Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Վերին Գերմանիա

Վերին Գերմանիա պրովինցիան Հռոմեական կայսրության քարտեզի վրա
Վերին Գերմանիա պրովինցիայի հյուսիսային մասը
**Վերին Գերմանիա**, հռոմեական պրովինցիա այժմյան արևմտյան Շվեյցարիայի, ֆրանսիական Յուրա ու Էլզաս երկրամասերի և հարավարևմտյան Գերմանիայի տարածքում։ Գլխավոր քաղաքներն էին Բեզանսոնը (Վեսոնտիո), Ստրասբուրգը (Արգենտրոտե), Վիսբադենը (Ակվե Միթաքե) և վարչական կենտրոնը՝ Մայնցը (Մոգունտիակում)։
# Շլիֆենի նախագիծ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Շլիֆենի նախագիծ**, Գերմանական կայսրության ռազմական ղեկավարության մշակած մարտավարական նախագիծ, որն անվանվել է գերմանական Գլխավոր շտաբի պետ, գեներալ Ալֆրեդ ֆոն Շլիֆենի անունով, ում հրամանատարության ներքո 1905 թվականին այն մշակվել է։ Ընդհանուր առմամբ Շլիֆենի նախագիծն իրենից ներկայացնում է Շլիֆենի կողմից գրված և 1905 թվականի դեկտեմբեր ամսով թվագրված Ֆրանսիայի հետ պատերազմի հուշագիր։

Իր զբաղեցրած պաշտոնից Ֆոն Շլիֆենի հեռանալուց հետո նախագիծն արդիականացվեց, որի աշխատանքներին մասնակցեց գեներալ Հելմուտ ֆոն Մոլտեն։

## Շլիֆենի նախագծի նպատակը

Դեռևս Բիսմարկի ժամանակներից երկու ռազմաճակատով՝ Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի դեմ պատերազմ վարելը համարվում էր ոչ միայն անհնարին, այլև ընկալվում էր որպես ռազմական ինքնասպանություն Պրուսիայի համար, որը միավորում էր գերմանական պետությունները։

Այնուամենայնիվ, 1879 թվականից պրուսիական Գլխավոր շտաբը սկսեց մշակել նախագիծ, որը հնարավորություն կտար Երկակի միությանը հաջողությամբ պատերազմել երկու ռազմաճակատով։ Վերամշակված նախագծի առաջին հրատարակությունը պատրաստ էր արդեն 1905 թվականին։

Նախագծի արդիականացված տարբերակն ենթադրում էր Ֆրանսիայի նկատմամբ հաղթանակի հասնել Առաջին համաշխարհային պատերազմի առաջին ամսվա ընթացքում։ Սակայն Անտանտի երկրների մի շարք համատեղ հակաքայլերի, այդ թվում նաև՝ նախօրոք չնախատեսված Ֆրանսիայի հակագրոհները Մառնի ճակատամարտում, «Փախուստ դեպի ծով» գործողության, ինչպես նաև Արևելյան Պրուսիայում ռուսական բանակի առաջխաղացման ժամանակ, խափանեցին Շլիֆենի նախագծի իրականացումը, ինչի հետևանքով երկրներն անցան դիրքային պատերազմի, որը տևեց մի քանի տարի։

Շլիֆենի նախագծի գնահատականները մինչ օրս հանդիսանում են ռազմական և քաղաքացիական պատմաբանների վեճերի առարկա։ Մասնավորապես, Տ.Ցուբերը պնդում է, որ 1914 թվականին գերմանական առաջխաղացումն չի իրականացվել Շլիֆենի կողմից մշակված որևէ նախագծի համապատասխան, որով նա առաջարկում էր իրականացնել երկաթուղային մարտահնարք հանկարծակի հակագրոհներ կատարելու համար։

## Ծանոթագրություններ
# 1825[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1821 · 1822 · 1823 · 1824 —  **1825**  — 1826 · 1827 · 1828 · 1829
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1800‑ականներ · 1810‑ականներ — **1820‑ականներ** — 1830‑ականներ · 1840‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 18-րդ դար — **19-րդ դար** — 20-րդ դար
 |

 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 1825 (այլ կիրառումներ)
**1825 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1825 թվականն է,
XIX դարի 25-րդ տարին։

**1825 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1825 *MDCCCXXV* |
| Հուլյան օրացույց | 1824—1825 (հունվարի 13 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7333—7334 (սեպտեմբերի 13-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2577—2578 (մայիսի 3-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4317—4318 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՅԺԷ—ՏՅԺԸ* |
| Հրեական օրացույց  | 5585—5586
ה'תקפ"ה — ה'תקפ"ו |
| Իսլամական օրացույց | 1240—1241 |
| Չինական օրացույց | 4521—4522 甲申 — 乙酉 կապույտ կապիկ — կապույտ աքաղաղ |
| Եթովպական օրացույց | 1817—1818 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1881—1882 |
| - *Շակա սամվատ* | 1747—1748 |
| - *Կալի յուգա* | 4926—4927 |
| Իրանական օրացույց | 1203—1204 |
| Բուդդայական օրացույց | 2368 |

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

* Հունվարի 7 - Արսեն Այտընյան, հայագետ (վ. 1902)
* Հունիսի 29 - Գաբրիել Սունդուկյան, հայ դրամատուրգ (վ. 1912)
* Հոկտեմբերի 19 - Կոմս Միքայել Լորիս-Մելիքով, Ռուսաստանի Կայսրության պետական գործիչ, հեծելազորի գեներալ, Ցարի շքախմբի համհարզ-գեներալ (վ. 1888)
* Դեկտեմբերի 14 - Ստեփան Ոսկանյան, հրապարակախոս (վ. 1901)

## Մահեր

* Հունվարի 21 - Ֆեոդոսի Շչեդրին, ռուս քանդակագործ

## Ծանոթագրություններ
# Լը Նեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Լը Նեն** (LeNain), ֆրանսիացի գեղանկարիչ եղբայրներ։

* **Անտուան** (մոտ 1588, Լան, Պիկարդիա – 25.5.1648, Փարիզ)
* **Լուի** (մոտ 1593, Լան – 23.5.1648, Փարիզ)
* **Մատիո** (մոտ 1607, Լան – 2.4. 1677, Փարիզ)

1620-ական թթ. վերջերին Փարիզում ունեցել են ընդհանուր արվեստանոց և հաճախ աշխատել միասին։ Անտուան Լը Նենին վերագրվող պղնձե թիթեղի վրա արված խմբադիմանկարները կոմպոզիցիայով և կերպարների բնութագրմամբ միօրինակ են («Ընտանեկան դիմանկար», 1642, Լուվր, Փարիզ)։

Անտուանի աշակերտ Լուի Լը Նեն 1630-ական թթ. կրել է կարավաջիզմի ազդեցությունը։ Հիմնականում նկարել է գեղջկական կյանքի տեսարաններ («Վերադարձ խոտհնձից», 1641, «Դարբնոց», երկուսն էլ Լուվրում, «Կաթնավաճառուհու ընտանիքը», 1640-ական թթ., Էրմիտաժ, Լենինգրադ)։

Մատիո Լը Նեն գեղջկական պատկերների և պալատական կենցաղից վերցրած մոտիվների հեղինակ է («Տրիկ–տրակ խաղացողները», Լուվր)։

Լուի Լը Նենի «Թռչունների բներ քանդողները» աշխատանքը գտնվում է Հայաստանի պետական պատկերասրահում։

* Լը Նեն եղբայրների նկարներից
* Անտուան Լը Նեն
*Réunion musicale*
* Լուի Լը Նեն
 *Երջանիկ ընտանիք*, (Լուվր)
* Մատիո Լը Նեն
 *Musicians*

## Արտաքին հղումներ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Լը Նեն** կատեգորիայում։ |

* LE NAIN brothers(անգլ.)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 595)։*  |
# Հունիսի 1[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հունիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

