# Ալ-Ակսայի ապստամբություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ալ-Ակսայի ապստամբություն Ալ-Ակսայի ինտիֆադա |
| --- |
| Արաբա-իսրայելական հակամարտություն |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թվական | Սեպտեմբերի 27, 2000թ. - 2005թ.-ի սկիզբ |
| Վայր | Իսրայել Հորդանան գետի արևմտյան ափ Գազայի հատված |
| Պատճառ | Տես «Կարծիքներ Ինտիֆադայի սկսման պատճառների մասին» բաժինը |
| Արդյունք | \* Իսրայելի կողմից Հորդանան գետի արևմտյան ափում վերահսկողության հաստատում
* Իսրայելական բաժանիչ արգելապատի կառուցում
* Իսրայելի և Գազայի հատվածի միջև միակողմանի սահմանազատում
* Պաղեստինյան ինքնավարության ընտրություններում Համաս կազմակերպության հաղթանակ
* Համասի կողմից Գազայի հատվածում իր իշխանության հաստատում
 |

 |
| Հակառակորդներ |
|  Իսրայել
* Ցահալ
* Պատկեր:ShabakLogo.png Շաբակ
* Իսրայելի ոստիկանություն
	+ Մագավ
* Մոսադ
 |  ՊԱԿ
* ՖԱԹՀ
	+ Ալ-Ակսայի նահատակների բրիգադ
	+ Տանզիմ
	+ 17-րդ ստորաբաժանում
* ՊԱԿ-ի Անվտանգության կանխարգելիչ ծառայություն
* Պատկեր:PFLP flag smoothed.svg.png ՊԱԺՃ
* ՊԱԴՃ
* Համաս
* Պատկեր:Logoprc.jpg Ժողովրդական դիմադրության կոմիտեներ
* Իսլամական ջիհադ
 |

**Ալ-Ակսայի ապստամբություն** (նաև՝ **Ալ-Ակսայի ինտիֆադա**, արաբ․՝ انتفاضة الأقصى‎‎; եբրայերեն՝ אינתיפאדת אל-אקצה
‎), պաղեստինցինցի արաբների զինված ապստամբություն ընդդեմ իսրայելական իշխանությունների Հորդանան գետի արևմտյան ափին և Գազայի հատվածում։ Հայտնի է նաև «**Պաղեստինյան երկրորդ ինտիֆադա**» անվանումով որպես առաջին ինտիֆադայի շարունակություն, որը սկսվել էր 1987 թվականին և ավարտվել 1993 թվականի օգոստոսին Օսլոյի համաձայնագրի կնքումով ու 1994 թվականին Պաղեստինյան ինքնավարության ստեղծումով։

Ապստամբությունը սկսվել է 2000 թվականի սեպտեմբերի 27-ին և արտահայտվել Արաբա-իսրայելական հակամարտությամբ։ «Ինտիֆադա» բառը արաբերենից բառացի թարգմանած նշանակում է «ցնցում»։ «Ալ-Ակսա» արտահայտությունը 13-րդ դարում Երուսաղեմի Տաճարի լեռան վրա կառուցված հայտնի մզկիթի անվանումն է։ Այդ տարածքը սրբազան է համարվում հուդայականությունում և սրբությամբ երրորդը իսլամում։

## Պատմական ակնարկ

1993 թվականին Իսրայելի և Պաղեստինի ազատության կազմակերպության միջև Նորվեգիայի մայրաքաղաք Օսլոյում կնքվեց խաղաղության համաձայնագիր, որի արդյունքում Հորդանան գետի արևմտյան ափին և Գազայի հատվածում ձևավորվեց Պաղեստինյան ազգային վարչություն (ՊԱՎ)։ Համաձայնագրով պարտականություններ ստանձնեց նաև ՊԱՎ-ն, համաձայն որի՝ վերջինս պետք է միջոցներ ձեռնարկեր Իսրայելի դեմ զինված հարձակումները կանխելու ուղղությամբ

Համաձայնագրի կնքումը պետք է վերջակետ դներ առաջին ինտիֆադային։ Ըստ համաձայնագրի պայմանների՝ ենթադրվում էր, որ հաջորդ 5 տարում պետք է վերջնականապես լուծվի Արաբա-իսրայելական հակամարտությունը։ Սակայն պայմանագիրը այդպես էլ իրականություն չդարձավ։

### Քեմփ Դեյվիդի գագաթնաժողով

2000 թվականի հուլիսին ԱՄՆ նախագահի Քեմփ Դեյվիդ ամառանոցում ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնի, Իսրայելի վարչապետ Էհուդ Բարաքի և Պաղեստինյան ազգային վարչության ներկայացուցիչ Յասեր Արաֆաթի միջև տեղի ունեցան բանակցություններ։ Հանդիպման նպատակն էր անկախ Պաղեստին պետության ստեղծման և արաբա-իսրայելական հակամարտության վերջնական լուծման վերաբերյալ համաձայնագրի կնքումը։

Բանակցությունների ընթացքում հակամարտող կողմերը չկարողացան հաղթահարել Արևելյան Երուսաղեմի իրավական կարգավիճակի, պաղեստինցի գաղթականների և մի շարք այլ հարցերի շուրջ հակասությունները։ Վերջնական համաձայնագիրը այդպես էլ չկընքվեց։ Բանակցությունների ձախողման համար կողմերը՝ Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն մի կողմից, ՊԱՎ-ը մյուս կողմից մեղադրեցին միմյանց։

## Ծանոթագրություններ