# Գիլբերտ Սելդես[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերտողային տեքստ

| Գիլբերտ Սելդես
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունվարի 3, 1893(1893-01-03) |
| Ծննդավայր | Alliance Colony, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ |
| Մահացել է | սեպտեմբերի 29, 1970(1970-09-29) (77 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն |  ԱՄՆ |
| Կրթություն | Հարվարդի համալսարան |
| Մասնագիտություն | կինոքննադատ, լրագրող, սցենարիստ, արվեստագետ և քննադատ |
| Աշխատատու | Փենսիլվանիայի համալսարան |
| Անդամություն | Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա |
| Երեխաներ | Մերիեն Սելդես |
|  Gilbert Seldes Վիքիպահեստում |

**Գիլբերտ Վիվիան Սելդես** (անգլ.՝ Gilbert Seldes, հունվարի 3, 1893(1893-01-03), Alliance Colony, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 29, 1970(1970-09-29), Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող և մշակութային քննադատ: Սելդեսը եղել է «*The Dial»* մոդեռնիստական ամսագրի խմբագիր հեղինակը և դրամատիկական քննադատ: Վարել է NBC հեռուստատեսային *The Subject is Jazz* ծրագիրը (1958): Նա նաև գրել է այլ ամսագրերի և թերթերի համար, ինչպիսիք են *Vanity Fair-ը* և *Saturday Evening Post-ը*: Նրան ամենից շատ հետաքրքրել է ամերիկյան ժողովրդական մշակույթը և մշակութային պատմությունը: Նա Բոդվեյի համար գրել է *«Լիսիստրատա»* և *«Ամառային գիշերվա երազանքը»* աշխատությունները 1930-ական թվականներին։ Հետագայում նա նկարահանել է ֆիլմեր, գրել ռադիո սցենարներ և դարձել CBS News-ի հեռուստատեսության առաջին տնօրենը և Փենսիլվանիայի համալսարանի Աննբերգի հաղորդակցության դպրոցի հիմնադիր դեկանը:

Նա իր կարիերան անցկացրել է Ամերիկայում ժողովրդական մշակույթը վերլուծելով, մշակութային ժողովրդավարության քարոզչությամբ և հետագայում ԶԼՄ-ների հանրային քննադատության կոչ անելով: Նրա կյանքի վերջին շրջանում նա նշել է. «Տարիներով զբաղվել եմ ժողովրդական արվեստների սիրահարների հետ, ինչ խոսք դա զվարճալի էր։

Գիլբերտ Սելդեսը լուսանկարված Կարլ Վան Վեխտենի կողմից, 1932 թ
## Մանկություն և կյանք

Գիլբերտ Սելդեսը ծնվել է 1893 թվականի հունվարի 3-ին Ալյանսում` 300 տուն ունեցող ֆերմերային համայնքում: Նա սովորել է տարրական դպրոցում։ Գիլբերտի երկու ծնողներն էլ ռուս և հրեա ներգաղթյալներ էին, մայրը՝ Աննա Սաֆրոն, մահացել է 1896 թվականին, երբ նա և իր ավագ եղբայրը՝ հայտնի պատերազմի թղթակից և լրագրող Ջորջ Սելդեսը, դեռ երիտասարդ էին: Գիլբերտի հայրը՝ Ջորջ Սերգիուս Սելդեսը, խիստ կարծիք ունեցող և արմատապես փիլիսոփայական այդ մարդը, ազդել է իր երիտասարդ որդիների կյանքի բոլոր ոլորտների վրա: Ավագ Ջորջը դրդել է իր որդիներին կարդալ գրքեր ասելով , որ հակառակ դեպքում չեք զարգանա։ Նա նաև հրաժարվել է կրոնը պարտադրել իր երեխաներին, որոնք «չափազանց փոքր էին այն հասկանալու համար»՝ ներարկելով իր որդիների մեջ ազատ մտածողություն:

Սելդեսը հաճախել է Ֆիլադելֆիայի Կենտրոնական միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև ընդունվել Հարվարդ՝ կենտրոնանալով անգլիագիտության վրա։ Այս ընթացքում նա «Մշակութային էլիտար» էր։ Այստեղ էր, որ Սելդեսը հանդիպեց ու ընկերացավ Սքոֆիլդ Թեյերին և Ջեյմս Սիբլի Ուոթսոն կրտսերին, ինչպես նաև Էի Քամինգսի, Ուինսլո Ուիլսոնի, Հարոլդ Սթերնսի և Ջոն Դոս Պասոսի հետ։ Ավարտելուց հետո Սելդեսը միացավ իր եղբորը որպես պատերազմի լրագրող։ Նա սերժանտի կոչում ստացավ 1916-1917 թվականներին։ Ջորջ Սանտյանայի և Ուիլյամ Ջեյմսի գաղափարները նույնպես մեծ ազդեցություն են ունեցել նրա վրա այդ ընթացքում։