**Հունիսի 1**, տարվա 152-րդ (նահանջ տարիներին՝ 153-րդ) օրն է։

* Ամռան առաջին օրացուցային օրն է։
* Տարվա ավարտին մնում է 213 օր։

## Դեպքեր

* 1533 - Աննա Բոլեյնը դառնում է Անգլիայի թագուհի
* 1796 - Թենեսին դառնում է ԱՄՆ 16-րդ նահանգը
* 1974 - Անգլիայի Ֆլիքսբորո քաղաքի քիմիական գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի զոհ է դառնում 28 հոգի
* 1980 - CNN (Cable News Network) շուրջօրյա նորությունների հեռուստականալն իր հեռարձակումներն է սկսում
* 1991 - Սամվել Բաբայանը մատնությամբ ձերբակալվում է ադրբեջանական ոստիկանության կողմից
* 2001 - ինքնասպան ահաբեկիչը Թել Ավիվի դելֆինարիումում սպանում է 21 հոգու
* 2009 - Ռիո դե Ժանեյրոյից Փարիզ թռչող օդանավն ընկնում է Ատլանտյան օվկիանոս, զոհվում են բոլոր 228 ուղևորներն ու անձնակազմի անդամները

## Ծնունդներ

* 1789 - Խաչատուր Լազարյան, ազգային-ազատագրական և մշակույթի գործիչ
* 1804 - Միխայիլ Գլինկա, ռուս կոմպոզիտոր
* 1851 - Պետրոս Դուրյան, հայ բանաստեղծ
* 1907 - Ֆրենկ Ուիթլ, անգլիացի գյուտարար
* 1908 - Արշավիր Հակոբյան, հայ պատմաբան
* 1926 - Մերիլին Մոնրո Marilyn Monroe ամերիկացի մոդել
* 1935 - Նորման Ֆոսթեր Norman Foster բրիտանացի ճարտարապետ
* 1937
	+ Լուսինե Զաքարյան, հայ երգչուհի
	+ Մորգան Ֆրիման Morgan Freeman ամերիկացի դերասան
* 1947 - Ռոն Վուդ, անգլիացի երաժիշտ, երգահան (Ռոլինգ Սթոունզ)
* 1948՝
	+ Աշոտ Գրիգորյան, ճարտարապետ
	+ Նորայր Կարգանյան, քանդակագործ
* 1953 - Դեյվիդ Բերկովից, ամերիկացի սերիական մարդասպան
* 1958 - Հիրոշի Մորի ճապոնացի աստղագետ
* 1963 - Լուիս Ալմագրո, իրավաբան, դիվանագետ
* 1962 - Արտակ Օհանյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս
* 1965 - Վարդան Բախշյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս
* 1966 - Աբել Բալբո, արգենտինացի ֆուտբոլիստ
* 1974՝
	+ Ալանիս Մորիսեթ, կանադա-ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասանուհի
	+ Վրեժ Աղաբեկյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից
* 1975 - Նիկոլ Փաշինյան, լրագրող, քաղաքական գործիչ, Հայաստանի 16-րդ վարչապետ
* 1988 - Միխալ Դյուրիշ, սլովակ ֆուտբոլիստ

## Մահեր

* 0193 - Դիդիուս Հուլիանուս, հռոմի կայսր։ (ծնվ․ 133)
* 1736 - Ահմեդ III, Օսմանյան կայսրության սուլթան 1703 - 1730 թթ.
* 1942՝ հայ բեմանկարիչ Գրիգոր Շարբաբչյան
* 1968՝ ամերիկացի կույր և խուլ գրող և ուսուցչուհի Հելեն Քելլեր
* 1987՝ հնդիկ ռեժիսոր, սցենարիստ և գրող Խոջա Ահմադ Աբբաս
* 1998 - Արցախյան պատերազմի մասնակից Համլետ Հայրապետյան
* 2010՝ ռուս սովետական բանաստեղծ, ճարտարապետ և նկարիչ Անդրեյ Վոզնեսենսկի

## Տոներ

* Երեխաների համաշխարհային օր (1949 թվականից),
* Չինաստան՝ Երեխայի օր,
* Մոնղոլիա՝ Մոր ու երեխայի օր,
* Պալաու՝ Նախագահի օր,
* Ռուսաստան՝ Հյուսիսային նավատորմի օր
* Սամոա՝ Անկախության օր,
* Թունիս՝ Հաղթանակի օր (Սահմանադրության օր)։

## Ծանոթագրություններ
# 1135[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1131 · 1132 · 1133 · 1134 —  **1135**  — 1136 · 1137 · 1138 · 1139
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1110‑ականներ · 1120‑ականներ — **1130‑ականներ** — 1140‑ականներ · 1150‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 11-րդ դար — **12-րդ դար** — 13-րդ դար
 |

**1135 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1135 թվականն է,
XII դարի 35-րդ տարին։ Հանդիսանում է 12-րդ դարի չորրորդ տասնամյակի՝ 1130-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1134 և 1136 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**1135 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1135 *MCXXXV* |
| Հուլյան օրացույց | 1134—1135 (հունվարի 8 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 6643—6644 (սեպտեմբերի 8-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 1887—1888 (ապրիլի 28 -ից) |
| Հայկյան տոմար | 3627—3628 (օգոստոսի 11-ից) *ՎՈԻԷ—ՎՈԻԸ* |
| Հրեական օրացույց  | 4895—4896
ד'תתצ"ה — ד'תתצ"ו |
| Իսլամական օրացույց | 529—530 |
| Չինական օրացույց | 3831—3832 甲寅 — 乙卯 կապույտ վագր — կապույտ ճագար |
| Եթովպական օրացույց | 1127—1128 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1191—1192 |
| - *Շակա սամվատ* | 1057—1058 |
| - *Կալի յուգա* | 4236—4237 |
| Իրանական օրացույց | 513—514 |
| Բուդդայական օրացույց | 1678 |
# Քաղաքապետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Քաղաքապետը** քաղաքի գործադիր իշխանության և ադմինիստրացիայի գլուխն է։

## Նմանատիպ պաշտոնների այլ անվանումներ

Գոյություն ունեն քաղաքական իշխանության ղեկավարի այլ անվանումներ՝

* **մեր** (ֆրանսերեն՝ Maire — ղեկավար), Ռուսաստանում
* **բուրգոմիստր** (գերմ.՝ Bürgermeister) Գերմանիայում և գերմանական իրավական ավանդույթով երկրներում,
* **ալկալդ** իսպանալեզու երկրներում,
* **կմետ** Բուլղարիայում,
* **պրիմատոր** Սլովակիայում և Չեխիայի խոշոր քաղաքներում
* **ստարոստա** Չեխիայի և Լիտվայի փոքր քաղաքներում
* **քաղաքի նախագահ** (լեհ.՝ prezydent miasta) Լեհաստանում
* **բուրմիստր** Լեհաստանում
* **ակիմ** Ղազախստանում
* **բաշկան** Թուրքիայում
* **պրիմար** Ռումինիայում և Մոլդովայում

## Տես նաև

* Գյուղապետ
# Եվրատեսիլ 1965 երգի մրցույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Եվրատեսիլ 1965 երգի մրցույթ |
| --- |
|  |
| Ամսաթվեր |
| Հյուրընկալություն |
| Անցկացման վայր | RAI Centre Naples?, Նեապոլ |
| Հյուրընկալող հեռուստաալիք | RAI |
| Հաղորդավարներ | Renata Mauro? |
| Գործադիր պրոդյուսեր | Miroslav Vilček? |
| Ռեժիսոր | Romolo Siena? |
| Մասնակցություն |
| Երկրների քանակ | 18 |
| Մասնակիցներ | Գալլ Ֆրանս, Kathy Kirby?, Guy Mardel?, Ուդո Յուրգենս, Բոբբի Սոլո, Butch Moore?, Birgit Brüel?, Յովաննա, Marjorie Noël?, Ինգվար Վիքսել, Conny Vandenbos?, Vice Vukov?, Քիրսթի Սփարբոե, Simone de Oliveira?, Lize Marke?, Viktor Klimenko?, Conchita Bautista? և Ulla Wiesner? |
| Քվեարկություն |
| Ժամանակագրություն |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Եվրատեսիլ 1964 երգի մրցույթ |  | Եվրատեսիլ 1966 երգի մրցույթ |

 |
| eurovision.com/eurovision-song-contest/naples-1965/ |

**«Եվրատեսիլ 1965 երգի մրցույթը»** դարձել է Եվրատեսիլի 10-րդ մրցույթը և տեղի է ունեցել 1965 թվականի մարտի 20-ին Իտալիայի քաղաք Նեապոլի Sala di Concerto della RAI-ում։ Մրցույթի ազգային հեռարձակող կազմակերպությունը եղել է Radiotelevisione Italiana (RAI)։

## Արտաքին հղումներ

* Եվրատեսիլի պաշտոնական կայք