# Խաղի մեխանիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Խաղի մեխանիկան** (անգլ.՝ game mechanics) կանոնների և մեթոդների ամբողջություն է, որը որոշակի ձևով իրականացնում է խաղացողի և խաղի փոխազդեցության մի մասը։ Խաղի մեխանիզմի ամբողջ հավաքածուն ձևավորում է խաղընթացի կոնկրետ իրականացում։

## Նկարագրություն

Տերմինի հստակ սահմանում չկա, բայց միևնույն ժամանակ կարծիքները համընկնում են, երբ խաղի ընթացքը (գեյմփլեյ) խաղը նկարագրում է ընդհանուր առմամբ, իսկ խաղի մեխանիկան թույլ է տալիս հստակ իրականացնել այն, ինչ թելադրում է խաղը։ Օրինակ` խաղի դիզայները (գեյմդիզայներ) գործակիցներին կարող է ներկայացնել, թե «ոստիկանությունից փախչելու համար ինչպես է խաղացողը օգտագործում շատ մեքենաներ (ավտոմեքենաներ, մոտոցիկլետներ, բեռնատարներ, տանկեր և այլն)», բայց միևնույն ժամանակ չասել, թե նա ինչպես է դա անում։ Եթե նա այդ օրինակով բացատրի, թե ինչ պետք է անեն այլ ծրագրավորողներ, արդյունքում *Grand Theft Auto*-ի փոխարեն կարող է ստացվել Car simulator մրցարշավային խաղ։ Նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է, որ խաղի դիզայները ճշգրիտ և ֆորմալ ներկայացնի իր գաղափարները. սա արտացոլում է խաղաշխարհի տարրերի հստակ նկարագրությունը և խաղացողի փոխազդեցությունը այդ ամենի հետ։ Խաղընթացը խաղի մեխանիզմի տեսանկյունից ներկայացնելը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հաջողությամբ լուծել թիմային խնդիրները, այլ նաև ձևակերպել, փորձարկել և կատարելագործել խաղը ողջ աշխատանքի ընթացքում։

Ռիչարդ Ռաուսը (Richard Rouse III) ներկայացնում է խաղի մեխանիկայի հետևյալ օրինակները. *Crash Bandicoot* խաղում ցատկել հարձակման խաղի մեխանիկան (անգլ.՝  հարձակման-ցատկ) իրականացվում է` սեղմելով ներքև կամ սողալ կոճակը այն ժամանակ, երբ հերոսը ցատկում է։ *Warcraft* խաղի մեջ միավորին նոր տեղ ուղարկելու համար անհրաժեշտ է սեղմել մկնիկի ձախ կոճակը, ցուցիչը տեխափոխում է դեպի ցանկալի նպատակակետը, իսկ հետո սեղմվում է մկնիկի աջ կոճակը։
Խաղի մեխանիկան բնորոշող հասկացությունների շարքում առանձնանում են խաղի կանոնները (ինչպես է մոդելավորվում խաղաշխարհը) և գործողությունները, որոնք հասանելի են խաղացողին (խաղացողի համագործակցության եղանակները այդ աշխարհի հետ)։ Նման դեպքերում խաղի մեխանիկան ընկալելի է որպես խաղացողին մատչելի գործողությունների և եղանակների ամբոոջություն։ Միևնույն ժամանակ կան սահմանումներ, որոնք ընդհանուր են երկու հասկացությունների համար. «Խաղի կանոնների համակարգի ցանկացած մաս, որը ներառում է խաղի ընթացքում տեղի ունեցող ինտերակտիվ փոխազդեցության միայն մեկ եղանակ, կարող է լինել ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ հատուկ… բոլոր մեխանիկաները միասին սահմանում են խաղի կանոնները»։

Մոտեցումներից մեկը առարկաների և նրանց մեթոդների կամ գործակալների նկարագրությունն է։ Այստեղ խաղային մեխանիկան գործողություն է, որը կատարվում է համակարգի որևէ մասում։ Խաղային մեխանիզմները սահմանվում են որպես «գործակալների կողմից թելադրված» կամ «խաղային փոխազդեցության համար մշակված մեթոդներ»։ Այս դեպքում խաղի մեխանիզմները ներկայացվում են հետևյալ բայերով` վազել, ցատկել, կրակել, վերազինել, կարգադրել, զենք փոխել, նայել որոշակի տեղ և այլն։

## Դասակարգում

Խաղընթացի նկարագրության համար տարբերակվում է գլխավոր խաղային մեխանիկա հասկացությունը (անգլ.՝ core game mechanics, գեյմփլեյի «միջուկը»), ինչպես նաև հիմնական (անգլ.՝ primary) և երկրորդական (անգլ.՝ secondary) հասկացություններ։ Գլխավոր խաղային մեխանիկան գործողությունների ընթացքն է, որը կատարում է խաղացողը նորից ու նորից ողջ խաղի ընթացքում (նետվելով պլատֆորմ)։ Հիմնականը ներառում է բոլոր մեխանիզմները, որոնք հասանելի են խաղացողին ամբողջ խաղի ընթացքում (նետվելով հրաձիգին) կամ հասանելի են դառնում խաղի նախնական փուլերում (*Grand Theft Auto* խաղի համար դրանք կրակոցներ են, կռիվներ)։ Երկրորդականները խաղացողի կողմից կարող են փոխվել որոշակի պայմաններում, օրինակ, երբ խաղային կերպարը հասնում է հմտությունների որոշակի մակարդակի։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Rouse, Richard - Game Design: Theory & Practice (2), «Wordware Publishing», էջ 698, ISBN 1-55622-912-7։
* *Sicart, Miguel* Defining Game Mechanics(անգլ.) // *Game Studies*. — № 2.
* Moore, Michael E., Basics of Game Design (2), «CRC Press», էջ 376, ISBN 13: 978-1-4398-6776-1։