## Անձնական կյանք և ընտանիք

Սելդեսն ամուսնացած է եղել ամերիկացի լրագրող Ջեյն Անդերսոնի հետ 1918 թվականի սկզբից մինչև 1919 թվականի վերջը։ Ավելի ուշ նրանք բաժանվեցին և նա ամուսնացավ Ալիս Ուադամս Հոլի հետ, որը բարձր դասի եպիսկոպոսուհի էր Փարիզում 1924 թվականին: Դերասանուհի Մարիան Սելդեսը նրանց դուստրն էր. նրանց որդին գրական գործակալ Թիմոթի Սելդեսն էր։ Նա լեգենդար ազատական լրագրող Ջորջ Սելդեսի կրտսեր եղբայրն էր:

## Գաղափարներ

### Ժողովրդական մշակույթի մասին

Սելդեսի հավատը մշակույթի դեմոկրատացման նկատմամբ կապված էր նրա կարիերայի հետ։ Նա մերժեց ջազի, կինոյի, կոմիքսների, և Բրոդվեյի ավանդական մտածողությունը։ Նա չսահմանափակեց արվեստը եվրոպական ձևերի «բարձր մշակույթի» նորմատիվով, ինչպիսիք են օպերան, բալետը և դասական երաժշտությունը: Նա նաև չէր հավատում, որ մշակույթն պահանջում է կոշտ ուսուցում ստեղծագործելու և հասկանալու համար 1920-ականներին։

Փոխարենը Սելդեսը պաշտպանել է դեմոկրատական գեղագիտական մշակույթը: Նա ձգտել էր լավ արվեստը տարբերել վատից: Նա պնդել էր, որ բարձր և ցածր ճաշակների միջև բաժանումը բավականին բարդ է։ Այս բաժանումները բխում են դասակարգային ենթադրություններից, այլ ոչ թե արվեստի ներքին արժեքի դատողությունից.

«Կենդանի արվեստները հիմնականում ստեղծվում և գնահատվում են ցածր դասի կողմից, իսկ բարձ դասի մարդիկ հիմնականում դրանք ընդունում և որոշ չափով վայելում են: Միջին դասը, սակայն, դրանք առհամարում են»։

Այդ պատճառով, ի տարբերություն իր ժամանակակիցների, նա գնահատել է ժողովրդական մշակույթը՝ քննադատությանը ներկայացնելով նոր աղբյուրներ, ինչպիսիք են ջազը, կոմիքսները, կինոն, հեռուստատեսությունը և ռադիոն: Նա հավանության է առջանացրել նրանց ազնվությունը, հումորը և տեխնիկական հմտությունները։ Հակաինտելեկտուալ լինելով՝ նա նաև համոզված էր, որ արվեստը, հատկապես հանրաճանաչ ժամանցը, պետք է խուսափի չափից դուրս չափազանց մտավոր և ուսուցողական լինելուց: Այնուհետև նա կտրականապես հակադրվեց այն քննադատներին, ովքեր ռադիոն առաջարկում էին որպես ֆորմալ կրթության գործիք 1930-ականներին։

Ավելին, Սելդեսը կարծել է, որ մտավորականները կհավանեն ամերիկյան հատուկ մշակույթը, եթե հրաժարվեն իրենց այն ենթադրությունից, որ միայն եվրոպական մշակույթն է լեգիտիմություն հաղորդում: Նրա համար Ամերիկան արդեն ուներ իր տարասեռ, ժողովրդավարական և դինամիկ մշակութային ժառանգությունը։ *The Seven Lively Arts-* ում Սելդեսը նշել է, որ ջազի լեզուն և ռիթմերը արտացոլում են յուրահատուկ ամերիկյան ինքնատիպություն: Ամերիկան հասել էր «ստեղծագործական ինտենսիվության կետին»։

Սա սպառնացել է The Dial ամսագրի քննադատներին, որի խմբագիրն էր Սելդեսը։ Շատ անգամ նրան ծաղրում էին անվանելով գռեհիկ։ Սելդեսը հատկապես քննադատել է ամերիկացի գաղթականներին և քննադատներին, ովքեր նախընտրում էին եվրոպական արվեստի լրատվամիջոցները և արհամարհում էին ամերիկյան ժողովրդական մշակույթը: Նա նրանց անվանեց «հերքողներ» և պնդեց, որ եվրոպական մշակույթն արժանի չէ հարգանքի: Գիբերտ Սելդեսը վստահեցնում էր, որ այն տվել է թույլ գաղափարներ և վատ ճաշակ։

