Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Հոդված

Հոդված

Literary form, type of publication| Ենթակատեգորիա | տեքստ, գրավոր աշխատություն, հրատարակություն, փաստաթուղթ, part of a work |
| Մասն է | հրատարակություն |
| Կազմված է | headline, byline, Լիդ (լրագրություն), body of an article |

**Հոդված**, լրագրության հիմնական ժանրերից մեկը, տպագիր կամ էլեկտրոնային ձևով հանդես եկող գրավոր աշխատանք։ Կարող է ունենալ նորությունների, հետազոտությունների արդյունքների, ակադեմիական վերլուծությունների կամ բանավեճերի լուսաբանման նպատակ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 509)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հոդված» հոդվածին։ |
# Հունիսի 24

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Հունիս** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |  |  |  |  |

**Հունիսի 24**, տարվա 175-րդ (նահանջ տարիներին՝ 176-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 190 օր։

## Դեպքեր

* 444 - Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Ծաղկոտն գավառում կայացավ Հայ առաքելական եկեղեցու Շահապիվանի ժողովը։
* 1916 - Դերասանուհի Մերի Փիքֆորդը պայմանագիր ստորագրեց «Paramount Pictures» ընկերության հետ 1 040 000 ԱՄՆ դոլարով։
* 1934 - Ուկրաինայի մայրաքաղաքը Խարկովից տեղափոխվեց Կիև։
* 1935 - Բացվել է Երևանի տիկնիկային թատրոնը։
* 1947 - Ամերիկացի օդաչու Քենեթ Առնոլդը Վաշինգտոնի մերձակայքում սարերի վրայով թռչելիս օդում տեսավ 9 տարօրինակ օբյեկտ, նա դրանք նմանեցրեց ափսեների և այդտեղից էլ եկավ «թռչող ափսե» անվանումը (ՉԹՕ)։
* 2006 - Հայաստանի շախմատի հավաքականը դարձավ Օլիմպիադայի չեմպիոն։
* 2016 - Հռոմի Պապը ուխտագնացության գնաց Հայաստան։

## Ծնունդներ

* 1908 - Արտեմ Ալիխանյան, գիտնական (մահ. 1978)
* 1935 - Ռոբերտ Դաունի Ավագ, ամերիկացի ռեժիսոր և դերասան, նաև սցենարիստ, պրոդյուսեր, օպերատոր
* 1940 - Վիտորիո Ստորարո, իտալաամերիկացի կինոօպերատոր, Օսկարի եռակի դափնեկիր
* 1963 - Յուրի Կասպարյան, հայազգի երաժիշտ, եղել է ռուսական «Կինո» ռոք խմբի կիթառահար
* 1968 - Բորիս Գելֆանդ, իսրայելցի, նախկինում՝ խորհրդային և բելառուսցի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1989)
* 1985 - Դիեգու Ալվեշ, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, դարպասապահ
* 1987 - Լիոնել Մեսսի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ

## Մահեր

* 1967 - Ստեփան Քեչեկյան, հայ խորհրդային իրավաբան, իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
* 1978 - Մստիսլավ Կելդիշ, խորհրդային մաթեմատիկոս, մեխանիկ, 1960-1961 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԳԱ փոխպրեզիդենտ, 1961-1975 թվականին՝ նախագահ
* 2001 - Սպարտակ Սաֆյան, հայ նկարիչ, Հայաստանի վաստակավոր նկարիչ
* 2025 - Գուժ Մանուկյան,հայ դերասան,Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության(ՀԽՍՀ) վաստակավոր արտիստ

## Տոներ
# Հիերոնիմոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Հիերոնիմոս
լատիներեն՝ Sophronius Eusebius Hieronymus,

հին հունարեն՝ Ευσέβιος Σωφρόνιος Ίερώνυμος
 և լատիներեն՝ Eusebius Sophronius Hieronymus |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | Մարտի 27, 347 |
| Ծննդավայր | Ստրիդոն |
| Մահացել է | Սեպտեմբերի 30, 420 |
| Մահվան վայր | Բեթղեհեմ, Palaestina Prima |
| Գերեզման | Բեթղեհեմ |
| Քաղաքացիություն | Հին Հռոմ |
| Կրոն | քրիստոնեություն |
| Ազդվել է | վանականություն և Հիսուս |
| Երկեր | Վուլգաթա, De scriptoribus ecclesiasticis?, Chronicon? և Commentary on Paul's Epistle to the Galatians? |
| Մասնագիտություն | հոգևորական, աստվածաբան, պատմաբան, apologist, աստվածաշնչի թարգմանիչ, մենակյաց, բանաստեղծ, գրող, աստվածաշնչագետ, թարգմանիչ, Եկեղեցու հայրեր և Եկեղեցական ուսուցիչներ |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | քարտուղար |
| Երեխաներ | Vytautas Benokraitis? |
|  Saint Jerome Վիքիպահեստում |

**Սոփրոնիոս Եվսեբիոս Հիերոնիմոս** (լատիներեն՝ Sophronius Eusebius Hieronymus, մոտ 345, Ստրիդոն, Dalmatia և Դալմաթիա, Խորվաթիա - մոտ սեպտեմբերի 30, 420, Բեթղեհեմ, Palaestina Prima), քրիստոնյա գրող, լատինական եկեղեցու հայր, ճգնավոր, Աստվածաշնչի լատիներեն լեզվով թարգմանիչ (նրա թարգմանությունը հայտնի է «Վուլգատա» անունով)։ Վուլգատան կաթոլիկ եկեղեցու կողմից ճանաչվել է որպես կանոնական և օգտագործվում է առ այսօր։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հիերոնիմոս» հոդվածին։ |
# CNN[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

CNN| The Cable News Network |
| --- |
|  |
| 🌐 | cnn.com |
| Հիմնադիր | Թեդ Թըրներ |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Հեռարձակման գոտի |  ԱՄՆ  Կանադա |
| Հեռարձակման լեզու | անգլերեն |
| Հեռարձակման սկսման թվական | 1980 |
| Հիմնադիր | Թեդ Թըրներ |
| Սեփականատեր | Turner Broadcasting System, Inc. |

**CNN** (արտասանվում է՝ Սի-էն-էն), ամերիկյան կաբելային լրատվական հեռուստաընկերություն, հիմնվել է Թեդ Թըրների կողմից 1980 թ. հունիսի 1-ին։ Հանդիսանում է «Turner Broadcasting System» ընկերության ստորաբաժանումը, որը պատկանում է «Time Warner» հզոր կոնգլոմերատին։ CNN-ը առաջինը աշխարհում ներկայացրեց 24-ժամյա լուրերի հեռարձակումը, և ԱՄՆ-ում ստեղծված առաջին զուտ լրատվական հեռուստաալիքն է։ Հեռուստաալիքը եթեր հեռարձակվում է Ատլանտա քաղաքում գտնվող իր կենտրոնից, նաև Նյու Յորքի և Վաշինգտոնի ստուդիաներից։ 2005 թ. հունիսի 1-ի դրությամբ CNN ընկերության կազմում կար 14 տարբեր լրատվական կաբելային և արբանյակային ալիքներ, 2 ռադիոկայան, 6 վեբ-կայք և 37 արտասահմանյան գրասենյակ։ CNN լուրերը տարածվում են 38 տիեզերական արբանյակների կողմից և հասանելի են 200 միլիոն տներում, աշխարհի 212 երկրներում և տարածքներում։ CNN հեռուստաալիքը առաջատարն է ԱՄՆ լրատվական ալիքների միջից՝ 2010 թ. օգոստոսի դրությամբ ալիքը հասանելի ե եղել երկրի 100 միլիոն տնային տնտեսություններում։ Դիտողների քանակով զբաղեցնում է երկրորդ տեղն աշխարհում, զիջելով BBC բրիտանական հեռուստաընկերությանը, որի BBC World միջազգային լրատվական հեռուստաալիքը ունի գրեթե 1,5 անգամ ավելի շատ դիտորդներ (278 միլիոն տնային տնտեսություն)։

Հեռուստաընկերության միջազգային՝ **CNN International** ալիքը հեռարձակվում է Երևանում և մերձակա մարզերում՝ 56-րդ դեցիմետրային ալիքով։

## CNN բյուրոներ

* Հաստ շրիֆտով նշված են բյուրոները, որոնք գործում են հեռուստաընկերության ստեղծման օրվանից։

CNN ընկերության մասնաշենքը Նյու Յորքում
### Ամերիկյան բյուրոներ

|  |  |
| --- | --- |
| * **Ատլանտա (Կենտրոնական գրասենյակ) Բոստոն
* **Վաշինգտոն **Դալլաս Դետրոյթ
* **Լոս Անջելես**
 | * Մայամի
* Նոր Օռլեան
* **Նյու Յորք **Սան Ֆրանցիսկո **Սիեթլ **Չիկագո**
 |

### Միջազգային բյուրոներ

|  |  |
| --- | --- |
| * Ամման, Հորդանան (փոքր բյուրո)
* Աթենք, Հունաստան (փոքր բյուրո)
* Բաղդադ, Իրաք
* Բանգկոկ, Թաիլանդ
* Բեռլին, Գերմանիա
* Բեյրութ, Լիբանան
* Բոգոտա, Կոլումբիա (փոքր բյուրո)
* Բրյուսել, Բելգիա (փոքր բյուրո)
* Բուենոս Այրես, Արգենտինա
* Հավանա, Կուբա
* Հոնկոնգ, Չինաստան
* Ջակարտա, Ինդոնեզիա
* Դուբայ, ԱՄԷ
* Իսլամաբադ, Պակիստան
* Երուսաղեմ, Իսրայել
 | * Կահիրե, Եգիպտոս
* **Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն Մադրիդ, Իսպանիա
* Մեխիկո, Մեքսիկա
* Մոսկվա, Ռուսաստան
* Նայրոբի, Կենիա (փոքր բյուրո)
* Նյու Դելի, Հնդկաստան
* **Հռոմ, Իտալիա Պեկին, Չինաստան
* Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա (փոքր բյուրո)
* Սան Պաուլո, Բրազիլիա (փոքր բյուրո)
* Սեուլ, Հարավային Կորեա
* Տոկիո, Ճապոնիա
* Ֆրանկֆուրտ, Գերմանիա (փոքր բյուրո)
 |

## Տես նաև

* CNN en Español
* CNN Türk
* CNN Chile
* CNN Latino
* CNN-IBN
* CNN Airport Network
* CNNj
* HLN
* CNN+

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք
* CNN International

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «CNN» հոդվածին։ |
# Դիոնիսիոս (Հռոմի պապ)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **Դիոնիսիոսլատիներեն՝ Dionysius** |
|  |
|

|  |
| --- |
| 25-րդ Հռոմի պապ |

 |
| 259 թվականի հուլիսի 22 — 268 թվականի դեկտեմբերի 26 |
| Եկեղեցի՝ | Հռոմեա–կաթոլիկական եկեղեցի |
| Նախորդող՝ | Սիքստոս II |
| Հաջորդող | Փելիքս I |
|   |
| Մասնագիտություն | կաթոլիկ քահանա |
| Ծնունդ | մոտ 200 Հունաստան |
| Մահ | դեկտեմբերի 26, 268 Հռոմ, Իտալիա |

**Դիոնիսիոս** (լատիներեն՝ Dionysius, մոտ 200, Հռոմեական կայսրություն - դեկտեմբերի 26, 268, Հռոմ, Հռոմեական կայսրություն), Հռոմի եպիսկոպոս 259 թվականի հուլիսի 22-ից մինչև 268 թվականի դեկտեմբերի 26-ը։

## Կենսագրություն

Հավանաբար ծնվել է Մեծ Հունաստանում։ Դիոնիսիոսն ընտրվել է Հռոմի պապ 259 թվականին՝ 258 թվականին Սիքստոս II-ի նահատակվելուց հետո։ Քրիստոնյաների դեմ հալածանքների պատճառով առաջացած դժվարությունների պատճառով Հռոմի նոր պապ Սուրբ Աթոռը մնում է ազատ մոտավորապես մեկ տարի։ Երբ հալածանքները դադարել են, Դիոնիսիոսը հռչակվել է Հռոմի եպիսկոպոս։ 260 թվականին կայսր Վալերիանոս I-ը՝ հալածանքների նախաձեռնողը, գերի է վերցվել և սպանվել Պարսկաստանի թագավորի կեղմից։ Նոր կայսր Գալիենոս հրապարակել է կրոնի հանդուրժողականության, եկեղեցիների և գերեզմանների վերականգնման մասին հրամանագիր, ինչի արդյունքում շուրջ 40 տարի ձգվել է «Փոքր խաղաղությունը եկեղեցում»։

