# Ալեքսանդր Արխիպենկո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ալեքսանդր Արխիպենկո** ուկրաիներեն՝ Олександр Порфирович Архипенко |
| --- |
|  |
| Կեղծանուն | Archipenko, Alexandre, Arkhīpenko, Aleksandr և Arkhypenko, Oleksander Porfyrovych |
| Ծնվել է | մայիսի 30, 1887(1887-05-30)[…] |
| Ծննդավայր | Կիև, Ռուսական կայսրություն |
| Վախճանվել է | փետրվարի 25, 1964(1964-02-25) (76 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն |  Ռուսական կայսրություն և  ԱՄՆ |
| Կրթություն | Gottlieb Walker Gymnasium? (1902), Կիևի գեղարվեստի ուսումնարան (1905) և Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց |
| Մասնագիտություն | քանդակագործ, նկարիչ, գրաֆիկական դիզայներ, նկարազարդող, լուսանկարիչ, կոլաժիստ, դիզայներ և գծագրող |
| Ոճ | Salon Cubism?, ֆուտուրիզմ և կուբիզմ |
| Ժանր | Ֆիգուր, նյու, նատյուրմորտ և աբստրակցիոնիզմ |
| Թեմաներ | քանդակագործություն |
| Ուշագրավ աշխատանքներ | Queen of Sheba? |
| Աշակերտներ | Florence Sittenham McCormick? և Iryna Bukoemska? |
| Անդամակցություն | Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Սուպրեմուս և Ukrainian Artist's Association in USA? |
| Ամուսին | Frances Gray? |
| Ալեքսանդր Արխիպենկո Վիքիքաղվածքում |
|  Alexander Archipenko Վիքիպահեստում |

**Ալեքսանդր Պորֆիրևիչ Արխիպենկո** (մայիսի 30, 1887(1887-05-30)[…], Կիև, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 25, 1964(1964-02-25), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ուկրաինական ծագումով ամերիկացի քանդակագործ և նկարիչ։ Քանդակագործության մեջ կուբիզմի խոշոր ներկայացուցիչներից մեկը։

## Կյանք և ստեղծագործություն

Ծնվել է Կիևում։ Հայրը՝ Պորֆիրի Անտոնովիչ Արխիպենկոն, աշխատել է որպես մեխանիկ Կիևի համալսարանում։ Երկու տարի սովորելով Վալկերի ռեալական դպրոցում՝ Ալեքսանդրը 1902 թվականին ընդունվել է Կիևի գեղարվեստի ուսումնարան, որտեղից 1905 թվականի նոյեմբերին հեռացվել է 1905-1907 թվականների հեղափոխության սկզբում կազմակերպված ուսանողական դասադուլին մասնակցելու պատճառով։ 1906 թվականին Ալեքսանդր Բոգոմազովի հետ կազմակերպել է իր աշխատանքների առաջին ցուցահանդեսը Կիևում։

Հենց այդ տարի նա տեղղղափոխվել է Մոսկվա, որտեղ շարունակել է կրթությունը Մոսկվայի գեղարվեստի, ճարտարապետության և քանդակագործության ուսումնարանում։ 1908 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ։ 1908-1914 թվականներին ապրել է «Փեթակ» նկարիչների բազմազգ գաղութում, 1910 թվականին Ա. Էկստերի, Մալևիչի, Պիկասոյի, Բրակի, Դերենի և ուրիշների հետ ցուցադրվել է Անկախների սալոնում։ Առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել Հագենում (Գերմանիա), 1912 թվականին։ 1921 թվականին բացում է իր դպրոց-ստուդիան Բեռլինում։ Արխիպենկոյի աշխատանքները մոտ են կուբիզմին. այն, ինչ նրանից առաջ կուբիստ-նկարիչները փորձարկել են գեղանկարչության մեջ, նա տեղափոխել է քանդակագործություն։ Քանդակագործության մեջ ակտիվորեն օգտագործել է, այսպես կոչված, «նեգատիվ տարածությունը»։
1923 թվականին տեղափոխվել է ԱՄՆ` 1929 թվականին ստանալով ամերիկյան քաղաքացիություն։ 1934 թվականին ձևավորել է Ուկրաինայի տաղավարը Չիկագոյի ցուցահանդեսում։ 1937 թվականից դասավանդել է Նոր Բաուհաուզում։ Թաղված է Վուդլոնի գերեզմանոցում։

Գոնդոլավար, Մետրոպոլիտեն թանգարան, Նյու Յորք
## Ճանաչում

Արխիպենկոյի անհատական ցուցադրություններից մեկը անց է կացվել 1922 թվականին, Մայնի Ֆրանկֆուրտում։ Այսօր Արխիպենկոյի ստեղծագործությունները ցուցադրվում են Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի և Իսրայելի մի շարք թանգարաններում։ Նրա 12 աշխատանքներ պահվում են պետական էրմիտաժում։ 2016 թվականին Կիևում Արխիպենկոյի անունով փողոց է անվանակոչվել։

## Պատկերասրահ

* *Մազերը սանրող կինը*, 1914, բրոնզ, Իսրայելի թանգարան, Երուսաղեմ
* *Բակամուտքի քանդակներ*, 1950, ներկված մետաղ, Միսուրիի համալսարան Կանզաս Սիթիում
* Սողոմոն արքան Փենսիլվանիայի համալսարանի կամպուսում
* Արխիպենկոյի շիրմաաքարը Վուդլոն գերեզմանոցում Բրոնքս (Նյու Յորք)

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ալեքսանդր Արխիպենկո. կյանքը և ստեղծագործությունը Արխիվացված 2008-02-03 Wayback Machine
* Արխիպենկո հիմնադրամի կայքը
* Աշխատանքներն աշխարհի թանգարաններում
* Український тиждень. № 22(83) за 5 червня 2009. «Простір навиворіт». Автор Липа Катерина
* Александра Кайзер «Творчество духа. Феномен Александра Архипенко». Журнал «Третьяковская галерея», #4 2013 (41)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Արխիպենկո» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալեքսանդր Արխիպենկո» հոդվածին։ |