Ավելի կարևոր է, որ նա նաև առարկեց արտագաղթողների և քննադատների այն պնդումներին, որ Ամերիկան քիչ պատմանական փորձ ունի գեղարվեստական ստեղծագործությունը զարկ համար: Նա համոզվեց, որ Ամերիկայի պատմությունը հիմնարար նշանակություն ունի նրա ինքնորոշման համար 1930-ականներից: Հետևաբար, արվեստի քննադատությունից անցավ պատմություն գրելու՝ ապացուցելու, որ Ամերիկան մշակութային անցյալ ունի: Նա գրեց այնպիսի գրքեր ինչպիսիք են «Շիշկացող դարաշրջան» և «Մայրցամաք»։ Սելդեսի գրվածքները արժանացան հավանության, որոնք էլ ավելի մեժ թափ ստացան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի գալուստով 1930-ական թվականներին:

Մեծ դեպրեսիայի ժամանակ Սելդեսի համոզմունքը, որ զվարճանքը գոյություն ունի բացառապես իր համար, զարգացավ: Նա կոչ է արել, որ թատրոնն պետք է արտացոլի ամերիկյան կյանքի դաժան իրողությունները.

«Ես նկատի չունեմ, որ բոլոր պիեսները պետք է վերաբերվեն Այովա նահանգի ֆերմերների գործադուլին և Նյու Յորքում հացի հերթին, թեև ես չեմ հասկանում, թե ինչու պիեսներից գոնե մի քանիսը չեն անդրադառնում այս թեմաներին: Կարելի է պարզապես տեղեկացված լինել, թե ինչ է տեղի ունեցել այնտեղ այս երեք տարիների ընթացքում»։

Նա քննադատաբար է վերաբերվել լուրջ պիեսներին՝ պաշտպանելով թեթև բովանդակությունը, որը առերեսվում և հանգստացնում էր առօրյա կյանքի ծանրաբեռննվածությունը: Լինելով մշակութային պոպուլիստ, նա պնդում էր, որ ամերիկյան արվեստը պետք է օգուտ տա ամերիկացի քաղաքացիներինայլ ոչ թո հակառակը:

Սելդեսի հետաքրքրությունները ֆիլմերի հանդեպ ավելի զարգացան 1920-ականների վերջից: Ի տարբերություն այնպիսի քննադատների, ինչպիսիք են Հ.Լ. Մենքենը և Ջորջ Ջին Նաթանը, ովքեր արհամարհում էին ֆիլմերը Սելդեսը կարծում էր, որ ֆիլմը կարող է գործիք լինել ամերիկյան պատմական կրթության համար: Նա հեղինական է բազմաթիվ ֆիլմերի: Կինոյի արտիստներից Սելդեսը հատկապես բարձր է գնահատել Չարլի Չապլինին։ Նա բարձր էր գնահատում նաև Ամերիկայի մեծ նկարիչներից մեկի ՝ *Krazy Kat-ի* ծաղրանկարիչ Ջորջ Հերիմանը աշխատանքները։

Ի սկզբանե նա համոզված էր, որ ֆիլմի գաղափարը պետք է կապել Ամերիկայի պատմությանը։ Հետևաբար, նա կարծում էր, որ ֆիլմը կենսական նշանակություն ունի Ամերիկայի մշակութային ինքնության համար:

Ֆիլմերի տարածմանը զուգընթաց Սելդեսը հռչակեց մշակութային քննադատության դեմոկրատացումը: Նա առաջարկել է, որ քննադատական կարծիքը անհրաժեշտ է, քանի որ այն նպատակ ունի աջակցելու ֆիլմի հասանելիությանը զանգվածային լսարանին, և ողջունեց 1920-ականներից կինոքննադատության աճը: Այնուամենայնիվ նա ճշգրիտ կանխատեսել էր գրական մշակույթի անկումը 1930-ականներին կինոյի և հեռուստատեսության հետևանքով։

### Զանգվածային մշակույթի մասին

Սելդեսը հասկացել էր , որ ժողովրդական մշակույթը վերածվում էր զանգվածային մշակույթի(1930-ական թվականներից) ինչին նպաստում էին նաև հեռուստատեսությունը և ռադիոն։ Նա մտահոգված էր, որ հանրաճանաչ արվեստները կարող էին անհետանալ։ Նա անհանգստանում էր, որ ամերիկյան ճաշակը դառնում է միատեսակ: Այս մտահոգությունը մեծացավ 1950-ականներին, քանի որ նա տեսավ, որ արվեստը գտնվում է ցածր մակարդակի վրա: « *Յոթ աշխույժ արվեստների* » (1957) երկրորդ հրատարակության մեջ նա գրել է․