Նոր Հռոմի պապի առջև ծառացել է հռոմեական եկեղեցու վերակազմակերպման խնդիրը, որն առաջնային խնդիր էր դարձել։ Ալեքսանդրիայում կատարվող հավատացյալների բողոքի գործողությունների պատճառով նա եպիսկոպոս Դիոնիսիոսից պահանջել է բացատրություն տալ Աստծո և Լոգոսի միջև փողհարաբերությունների վերաբերյալ ուսմունքի առթիվ, որոնք ի վերջո տրամադրվել են։

Դիոնիսիոսը նյութական օգնություն է ցույց տվել Կապադովկիայի եկեղեցիներին, որ տուժել էին գոթերի հարձակումների և թալանի պատճառով, և ուղարկել մեծ գումարներ։ Նա նաև բացահայտեց սավելիանոսականներին։ Նրա հեղանակությունը պահպանվել է նաև մահվանից հետո. հիշատակվում է Բարսեղ Կեսարացու գործերում, հատկապես նրան բարձր է գնահատել կարմելիտների միաբանությունը։

Դիոնիսիոսը կարգ է սահմանել եկեղեցում և հասել հեթանոսների և քրիստոնյաների հաշտության, որը տևել է մինչև 303 թվականը։ Նա մահացել է 268 թվականի դեկտեմբերի 26–ին։

Գեղանկարչության մեջ նա ավանդաբար պատկերվում է պապական զգեստավորմամբ և գիրքը ձեռքին։

## Արտաքին հղումներ

* «Դիոնիսիոս». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դիոնիսիոս (Հռոմի պապ)» հոդվածին։ |

## Ծանոթագրություններ
# Վաղենտինոս (Հռոմի պապ)

|  |
| --- |
| **Վաղենտինոսլատիներեն՝ Valentinus** |
|  |
|   |
| Մասնագիտություն | կաթոլիկ քահանա |
| Ծնունդ | մոտ 780 Հռոմ, Պապական մարզ |
| Մահ | հոկտեմբերի 10, 827 Հռոմ, Պապական մարզ |
| Թաղված է | Հռոմի Սուրբ Պետրոս տաճար |

**Վաղենտինոս (Հռոմի պապ)** (լատիներեն՝ Valentinus PP., իտալ.՝ Valentino Leoni, լատիներեն՝ Valentinus Leonus, մոտ 780, Հռոմ, Պապական մարզ - հոկտեմբերի 10, 827, Հռոմ, Պապական մարզ), եղել է Հռոմի պապ սեպտեմբերի 1-ից, որոշ աղբյուրներում` 827 թվականիի օգոստոսի 31-ից հոկտեմբերի 10-ը։

## Կենսագրություն

Ծնվել է Հռոմում` Լիա լեռան տարածքում` Լեոնի ազնիվ ընտանիքում։ Նրա հայրը Լեոնե Լեոնին էր (լատիներեն՝ Leontius, իտալ.՝ Leonzio Leoni): Ցուցադրելով վաղ սովորելու ունակությունը, նա տեղափոխվեց դպրոցից Լատերանի պալատ և, ըստ Լիբեր Պոնտիֆիկալի, նշանակվել է սարկավագ Հռոմի Պասքալիս I-ի կողմից։ Նա նաև դարձավ Պասկալայ I Պապի Եվգենե II-ի իրավահաջորդը, նույնիսկ խոսակցություններ էին եղել, որ Վաղենտինոսը Եվգենի II-ի որդին է։ Նույնիսկ լուրեր էին պտտվում, որ Վաղենտինոսն ու Եվգենի II-ը ներգրավված էին անօրինական հարաբերությունների մեջ։
Հռոմեական հոգևորականությունը, ազնվականությունը և ժողովուրդը կարծում էին, որ Վալենտիանոսը առաքելական աթոռի ամենաարժանի թեկնածուն է։ Նրանք նրան Սանտա Մարիա Մաջորե բազիլիկից տեղափոխեցին Լաթերիանի պալատ՝ անտեսելով նրա բողոքը։ Հաջորդ կիրակի, Վաղենտինոսը պաշտոնապես հաստատվեց Հռոմի եպիսկոպոս՝ Սուրբ Պետրոսի տաճարում։ Ընտրությունների ժամանակ ներկա կայսերական ներկայացուցիչ չկար, և Վաղենտինոսը հնարավորություն չուներ իր ընտրությունը համաձայնեցնելու կայսեր հետ։ Ընդամենը հինգ շաբաթ անց՝ հոկտեմբերի 10-ին, 827-ին, Վաղենտինոսը մահացավ։

