# Շեղբի վրայով վազողը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Շեղբի վրայով վազողը** անգլ.՝ Blade Runner |
| --- |
|  |
| **Երկիր** | ԱՄՆ |
| **Ժանր** | տեխնուար, կիբեռպանկ, թրիլեր, նեո նուառ, հակաուտոպիական ֆիլմ, ֆիլմ նուար, ֆանտաստիկ ֆիլմ[…], դրամա, մարտաֆիլմ, քրեական ֆիլմ, crime drama film? և քրեական թրիլլեր |
| **Թեմա** | անդրոիդ և արհեստական բանականություն |
| **Հիմք** | Արդյո՞ք անդրոիդները էլեկտրական ոչխարների մասին են երազում |
| **Թվական** | հունիսի 25, 1982, սեպտեմբերի 10, 1982, սեպտեմբերի 24, 1982, հոկտեմբերի 14, 1982 և 1982 |
| **Պրեմիերա** | Հունիսի 25, 1982 *(ԱՄՆ)* |
| **Լեզու** | անգլերեն |
| **Ռեժիսոր** | Ռիդլի Սքոթ |
| **Պրոդյուսեր** | Մայքել Դիլի |
| **Սցենարի հեղինակ** | Հեմփթոն Ֆանչեր և Դեյվիդ Փիփլս |
| **Դերակատարներ** | Հարիսոն Ֆորդ Ռուտգեր Հաուեր Շոն Յանգ Էդվարդ Ջեյմս Օլմոս Մ. Էմմետ Ուալշ Դերիլ Հանա |
| **Օպերատոր** | Jordan Cronenweth? |
| **Երաժշտություն** | Վանգելիս |
| **Մոնտաժ** | Թերի Ռալինգզ Մարշա Նակաշիմա Լես Հիլի *(ռեժ. կտրվածք)* |
| **Պատմվածքի վայր** | Լոս Անջելես |
| **Նկարահանման վայր** | Լոս Անջելես |
| **Կինոընկերություն** | Warner Bros. |
| **Տևողություն** | **ԱՄՆ կտրվածք՝** 116 րոպե **Միջազգային կտրվածք՝** 117 րոպե **Ռեժիսորի կտրվածք՝** 116 րոպե **Վերջին կտրվածք՝** 117 |
| **Բյուջե** | $28,000,000 |
| **Շահույթ** | 27 615 743 $, 41 722 424 $ և 32 914 489 $ |
| **Հաջորդ** | Շեղբի վրայով վազողը - 2049 |
| Պաշտոնական կայքէջ |
|  Blade Runner Վիքիպահեստում |

**«Շեղբի վրայով վազողը»** (անգլ.՝ Blade Runner), 1982 թվականի ամերիկյան գիտաֆանտաստիկ կինոնկար, որի ռեժիսորն է Ռիդլի Սքոթը, դերակատարներն են՝ Հարիսոն Ֆորդը, Ռուտգեր Հաուերը, և Շոն Յանգը։

Սցենարը գրել են Համպտոն Ֆանչերը և Դեյվիդ Փիփլզը, և հիմնված է Ֆիլիպ Կինդրեդ Դիքի «Արդյո՞ք անդրոյդները երազում են էլեկտրական ոչխարների մասին» գիտաֆանտաստիկ վեպի վրա։

## Սյուժե

Ֆիլմը պատմում է մի դիստոպիական Լոս Անջելեսի մասին՝ 2019 թվականին, որտեղ գենետիկապես ստեղծված էակներ ռեպլիկանտ անունով, որոնք մարդկանցից արտաքինով չեն տարբերվում, օգտագործվում են վտանգավոր կամ ստրկական աշխատանքի համար, Երկրի արտաշխարհ գաղութներում։

Մի ռեպլիկանտների ապստամբությունից հետո, նրանց լինելը Երկրի վրա անօրինական է դառնում, և հատուկ ոստիկանություն է դաստիարակվում, Շեղբի վրայով վազող կամ բլեյդ ռաներ անունով, Երկրի վրա փախած ռեպլիկանտներին հետապնդելու և «պաշտոնաթող» անելու համար։ Պլանը կենտրոնանում է մի խումբ վերջերս փախած և Լոս Անջելեսում թաքնված անասնական և խորամանկ րեպլիկանտների վրա, և Ռիք Դեքարդի (Հարիսոն Ֆորդ) վրա, ով դժկամորեն համաձայնվում է ևս մի աշխատանքի։

## Արձագանքներ

Շեղբի վրայով վազողը սկզբում բևեռացրեց քննադատներին՝ ոմանք նրա արագությունը չսիրեցին, երբ ուրիշները վայելեցին նրա թեմատիկ բարդությունը։ Ֆիլմը լավ չի ընդունվել հյուսիս ամերիկյան կինոթատրոններում։ Չնայած ֆիլմի դրամարկղային ձախողության, նա վերածվել է պաշտամունքային դասականի։ Բլեյդ Ռաները գովասանքի է արժանացել իր արտադրական նախագծի համար, որը պատկերում է մի «հնասազեցված» ապագա։ Դա մնում է նոր-սև ոճի առաջատար օրինակներից։ Բլեյդ Ռաները գրող Ֆիլիպ Կ. Դիքին բերեց Հոլիվուդի ուշադրության, և դրանից հետո իր գործերի վրա հիմնված նաև ուրիշ կինոնկարներ են ստեղծվել։ Ռիդլի Սկոտի կարծիքով, Բլեյդ Ռաները «երևի» իր ամենալրիվ և ամենաանձնական կինոն է։ 1993 թվականին որոշվեց, որ Բլեյդ Ռաները իբրև «մշակությաին, պատմական, կամ գեղագիտականապես կարևորագույն» կինոնկար պահպանվի ԱՄՆ-ի Ազգային Կինոնկարի Գրանցումում, Համագումարի Գրադարանի կողմից։

2007 թվականին Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն ֆիլմերի ցանկում ֆիլմը 97-րդն է, իսկ 2002 թվականի Ամերիկյան բոլոր ժամանակների 100 լավագույն թրիլեր ֆիլմերի ցանկում 74-րդը։

## Ցուցադրություն

Կինոնկարի յոթը տարբերակ է ցուցադրվել՝ տարբեր շուկաներում, և ֆիլմի գործադիրների կողմից վիճելի փոփոխությունների արդյունքով։ Տարբերակներից հիմնականները երկուսն են` բնօրինակ տարբերակը հեփի էնդ վերջաբանով (1982), որը վատ է ընդունվել կինոքննադատների կողմից և ձախողվել կինովարձույթում, և այսպես կոչված՝ ռեժիսորական մոնտաժված տարբերակը՝ բաց ավարտով (1992), որը, բրիտանական The Guardian թերթի կողմից վաթսուն գիտնականների շրջանում անցկացված հարցման համաձայն, ճանաչվել է պատմության մեջ լավագույն գիտաֆանտաստիկ ֆիլմը։

Դրա և իր վարձույթի բարձր քանակի պատճառով, նա դարձավ առաջին կինոնկարներից, որ DVD-ի վրա էր թողարկվել՝ միջակ տեսական և ձայնային որակով։ 2007 թվականին Warner Bros.-ը որոշ կինոթատրոններում և DVD/HD DVD/Blu-ray շուկա բերեց ֆիլմի 25-րդ տարեդարձի առթիվ թվային տարբերակը` Սկոտի վերջնական տարբերակը (*Final Cut*, 118 րոպե), որը ներկայացվել է Վենետիկի կինոփառատոնում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Բլեյդ Ռաների պաշտոնական կայքէջ
* Բլեյդ Ռաները IMDB-ում
* Բլեյդ Ռաները Rotten Tomatoes-ում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շեղբի վրայով վազողը» հոդվածին։ |