեսչությունը ԱՄՆ-ում (1789 թվականից), որն իրականացնում է արտաքին գործերի մինիստրության ֆունկցիաներ։ Գլխավորում է պետական քարտուղարը։ Իրավաբանորեն խորհրդակցական մարմին է (սահմանադրությամբ արտաքին քաղաքականության իրականացումը վերապահված է պրեզիդենտին)։ Պետական դեպարտամենտը փաստորեն վարում է պրեզիդենտի և կոնգրեսի մշակած արտաքին քաղաքական կուրսը։ Իրագործում է նաև որոշ, միայն ներքին գործերին վերաբերող (մասնավորապես օրենքների հրապարակման) ֆունկցիաներ։ ԱՄՆ առաջին պետքարտուղարը եղել է Թոմաս Ջեֆերսոնը։ 2021 թ-ի հունվարի 26-ից այս պաշտոնը ղեկավարում է Էնթոնի Բլինքենը։ 1947 թ-ից պետդեպարտամենտը տեղակայված է՝ Վաշինգտոնում՝ Հարի Թրումենի տանը։

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք էջ (անգլերեն)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ԱՄՆ Պետական դեպարտամենտ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 239)։*  |
# Նավառայի թագավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պամպլոնայի թագավորությունը 925-ին
**Նավառայի թագավորություն** (իսպ.՝ Reino de Navarra, բասկ.՝ Nafarroako Erresuma, ֆրանսերեն՝ Royaume de Navarre) - բասկյան միջնադարյան թագավորություն։ Սկզբում կոչվում էր **Պամպլոնայի թագավորություն**։ Տեղակայված էր ներկայիս Իսպանիայի և Ֆրանսիայի միջև՝ Պիրենեյների երկու կողմերում, Ատլանտյան օվկիանոսի ափին։

Հիմնադրվել է 824-ին, երբ Պապմպլոնայի կոմս Ինյիգո Արիստան իրեն հռչակեց Պամպլոնայի (Նավառայի) թագավոր։ 1513-ին Արագոնի թագավոր Ֆերդինանդ II Կաթոլիկը գրավեց թագավորության հարավային շրջանները և միացրեց Իսպանիայի թագավորությանը։ Հյուսիսային Նավառան գոյատևել է մինչև 1589-ը, երբ Հենրի Նավառացին, դառնալով Ֆրանսիայի թագավոր, այն միացրեց Ֆրանսիային։

## Արտաքին հղումներ

* Նավառա(ռուս.)
* Նավառա․ Բրոկգաուզի և Եֆրոնի Հանրագիտարան(ռուս.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նավառայի թագավորություն» հոդվածին։ |
# Դիսպուր

ԴիսպուրՔաղաք Հնդկաստանի Գուվահաթիում և Ասսամի կառավարության նստավայրը

բնակավայր, քաղաք, մեծ քաղաք| Երկիր | Հնդկաստան |
| Մայրաքաղաքն է | Ասսամ |
| Վարչատարածքային միավոր | • Ասսամ  • Գուվահաթի |
| Ժամային գոտի | UTC+5:30 |
| Կոորդինատներ | 26°9′0″N 91°46′12″E |
| Բարձրություն ծովի մակարդակից | 55±1 մետր |
| Փոստային դասիչ | 781005 |
| Տեղական հեռախոսային կոդ | 361 |

**Դիսպուր** (ասսամերեն՝ দিসপুর
,  քաղաք Հնդկաստանի հյուսիս-արևելքում, Ասամ նահանգի մայրաքաղաքը։

Դիսպուրի տեղում առաջին բնակավայրերը առաջացել են մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում։ Մինչև 19-րդ դարի կեսերը Դիսպուրը գյուղ էր. դրա աճը սկսվել է բրիտանական գաղութացումից հետո՝ քաղաքում բացվել է դպրոց, ինչպես նաև հիմնադրվել են թեյի, բրնձի, երկաթի և յուղի վերամշակման գործարաններ։

1973 թվականին Ասամ նահանգի մայրաքաղաքը Շիլոնգից տեղափոխվել է Դիսպուր։ Քաղաքի բնակչությունն այն ժամանակ ընդամենը 1700 մարդ էր, այժմ ( 2012) Դիսպուրում ապրում է 10812 մարդ։ Դիսպուրը սահմանակից է Գուվահատիի, Ջատիայի և Կամուպի խոշոր քաղաքներին։

Այստեղ աճեցնում են թեյ, բրինձ, ջուտ, շաքարեղեգ, բամբակ և ցիտրուսային մրգեր։ Առկա է նաև մետաքսագործություն և փայտամշակման արդյունաբերություն։ Արդյունահանվում են նավթ և ածուխ։ Բնակչության 68%-ը զբզղվում է գյուղատնտեսությամբ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Информация о городе
# Vine[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Vine  |
| --- |
|  |
| vine.co |
| Տեսակ | ինտերնետ ծառայություն, համացանցային համայնք և առցանց համայնք |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Գրանցում | այո |
| Լեզու | ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն և գերմաներեն |
| Սեփականատեր |  Twitter |
| Հեղինակ | Դոմ Հոֆման Ռաս Յուսուպով Քոլին Քրոլ |
| Բացված | հունվարի 24, 2013 |
| Ընթացիկ կարգավիճակ | գործող |
|  Vine (service) Վիքիպահեստում |

**«Vine»**, կարճ տեսանյութերի վիդեոհոսթինգային ծառայություն։ Ստեղծվել է 2012 թվականին և կարճ ժամանակ անց ձեռք բերվել «Թվիթեր» միկրոբլոգային կայքի կողմից։ Հավելվածն օգտատերերին թույլ է տալիս վերբեռնել և տարածել (revine) առավելագույնը 6 վայրկյան տևողությամբ տեսանյութեր։ որոշ վայներ տարածվում են ավտոմատ կերպով՝ հաշվի առնելով դրանց հանրահայտությունը։ Ցանցում տեղ գտնելուց հետո հոլովակները կարելի է զետեղել նաև Ֆեյսբուքում, Թվիթերում և այլ կայքերում։ Ծառայության հավելվածը կարելի է օգտագործել այլ օգտատերերի կողմից թողարկված տեսանյութերը դիտելու, կիսվելու, մեկնաբանություններ թողնելու, անձնական հաղորդագրություններ թողնելու և մի շարք այլ գործառույթներ կատարելու համար։

2016 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Թվիթերը հայտարարում է, որ կկարճի տվյալ հավելվածի գործունեությունը, իսկ գոյություն ունեցող վայները կմնան համակարգում և շուտով կարխիվացվեն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք(անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Vine» հոդվածին։ |