Վաղենտինոսի ընտրությունը՝ Հռոմի Պապի ընտրություններում, հռոմեական ազնվականության ազդեցության ամրապնդման ևս մեկ նշան էր։ Սա, չնայած այն հանգամանքին, որ 769 թվականին Լաթերեն խորհուրդը հաստատեց, որ Հռոմի Պապի ընտրությունը պետք է լինի հռոմեական հոգևորականության իրավունքը, իսկ ազնվականությունը կարող է հարգել միայն ընտրված Հռոմի Պապին։ Աշխարհիկ մարդկանց աստիճանաբար ներխուժումը պապերի ընտրություններում իր բարձրակետին հասավ X դարում, երբ պապականությունը խաղալիք դարձավ հռոմեական ազնվականության ձեռքին։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Mann, Horace K., The Lives of the Popes in the Early Middle Ages, Vol. II: The Popes During the Carolingian Empire, 795—858 (1906)
* DeCormenin, Louis Marie; Gihon, James L., A Complete History of the Popes of Rome, from Saint Peter, the First Bishop to Pius the Ninth (1857)
* (անգլերեն) R. Krautheimer, *Rome. Profile of a city, 312–1308*, Princeton University Press, Princeton, 1980 ;
* F. Marazzi,

## Արտաքին հղումներ

* Vita Operaque by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վաղենտինոս (Հռոմի պապ)» հոդվածին։ |
# Փետրվարյան դեպքեր 1948

**Փետրվարյան դեպքեր 1948** (չեխ.՝ *Únor 1948*, սլովակ.՝ *Február 1948*, թարգ.՝ **«Փետրվար 1948»**) , Չեխոսլովակիայում Խորհրդային Միության ռազմական աջակցությունը վայելող Չեխոսլովակիայի կոմկուսի կողմից իշխանության զավթում։ Փետրվարի 20-իՆ բուրժուական կուսակցությունների ներկայացուցիչ նախարարները հրաժարական տվեցին՝ նպատակ ունենալով կառավարական ճգնաժամի շնորհիվ տապալել Կլեմենտ Գոտվալդի կառավարությունը և կազմել նոր կառավարություն՝ առանց կոմունիստների։ Նախարարներ մեծ մասը (կոմունիստներ, ձախ սոցիալ-դեմոկրատներ և անկուսակցականներ) մնացին կառավարության մեջ։ Գործարանային խորհուրդների պատգամավորների համագումարը (փետրվարի 22, Պրահա) Չեխոսլովակիայի բանվոր դասակարգի անունից պահանջեց հեռացնել կառավարությունից այսպես կոչված «հետադիմականներին» և անցկացնել հետագա հեղափոխական վերափոխություններ։ Որպես բողոքի նշան համագումարը որոշեց փետրվարի 24-ին համընդհանուր մեկժամյա գործադուլ անել։ ՉԿԿ ԿԿ կոչով ստեղծվեցին գործողության կոմիտեներ, փետրվարի 23-ին կազմվեց Ազգային ճակատի գործողության կենտրոնական կոմիտե բոլոր քաղաքական կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և զինված ուժերի առաջավոր ներկայացուցիչներից։ Փետրվարի 25-ին նախագահ Էդվարդ Բենեշն ընդունեց նախկին կառավարության նախարարների հրաժարականը և հանձնարարեց Գոտվալդին լրացնել կառավարությունը նոր անդամներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
# 1757