> «Լրատվամիջոցների պատասխանատվությունը նույնպես խնդիր է, քանի որ կարծում էր, որ ժամանցային կորպորացիաների կողմից արվեստի վերահսկումը քայքայում է ժողովրդական մշակույթի արժեքը:
>
>

Նա մեղադրել է մեդիա կորպորացիաներին այն բովանդակության հեռարձակման համար, որը, իր կարծիքով իմաստ չի պարունակում։ Սելդեսը սերիալներն ու հեռուստադրամաները համարում էր «կոռուպցիոն ազդեցություն»։ Սելդեսի համար հեռուստատեսությունը վնասակար կերպով սահմանափակեց հանրության հնարավորությունները, երբ փոխարենը հանրությանը պետք է տրվի բոլոր հնարավորությունները՝ գտնելու իր ճաշակին համապատասխան որևէ բան՝ օգտվելով ինչպես լավագույնից, այնպես էլ միջինից։

Այդուհանդերձ, նա լավատես էր և դրդեց հասարակությանը որպեսզի նրանք քննադատեն լրատվամիջոցներին։ Պատմաբան Մայքլ Քամմենը Սելդեսին համարում է մշակութային ուսումնասիրություններ կատարող մարդ , ով լավագույններից է մշակութային միջավայրերի սոցիալական ազդեցության, քաղաքական հետևանքների և կրթական ներուժի ուսումնասիրության համար։

Սելդեսը գրեց էսսե *Esquire* ամսագրում, որտեղ նա քննադատել էր ռադիոհումորը 1946 թվականի սկզբին։ Ըստ Սելդեսի՝ եթերում հնչող կատագերկականության մեծամասնությունն իրենց հումորը հիմնել են գրեթե տարբեր վիրավորանքների հիման վրա։ Նրա ելույթը հանգեցրեց հրավեր *Ջեք Բենի ծրագրին* ՝ պաշտպանելու իր դիրքորոշումը, որը նա ընդունեց 1946 թվականի փետրվարի 24-ին։ Նա հանդես է եկել Բենի ռադիոծրագրում։ Չնայած ռադիոկատակերգության դեմ իր առարկություններին, Սելդեսը հաճույքով հանդես եկավ շոուում և հիշեց, որ Բենիի գրողները «Օգտագործեցին ինձ իսկապես շատ զվարճալի թվալու հրաշքը»։

### Քաղաքականություն

Լինելով հայրենասեր՝ Սելդեսը հիմնականում ապաքաղաքական էր։ Հետագայում նա զղջացել է և խոստովանել, որ իր նյութական հարմարավետությունն իրեն դարձրել է անտարբեր.

> «Հասարակական գործերում ոչինչ ինձ այնքան ափսոսանք չի պատճառել, որքան նրանց չմիանալը: Միակ բանը, որի համար ես ցավում եմ դա այն է, որ ես էությամբ շարժումների միացնող չէի… Ես չէի պատկերացնում, որ այն բարգավաճումը, որը ես վայելում էի, կարող էր ինձ անտարբեր դարձնել հանրության հանդեպ»։
>
>

Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից առաջ և ընթացքում Սելդեսը լիովին հավատարիմ էր։ Նա ընդգծել է ամերիկյան մշակույթի և ժողովրդավարության յուրահատկությունը Եվրոպայի համեմատ: Չնայած իր պոպուլիստական հակումներին՝ նա հակակոմունիստ էր։ Սելդեսը կարծել էր, որ կոմունիզմը անհամատեղելի է Ամերիկայի հետ։ Նա 1930-ականներին ամերիկացիներին տեսնում էր որպես ընդհանուր առմամբ անտարբեր և ապստամբության հանդեպ հակում ունեցող ժաղովուրդ։ Հետևաբար, նա պաշտպանում էր միջին դասի ամերիկյան մտածողությունը։ Հետագայում նա այդ ժամանակահատվածի հայացքները մարդիկ համարեցին դոգմատիկ և մանկական։

### Ինտելեկտուալ քննադատություն

Որպես մտավորական՝ Սելդեսը ձգտել է ոչ միայն գնահատել արվեստը և մարտահրավեր նետել մյուս քննադատներին, այլև նպատակ ուներ իրազեկել հանրությանը: Նա իրեն տեսել է որպես «կառուցողական» քննադատ, այլ ոչ թե «կործանարար»՝ իրեն տարբերելով ամերիկյան ժողովրդական մշակույթին քննադատողներից։ Նա նաև պնդեց, որ դրանք չափազանց տեխնիկական է, քանի որ նրանք այլ ճյուղերի քննադատներ էին։ Իր ողջ կարիերայի ընթացքում նա կողմնակիցն էր արդարության, հավասարակշռության և ամենից շատ դեմ էր միայն միակողմանի ապացույցների տրամադրմանը, որոնք կարող էին մոլորեցնել ընթերցողներին:

## Կարիերա

### Խմբագիր, գրող և մշակութային քննադատ

1914 թվականին Հարվարդի համալսարանն ավարտելուց հետո Սելդեսը մեկնել է Լոնդոն՝ որպես Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ *Ֆիլադելֆիայի Երեկոյան Լեջերի* թղթակից։ Նա լուսաբանում էր Անգլիայի սոցիալական պայմանները։ Նա նաև գրել է Լոնդոնի *Boston Evening Transcript-ի*, *The Forum-ի* և *New Statesman-ի* համար:

Պատերազմի ավարտից հետո Սելդեսը վերադարձել է Ամերիկա և դարձավ *Collier Weekly-ի* օգնական խմբագիրը։ Սելդեսը դարձել է *The Dial-* ի երկրորդ խմբագիրը 1920թ.-ին, որտեղ հաճախ ներդնում էր իր սեփական ստեղծագործությունները Վիվիան Շոու կամ Սեբաստիեն կեղծանուններով։ Ջեյմս Ջոյսի *«Ուլիսեսի* *ազգը*» գրքում (1922 թվականի) նրա երկար, փայլուն գրախոսությունը օգնեց գիրքը հայտնի դառնալ Միացյալ Նահանգներում (չնայած այն այնտեղ արգելված կմնա մինչև 1933 թվականը)։ Սելդեսի պաշտոնավարումը որպես *The Dial-* ի խմբագիր ներառում էր 1922 թվականի նոյեմբերի հանրահայտ համարի հրապարակումը, որտեղ ներկայացված էր TS Eliot- ի *The Waste Land-ը*: Նրանք միասին *The Dial-ը* տարան մոդեռնիստական ուղու վրա՝ ի տարբերություն այլ ամսագրերի, ինչպիսիք են Վան Վիկ Բրուքսի «*The Freeman»-ը* և Հենրի Լյուսի *«TIME»-ը*։ Այդ ընթացքում նա աշխատել է այլ մտավորականների հետ, ինչպիսիք են Մարիան Մուրը և Սոֆիա Վիտենբերգը (որը հետագայում դարձավ Լյուիս Մամֆորդի կինը)։

*Vanity Fair-ը* 1923 թվականին Սելդեսին անվանեց «Ամերիկայի ժամանակակից քննադատներից» մեկը, և նա շուտով դարձավ նրա ամսագրի մեկնաբանը։ 1923 թվականի հունվարին նա նավարկեց դեպի Եվրոպա՝ ժողովրդական մշակույթի մասին իր հոդվածները գիրք դարձնելու համար։ Իր եղբորը ՝ Ջորջ Սելդեսին ուղղված նամակում նա նշել է որ.

«Այս ճամփորդության նպատակը չորս ամսյա հանգստից հետո նոր գրքոր գրելու նպատակն էր»։

1923 թվականի վերջին ամիսներին Սելդեսը հրաժարական տվեց *The Dial-* ում իր պաշտոնին։ «*Յոթ աշխույժ արվեստը»* նրա ամենահայտնի գիրքը, Սելդեսի Փարիզում շրջագայության արդյունքն է:

Հաջորդ տարի նա վերադարձավ Նյու Յորք՝ աշխատելու մի քանի ամսագրերի և թերթերի համար, որոնցից *«Saday Evening Post»-* ի իր շաբաթական սյունակը ամենակարևոր վարձատրությունն էր տալիս: 1920-ականների վերջերին և 1930-ականներին նա նաև զբաղվել է գրելով և պիեսներ ու մյուզիքլներ ստեղծելով: Ոմանք, ինչպես *«Ամառային գիշերվա երազանքը* (1936), հաջողության չհասավ, իսկ մյուսները, ինչպես *«Երեք նարինջների սերը* (1925), նույնիսկ բեմադրված չէին։ Բրոդվեյում նրա միակ հաջողությունը Արիստոֆանեսի հունական *«Լիսիստրատա»* պիեսի ադապտացիան էր (1932):

### Հեռուստատեսություն և բարձրագույն կրթություն

Սելդեսի հետաքրքրությունները զարգացան կինոյի, ռադիոյի և հեռուստատեսության ընդլայնմանը զուգահեռ: նա եղել է The New Republic-ի կինոքննադատը և ուսումնասիրել է բանվոր դասակարգի հատուկ կողմնակալությունը կինոյի նկատմամբ 1927 թվականին։ Նա միացել է CBS-ին 1937 թվականին, որպես հեռուստատեսային ծրագրերի առաջին տնօրեն, իսկ 1952 թվականին՝ որպես ոչ առևտրային կորպորացիայի՝ ավելի վաղ ռադիոյի և հեռուստատեսության ազգային ասոցիացիայի տնօրեն: Նա գրել, արտադրել և ղեկավարել է հիմնականում կրթական հաղորդումներ փոքր էկրանի և ռադիոյի համար՝ լուսաբանելով ամերիկյան պատմության և մշակույթի թեմաներ: Դրանք ներառում են *«Ամերիկացիները աշխատավայրում»* և *«Պուրիտանները» Բաբելոնում* (1937թ.) ռադիոյի համար և *«*Սա Ամերիկան է*»* (1933թ.), յոթանասուն րոպեանոց վավերագրական ֆիլմ, որը ցուցադրվել է ԱՄՆ-ի տարբեր տներում։Դա երբևէ նկարահանված առաջին լիամետրաժ վավերագրական ֆիլմն էր։ Նա նաև վարում էր NBC- ի *The Subject is Jazz* (1958) շաբաթական սերիալը, որը ջազի ժանրերը ներկայացնում էր ամերիկյան հանրությանը: Սելդեսը եղել է Կոլումբիայի համալսարանի գրականության և հաղորդակցության դասախոս 1950-ականներից։

Սելդեսը Փենսիլվանիայի համալսարանի (1959–1963) հիմնադիր դեկանն էր։ Նա Ազգային կրթական հեռուստատեսության ծրագրի խորհրդատուն էր և այդ տարի ընտրվեց նաև Արվեստների և գրականության ամերիկյան ակադեմիայում 1963թվականին։

Իր ողջ կարիերայի ընթացքում Սելդեսը պայքարում էր մնայուն արժեք ներկայացնող նյութ գրելու ցանկության համար: Մեծ դեպրեսիայի հաջորդ տարիներին նա ֆինանսական դժվարություններ ունեցավ և քիչ ընտրություն ուներ, քան գրել զուտ կոմերցիոն նախագծեր:

## Յոթ աշխույժ արվեստներ

*«Յոթ աշխույժ արվեսները» Սելդեսի ամենանշանակալի ձեռքբերումն է: Դրա վերնագիրը բացատրելիս նա պնդեց, որ խոսքը չի վերաբերում հատկապես յոթ արվեստներին.*

*«Մի բան, թերեւս, պետք է պարզաբանել արտահայտության վերաբերյալ։ եղել են երկու տեսակետ՝ մեկը, որ ճիշտ էր մտածում, որ անհնար է գտնել հինգից ավել յոթ տարբեր կատեգորիաներ, և մյուսը՝ նրանցից ովքեր կարծել էին, որ յոթը պետք է սահմանափակվի միայն որոշակի բնագավառներով՝ որպես արվեստներ»։ Լայվլիին հիմնականում ոչինչ չէր վիճարկվել։ «Հնագույն յոթը» հասկացողությունը գալիս է դասականից՝ «յոթ արվեստ»-ից, ինչը նաև հայտնի էր որպես մի ամսագիր, որը վերջերս փակվել է։*

*Նա իր ամբողջ կյանքում կրկնում էր, որ իր նպատակն էր վերաբերվել ժողովրդական (նսեմացված) մշակույթին այն խելացի քննադատությամբ, որ ժամանակակից քննադատները հիմնականում հակված էին կիրառել միայն բարձրակարգ մշակույթի նկատմամբ։ 1922 թվականին հաճախ անտեսված ժանրերի նրա սկզբնական ցանկն էր՝ « Slapstick Moving Pictures, Comic Strips, Revues», Երաժշտական կատակերգություն, Սյունակներ, Ժարգոն Հումոր, Հանրաճանաչ երգեր, Վոդևիլ »։ 1923 թվականին Սելդեսի կողմից «Յոթ աշխույժ արվեստների» ավարտից հետո նա գրեց, որ գրքի կենտրոնական ուղերձն էր, որ փոքր արվեստները, որոնք հաճախ կոչվում են «ցածր արվեստ», թշնամական չտրամադրվեն հիմնական արվեստների նկատմամբ, և որ թե՛ փոքրը, թե՛ մեծը իրենց գլխավոր թշնամին ունեն երկրորդ կարգի կեղծ արվեստներում։*

*Սելդեսը նաև փորձում էր բացատրել, թե ինչու են աֆրոամերիկյան երաժշտությունն ու շոուներն այդքան տարածված, և վերանայել արվեստի ավանդական սահմանումները: Այդուհանդերձ, որքան էլ նա բարձր գնահատեց այս շոուների կենսունակությունն ու ազնվությունը, նա նաև հայտարարեց, որ դրանք վայրենի բնույթ են պահանջում և սխալմամբ կանխատեսում էր, որ դրանք կարճատև են լինելու։*

## Մասնագիտական հարաբերություններ

Սելդեսը լարված հարաբերություններ ուներ Էռնեստ Հեմինգուեյի հետ:

Սելդեսը Krazy Kat ծաղրանկարի հեղինակ Ջորջ Հերիմանի երկպագուն էր , և երկուսն էլ պահպանում էին ընկերական հարաբերություններ: Հերիմանը հիշատակեց Սելդեսի աշխատանքը իր քերթվածքներում, իսկ Սելդեսը Հերիմանին հանձնարարեց նկարել իր ընտանիքի Սուրբ Ծննդյան բացիկները1922 թվականին։

Էդվարդ Մերոուն և Սելդեսը լարված մասնագիտական հարաբերություններ ունեին, ինչը պայմանավորված էր նրանց անհամաձայնությամբ՝ կապված Մերոուի կողմից սենատոր Ջոզեֆ Մաքքարթիի կերպարի հետ Մերրոուի «Տես այն հիմա» շոուում (մարտի 9, 1954 թվական): Սելդեսը հետևողականորեն պաշտպանում էր արդարությունը և քննադատում էր Մըրոյի մտադրությունը։ Նա նաև պարբերաբար զննում էր Ֆ. Սքոթ Ֆիցջերալդի ստեղծագործությունները, բացառությամբ նրա ամենահայտնի վեպի՝ *Մեծ Գեթսբիի*, որը նա գովաբանեց 1925 թվականի օգոստոսին։Այնուամենայնիվ, Սելդեսն ու Ֆիցջերալդը մնացին լավ ընկերներ իրենց կարիերայի ընթացքում։

## Մահ և ժառանգություն

Իր կյանքի վերջին տարիներին Սելդեսը տառապել է: Նա ուներ վատ հիշողությամբ և հուզական անհանգստութուն։ Ընկերակցության համար նա ապավինել է իր Skye terrier-ին՝ Բոբին, և իր դստերը՝ Մարիանին։ Երբ նա գրում էր իր հուշերը՝ *As in My Time* (1958), նա սկսեց հետաքրքրվել գիտական առաջընթացի ազդեցությամբ սոցիալական հաստատությունների և հաղորդակցությունների վրա: Նա մահացավ 77 տարեկան հասակում սրտի անբավարարությունից իր բնակարանում 1970 թվականի սեպտեմբերի 29-ի։

Սելդեսի ժառանգությունը անչափելի էր։ Որպես հեղինակ, քննադատ, խմբագիր, պրոդյուսեր, ռեժիսոր և մանկավարժ։ նրա համբավը բավականին մեծ էր։ Նյու Յորքի *The Morning Telegraph-ի* քննադատ Լեո Միշկինը նկարագրել է Սելդեսի ազդեցությունը.

> Նա իմ ուսուցիչն էր։ Դասասենյակի առջև կանգնելու և դասախոսելու կամ քննությունները շտկելու իմաստով չէ… Բայց դպրոցից դուրս բոլորիս պահանջներից մեկը *The Dial-ը* կարդալն էր։ Երբ *«Յոթ աշխույժ արվեստները»* լույս տեսավ 1924 թվականին, մենք գիտեինք, որ նոր դարաշրջան նոր արվեստների հորիզոն է բացվել բոլորիս համար։ (Նրա խանդավառությունները) կդիմանան այնքան ժամանակ, քանի դեռ ամերիկյան զանգվածը փնտրում է հանգստ զանգվածային ժամանցային լրատվամիջոցներում: Գիլբերտ Սելդեսն էր, ով ամբողջ ազգին կանգնեցրեց այդ ճանապարհին։
>
>

## Աշխատանքներ

### Գրքեր

* *Միացյալ Նահանգները և պատերազմը* (1917)
* *Յոթ աշխույժ արվեստ* (1924)

* *Քառակուսի զմրուխտ* (1928)

### Հրատարակվել է Ֆոսթեր Ջոնս կեղծանվամբ։

* *Մեկ ժամ ֆիլմերի և խոսակցությունների հետ* (1929)
* *The Movies and the Talkies* (1929)
* *Արծվի թևերը* (1929)
* *Վերադարձ Ուտոպիայից* (1929)
* *Խմելու ապագան* (1930)
* *Հեղափոխության դեմ* (1932)
* *«Մորեխի տարիները* » (1933)
* *Մայրցամաք* (1936)
* *Ֆիլմեր միլիոնների համար* (1937)
* *Ֆիլմերը գալիս են Ամերիկայից* (1937)
* *Քո փողը և քո կյանքը* (1938)
* *Հռչակի՛ր ազատություն։* (1942)
* *The Portable Ring Lardner* (1946)
* *Մեծ հանդիսատեսը* (1950)
* *Գրել հեռուստատեսության համար* (1952)
* *Հանրային արվեստ* (1956)
* *The Seven Lively Arts*, 2nd ed. (1957)
* *Նոր ԶԼՄ-ները* (1957)
* *Ինչպես իմ ժամանակներում* (1958)

### Պիեսներ և մյուզիքլներ

* *The Wisecrackers* (1925)
* *Երեք նարնջի սերը* (1925)
* *Լիսիստրատա (Ժամանակակից տարբերակ)* (1932)
* *Ամառային գիշերվա երազ* (1936)
* *Swinging the Dream* (1939)

### Ռադիո և հեռուստատեսություն

* *Սա Ամերիկան է* (1933)
* *Ամերիկացիները աշխատավայրում* (1937)
* *The Taming of the Shrew* (1937)
* *Պուրիտան Բաբելոնում* (1937)
* *Կենդանի պատմություն* (1938)
* *Ամերիկացիները բոլորը – ներգաղթյալները բոլորը* (1938)
* *The Lively Arts* (1950-ականներ)
* *Թեման ջազն է* (1958)

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Dupree, Mary Herron (Autumn 1986). «'Jazz', the Critics and American Art Music in the 1920s». *American Music*. **4** (3): 287–301. doi:10.2307/3051611. JSTOR 3051611.
* Green, Abel (1933 թ․ օգոստոսի 1), «*This Is America* (review)», *Variety*, էջ 14, Վերցված է 2019 թ․ հունվարի 3-ին.
* Humphrey, Aaron (2017 թ․ հունիսի 5), «The Cult of *Krazy Kat*: Memory and Recollection in the Age of Mechanical Reproduction», *The Comics Grid: Journal of Comics Scholarship*, **7**, doi:10.16995/cg.97, ISSN 2048-0792.
* Joost, Nicholas (1964). *Scofield Thayer and* The Dial*: An Illustrated History*. Southern Illinois University Press. OCLC 250865782.
* Josefsberg, Milt (1977). *The Jack Benny Show: The Life and Times of America's Best-Loved Entertainer*. Arlington House Publishers. ISBN 9780870003479.
* Kammen, Michael G. (1996 թ․ մարտ). *The Lively Arts: Gilbert Seldes and the Transformation of Cultural Criticism in the United States*. Oxford University Press. ISBN 0-19-509868-4.
* Kammen, Michael (2001), Introduction, *The 7 Lively Arts*, by Seldes, Gilbert, Dover, էջեր xi–xxxvi, ISBN 9780486414737
* Levine, Lawrence W. (Jan–Mar 1989). «Jazz and American culture». *The Journal of American Folklore*. **102** (403): 6–22. doi:10.2307/540078. JSTOR 540078.
* Seldes, Gilbert (1924). *The Seven Lively Arts*. American Studies at the University of Virginia. Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ փետրվարի 9-ին. Վերցված է 2007 թ․ հունվարի 30-ին.
* vanden Heuvel, Katrina, ed. (1990). *The Nation: 1865-1990*. New York: Thunder's Mouth Press. էջ 45. ISBN 1560250011.

## Արտաքին հղումներ

* Gilbert Seldesի գործերը Գուտենբերգ նախագծում
* Works by Գիլբերտ Սելդես at LibriVox (public domain audiobooks)
* Գիլբերտ Սելդես at the Internet Broadway Database
* Գիլբերտ Սելդես Internet Movie Database կայքում
* *The Seven Lively Arts* full text with appendices and illustrations from American Studies at the University of Virginia
* Obituary for Gilbert Seldes at The New York Times

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գիլբերտ Սելդես» հոդվածին։ |