Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ֆրանսիայի դրոշ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ֆրանսիայի դրոշ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | ազգային դրոշ |
| Երկիր |  Ֆրանսիա |
| Իրավասության տարածք | Ֆրանսիա |
| Օգտագործում |  |
| Նշան | 🇫🇷 |
| Հարաբերություն | 2:3 |
| Ընդունված է | 1794 թ. փետրվարի 15 |
| Գույներ | կապույտ, սպիտակ և կարմիր |
| Պատկերված է | դաշտ |
| Նախագծող | Ժակ Լուի Դավիդ |

**Ֆրանսիայի դրոշը** (ֆրանսերեն՝ Drapeau français), կապույտ, սպիտակ, և կարմիր (ձախից աջ), հավասարաչափ ուղղաձիգ շերտերով ուղղանկյուն պաստառ է։ Լայնքի և երկայնքի հարաբերակցությունը 2։3 է։

## Գույների ծագումը

* Դրոշի **կապույտ** գույնը օգտագործվել է դեռևս Քլոդվիգ I-ի կառավարության տարիներին։ Այն կապ ունի Սուրբ Մարին Տուսրկիւյնի հետ (Մարտին Տուրսկին Ֆրանսիայի հովանավորն է)։ Ըստ լեգենդի Սուրբը կիսել է իր թիկնոցը (կապույտ գույնի) Ամյեն քաղաքի աղքատներին, իսկ Քլոդվիգը քրիստոնեության ընդունումից հետո մոտավորապես 498 թվականին ի պատիվ նրա դրոշի սպիտակ գույնը փոխարինեց կապույտով։
* **Սպիտակ** գույնը 1638-1790 թվականների ընթացքում համարվել էր в թագավորական դրոշի գույն և մի քանի ծովերի նշան։ 1814 թվականից 1830 թվականը այն նաև եղել է թագավորական բանակի դրոշի գույնը։ Սպիտակ գույնը խորհրդանշում է Ֆրանսիան և այն ամենը, ինչը կապված է աստվածային կարգի հետ՝ Աստծու հետ (այստեղից էլ ընդունվել է այս գույնը որպես թագավորական հիմնական խորհրդանիշ։ Ըստ պաշտոնական ուսմունքի թագավորի իշխանությունն ուներ աստվախային ծագում)։
* Հուգո Կապետի կառավարության օրոք և Ֆրանսիայի թագավորի հետնորդները Սուրբ Դիոնիսիայի պատվին ունեին **կարմիր** օրիֆլամմա, որ եղել է լեգենդար աբբայության հիմնադիրը։

## Գույներ

|  | Կապույտ | Սպիտակ | Կարմիր |
| --- | --- | --- | --- |
| RGB | Կապույտ (0055A4) | Սպիտակ (FFFFFF) | Կարմիր (EF4531) |
| CMYK | 100.70.0.50 | 0.0.0.0 | 0.90.86.0 |

## Գրականություն

* *Слейтер С.* Геральдика. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Эксмо-Пресс, 2007. — 264 с. — ISBN 9785699178056

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ֆրանսիայի դրոշ էջը Վիքիպահեստում |

* Ֆրանսիայի դրոշի պատմությունը «Աշխարհի բոլոր դրոշների» կայքում Արխիվացված 2007-04-04 Wayback Machine
* Ֆրանսիայի դրոշը «Flags of the World» կայքում (անգլ.)

|  |
| --- |
|   **Ֆրանսիա** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանսիայի դրոշ» հոդվածին։ |
# Լա Մանշ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Լա Մանշ |
| --- |
| ֆրանսերեն՝ la Manche, անգլ.՝ English Channel |
| Անգլիական նեղուցը տիեզերքից |
| Երկիր | Եվրոպա |
| Բաժանում է |  Անգլիա  Ֆրանսիա |
| Առավելագույն խորություն | 174 մ մ |
| Երկարություն | 560 կմ |
| Լայնություն | 240 կմ |
| Լա Մանշ (Եվրոպա) |

**Անգլիական նեղուց** կամ **Լա Մանշ** (ֆրանսերեն՝ la Manche, բրետոներեն՝ Mor Breizh, կորն.՝ Mor Bretannek), հաճախ այն անվանում են պարզապես *նեղուց*, որը բաժանում է Անգլիան Ֆրանսիայից և Ատլանտյան օվկիանոսը Հյուսիսային ծովից։ Այն ունի մոտ 560 կմ երկարություն և 240 կմ-ից 34 կմ լայնություն, ամենանեղ հատվածը Դուվերյան միջանցքն է։ Դա Եվրոպան շրջապատող ամենափոքր ջրային տարածքն է, որի մակերեսն է 75000 կմ2։

## Անվանում

Անվանումը ֆրանսերեն է․ La Manche ― «բազուկ»։ Անգլերեն կոչվում է English Channel՝ «Անգլիական ջրանցք» կամ ուղղակի Channel՝ «ջրանցք»։

## Աշխարհագրական դիրք

Պա դե Կալեի հետ միացնում է Հյուսիսային ծովը Ատլանտյան օվկիանոսի հետ։ Երկարությունը 578 կմ է, լայնությունը արևմուտքում՝ 250 կմ, արևելքում՝ 32 կմ, նավարկուղու ամենափոքր խորությունը՝ 23.5 մ։ Պա դե Կալեի տակ (Դուվրի նեղուց, Dover Strait), որը համարվում է Լա-Մանշ նեղուցի մի մասը, Դուվրի և Կալեի միջև տեղակայված է թունել (ընդհանուր երկարությունը ՝ 52.5 կմ, այդ թվում 38 կմ նեղուցի հատակին)։ Հիմնական նավահանգիստներն են Պորտսմութը, Սաութհեմփթոնը, Հավրը, Շերբուրը։ Նեղուցի ամենամեծ կղզիներն են Ուայթ կղզին Բրիտանիայի ափերին և Նորմանդյան կղզիները Ֆրանսիայի ափերին։

## Երկրաբանություն

Նեղուցը համեմատաբար վերջերս է ձևավորվել՝ պլեյստոցենի ժամանակաշրջանում՝ լճից ջրերի ահռելի հոսքից երկու ջրհեղեղների (425 հազար տարի և 200 հազար տարի առաջ) արդյունքում, սառցակտորով սահմանափակված, ժամանակակից Հյուսիսային ծովի շրջակայքում։ Բացթողնված ջուրը քշեց պարանոցը (Ուիլդ Արթուա լեռնաշղթա),որն այդ ժամանակ միավորում էր Բրիտանիան մայրցամաքի հետ և ձևավորվել է Պա դե Կալեն։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Լա Մանշ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 478)։*  |
# Պանամա (տերմին)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Պանամա (այլ կիրառումներ)
**Պանամա**, տերմին, որ դարձել է հասարակ անուն, նշանակելով խոշոր քաղաք և ֆինանսական խարդախություն, խոշոր պաշտոնյաների կաշառում։ Պանամայի ջրանցքը կառուցելու համար 1879 թվականին Ֆրանսիայում ստեղծվել էր բաժնետիրական ընկերություն, որի վարչությունը թույլ էր տվել խոշոր հափշտակումներ, չարաշահումներ, ստեղծվել էր ծանր ֆինանսական վիճակ։ Դրությունը թաքցնելու նպատակով վարչությունը կաշառել էր ֆինանսական մինիստրների, սենատորների, դեպուտատների, թերթերի խմբագիրների։ 1888 թվականին ընկերության անկումը բացահայտել է ընկերության խաբեությունները, սնանկացրել իր հազարավոր մանր բաժնետերերին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 116)։*  |
# Չափավոր կլիմա

Կյոպենի թարմացված կլիմայական քարտեզը
**Չափավոր կլիմա**, կամ չափավոր լայնությունների կլիմա, հս.լ. 40-45 և 62-68˚ և հվ.լ. 42 և 58˚ միջև։ Հյուսիսային կիսագնդում չափավոր գոտու մակերևույթի ավելի քան ½-րդը զբաղեցնում է ցամաքը, իսկ հարավային կիսագնդում տարածքի 98 %-ը զբաղեցնում է ծովը։ Չափավոր կլիմային բնորոշ են օդի և քամու ուղղության ճնշման և ջերմաստիճանի հաճախակի և ուժգին փոփոխություններ, որոնք տեղի են ունենում ցիկլոնների ակտիվ գործունեության պատճառով։

## Ընդհանուր հատկանիշներ

Դիլիջան՝ չափավոր կլիմայի գերակայության վայր։
Չափավոր կլիմայի գլխավոր առանձնահատկությունը չորս սեզոնների առկայությունն է՝ երկու հիմնական՝ ցուրտ (ձմեռ) և տաք (ամառ), և երկու միջանկյալ՝ գարուն և աշուն։ Ամենացուրտ ամսվա միջին ջերմաստիճանը, որպես կանոն, 0˚C-ից ցածր է, իսկ ամենատաք ամսվանը՝ +15 ˚C-ից բարձր։ Ձմռանը չափավոր կլիմայական գոտում լինում է մշտական ձնածածկույթ, տարեկան 400-500 մմ, իսկ ամռանը՝ տեղումների առավելագույն քանակությունը կազմում է 760 մմ։

Չափավոր կլիման լինում է տարբեր՝ ըստ ձմռան և ամռան հատկությունների, սակայն սովորաբար չափավոր կլիման առանձնացնում են հետևյալ կլիմաների՝

* ծովային կլիմա
* չափավոր ցամաքային կլիմա
* խիստ ցամաքային կլիմա
* մուսսոնային կլիմա

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Չափավոր կլիմա» հոդվածին։ |
# Աշխարհի հիշողություն

«Աշխարհի հիշողություն» ծրագրի խորհրդանշանը
«**Աշխարհի հիշողություն**» (անգլ.՝ Memory of the World), Միավորված Ազգերի Կրթության, Գիտության և Մշակույթի Կազմակերպության (ՅՈՒՆԵՍԿՕ) ծրագիր, որի նպատակն է համաշխարհային փաստագրական ժառանգության պահպանումը։ Մեկնարկել է 1992 թվականին։ Ծրագրի առաքելությունն է.

* Հեշտացնել համաշխարհային փաստագրական ժառանգության պահպանումը առավել պատշաճ տեխնիկական մեթոդներով։
* Ապահովել համաշխարհային փաստագրական ժառանգության համընդհանուր մատչելիությունը։
* Բարձրացնել փաստագրական ժառանգության առկայության և նշանակության վերաբերյալ համընդհանուր իրազեկվածությունը։

Ծրագրի շրջանակներում 1997 թվականից` 2 տարին մեկ, կատարվում է համաշխարհային փաստագրական ժառանգության միջազգային ցուցակագրում։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Աշխարհի հիշողություն» Միջազգային ցուցակը (անգլ.՝ Memory of the World Register) կազմվում է Միջազգային խորհրդատվական կոմիտեի եզրակացության հիման վրա և հաստատվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Գլխավոր տնօրենի որոշմամբ։ Այն ընդգրկում է համաշխարհային բացառիկ արժեք և միջազգային նշանակություն ունեցող փաստագրական ու վավերագրական հարուստ ժառանգություն՝ ձեռագրեր, փաստաթղթեր, գրադարանային հավաքածուներ, արխիվներ, տեսա-հնչյունային նյութեր և այլն։ Միջազգային ցուցակում 2013 թվականի դրությամբ առկա են տարբեր երկրների շուրջ 200 նյութեր։

## Հայաստանը «Աշխարհի հիշողություն» ծրագրում

2013 թ. դրությամբ Միջազգային ցուցակում Հայաստանից ընդգրկված են (ըստ ընդգրկման տարեթվերի).

* Մաշտոցի անվան Մատենադարանի հին ձեռագրերի հավաքածուն (1997)
* Բյուրականյան Առաջին շրջահայությունը (Բ. Մարգարյանի իրականացրած՝ աստղային երկնքի սպեկտրային Առաջին շրջահայությունը) (2011)
* Արամ Խաչատրյանի ձեռագիր նոտաները և կինոերաժշտությունը (2013)

## Արտաքին հղումներ

Մեդիա ֆայլեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել **Աշխարհի հիշողություն** կատեգորիայում։ |

* (անգլ.)
# Մարիուս Պետիպա

| Մարիուս Պետիպա
ֆրանսերեն՝ Michel-Victor-Marius-Alphonse Petipa |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մարտի 11, 1818(1818-03-11)[…] |
| Ծննդավայր | , Մարսել |
| Մահացել է | հուլիսի 1 (14), 1910 (92 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Գուրզուֆ (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա), Derekoyskaya Volost, Յալթայի գավառ, Տավրիկյան նահանգ, Ռուսական կայսրություն |
| Գերեզման | Տիխվինսկոե գերեզմանատուն |
| Քաղաքացիություն |  Ֆրանսիա և  Ռուսական կայսրություն |
| Կրթություն | Բրյուսելի թագավորական կոնսերվատորիա |
| Երկեր | Քնած գեղեցկուհի, Մարդուկ-Ջարդուկը, Կարապի լիճ, Դոն Կիխոտ և Բայադերկա |
| Մասնագիտություն | պարող, բալետմայստեր, պարուսույց, լիբրետիստ, բալետի պարող և ուսուցիչ |
| Աշխատատու | Մեծ թատրոն |
| Ամուսին | Մարիա Սուրովշչիկովա-Պետիպա և Լուբով Սավիցկայա |
| Ծնողներ | հայր՝ Ժան-Անտուան Պետիպա |
| Պարգևներ և մրցանակներ |     և  |
| Երեխաներ | Մարիա Պետիպա, Marius Mariusovich Petipa?, Mariy Petipa? և Nadezhda Petipa? |
| Ստորագրություն  |
|  Marius Petipa Վիքիպահեստում |

**Մարիուս Իվանովիչ Պետիպա** (մարտի 11, 1818(1818-03-11)[…], , Մարսել - հուլիսի 1 (14), 1910, Գուրզուֆ (քաղաքատիպ ավան, Ուկրաինա), Derekoyskaya Volost, Յալթայի գավառ, Տավրիկյան նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս բալետի արտիստ, բալետմայստեր։ Ծագումով՝ ֆրանսիացի։

1838 թվականից ելույթ է ունեցել Ֆրանսիայում, ԱՄՆ-ում, Իսպանիայում։ 1847 թվականից ապրել է Ռուսաստանում։ 1847—1855 թվականներին եղել է Մարիինյան թատրոնի արտիստ։ 1855-1887 թվականներին դասավանդել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանում։ 1862 թվականից Պետերբուրգի բալետային խմբի բալետմայստեր, 1869-1903 թվականներին գլխավոր բալետմայստեր։ Ստեղծել է 60-ից ավելի բալետ, այդ թվում՝ Պունիի «Փարավոնի դուստրը»(1862), «Կանդավլոս արքան» (1868), Մինկուսի «Դոն Կիխոտ»(1869), «Բայադերկա»(1877)։ Երաժշտությունը, թեկուզ և սիմֆոնիգմից հեռու, Պետիպան դարձրել է պարի սիմֆոնիզացիայի հիմք (օրինակ, «Ստվերներ» տեսարանը «Բայադերկա»)։ Այդ փորձերը հիմնավորված դրսևորվել են Չայկովսկու «Քնած գեղեցկուհին» (1890), Գլազունովի «Ռայմոնդա» (1898) բալետներում։ Պետիպայի ստեղծագործական համագործակցությունը ռուս խոշոր կոմպոզիտորներ Չայկովսկու և Գլազունովի հետ 19 դարի ակադեմիական բալետային թատրոնը հասցրել է նոր բարձունքի, հարստացրել կառուցվածքային ձևերով և արտահայտչամիջոցներով։ ՍՍՀՄ-ում և արտասահմանում շարունակում են բեմադրել Պետիպայի լավագույն բալետները։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մարիուս Պետիպա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 253)։*  |
# Շահութահարկ

**Շահութահարկ**, հարկատուի կողմից սահմանված կարգով և չափով հարկվող շահույթից պետական բյուջե վճարվող ուղղակի հարկ է։

Հարկվող շահույթը հարկատուի համախառն եկամտի և սահմանված նվազեցումների դրական տարբերությունն է։ Համախառն եկամուտը հաշվետու տարում հարկատուի բոլոր եկամուտների հանրագումարն է։ Եկամուտ է հաշվետու տարում ակտիվների ներհոսքը, աճը կամ պարտավորությունների նվազումը, որոնք հանգեցնում են հարկատուի սեփական կապիտալի ավելացմանը։

Եկամուտ չեն համարվում մասնակիցների կողմից հարկատուի բաժնետոմսերի տեղաբաշխման գնի և անվանական արժեքի դրական տարբերությունը, համատեղ գործունեության նպատակով միջոցների միավորումը, արտարժույթի և արտարժույթով արտահայտված այլ ակտիվների և պարտավորությունների վերագնահատման դրական արդյունքը, հարկային արտոնությունների գումարները, ոչ առևտրային կազմակերպությունների անհատույց ստացած ակտիվներն ու ծառայությունները։

Շահութահարկի գումարը հաշվարկվում է հարկվող շահույթի նկատմամբ 20% դրույքաչափով։ Հարկվող շահույթը որոշելիս համախառն եկամուտը նվազեցվում է դրա ստացման հետ կապված անհրաժեշտ և փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերի և գործունեության մեջ օգտագործվող և մաշվածքի ենթակա հիմնական միջոցների ու ոչ նյութական ակտիվների ամորտիզացիոն գումարի չափով։

Շահութահարկը որոշելիս հաշվառումն իրականացվում է հաշվապահական հաշվառումը և ֆինանսական հաշվետվությունները կարգավորող օրենքներով և այլ իրավական ակտերով սահմանված սկզբունքների և կանոնների հիման վրա, եթե չեն նախատեսվում դրանց կիրառման առանձնահատկությունները։ Շահութահարկ վճարողները շահութահարկի հաշվարկի ներկայացման ժամկետում հարկային տեսչության մարմնին գրավոր տեղեկացնում են իրենց ընտրած հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական հաշվետվությունների սկզբունքների և կանոնների, օգտագործվող հաշվապահական հաշվառման համակարգչային ծրագրի մասին, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունների մասին, եթե հարկատուին օրենքով կամ այլ իրավական ակտերով վերապահված է նման ընտրության իրավունք։ Հարկվող շահույթը որոշելիս հաշվի են առնվում սահմանված պահուստների ստեղծման հետևանքով առաջացող եկամուտները և նվազեցումները։ Հարկվող շահույթը որոշելիս ակտիվները և պարտավորությունները հաշվի են առնվում սկզբնական արժեքով, բացառությամբ օրենքով սահմանված կարգով իրականացված վերագնահատման արդյունքների։