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1753 · 1754 · 1755 · 1756 —  **1757**  — 1758 · 1759 · 1760 · 1761
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1730‑ականներ · 1740‑ականներ — **1750‑ականներ** — 1760‑ականներ · 1770‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 17-րդ դար — **18-րդ դար** — 19-րդ դար
 |

**1757 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1757 թվականն է,
XVIII դարի 57-րդ տարին։

**1757 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1757 *MDCCLVII* |
| Հուլյան օրացույց | 1756—1757 (հունվարի 12 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7265—7266 (սեպտեմբերի 12-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2509—2510 (մայիսի 2-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4249—4250 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՄԽԹ—ՏՄԾ* |
| Հրեական օրացույց  | 5517—5518
ה'תקי"ז — ה'תקי"ח |
| Իսլամական օրացույց | 1170—1171 |
| Չինական օրացույց | 4453—4454 丙子 — 丁丑 կարմիր առնետ — կարմիր ցուլ |
| Եթովպական օրացույց | 1749—1750 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1813—1814 |
| - *Շակա սամվատ* | 1679—1680 |
| - *Կալի յուգա* | 4858—4859 |
| Իրանական օրացույց | 1135—1136 |
| Բուդդայական օրացույց | 2300 |

## Իրադարձություններ

* Հունվար 2 - Միավորված Թագավորությունը գրավում է Հնդկաստանի Կալկուտա քաղաքը

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
# 1853

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1849 · 1850 · 1851 · 1852 —  **1853**  — 1854 · 1855 · 1856 · 1857
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1830‑ականներ · 1840‑ականներ — **1850‑ականներ** — 1860‑ականներ · 1870‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 18-րդ դար — **19-րդ դար** — 20-րդ դար
 |

**1853 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1853 թվականն է,
XIX դարի 53-րդ տարին։

**1853 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1853 *MDCCCLIII* |
| Հուլյան օրացույց | 1852—1853 (հունվարի 13 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7361—7362 (սեպտեմբերի 13-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2605—2606 (մայիսի 3-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4345—4346 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՅԽԵ—ՏՅԽԶ* |
| Հրեական օրացույց  | 5613—5614
ה'תרי"ג — ה'תרי"ד |
| Իսլամական օրացույց | 1269—1270 |
| Չինական օրացույց | 4549—4550 壬子 — 癸丑 սև առնետ — սև ցուլ |
| Եթովպական օրացույց | 1845—1846 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1909—1910 |
| - *Շակա սամվատ* | 1775—1776 |
| - *Կալի յուգա* | 4954—4955 |
| Իրանական օրացույց | 1231—1232 |
| Բուդդայական օրացույց | 2396 |

## Իրադարձություններ

* Հոկտեմբերի 30 - սկսվում են պատերազմական գործողություններ Ղրիմի պատերազմի Կովկասյան ռազմաճակատում։
* Նոյեմբերի 18 - սկսվում է Սինոպի ճակատամարտը։

## Ծնունդներ

* Հունվարի 12 - Վարդան Վարդանով, հայ ֆիզիոլոգ
* Օգոստոսի 31 - Ալեկսեյ Բրուսիլով, ռուս և խորհրդային զորահրամանատար և ռազմական գործիչ, ընդհանուր հեծելազորի գեներալ
* Սեսիլ Ջոն Ռոդս, անգլիական գաղութային գործիչ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
# Սառցե դարաշրջան

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սառցե դարաշրջան (այլ կիրառումներ)
Անտարկտիդայի սառցե ծածկույթը։ Այսպիսին էր Երկրի մակերևույթը Հայուսիսային Ամերիկայում և Հյուսիսային Եվրոպայում սառցե դարաշրջանում։
**Սառցե դարաշրջան**, ժամանակաշրջան, երբ Երկրի ջերմաստիճանը կտրուկ նվազել է, արդյունքում մայրցամաքների սառցի շերտը մեծացել է։
# Բուրմիստր

