# Նոր Զելանդիա-ԵՄ հարաբերություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոր Զելանդիա-ԵՄ հարաբերություններ

Bilateral relation| Երկիր | Նոր Զելանդիա, Եվրոպական միություն |
| Կազմված է | European Union–New Zealand Free Trade Agreement |

**Նոր Զելանդիա-ԵՄ հարաբերություններ**, երկկողմանի դիվանագիտական ​​հարաբերություններ Նոր Զելանդիայի և Եվրամիության միջև։ Դրանք հիմնված են Հարաբերությունների և համագործակցության մասին համատեղ հռչակագրի վրա, որն առաջին անգամ համաձայնեցվել է 2007 թվականին։ Այն ընդգրկում է ոչ միայն տնտեսական հարաբերությունները, այլև ավելի լայն քաղաքական հարցեր և համագործակցություն:

Նոր Զելանդիայի կառավարության պատվիրակությունը Բրյուսելում գտնվող իր դեսպանատանն է։ Եվրոպական Միության պատվիրակությունը գտնվում է Վելինգտոնում:

## Պատմություն

ԵՄ-ի և Նոր Զելանդիայի միջև համագործակցության առաջին քաղաքական հայտարարությունը թվագրվում է 1999 թվականին՝ Եվրոպական Միության և Նոր Զելանդիայի միջև հարաբերությունների մասին համատեղ հռչակագրի ստորագրմամբ։

Սա 2007 թվականին փոխարինվել է Հարաբերությունների և համագործակցության մասին համատեղ հռչակագրով, որը թարմացված քաղաքական հռչակագիր է, որը կարգավորում և ուղղորդում է երկու գործընկերների միջև գործունեությունը։ Հռչակագիրը սահմանում է ԵՄ-ի և Նոր Զելանդիայի համար մանրամասն գործողությունների ծրագիր այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են գլոբալ և տարածաշրջանային անվտանգությունը, ահաբեկչության դեմ պայքարը և մարդու իրավունքները, զարգացումը և տնտեսական համագործակցությունը, առևտուրը, կլիմայի փոփոխությունը, ինչպես նաև գիտությունն ու տեխնոլոգիաները։

ԵՄ-ն և Նոր Զելանդիան նաև բանակցել են մի շարք ոլորտային համաձայնագրերի շուրջ, որոնք նախատեսված են միմյանց շուկաներ մուտքը հեշտացնելու և արտահանողների ծախսերը կրճատելու համար: Նշանակալի օրինակներից են անասնաբուժական ստանդարտների, հորիզոնական օդային տրանսպորտի ծառայությունների, ինչպես նաև ստանդարտների և հավաստագրման փոխադարձ ճանաչման վերաբերյալ համաձայնագրերը: Առևտրի, գյուղատնտեսության, ձկնորսության, ինչպես նաև գիտության ու տեխնոլոգիայի վերաբերյալ բարձրաստիճան պաշտոնյաների խորհրդակցությունները տեղի են ունենում ամեն տարի Բրյուսելում և Վելինգտոնում: Խորհրդատվություններն ու տեղեկատվության փոխանակումները տեղի են ունենում նաև այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են կլիմայի փոփոխությունը, զարգացման օգնությունը և մարդասիրական օգնությունը։

2015 թվականի հոկտեմբերին, վարչապետ Ջոն Քիի Բրյուսել կատարած այցի ժամանակ, Եվրոպական Միության խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան Կլոդ Յունկերը վարչապետ Քիի հետ հայտարարեցին ԵՄ-Նոր Զելանդիա ազատ առևտրի համաձայնագրի գործընթացի մեկնարկի մասին: Ներկայումս աշխատանքներ են տարվում բանակցությունները նախապատրաստելու ուղղությամբ

2012 թվականի հուլիսից Նոր Զելանդիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում իրենց ընդհանուր հարաբերությունները կարգավորող առաջին իրավաբանորեն պարտադիր համընդհանուր քաղաքական պայմանագրի շուրջ: Փաստաթղթի պաշտոնական ստորագրումը տեղի է ունեցել 2016 թվականի հոկտեմբերի 5-ին և ստորագրվել է Միության արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության բարձր ներկայացուցիչ/Եվրահանձնաժողովի փոխնախագահ Ֆեդերիկա Մոգերինիի և այն ժամանակվա Նոր Զելանդիայի արտաքին գործերի նախարար պարոն Մյուրեյ Մաքքալինի կողմից:

2023 թվականի հունվարին Նոր Զելանդիայում ԵՄ դեսպան Նինա Օբերմայերը «Ռադիո Նոր Զելանդիա»-ին տված հարցազրույցում նշել է, որ Նոր Զելանդիան կարող է մասնակցել «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթին, եթե ցուցաբերվի բավարար ներքին հետաքրքրություն։ Սա ենթադրում է Նոր Զելանդիայի անդամակցություն Եվրոպական հեռարձակողների միությանը և սեփական մասնակիցներ ուղարկելու խնդրանք:

## Առևտուր

ԵՄ-ն Նոր Զելանդիայի երրորդ խոշորագույն առևտրային գործընկերն է՝ Չինաստանից և Ավստրալիայից հետո, իսկ Նոր Զելանդիան՝ ԵՄ-ի 50-րդը։ Նոր Զելանդիայի արտահանման մեջ գերակշռում են գյուղատնտեսական ապրանքները, մինչդեռ ԵՄ արտահանման մեջ գերակշռում են արդյունաբերական ապրանքները։ Նոր Զելանդիայում ԵՄ ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների ծավալը կազմում է 10.9 միլիարդ եվրո, իսկ ԵՄ-ում Նոր Զելանդիայի ներդրումների ծավալը՝ 5.6 միլիարդ եվրո:

| ԵՄ-Նոր Զելանդիա առևտուր |
| --- |
| Առևտրի ուղղություն | Ապրանքներ | Ծառայություններ |
| ԵՄ-ից Նոր Զելանդիա | €5.3 միլիարդ (2017) €4.7 միլիարդ (2016) €4.6 միլիարդ (2015) | €2.7 միլիարդ (2016) €2.6 միլիարդ (2015) €2.3 միլիարդ (2014) |
| Նոր Զելանդիայից ԵՄ | €3.4 միլիարդ (2017) €3.4 միլիարդ (2016) €3.5 միլիարդ (2015) | €1.7 միլիարդ (2016) €1.7 միլիարդ (2015) €1.4 միլիարդ (2014) |

### ԵՄ-Նոր Զելանդիա ազատ առևտրի համաձայնագիր

2015 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Նոր Զելանդիան և Եվրամիությունը կնքեցին գործընկերության համաձայնագիր հարաբերությունների և համագործակցության վերաբերյալ՝ ազատ առևտրի համաձայնագրի մշակման աշխատանքները սկսելու համար։ 2016 թվականի փետրվարին Եվրախորհրդարանը ընդունեց բանաձև Նոր Զելանդիայի և Ավստրալիայի հետ ազատ առևտրի բանակցություններ սկսելու վերաբերյալ։ 2018 թվականի ապրիլին Նոր Զելանդիայի վարչապետ Ջասինդա Արդեռնը լոբբինգ արեց Եվրամիության հետ ազատ առևտրի համաձայնագրի համար և ստացավ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի աջակցությունը։

2022 թվականի հուլիսի 1-ին երկու կողմերն էլ ավարտեցին ազատ առևտրի համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները: Համաձայնագրի պայմանների համաձայն՝ Եվրոպական Միության կողմից Նոր Զելանդիա արտահանման բոլոր սակագները, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական և սննդամթերքի, կվերացվեին: Դրա դիմաց, Նոր Զելանդիայի Եվրամիություն արտահանման 97%-ի համար սակագները կվերացվեին, ընդ որում՝ ազատ առևտրի համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու օրը սակագները կվերացվեին ավելի քան 91%-ի համար: Բացի այդ, սակագները վերացվեցին Նոր Զելանդիայի այգեգործական արտադրանքի մեծ մասի համար (ներառյալ կիվի, գինի, սոխ, խնձոր, մանուկա մեղր), բոլոր արտադրական ապրանքների և ծովամթերքի մեծ մասի համար: Այնուհետև ազատ առևտրի համաձայնագիրը կներկայացվեր Եվրահանձնաժողով, Եվրոպական Միության խորհուրդ և Եվրոպական խորհրդարան՝ հաստատման համար։ Մինչ Նոր Զելանդիայի պանրի արտադրողները կկարողանային շարունակել օգտագործել գաուդա, մոցարելլա, հալումի, բրի և կամամբեր անվանումները իրենց արտադրանքի համար, ֆետա անվանման օգտագործումը կսահմանափակվեր միայն հույն արտադրողներով: Արդյունքում, Նոր Զելանդիայի ֆետա արտադրողները պետք է նոր անվանում գտնեին ինը տարվա ընթացքում։

2023 թվականի հուլիսի 9-ին վարչապետ Քրիս Հիփքինսը և Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը Բրյուսելում պաշտոնապես ստորագրեցին Նոր Զելանդիա-Եվրամիություն ազատ առևտրի համաձայնագիրը: Մինչ ազատ առևտրի համաձայնագիրը դեռևս սպասում էր Եվրոպական խորհրդարանի կողմից վավերացմանը, ֆերմերները և Եվրոպական խորհրդարանի որոշ քաղաքական խմբեր դեմ էին ազատ առևտրի համաձայնագրին, սակայն Նոր Զելանդիայում Եվրոպական Միության դեսպան Նինա Օբերմայերը հաստատեց, որ ԵՄ 27 անդամ պետությունները համաձայնություն են տվել ազատ առևտրի համաձայնագրին։

2023 թվականի նոյեմբերի 23-ին Եվրոպական խորհրդարանը քվեարկեց Նոր Զելանդիա-ԵՄ ազատ առևտրի համաձայնագիրը վավերացնելու օգտին՝ 524 ձայնի մեծամասնությամբ: Առևտրի նախարար Դեմիեն Օ'Քոնորը ողջունեց ազատ առևտրի համաձայնագրի վավերացումը՝ այն համարելով «համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելու ուղղությամբ կարևոր քայլ»։

2024 թվականի մայիսի 1-ին ուժի մեջ մտավ Նոր Զելանդիայի և ԵՄ-ի միջև ազատ առևտրի համաձայնագիրը, որով վերացվեցին Նոր Զելանդիայի և Եվրոպական Միության արտահանման սակագների 91%-ը: Յոթ տարի անց այդ թիվը կբարձրանա մինչև 97%։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* New Zealand mission to the EU
* EU mission to New Zealand
* European Union – New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade