Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Դանիայի զինված ուժեր

| Դանիայի զինված ուժեր  |
| --- |
| Տեսակ | զինված ուժեր |
| Երկիր | Դանիա |
| Հիմնադրված է | ապրիլի 1, 1964 |
| Կառուցվածք | Թագավորական Դանիական բանակ, Թագավորական Դանիական ռազմածովային ուժեր, Թսագավորական Դանիական ռազմաօդային ուժեր և Defence Command? |
| Գլխավոր շտաբ | Կոպենհագեն, DK և Hjørring, Հյուսիսային Դանիա տարածաշրջան, DK |
| Կայք | forsvaret.dk​(դան.) |
|  Military of Denmark Վիքիպահեստում |

**Զինված ուժերը** (դանիերեն՝ Forsvaret) Դանիայի թագավորության զորքերի միասնությունն է, որը նախատեսված է երկրի ազատության, անկախության և տարածքային ամբողջականության պաշտպանության համար։ Կազմված է ցամաքային, ռազմածովային և ռազմաօդային ուժերից։

### Ցամաքային ուժեր

Դանիայի թագավորության բանակը դանիական պաշտպանության ուժերի ցամաքային ստորաբաժանումն է։

Վերջին տասնամյակում թագավորական բանակի կառուցվածքը, կրթական մեթոդները էապես վերակազմավորվել են՝ հրաժարվելով ներխուժումից պաշտպանվելու ավանդական ռազմավարությոինց և դրա փոխարեն կենտրոնանալով արտասահմանյան գործողությունների վրա։ Ռեզերվները կրճատվեցին և ավելացավ կանոնավոր բանակի թվաքանակը։ Այդ բարեփոխման արդյունքում ռեզերվային, աջակցող և կանոնավոր բանակի ստորաբաժանումների հարաբերակցությունը փոխվեց 60%-40%-ից հակառակի՝ 40% ռեզերվային և աջակցող ստորաբաժանումների և 60% կանոնավոր բանակի ստորաբաժանման։ Ծրագրի ավարտին դանիական բանակը ի վիճակի կլինի տեղակայել 1500 մշտական զինծառայող և ևս 5000 զինծառայող կարճ ժամանակահատվածում։ Միջազգային գործողությունների ժամանակ այս տեղակայումը կիրականացվի առանց օրինակ՝ խորհրդարանի կողմից ռազմական բյուջեի հաստատման։

### Ռազմածովային ուժեր

Դանիայի թագավորական ռազմածովային ուժերը (պաշտոնապես դան՝․ Kongelige Danske Marine, ոչ պաշտոնապես՝ Søværnet) հանդիսանում է դանիական պաշտպանության նախարարության ծովային ստորաբաժանումը, որը պատասխանատու է Դանիայի, Գրենլանդիայի և Ֆարերյան կղզիների ծովային պաշտպանության համար, ինչպես նաև որոնման և փրկարարական աշխատանքների, սառցահատման աշխատանքների, կանխարգելման և միջազգային ուժային խմբերում մասնակցության համար։

1509-1814 թթ, երբ Դանիան Նորվեգիայի հետ միություն էր կազմում, դանիական նավատորմը մտնում էր դանիա-նորվեգիական թագավորական նավատորմի կազմի մեջ։ Մինչ 1807 թվականը այս նավատորմը եվրոպական տարածաշրջանի ամենաազդեցիկ ուժերից մեկն էր, սակայն հետո նավատորմի թիվը կրճատվեց։ Սառը պատերազմի ավարտից հետո մնացած նավերի կողքին կան նաև մեծ ժամանակակից նավեր։

Ռազմածովային նավերի վրա նշվում է Kongelige Danske Marine, որը թարգմանվում է որպես Դանիական Փառապանծության նավեր։ Դանիան հանդիսանում է ՆԱՏՕ-ի այն մի քանի երկրներից մեկը, որը չունի սուզանավեր։

### Ռազմաօդային ուժեր

Դանիայի թագավորական ռազմաօդային ուժերը (դան՝ Flyvevåbnet) պատասխանատու են ներքին անվտանգության և միջազգային գործողությունների ժամանակ ազգային անվտանգության համար։ Ներկայումս դանիական ռազմաօդային ուժերում կա 3400 մշտական ծառայող և ևս 100 զորակոչիկներ, 119 ինքնաթիռներ և ուղղաթիռներ՝ համապատասխանաբար ամերիկյան և եվրոպական արտադրության։

## Արտաքին հղումներ

* Դանիայի պաշտպանության նախարարության պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2017-01-08 Wayback Machine

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Դանիայի զինված ուժեր** կատեգորիայում։ |
# Հյուսիսային ծովային երթուղի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուսիսային ծովային ուղին (նշված է կապույտով) և դեպի Սուեզի ջրանցք տանող այլընտրանքային երթուղին։
**Հյուսիսային ծովային երթուղի**, հայտնի է նաև որպես **հյուսիսարևելյան ծովային երթուղի**, նավարկելի ծովային երթուղի, եվրոպական և հյուսիսատլանտյան դիրքերից՝ Խաղաղ օվկիանոսի այն առաքման գոտին, որը ձգվում է Նորվեգիայի և Ռուսաստանի արկտիկական ափերով։ Բերված պարագայում հյուսիսարևելյան ծովային երթուղին ուղիղ համեմատական է հյուսիսարևմտյան ծովային երթուղուն, որը տարածվում է Կանադայի աշխարհագրական մերձակայքերում։ Անցնում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի ծովերով (արևմուտքից արևելք՝ Բարենցի, Կարայի, Լապտևների և Արևելասիբիրական ծովերով)՝ բնական ռեսուրսներով հարուստ Սիբիրի հյուսիսային և արևելյան մասերը եվրոպական արդյունաբերական շրջանների հետ։ Ըստ Ռուսաստանի Դաշնության օրենսդրության՝ հյուսիսային ծովային երթուղին չի ներառում Բարենցի ծովը, հետևաբար՝ չի տարածվում դեպի Ատլանտյան օվկիանոս։

Այդ ուղուն բնորոշ են Արկտիկայի խիստ կլիմայական պայմանները։ Նավարկությանը հիմնականում խանգարում է արկտիկական սառույցը (սառցուղու երկարությունը նորերկրյան նեղուցներից մինչև Պրովիդենյա նավահանգիստը՝ 5610 կմ), որն առանձին հատվածներում չի հալվում կարճատև ամռան ընթացքում։ Հյուսիսային ծովային ուղով առաջինը փորձել են նավարկել պոմորները 11-13-րդ դարերում։ 16-րդ դարում կազակները աստիճանաբար հայտնաբերել և յուրացրել են Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսի սիբիրական ափերը։ 18-րդ դարում՝ Ռուսական կայսրության պայմաններում, կազմակերպվու է Հյուսիսային մեծ արշավախումբը։ Շվեդիայի թագավոր Օսկար II-ի ֆինանսավորմամբ 1878-1879 թվականներին շվեդա-ֆիննական արշավախումբը՝ Ադոլֆ Էրիկ Նորդենշելդի գլխավորությամբ, «Վեգա» նավով, նավագնացության երկու սեզոնի ընթացքում, առաջին անգամ անցնում է ամբողջ հյուսիսային ծովային ուղին։ 1932 թվականին առաջին անգամ մեկ նավագնացության ընթացքում (65 օրում) հյուսիսային ծովային ուղով անցնում է «Սիբիրյակով» սառցահատը՝ Շմիդայի գլխավորած արշավախմբով։ Նույն թվականին ստեղծվում է հյուսիսային ծովային ուղու գլխավոր վարչություն։ 1935 թվականից սկսվում է այդ ուղու կանոնավոր շահագործումը։ Ատոմային հզոր սառցահատների ստեղծումը հնարավորություն է տալիս այդ ուղին շահագործել ոչ միայն արկտիկական կարճ ամառվա ընթացքում, այլև ամբողջ տարին։ Այդպիսի առաջին նավարկությունը կատարվում է 1977 թվականի փետրվարի վերջին, «Արկտիկա» ատոմային սառցահատի օգնությամբ։

## Տես նաև

* Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս
* Ռուսաստանի աշխարհագրություն

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հյուսիսային ծովային երթուղի» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
|   **ՌուսաստանՆորվեգիաԱշխարհագրություն** |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 447)։*  |
# Ամնեսթի ինթերնեյշնլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ամնեսթի ինթերնեյշնլ
 |
| --- |
|  |
| Տեսակ | հասարակական կազմակերպություն, ոչ առևտրային կազմակերպություն և nonprofit corporation? |
| Երկիր |  Միացյալ Թագավորություն |
| Հապավում | ai |
| Կարգախոս | Val més encendre una espelma que maleir per sempre la foscor, Mieux vaut allumer une bougie que maudire les ténèbres, Better to light a candle than curse the darkness, Es ist besser, eine Kerze anzuzünden, als die Dunkelheit zu verfluchen և ان تشعل شمعة خير من ان تلعن الظلام |
| Հիմնադրված | մայիսի 28, 1961 |
| Գլխադասային գրասենյակ | Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն և Բրյուսել, Բրյուսել-մայրաքաղաք |
| Պաշտ. լեզու(ներ) | անգլերեն, արաբերեն, ֆրանսերեն և իսպաներեն |
| Ղեկավար | Wies De Graeve? |
| Կամավորներ | 7 000 000 |
| Հիմնադիր | Փիթեր Բենենսոն |
| Պարգևներ |  Բարսելոնայի Պատվո շքանշան Միացյալ Նահանգների մրցանակ մարդու իրավունքների բնագավառում Էրազմի պարգև Գյոզերի մեդալ Մարդու իրավունքների եվրոպական մրցանակ Հանս Բյոքլերի մրցանակ «Free Your Mind» մրցանակ Ուլոֆ Պալմեյի պարգև Ջորջ Պոլկի մրցանակ  և Չորս ազատությունների մրցանակ: Խոսքի ազատություն |
| Կայք | amnesty.org​(անգլ.)​(ֆր.)​(իսպ.)​(արաբ.) |

**Ամնեսթի ինթերնեյշնլ** (անգլ.՝ Amnesty International), Մեծ Բրիտանիայում գտնվող միջազգային հասարակական կազմակերպություն, որը զբաղվում է մարդու իրավունքների խախտման հետ առնչվող խնդիրներով։ Ըստ կազմակերպության՝ այն ունի ավելի կան 10 միլիոն անդամ և աջակից։ Կազմակերպության հայտարարված առաքելությունն է պայքարել «այնպիսի աշխարհի համար, որտեղ յուրաքանչյուր անձ վայելում է մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրով և այլ մարդու իրավունքների միջազգային փաստաթղթերով ամրագրված մարդու իրավունքները»։ Կազմակերպությունը զգալի դեր է խաղացել մարդու իրավունքների հարցերում, քանի որ ԶԼՄ-ները և համաշխարհային առաջնորդները հաճախակի հղում են անում կազմակերպությանը։

Ամնեսթի ինթերնեյշնլը հիմնադրվել է Լոնդոն 1961 թվականին իրավաբան Փիթեր Բենենսոնի կողմի։ Սկզբում կենտրոնանալով խղճի բանտարկյալների վրա՝ Ամնեսթի ինթերնեյշնլը 1970-ականներին՝ Շոն Մաքբրայդի և Մարտին Էնալսի ղեկավարությամբ, ընդլայնել է իր շրջանակը՝ ներառելով այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են արդարադատության սխալները և խոշտանգումները։ 1977 թվականին կազմակերպությունը ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ։ 1980-ականներին գլխավոր քարտուղարը Թոմաս Համմարբերգն էր, 1990-ականներին՝ Պիեռ Սանեն, 2000-ականներին՝ Իրեն Խանը։

Ամնեսթի ինթերնեյշնլը հանդես է գալիս մարդու իրավունքների ոտնահարման դեմ և կոչ է անում երկրներին հետևել միջազգային իրավունքին և ստանդարտներին։ Այն փորձում է հասարակական կարծիքի մոբիլիզացիայի միջոցով ճնշում գործադրել կառավարությունների վրա, որտեղ չարաշահումներ են տեղի ունենում։

## Ծանոթագրություններ
# Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլի
իտալ.՝ Bartolomeo Francesco Rastrelli |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | 1700[…] |
| Ծննդավայր | Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն |
| Մահացել է | ապրիլի 29 (մայիսի 10), 1771 |
| Մահվան վայր | Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն |
| Քաղաքացիություն |  Ռուսական կայսրություն |
| Երկեր | Ռունդալի պալատ, Saint Andrew's Church?, Anichkov Palace?, Վորոնցովի պալատ, Ձմեռային պալատ, Smolny Cathedral?, Եկատերինյան պալատ, Stroganov Palace?, Սանկտ Պետերբուրգ, Մոսկվա և Ցարսկոյե Սելո |
| Մասնագիտություն | ճարտարապետ |
| Աշխատատու | Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա |
| Ծնողներ | հայր՝ Բարտոլոմեո Կարլո Ռաստրելլօ |
|  Francesco Bartolomeo Rastrelli Վիքիպահեստում |

**Վարֆոլոմեյ Վարֆոլոմեևիչ Ռաստրելլի** (1700[…], Փարիզ, Ֆրանսիայի թագավորություն - ապրիլի 29 (մայիսի 10), 1771, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս ճարտարապետ, 18-րդ դարի կեսի ռուս, բարոկկոյի առաջատար ներկայացուցիչը։ Ազգությամբ իտալացի, քանդակագործ Բ․ Կ․ Ռասարելլիի որդին։

1716 թվականին փոխադրվել են Պետերբուրգ։ 1725-1730 թվականի միջև սովորել է արտասահմանում։ 1730-1763 թվականներին՝ պալատական ճարտարապետ։ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլու վաղ շրջանի գործերը՝ այսպես կոչված Երրորդ Ձմեռային պալատը Պետերբուրգում (1732-1733), պալատներ Ռունդալեում (1736-1740) և Միտավայում (այժմ՝ Ելգավա, 1738-1740) առնչվում են 18-րդ դարի ռուսական ճարտարապետական ձևերի հետ։ Ստեղծագործական ծաղկուն շրջանում՝ 1740-1750-ական թվականներին, Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլին եվրոպական բարոկկոյի ավանդույթները վերաիմաստավորել է ռուսական ազգային գեղարվեստական մշակույթի ազդեցությամբ։ Ստեղծագործական նոր ընկալումները արտահայտվել են արդեն 1740-ական թվականների առաջին խոշոր շինություններում՝ փայտե Ամառային պալատը Պետերբուրգում (1741-1744, չի պահպանվել) և Անդրեևյան եկեղեցին Կիևում (նախագիծը՝ 1747, կառուցվել է 1748-1767, ճարտարապետ Ի․ Ֆ․ Միչուրին)։ 1747-1752 թվականներին Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլին իրականացրել է Պետերգոֆի (այժմ՝ Պետրոդվորեց) Մեծ պալատի շինարարությունը։ Պահպանելով Պետրոս I-ի օրոք ստեղծված պալատի հիմնական հորինվածքը՝ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլին ընդարձակել է նրա միջին մասը, կողային ճակատներին կցակառուցել պալատական եկեղեցի և մի մասնաշենք, նորովի ձևավորել բոլոր ինտերիերները։ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլիու կերտած հանդիսավոր ինտերիերներին բնորոշ են վառ բազմազանությունը և հարդարանքի ճոխությունը՝ բազմաթիվ հայելիներ, ոսկեջրած փայտե փորագրազարդումներ, գեղաձև մանրատախտակ և հատակներ, նկարազարդ առաստաղներ ևն։ Մ․ Ի․ Վորոնցովի (1749-1757) և Ս․ Գ․ Ստրոգանովի (1752-1754) պալատների (երկուսն էլ՝ Պետերբուրգում) կառուցման ժամանակաշրջանում ավարտվել է Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլիու հասուն ճարտարապետական ոճի կազմավորումը։ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլին վերակառուցել է նաև Մեծ (Եկատերինյան) պալատը (1752-1757) Ցարսկոյե Սելոյում (այժմ՝ ք․ Պուշկին)։ Վարֆոլոմեյ Ռաստրելլիու նշանավոր գործերից են նաև Սմոլնի մենաստանը (1748-1754) ու Ձմեռային պալատը (1754-1762) Պետերբուրգում, որոնք կերտվել են որպես ամբողջական, պարփակ քաղաքային անսամբլներ։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 606)։*  |
# Ֆուտ

**Ֆուտ** (անգլ.՝ foot, բառացի՝ ոտնաթաթ), երկարության միավոր անգլիական չափերի համակարգում։ 1 ֆուտ = 1/3 յարդ= 12 դյույմ = 0,3048 մ։

Օգտագործվում է նաև այլ երկրներում այլ չափով, չափերի ռուսական համակարգում, գործածությունից հանվել է 1918 թվականին՝ 1 ֆուտ=1/7 սաժեն =12 դյույմ =0,3048 մ։

Ներկայիս պաշտոնական արժեքը ստացել է 1958 թվականի անգլախոս երկրների կոնֆերանսում։ Այսպես կոչված «միջազգային» ֆուտը ստացել է կոնկրետ **0,3048 մ** չափսը։

Մինչ մետրական համակարգի կիրառումը ֆուտը Եվրոպայում կիրառվում էր որպես 12 դյույմ։ Ոտնաթաթի երկարությունը որպես երկարության չափման միավոր կիրառվել է դեռ հին ժամանակներից, մասնավորապես առաջին նշումները հանդիպում են շումերների մոտ։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
# Միջին եվրոպական հարթավայր

Բալթիկ ծով
**Միջին եվրոպական հարթավայր** (գերմ.՝ *Norddeutsches Tiefland* – *հյուսիսգերմանական հարթավայր*, [*Mitteleuropäische Tiefebene*] error: {{lang}}: text has italic markup (help)
; լեհ.՝ *Nizina Środkowoeuropejska* – **Կենտրոնական եվրոպական հարթավայր**, դանիերեն՝ *Nordeuropæiske Lavland*, հոլ.՝ *Noord-Europese Laagvlakte*, ֆրանսերեն՝ *Plaine d'Europe du Nord*), գտնվում է հիմնականում Լեհաստանի, Գերմանիայի հյուսիսում և Դանիայում։ Սահմանափակված է հյուսիսում Հյուսիսային և Բալթիկ ծովերով, հարավում՝ Հերցինյան Եվրոպայի լեռներով ու բարձրություններով։ Երկարությունը արևմուտքից արևելք մոտ 600 կմ է, լայնությունը՝ 200-ից մինչև 500 կմ, գերիշխում են 50-100 մ բարձրությունները (աոանձին մորենային թմբեր՝ ավելի քան 300 մ)։ Կազմված է կրաքարերից և ավազաքարերից, ծածկված՝ սառցադաշտային նստվածքներով։ Կլիման բարեխառն է, անցումային՝ ծովայինից ցամաքայինի։ Գետային ցանցը (Օդրայի, Էլբայի, Վեգերի, Հռենոսի ավազաններ և այլն) խիտ է։ Շատ են սառցադաշտային ծագման լճերը։ Հողերը գորշ անտառային և պոդզոլային են։ Բուսածածկույթը՝ հյուսիսում հավամրգի և տորֆաճահճային տեսակներ, արևելքում և արևմուտքում՝ անտառներ, գետահովիտներում՝ մարգագետիններ։ Զբաղվում են հացահատիկի, շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ, անասնապահությամբ։ Միջին եվրոպական հարթավայրը խիտ բնակեցված է։ Խոշոր քաղաքներն են Պոզնանը (Լեհաստան), Բեռլինը, Համբուրգը, Բրեմենը, Հանովերը (Գերմանիա), Ամստերդամը, Ռոտերդամը (Նիդերլանդներ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 589)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միջին եվրոպական հարթավայր» հոդվածին։ |
# Խոսե Կարլոս Մարիատեգի

| Խոսե Կարլոս Մարիատեգի
իսպ.՝ José Carlos Mariátegui La Chira |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունիսի 14, 1894(1894-06-14) կամ հունիսի 14, 1895(1895-06-14) |
| Ծննդավայր | Moquegua, Պերու |
| Մահացել է | ապրիլի 16, 1930(1930-04-16) |
| Մահվան վայր | Լիմա, Պերու |
| Գերեզման | Պաստոր Մաթիաս Մաեստրո գերեզմանատուն |
| Քաղաքացիություն |  Պերու |
| Մասնագիտություն | լրագրող, սոցիոլոգ, հրատարակիչ, քաղաքական տեսաբան, ակնարկագիր, քաղաքական գործիչ, հեղինակ և փիլիսոփա |
| Աշխատատու | La Prensa? |
| Ամուսին | Anna Chiappe? |
| Կուսակցություն | Peruvian Communist Party? |
| Երեխաներ | Sandro Mariátegui? և Javier Mariátegui? |
| Ստորագրություն  |
|  José Carlos Mariátegui Վիքիպահեստում |

**Խոսե Կարլոս Մարիատեգի Լա Չիռա** (իսպ.՝ *José Carlos Mariátegui La Chira*, հունիսի 14, 1894(1894-06-14) կամ հունիսի 14, 1895(1895-06-14), Moquegua, Պերու - ապրիլի 16, 1930(1930-04-16), Լիմա, Պերու), պերուացի քաղաքական գործիչ, հասարակագետ, գրաքննադատ։

1918 թվականից մասնակցել է բանվորական շարժմանը, 1919 թովականին արտաքսվել երկրից, մեկնել Եվրոպա։ Ներկա է եղել Իտալիայի կոմկուսի հիմնադիր համագումարին (1921) և 1922 թվականի Ջենովայի կոնֆերանսին։ Վերադառնալով Պերու (1923)՝ պրոպագանդել է մարքսիզմ-լենինիզմ։ Առաջիններից մեկը տվել է Լատինական Ամերիկայի պատմության և մշակույթի մարքսիստական վերլուծությունը։ Մարիստեգին նպաստել է Լատինական Ամերիկայում խորհրդային գրականության ժողովրդականացմանը։ 1926 թվականից հրատարակել է «Ամաուտա» («Amauta», մինչև 1930 թվականը) հանդեսը, որի շուրջ համախմբել է մայրցամաքի բազմաթիվ մշակութային գործիչների, 1928 թվականից՝ «Լաբոր» («Labor») բանվորական թերթը։ 1928 թվականին հիմնել է Պերուի կոմկուսը (մինչև 1930 թվականը կոչվել է սոցիալիստական), եղել դրա առաջին գլխավոր քարտուղարը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Խոսե Կարլոս Մարիատեգի» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 320)։*  |
# Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ

|  |
| --- |
| Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ |
|  |
|   |
| Կրթություն՝ | Փեմբրուք քոլեջ, Օքսֆորդի համալսարան (1979), Q12192620? և Բրումմանայի վարժարան (1972) |
| Մասնագիտություն՝ | քաղաքական գործիչ և գերիշխան |
| Դավանանք | իսլամ |
| Ծննդյան օր | հոկտեմբերի 11, 1955(1955-10-11) (70 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Մասկատ, Muscat and Oman |
| Դինաստիա | Ալ Սաիդ |
| Քաղաքացիություն |  Օման |
| Հայր | Թարիք բին Թայմուր |
| Մայր | Shawana bint Hammoud Al Busaidi? |
| Ամուսին | Ahad bint Abdullah Al Busaidi? |
| Զավակներ | Theyazin bin Haitham Al Said? և Bilarab bin Haitham Al Said? |
|   |
| Պարգևներ |                 The Accolade?  Order of Establishment, 1st class?  և  |
|

**Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ** (արաբ․՝ هيثم بن طارق آل سعيد‎‎, հոկտեմբերի 11, 1955(1955-10-11), Մասկատ, Muscat and Oman), Օմանի սուլթանը, որը 2020 թվականի հունվարի 11-ին փոխարինել է իր զարմիկ Քաբոս բին Սաիդ ալ-Սաիդին։ Մինչ այդ նա զբաղեցրել է Օմանի մշակույթի նախարարի պաշտոնը։

## Կենսագրություն

Հայսամ բին Թարիքն Օմանի Ալ Սաիդն արքայական ընտանիքի անդամ է։ 1979 թվականին ավարտել է Օքսֆորդի համալսարանի արտասահմանյան ծառայության ծրագիրը։ Հայսամի հայրը Թարիք բին Թայմուրն էր՝ Թայմուր բին Ֆեյսալի որդին, որը Օմարի սուլթանն էր 1913-1932 թվականներին։ Նրա եղբայր Ասաադ բին Թարիք բին Թայմուր Ալ Սաիդը երկրի փոխվարչապետն է։

## Օմանի սուլթան

Սուլթան Քաբոս բին Սաիդ ալ-Սաիդի մահվանից հետո, 2020 թվականի հունվարի 10-ին, Հայսամ բին Թարիքն՝ ընտրված լինելով արքայական ընտանիքի և սուլթան Քաբոսի կողմից, Ալ Բուստանում Օմանի խորհրդի առաջ երդում է տվել՝ դառնալով Օմանի սուլթան։ Օման պետական հեռուստատեսությունը հայտնել է, որ նախկին սուլթանի կտակը բացել է Պաշտպանության խորհուրդը, որտեղ և եղել է սուլթանի կամքը։ Որպես սուլթան, նա նաև զբաղեցնում է վարչապետի, զինված ուժերի գերագույն հրամանատարի, պաշտպանության նախարարի, ֆինանսների նախարարի և արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնները։ Իր առաջին հրապարակային խոսքում նա խոստացել է պահպանել իր նախորդի խաղաղության հաստատման արտաքին քաղաքականությունը և հետագայում զարգացնել Օմանի տնտեսությունը։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հայսամ բին Թարիք Ալ Սաիդ» հոդվածին։ |
# Գոլանի բրիգադ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոլանի զինվորները խոզարկում են պաղեստինցի քաղաքացուն
**«Գոլանի» 1-ին հետևակային բրիգադ** (եբրայերեն՝ חטיבת גולני
‎), 1948 թվականի փետրվարի 28-ին կազմավորված Իսրայելի պաշտպանության բանակի հետևակային բրիգադ։ Տեղակայված է Հյուսիսային ռազմական շրջանում։

## Կազմ

Բրիգադի կազմի մեջ են մտնում.

* «Բարակ» 12—րդ հետևակային գումարտակ,
* «Գիդեոն» 13—րդ հետևակային գումարտակ,
* «Հա-Բոքիմ հա-ռիշոն» 51-րդ հետևակային գումարտակ,
* «Էգոզ» հատուկ նշանակության 621-րդ գումարտակ,
* 631-րդ հետախուզական գումարտակ (եբրայերեն՝ גדס"ר
‎ *գադսար*), որը ընդգրկում է. հետախուզական վաշտ (եբրայերեն՝ פלס"ר
‎ *պալսար*) («Սայերեթ Գոլանի»), հակատանկային վաշտ (եբրայերեն՝ פלנ"ט
‎ *պալնաթ*) և ինժեներային վաշտ (եբրայերեն՝ פלחה"ן
‎ *պալխահան*),
* Բրիգադի մարզաբազան (եբրայերեն՝ בא"ח גולני
‎ *բահ Գոլանի*);
* Բրիգադի ենթակայության կապի վաշտ (եբրայերեն՝ פלחי"ק
‎ *պալխիկ*)։

## Արտաքին հղումներ

* Գոլանի բրիգադայի պաշտոնական կայքը Արխիվացված 2011-02-11 Wayback Machine (եբրայերեն)
# Հակատանկային կառավարվող հրթիռ

ամերիկյան ՖԳՄ-148 Ջավելին ՀՏԿՀ-ի արձակումը
**Հակատանկային կառավարվող հրթիռ (ՀՏԿՀ)**, հակատանկային զինամթերք է, նախատեսված տանկերի և այլ ծանր զրահատեխնիկայի դեմ պայքարելու համար։ Խորհրդային ռազմական գրականության մեջ հայտնի է նաև ՀՏԿՌԱհակատանկային կառավարվող ռեակտիվ արկ* անվանումով։ *ՀՏԿՀ*-ը կոշտ վառելիքով հրթիռ է, այն ընդունակ է փոխելու իր թռիչքի ուղղությունը, ըստ օպերատորի հրամանի, կամ ըստ իր ինքնակառավարող գլխիկի հրամանի։ ՀՏԿՀ-ի մարտական գլխիկը կումուլյատիվ գործողության է, նորագույն հրթիռները ավելի կատարելագործված են՝ ունեն համակցված կումուլյատիվ գործողության մարտական գլխիկ։

## Դասակարգում

հակատանկային ղեկավարվող հրթիռի սխեմա

1 - պայթուցիչ, 2- մարտական մաս, 3- կատարողական մաս(ղեկ), 4- ղեկավարման և կայունարար մաս, 5- շարժիչի փողակ, 6- շարժիչ, 7- կայունարար, 8- կապի գծի ընդունիչ, 9- լուսածրման աղբյուր, 10- իրան
ՀՏԿՀ-երը հիմնականում դասակարվում են, ըստ

* նշանառության տեսակի.
	+ օպերատորի կողմից նշանառվող,
	+ ինքնանշանառվող
* օպերատորի կողմից կառավարման միջոցի.
	+ հաղորդալարերով կառավարվող,
	+ լազերային ճառագայթով կառավարվող,
	+ ռադիոալիքներով կառավարվող
* նշանառության եղանակի
	+ ձեռքի՝ օպերտորը ղեկավարում է հրթիռը մինչև նշանակետին հասնելը,
	+ կիսաավտոմատ՝ օպերատորը նշանակետի պահում է նշանոցում, իսկ հատուկ սարքավորումը կառավարում է հրթիռի թռիչքը(սովորաբար պոչամասի լուսածիրով) և տալիս է համապատասխան ղեկավարող հրամաններ,
	+ «կրակեցիր մոռացար» համակարգ։

«Շտուռմ» ռուսական ՀՏԿՀ համալիր(ՄՏԼԲ քարշակի վրա)
ՀՏԿՀ-երը և արձակման սարքավորումը իրականացվում են մի քանի տարբերակով՝

* փոխադրվող համալիր
* ամենագնաց մեքենայի վրա տեղադրված ՀՄՄ, ԶՓ, ՄՏԼԲ և այլն,
* ավիացիոն կայանք (սովորաբար ուղղաթիռների համար).

Բոլոր դեպքերում օգտագործվում են նույն տեսակի հրթիռներ, փոփոխվում են արձակման սարքավորումների լրակազմը, քաշը և նշանառության միջոցները։

## Ծանոթագրություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 63)։*  |
# Համաշխարհային միություն

«Համաշխարհային միության» անդամների դրոշները ՄԱԿ–ի շենքի առջև Ժնևում
**Համաշխարհային միություն** կամ **միջազգային հանրություն**, քաղաքական տերմին, որը հաճախ օգտագործվում է քաղաքագիտության աշխատանքների, պետական գործիչների ելույթների և ԶԼՄ-ի մեջ աշխարհի պետությունների փոխադարձ կապը ցույց տալու համար։

Նայած կոնտեքստին, կարող է մատնանշել պետությունների և երկրների տարբեր խմբերի վրա, որոնք միացվում են տարբեր տնտեսական, քաղաքական և գաղափարախոսական բնութագրություններով։ Երբեմն նշանակում է գոյություն ունեցող միջազգային կազմակերպություններ, առաջին հերթին՝ ՄԱԿ-ը, որպես կազմակերպություն, որը միավորում է աշխարհի գրեթե բոլոր պետություններն ու երկրները։ Հաճախ օգտագործվում է որպես հռետորական վարաձև մի երկիրը և դրա քաղաքականությունը ուրիշ երկրների խմբին հակադրելու համար, որոնք այդ կոնտեքստում անվանվում են «համաշխարհային միություն» (օրինակ, «Իրան և համաշխարհային միություն» կամ «Իսրայել և համաշխարհային միություն»)։

XIX–XX դարերում նույն իմաստը արտահայտում էր «քաղաքակիրթ աշխարհ» տերմինը, որը հիմա համարվում է քաղաքական ոչ կոռեկտ։

## Քննադատություն

Նոամ Քոմսկին պնդում է, որ այս տերմինը օգտագործվում է նաև Միացյալ Նահանգները, նրա դաշնակիցներին և հաճախորդ երկրներին նշելու համար։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համաշխարհային միություն» հոդվածին։ |