Առնոլդ ֆոն Բրաուվեյլեր, գերմանացի բուրգոմիստր
**Բուրմիստր** (բելառուս․՝ бурмістр, լեհ.՝ burmistrz - արտասանվում է *բուրմիստշ*, ռուս.՝ бургомистр, գերմ.՝ Bürgermeister), Լիտվայի Մեծ Դքսության, Լեհ-Լիտվական Համագործակցության և Զապորոժյան բանակի տարածքում Մագդեբուրգի իրավունք ունեցող քաղաքներում վարչական և դատական իշխանություն ունեցող քաղաքների բարձրագույն ղեկավարը։ Քաղաքային մագիստրատուրայի ղեկավար, քաղաքային իշխանության ներկայացուցիչ, քաղաքապետի տեսակ։

## Ռուսաստանում

Ռուսաստանում, 18-րդ դարի վերջին -19-րդ դարի առաջին կեսին, «բուրմիստր» հասկացությունը կիրառվել է հողատերերի ունեցվածքի կառավարչի նկատմամբ (նշանակվել է կալվածքի տիրոջից գյուղացիների գլխին), ով վերահսկում էր գյուղացիների պարտականությունների կատարումը, կարգը գյուղում և այլն։ 1861 թվականի բարեփոխումից հետո «բուրգոմաստեր» տերմինը երբեմն կիրառվում էր որոշ մեծ վոլոստերի ավագանու համար։

«Բուրմիստր» էր կոչվում Պետրոս I-ի մաքսատան պետը։ Պետրոս I-ի օրոք (սկսած 1699 թվականից) բուրմիստրները ընտրվում էին քաղաքաբնակների կողմից (նախկին զեմստվոների ավագները, մաքսատների ղեկավարները), այդ քաղաքապետերը ենթակա էին Մոսկվայի բուրմիստրների պալատին կամ քաղաքապետարանին։

## Լեհաստանում

Լեհաստանում այս պաշտոնն առաջացել է 13-րդ դարում։ Բուրմիստրը եղել է քաղաքային խորհրդի նախագահը և ընտրվել խորհրդի կողմից։ 19-րդ դարում բուրմիստրի և խորհրդի նախագահի պաշտոններն առանձնացվել են։

Ժամանակակից Լեհաստանում բումիստրը մինչև 100 հազար բնակիչ ունեցող քաղաքների գմինայի (համայնք) վարչակազմի գործադիր մարմինն է։ Բումիստրը իրականացնում է քաղաքային խորհրդի որոշումները, հանդիսանում է քաղաքային վարչության ղեկավարը (մագիստրատ), քաղաքային հիմնարկների ղեկավարը, օրինակ՝ քաղաքային տրանսպորտի, կոմունալ ծառայությունների,

մանկապարտեզների և այլն։ Համաձայն օրենքների՝ բումիստրն ունի ՔԿԱԳ (ԶԱԳՍ) վարչության պետի պաշտոնը զբաղեցնելու իրավունք, սակայն, որպես կանոն, այդ պաշտոնում նշանակվում է այլ անձ։

Բումիստրը կարող է դառնալ Լեհաստանի ցանկացած քաղաքացի, ով առնվազն 25 տարեկան է և զրկված չէ պասիվ ընտրական իրավունքից։ 2002 թվականից բումիստրներն ընտրվում են համընդհանուր, հավասար, ուղղակի, գաղտնի քվեարկությամբ։ Պաշտոնավարման ժամկետը 4 տարի է։

## Գերմանիայում

Բորգոմիստր (օբերբորգոմիստր) Գերմանիայում երկրի խոշոր քաղաքների վարչակազմերի ղեկավարների պաշտոնի պաշտոնական անվանումն է։ Այս տերմինը տարածված չէ գերմանախոս այլ երկրներում, ինչպիսիք են Ավստրիան և Շվեյցարիան։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* «Бурмистр». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
# Պապիամենտու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Պապիամենտու** Papiamentu |
| --- |
|  |
| Տեսակ | լեզու, կրեոլյան լեզուներ, կենդանի լեզու և բնական լեզու |
| Ենթադաս | Upper Guinea Creole? |
| Մասն է | Portuguese-based creole languages? և Spanish-based creole languages? |
| Երկրներ | Արուբա, Կյուրասաո, Բոնեյրե |
| Պաշտոնական կարգավիճակ |  Արուբա  Կյուրասաո Կարիբյան Նիդերլանդներ |
| Խոսողների քանակ | 319 000 մարդ (1999), 321 300 մարդ (2011), 20 000 մարդ (2011) և 115 000 մարդ (2011) |
| Լեզվակիրների թիվը | Ընդհանուր՝ 270,000 (2011)։ |
| Գրերի համակարգ | լատինական այբուբեն |
| IETF | pap |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | пап 533 |
| ISO 639-1 | pap |
| ISO 639-2 | pap |
| ISO 639-3 | pap |
|  |
|  Papiamento creole Վիքիպահեստում |

**Պապիամենտու** կամ **Պապիամենտո**, լեզու, որը պաշտոնական լեզու է Արուբայում, Կյուրասաոյում և Կարիբյան Նիդերլանդներում։ Լեզվակիրների քանակը մոտ 270,000 է 2011 թվականի տվյալներով։ Այս լեզուն պատկանում է պորտուգալերենի հիման վրա ձևավորված կրեոլական լեզուներին։ Խոսվող լեզու է նաև Բոնեյրեում։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պապիամենտու» հոդվածին։ |
# Ջեներալ էլեկտրիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ջեներալ էլեկտրիկ** |
| --- |
|  |
| Տեսակ | բիզնես ձեռնարկություն, ձեռնարկություն և հանրային ընկերություն |
| Հիմնադրված է | ապրիլի 15, 1892 |
| Հիմնադիր | Թոմաս Էդիսոն, Էլիու Թոմսոն, Charles A. Coffin? և Edwin J. Houston? |
| Վայր | Բոստոն, ԱՄՆ |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Տնօրեն | H. Lawrence Culp Jr.? |
| Արդյունաբերություն | կոնգլոմերատ, մեքենաշինություն, Էլեկտրաէներգետիկա, ավիացիոն արդյունաբերություն, ավտոմոբիլային արդյունաբերություն, Վարձակալում և ռազմական արտադրություն |
| Ընդհանուր ակտիվներ | ▼253 մլրդ $ (դեկտեմբերի 31, 2020) |
| Հասույթ | ▲76,6 մլրդ $ (2022) |
| Աշխատողների թիվ | ▼174 000 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2020) |
| Ստորաբաժանումներ | GE Transportation |
| Դուստր ընկերություններ | GE Wind Energy, GE Plastics, GE Industrial, GE Consumer & Industrial, GE Energy, GE Lighting?, GE Italia Holding?, General Electric (Austria)?, GE Vernova (Switzerland)?, General Electric (Israel)?, General Electric (Argentina)?, ScanWind, GE Global Research?, GE Global Research (Germany)?, GE Healthcare, NBC, Radio Corporation of America?, General Electric (New Zealand)?, GE Aviation Czech?, GE Aerospace?, GE Power?, General Electric Spain? և GE Aerospace? |
| Սեփականատեր | T. Rowe Price?, The Vanguard Group, The Capital Group Companies, Fidelity Investments, BlackRock և Northern Trust? |
| Կայք | ge.com​(անգլ.) |
| Բորսա | NYSE: GE և Տոկիոյի ֆոնդային բորսա |
|  General Electric Վիքիպահեստում |

**«Ջեներալ էլեկտրիկ»** (անգլ.՝ General Electric, **GE**), ամերիկյան անդրազգային կոնգլոմերատ։

2011 թվականին ընկերությունը «Ֆորչըն» հանդեսի 500 ամենաեկամտաբեր ընկերությունների կազմում գրավել է 26-րդ տեղը, ինչպես նաև 14-րդը՝ ամենաշահութաբերների ցուցակում։ Համարվում է նաև աշխարհի 4-րդ ամենախոշոր ձեռնարկությունը «Ֆորբս» հանդեսի աշխարհի 2000 խոշորագույն ընկերությունների ցուցակում։

Ընկերությունը զբաղվում է լոկոմոտիվների, էներգետիկ կառույցների (այդ թվում՝ ատոմային էներգաբլոկների), գազային տուրբինների, օդանավային շարժիչների, դեղորայքի, կենցաղային և լուսավորման տեխնիկայի, պլաստմասայի, հողմաշարժիչների և բազմաթիվ այլ սարքավորումների արտադրությամբ։

Ընկերության գլխամասը տեղակայված է ԱՄՆ Կոնեկտիկուտ նահանգի Ֆեյրֆիլդ քաղաքում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք