Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Մեքսիկական արշավանք 1861-1867

Պուեբլայի ճակատամարտը
**Մեքսիկական արշավանք 1861-1867**, Իսպանիայի (1861-1862), Մեծ Բրիտանիայի (1862) և Ֆրանսիայի (1862-1867) ինտերվենցիան Մեքսիկայի դեմ, Բ. Խուարեսի կառավարությունը տապալելու, Մեքսիկան եվրոպական տերությունների գաղութ դարձնելու նպատակով։ Առիթը՝ 1861 թվականի հուլիսի 17-ին արտաքին պարտքերի վճարումը ժամանակավորապես դադարեցնելու վերաբերյալ մեքսիկական կոնգրեսի ընդունած օրենքն էր։ 1861 թվականի վերջին իսպանական զորքերը օկուպացրին Մեքսիկայի կարևոր նավահանգիստ Վերակրուսը, իսկ 1862 թվականի հունվարին այդտեղ ափ ելան անգլիական և ֆրանսիական զորքերը։ 1863 թվականի հունիսին ֆրանսիական զորքերը գրավեցին Մեխիկոն և կայսր հռչակեցին Մաքսիմիլիան 1-ին Հաբսբուրգին։ Երկրում ծավալված պարտիզանական շարժումը, մեքսիկական բանակի կանոնավոր զորամասերի հակահարձակումը, ինչպես նաև Ֆրանսիայում առաջացած դժգոհությունը մեքսիկական արկածախնդրության նկատմամբ, անհաջողության մատնեցին մեքսիկական արշավանքը։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 514)։*  |
# Մակարովի ատրճանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Մակարովյան ատրճանակ**, զենքը մշակված է սովետական կոնստրուկտոր Նիկոլայ Ֆյոդորովիչ Մակարովի կողմից 1948 թվականին։ Խորհրդային ինքնալիցքավորվող ատրճանակ է, որն ընդունվել է գործածության 1951 թվականին։ Այն հարձակման և պաշտպանության անձնական զենք է, որը նախատեսված է փոքր հեռավորությունների վրա թշնամուն ջախջախելու զինված ուժերում և իրավապահ մարմիններում, ինչպես նաև ԽՍՀՄ-ում և հետխորհրդային տարածքում ամենահայտնի ատրճանակներից է:

Քաշը լիցքավորված պահեստատուփով՝ 810 գրամ, չլիցքավորված պահեստատուփով՝ 730 գրամ։ Պահեստատուփի տարողությունը՝ 8 փամփուշտ, տրամաչափը` 9,2×18 մմ, նշանառու հեռավորությունը` 50 մ, գնդակի առավելագույն թռիչքի հեռավորությունը `315 մ, ակոսների քանակը` 4, մարտական արագաձգությունը՝ 30 կրակոց/րոպե։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Մակարովի ատրճանակ» հոդվածին։ |
# Տիպ 97 (հակատանկային հրացան)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տիպ 97 |
| --- |
|  |
| Տեսակ | զենքի մոդել |
| Ենթատեսակ | Հակատանկային հրացան |
| Երկիր |  Ճապոնական կայսրություն |
| Պատերազմներ | Երկրորդ ճապոնա-չինական պատերազմ և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ |
| Արտադրված է | 400 |
| Փամփուշտի տեսակ | 20 x 125 mm? |

**Տիպ 97**, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակների ճապոնական հակատանկային հրացան, որը մշակվել է ավիացիոն թնդանոթի հիման վրա։ Նշումը կապված է սպառազինության ընդունման տարվա հետ՝ 1937 (2597՝ ավանդական ճապոնական օրացույցով)։

## Նկարագրություն

«Տիպ 97»-ն օգտագործում է գազային ավտոմատիկա երկու գազային մխոցներով։ Փողը փակվում է ուղղահայաց հարթության վրա շարժվող սեպով։ Կրակոցներն իրականացվում են բաց փակաղակից։ Հնարավոր է կրակել կրակահերթերով։ Յոթ փամփուշտների փամփշտատուփը միացել է վերևից։ Ինչպես մի շարք այլ հակատանկային հրացանների դեպքում (օրինակ՝ անգլիական Boys կամ գերմանական PzB-38), օգտագործվում է յուրօրինակ հրետասայլային սխեմա, երբ փողը փողային շրջանակի հետ կրակոցից հետո շարժվում է ետ զենքի մնացած կորպուսի համեմատ։ Ընդ որում՝ սեղմվում է զսպանակային թափարգելը, ինչի շնորհիվ հետդարձը նվազում է մոտ 60 տոկոսով։ Սակայն դա դեռ բավարար չէ. հրաձիգների շրջանում հաճախ են եղել անրակի կոտրվածքի դեպքերը։

Զեքի զգալի զանգվածի պատճառով, որը կազմել է 68 կգ ամբողջական մարտական լրակազմի ու զրահավահանի հետ, նրա տեղափոխման համար օգտագործվել են հատուկ շարժական բռնակներ, որոնք թույլ են տվել «Տիպ 97» զենքը տեղափոխել երեքով կամ չորսով՝ բռնելով պատգարակի նման։

«Տիպ 97» հրացանից ուղիղ անկյան տակ կրակած զրահատանկային գնդակը ծակում է 30 մմ հաստությամբ զրահը 250 մ հեռավորության վրա (այլ տվյալներով՝ միայն 100 մ հեռավորության վրա)։ Դա ճապոնացի զինվորներին թույլ է տվել բավականին արդյունավետ կերպով խոցել ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի թեթև զինտեխնիկան, սակայն անբավարար էր միջին տանկերի ոչնչացման համար, օրինակ՝ M4 Sherman։ Կենդանի ուժի դեմ պայքարելու համար օգտագործվել է բեկորային-ֆուգասային զինամթերք։

Հրաձգությունն իրականացվում է ըստ բարձրության կարգավորվող նեցուկների և հենարանների օգնությամբ (կոթի տակ տեղադրված)։ Կոթն ունեցել է ռետինե հարվածամեղմիչ, ուսակալ և կողերես։

Բացի այդ, զենքի վրա կարող են տեղակայվել զրահավահան և թեթև անվավոր հրետասայլ (այս դեպքում համակարգի ընդհանուր քաշը կազմել է 68 կգ) և օպտիկական նշանոց։

1942 թվականի մայիս-օգոստոսին՝ Սողոմոնի կղզիներում մարտական գործողությունների ընթացքում «Տիպ 97» հակատանկային հրացանները Ճապոնական բանակային ստորաբաժանումների կողմից կիրառվել են որպես հակադեսանտային միջոց, դրանցող կրակել են ափին դեսանտներ մոտեցնող կատերների վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Type 97-ի նկարագրությունը world.guns.ru կայքում
# Խոսակցական լեզու

**Խոսակցական լեզուն** ոչ միայն գրական լեզուն տիրապետող հանրության բանավոր, անկաշկանդ խոսքն է, այլև հասարակության այն մասի խոսքը, որի համար գրական լեզուն սովորաբար հաղորդակցման միջոց չէ։

## Նկարագրություն

Լեզվաբանության մեջ առանձնացվում են խոսակցական լեզվի երկու դրսևորումներ՝ գրական-խոսակցական և ժողովրդական-խոսակցական։ Գրական լեզվի խոսակցական տարբերակը, որում հիմնականում պահպանվում է լեզվական նորման, գործածվում է հանդիսավոր իրադրությունների ժամանակ (ժողովներ, պաշտոնական հանդիպումներ, ընկերական միջավայր, հիմնարկ-ձեռնարկություններ, ուսումնական հաստատություններ և այլն)։ Իսկ ժողովրդախոսակցական լեզուն, որը գերազանցապես իրանում է առօրյա-խոսակցական ոճում, գործածվում է ոչ պաշտոնական, ոչ հանդիսավոր իրադրությունների մեջ (տանը, ընկերների հետ մտերմիկ խոսակցության ժամանակ, մարզադաշտում, փողոցում և այլուր)։ Խոսակցական լեզուն ունի հանպատրաստից, առանց նախապատրաստվելու դրսևորում։ Հետևաբար խոսկացական լեզվում հաճախ ձևավորվում են, այսպես կոչված, դիպվածային(օկազիոնալ) բառեր, որոնք ստեղծվում են հաղորդակցման տվյալ գործընթացում և համարվում են անհատական նորաբանություններ (օրինակ՝ *խաշիստ, տոկոսացավ, փողնախարար* և այլն)։ Խոսակցական լեզվի հատկապես ժողովրդախոսակցական տարբերակին բնորոշ են նաև բարբառային բառեր կամ արտահայտություններ (*չոբան, ազիզ ջան* և այլն), դարձվածքներ (*գույնը գցել, աչքը մտնել* և այլն), ժարգոնային (ծածկալեզվյան) բառեր (*շպո*-ծածկաթերթիկ, *թույն մեքենա*- շատ լավ ավտոմեքենա) և այլն, հասարակաբանություններ և գռեհկաբանություններ (*շնթռել, ռեխ* և այլն)։ Խոսակցական լեզվի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև լեզվական միջոցների խնայողությունը, խոսքի սեղմությունն ու հակիրճությունը, որը պայմանավորված է նաև խոսքային իրադրությամբ և դրսևորվում է լեզվի բոլոր մակարդակներում՝ սկսած բառօգտագործումից մինչև շարահյուսական կառույցները։ Քանի որ խոսակցական լեզուն հիմնականում երկխոսական բնույթի է, ուստի կարևորվում է հնչերանգի դերը։ Հնչերանգը ծառայում է նախադասության բովանդակության ճիշտ բացահայտմանը, այսինքն՝ ընդգծում է, թե նախադասության բովանդակության համար որն է հատկանշական՝ հիացո՞ւմը, զայրո՞ւյթը, անբավականությո՞ւնը և այլն։

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

Լ. Եզեկյան, Հայոց լեզվի ոճագիտություն, Եր., 2003, էջ 69-83։

## Տես նաև

Էդ. Աղայան, Լեզվաբանության ներածություն, Եր., 1967:

Պ. Պողոսյան, Խոսքի մշակույթի և ոճագիտության հիմունքներ, Եր., 1990:
# Կարմիր բյուրեղ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարմիր բյուրեղ
**Կարմիր բյուրեղ,** Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժման երեք տարբերանշաններից մեկը։

## Նկարագրություն

Միջազգային շարժումն ուներ երկու ընդհանուր խորհրդանշան` Կարմիր խաչը և կարմիր մահիկը։ Իսրայելի ազգային համայնքը հրաժարվել է օգտագործել այս խորհրդանիշները՝ դրանք համարելով կրոնական, և օգտագործել է Դավթի կարմիր վահանը։ Ուստի, որպես կրոնի և պետական պատկանելության հետ կապված չեզոք խորհրդանիշ՝ որոշվել է սպիտակ ֆոնի վրա ներառել ևս մեկ նշան՝ Կարմիր բյուրեղը։ Այս խորհրդանիշը հավասարապես օգտագործվում է կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի հետ։

Այս խորհրդանիշի ընդունումը Իսրայելին թույլ տվեց մտնել Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի միջազգային շարժում, իսկ Իսրայելից ժամանած մասնագետներն այժմ կարող են բժշկական և հումանիտար օգնություն ցուցաբերել ամբողջ աշխարհին՝ խաղաղության ձգտման համար։

Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի շարժումը ներառում է 186 ազգային հասարակություն, Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի միջազգային կոմիտեները։ Կարմիր խաչի և կարմիր մահիկի 29-րդ միջազգային համաժողովում, որը տեղի է ունեցել 2006 թվականին, լրացուցիչ խորհրդանշանն ընդունվել է ձայների երկու երրորդի մեծամասնությամբ։

## Պատկերասրահ

* Կարմիր խաչ
* Կարմիր մահիկ
* Կարմիր Առյուծի և Արևի
* Դավթի կարմիր վահան

## Տես նաև

* Կյանքի աստղ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղում

* Բի-Բի-Սի
* Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի կայքը
# Վիլհելմ (Գերմանիայի թագաժառանգ արքայազն)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Վիլհելմ** |
| --- |
|  |
| Զինվորական կոչում | Հետևազորի գեներալ |
| Ծնվել է՝ | մայիսի 6, 1882(1882-05-06)[…] |
| Ծննդավայր | Մարմարե պալատ, Nördliche Vorstädte, Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական ռայխ |
| Մահացել է՝ | հուլիսի 20, 1951(1951-07-20)[…] (69 տարեկան) բնական մահով |
| Վախճանի վայր | Hechingen |
| Երկիր |  Գերմանիա և  Պրուսիա |
| Տոհմ | Հոհենցոլլերներ |
| Շրջանավարտ | Բոննի համալսարան |
| Հայր | Վիլհելմ II |
| Մայր | Augusta Victoria of Schleswig-Holstein? |
| Երեխաներ | Prince Wilhelm of Prussia?, Prince Hubertus of Prussia?, Prince Frederick of Prussia?, Louis Ferdinand, Prince of Prussia?, Princess Alexandrine of Prussia? և Princess Cecilie Viktoria of Prussia? |
| Պարգևներ |            և  |

**Վիլհելմ, Գերմանիայի թագաժառանգ արքայազն** (գերմ.՝ Friedrich Wilhelm Victor August Ernst մայիսի 6, 1882(1882-05-06)[…], Մարմարե պալատ, Nördliche Vorstädte, Պոտսդամ, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական ռայխ - հուլիսի 20, 1951(1951-07-20)[…], Hechingen), գերմանիայի կայսր Վիլհելմ II-ի ավագ որդին և Գերմանական կայսրության ու Պրուսիայի թագավորության վերջին թագաժառանգ արքայազնը։ Իր պապի, կայսր Ֆրիդրիխ III-ի մահից հետո Վիլհելմը դարձավ թագաժառանգ արքայազն վեց տարեկանում՝ կրելով այդ կոչումը ավելի քան 30 տարի, մինչև կայսրության անկումը 1918 թվականի նոյեմբերի 9-ին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա ղեկավարել է 5-րդ բանակը 1914 թվականից 1916 թվականներին և եղել է Թագաժառանգ արքայազնի բանակային խմբի հրամանատար մինչև պատերազմի վերջը։ Թագաժառանգ արքայազնը դարձավ Հոհենցոլերնների ղեկավարը 1941 թվականի հունիսի 4-ից, երբ մահացավ նրա հայրը, մինչև 1951 թվականի հուլիսի 20-ը, երբ մահացավ ինքը։

## Վաղ կյանք

Վիլհելմը ծնվել է 1882 թվականի մայիսի 6-ին Պոտսդամի Մարմարե պալատում։ Նա Գերմանիայի վերջին կայսր Վիլհելմ II-ի և կայսրուհի Ավգուստա Վիկտորիայի ավագ որդին էր։

Երբ նա ծնվեց, նրա մեծ պապ Վիլհելմ I-ը կայսրն էր և թագաժառանգը նրա պապ Ֆրիդրիխն էր՝ դարձնելով Վիլհելմին գահի համար ժառանգորդներից թվով երրորդը։ Նրա ծնունդը վիճաբանության առիթ դարձավ ծնողների և նրա տատ Վիկտորյա Սաքսեն Կոբուրգ Գոթացու միջև։ Մինչև Վիլհելմի ծնունդը նրա տատը ակնկալում էր, որ իրեն կդիմեն բուժքրոջ գտնելու հարցով, սակայն ապագա Վիլհելմ II-ը դիմեց իր մորաքրոջը՝ Հելենային օգնության։ Նրա մայրը շատ վիրավորվեց և նրա տատը՝ Վիկտորյա թագուհին, ով փոքրիկ Վիլհելմի մեծ տատն էր, անչափ զայրացած էր։ 1888 թվականին, երբ մահացան նրա մեծ պապը և պապը, վեցամյա Վիլհելմը դարձավ Գերմանիայի և Պրուսիայի գահերի առաջին ժառանգորդը։

## Ծանոթագրություններ
# Միլիարդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **1000000000** մեկ միլիարդ |
| 999999998 · 999999999 · **1000000000** · 1000000001 · 1000000002 999999980 · 999999990 · **1000000000** · 1000000010 · 1000000020 · 1000000030 999999700 · 999999800 · 999999900 · **1000000000** · 1000000100 · 1000000200 · 1000000300 999997000 · 999998000 · 999999000 · **1000000000** · 1000001000 · 1000002000 · 1000003000 |
| **Տեսակը**՝ |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |
| **Հայկական**՝ | {{{an}}} |
| **Հռոմեական**՝ | Mn n n |
| **Երկուական**՝ | 111011100110101100101000000000 |
| **Ութական**՝ | 7346545000 |
| **Տասնվեցական**՝ | 3B9ACA00 |
| Բնական թվեր |

**Միլիարդ** (կարճ՝ **մլրդ**), բնական թիվ, որը հաշվարկման տասական համակարգում պատկերվում է 1-ով և 9 հատ 0-ով (1 000 000 000 = 109, հազար միլիոն)։

Հատուկ գրությունն է **1 × 109**։

Թվերի անվանումների միջազգային համակարգում «միլիարդ» անուն չկա, իսկ 9 զրոյով թիվը կոչվում է «բիլիոն»։ Սակայն որոշ երկրներում, որտեղ օգտագործվում է թվերի անվանումների կարճ սանդղակը, այդ թվում նաև Հայաստանում, «բիլիոնի» փոխարեն օգտագործվում է «միլիարդը»․

|  | Կարճ շկալա | Երկար շկալա | Հայաստան |
| --- | --- | --- | --- |
| 106 | միլիոն |
| 109 | բիլիոն | միլիարդ | միլիարդ |
| 1012 | տրիլիոն | բիլիոն | տրիլիոն |

## Նախածանցը ՀՄՀ-ում

* Միլիարդը (109)՝ գիգա-,
* Մեկ միլիարդերորդը (10−9)՝ նանո-,
* ISO` giga - (G)։

Միլիարդի վիզուալացում
## Կարևոր տասանիշ թվեր

* **1000000007** – ամենափոքր տասանիշ պարզ թիվը։
* **1073741824** – 230
* **1073807359** – 14-րդ Քայնի թիվ։
* **1134903170** – 45-րդ Ֆիբոնաչիի թիվ.
* **1162261467** – 319
* **1220703125** – 513
* **1311738121** – 25-րդ Պելի թիվ։
* **1382958545** – 15-րդ Բելի թիվ։
* **1836311903** – 46-րդ Ֆիբոնաչիի թիվ։
* **1977326743** – 711
* **2147483648** – 231
* **2176782336** – 612
* **2357947691** – 119
* **2971215073** – 11-րդ Ֆիբոնաչիի պարզ (47-րդ Ֆիբոնաչիի թիվ)։
* **3166815962** – 26-րդ Պելի թիվ։
* **3405691582** – CAFEBABE-ը հաշվարկման տասնվեցական համակարգում, օգտագործվում է ծրագրավորման մեջ։
* **3405697037** – CAFED00D-ը հաշվարկման տասնվեցական համակարգում, օգտագործվում է ծրագրավորման մեջ։
* **3735928559** – DEADBEEF-ը հաշվարկման տասնվեցական համակարգում, օգտագործվում է ծրագրավորման մեջ։
* **3486784401** – 320
* **4294967296** – 232
* **4295098367** – 15-րդ Քայնի թիվ։
* **4807526976** – 48-րդ Ֆիբոնաչիի թիվ։
* **6103515625** – 514
* **6227020800** – 13!
* **6975757441** – 178
* **7645370045** – 27-րդ Պելի թիվ։
* **7778742049** – 49-րդ Ֆիբոնաչիի թիվ։
* **8589869056** – 6-րդ կատարյալ թիվ։
* **8589934592** – 233
* **9999999967** – ամենամեծ տասանիշ պարզ թիվ։

**A**-ն մեկ խորանարդ է, **B**-ն՝ բաղկացած է 1000 հատ A-ից, **C**-ն՝ 1000 հատ B-ից, և **D**-ն՝ 1000 հատ C-ից։ **D**-ն պարունակում է միլիարդ հատ **A**։

## Ծանոթագրություններ
# Նազըմ Փաշա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Նազըմ Փաշա
թուրքերեն՝ Hüseyin Nâzım Paşa |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | 1848 |
| Ծննդավայր | Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն |
| Մահացել է | հունվարի 23, 1913(1913-01-23) |
| Մահվան վայր | Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն |
| Քաղաքացիություն |  Օսմանյան կայսրություն |
| Կրթություն | Օսմանյան ռազմական քոլեջ և Հատուկ Ռազմական Դպրոց Սեն Սիր |
| Մասնագիտություն | քաղաքական գործիչ և ռազմական գործիչ |
| Պարգևներ և մրցանակներ |    և  |
|  Nazim Pasha Վիքիպահեստում |

**Հուսեին Նազըմ Փաշա** (թուրքերեն՝ Hüseyin Nâzım Paşa, 1848, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հունվարի 23, 1913(1913-01-23), Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն), օսմանյան բանակի գլխավոր շտաբի պետը Առաջին Բալկանյան պատերազմի ընթացքում։

## Կարիերա

Նա եղել է Ֆրանսիական պաշտպանողական դոկտրինի ակտիվ աջակիցներից մեկը, որը նախագծել էր Ֆերդինանդ Ֆոշը, ում մոտ դասավանդել է Նազըմը Սեն-Սիրի ռազմական ակադեմիայում։ Ֆոշը հետագայում եղել է Դաշնակից զորքերի գլխավոր հրամանատարը Առաջին համաշխարհային պատերազմի Արևմտյան ռազմաճակատում։ Գլխավոր շտաբի պետ դառնալուց հետո Նազըմը անմիջապես փոփոխություններ իրականացրեց Օսմանյան ռազմական դոկտրինում, որը ստեղծել էր Կոլմար ֆոն դեր Գոլցը (Գոլց Փաշան), գերմանացի սպա, ով նախագծել էր Օսմանյան բանակի վերակազմավորումը և փոփոխությունները։ Համաձայն Գոլց Փաշայի դոկտրինի, Բալկանյան երկրներում օսմանյան զորքերը պետք է մնան պաշտպանողական արևմտյան (Վարդար) և արևելյան (Թրակիա) ուղղություններով։

Նազըմ Փաշան հրաժարվեց Գոլց Փաշայի դոկտրինից և չնայած Օսմանյան բանակը ուներ մի շարք խնդիրներ զորահավաքների մասով (զորահավաքներին մասնակցել էր նախատեսված 600.000 զինվորի կեսը), զարգացրեց ընդգծված հարձակվողական պլանը, ներառյալ հարձակվողական գործողություններ երկու ճակատներով։ Քանի որ Սերբական բանակը, որը պարտություն էր կրել Սերբ-բուլղարական պատերազմում, համարվում էր ավելի թույլ մրցակից, Նազըմ Փաշան որոշեց հարձակվել նրանց վրա առաջինը։ Դրանից հետո նա պետք է հարձակցեր Բուլղարիայի վրա (որը համարվում էր Բալկանյան դաշինքի ամենահզոր պետությունը) երկու ճակատներով` Մակեդոնիայի և Թրակիայի ուղղություններով։ Նրա թերագնահատումը սերբական ուժին ձախողումների պատճառ դարձան և նրա գործողությունները աղետալի հետևանք ունեցան։

Նա սպանվեց Միություն և առաջադիմություն կուսակցության կողմից 1913 թվականի հունվարի 23-ին պետական հեղաշրջման ժամանակ։ Որպես վրեժխնդրություն, նրա հարազատներից մեկը սպանեց Կոմիտեի մեծ վեզիր Մեհմուդ Շևկետ Փաշային 1913 թվականի հունիսի 11-ին։

* Նազըմ Փաշան որպես գլխավոր շտաբի պետ Առաջին Բալկանյան պատերազմի ժամանակ։
* *Le Petit Journal* շաբաթաթերթի դիմերեսը 1913 թվականի փետրվարին, որտեղ պատկերված է Նազըմ Փաշայի սպանությունը։

## Ծանոթագրություններ
# Anime News Network

| Anime News Network  |
| --- |
|  |
| animenewsnetwork.com​(անգլ.) և fr.animenewsnetwork.com​(ֆր.) |
| Տեսակ | anime and manga database? և նորությունների կայք |
| Երկիր |  Կանադա |
| Բացված | 1998 |
|  Anime News Network Վիքիպահեստում |

**Anime News Network** (անգլ.՝ «Anime News Network», կրճատ` ANN), անգլալեզու կայք է` նվիրված անիմեների արդյունաբերությանը։ Այստեղ հրապարակվում են նորություններ անիմեի, մանգայի, Ջեյ փոփի մասին, ինչպես նաև` հրապարակումներ, որոնք կապված են Հյուսիսային Ամերիկայում և Ճապոնիայում, հազվադեպ նաև` աշխարհի այլ վայրերում օտակուի մշակույթի հետ։ Կայքում զետեղվում են ակնարկային հոդվածներ, կան վեբ-ֆորում և հանրագիտարանը, որոնք պարունակում են մեծ քանակությամբ տեղեկություններ ճապոնացի և անգլիացի արտադրողների անիմեի և մանգայի, անհասկանալի տերմինների, ինչպես նաև` սաունդթրեքերի մասին, այստեղ հասանելի են սյուժեի կարճ նկարագրություններ և օգտատերերի վարկանիշները։

Anime News Network-ը, որը հիմնադրվել է 1998 թվականի հուլիսին, անիմեի և մանգայի մասին առավել շատ տեղեկատվություն հաղորդող կայքերից մեկն է և հավակնում է կոչվել այդ թեմայով նորությունների և տեղեկատվության անգլալեզու առաջատար աղբյուրը։ Բացի այդ, կայքը մասնակցում է Protoculture Addicts հանդեսի հրատարակմանը։

## Պատմություն

Կայքը հիմնադրվել է 1998 թվականի հուլիսին, Ջասթին Սևակիսի կողմից (անգլ.՝ Justin Sevakis)) ։ 2000 թվականի մայիսին թիմին է միացել ներկայիս գլխավոր խմբագիր Քրիստոֆեր Մաքդոնալդը (անգլ.՝ Christopher Macdonald), որը փոխարինել է նախկին խմբագիր Այզաակ Ալեքսանդրին (անգլ.՝ Isaac Alexander): 2004 թվականի սեպտեմբերի 7-ին ամերիկյան Sci Fi Channel հեռուստաալիքը Anime News Network-ն անվանել է շաբաթվա կայք։ 2008 թվականի փետրվարի դրությամբ ANN-ը զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը Active Anime-ի 25 լավագույն կայքերի վարկանիշում։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Anime News Network» հոդվածին։ |
# Արտ հաուս

Դրվագ Ֆելինիի «Ութ ու կես» ֆիլմից
**Արտ հաուս** (*արթ-հաուս*) (անգլ.՝ arthouse, բառացի «արվեստի տուն»), ֆիլմարտադրության կատեգորիա։

## Կատեգորիային դասվող ֆիլմերը

Այս կատեգորիային են դասվում փառատոնային, ոչ մեյնսթրիմ ֆիլմերը, ժանրային, ժանրի մասին պատկերացումներն ընդհանրացնող ֆիլմերը, ժամանակակից կինոարտադրության դասականների կինոնկարները, ինչպես նաև սեռական կամ ազգային փոքրամասնություններին վերաբերող ֆիլմերը։ Արթ հաուս կատեգորիային կարելի է դասել նաև այսպես կոչված «ինտելեկտուալ կինոն»։

## Հասկացությունը

«Արտ հաուս» հասկացությունը առաջացել է 1940-ական թվականներին, ԱՄՆ-ում, որտեղ այդպես սկսեցին անվանել այն կինոթատրոնները, որոնք մասնագիտացած էին հոլիվուդյան մինչպատերազմյան դասական ֆիլմերի, կամ արտասահմանյան (այսինքն, որ ամերիկյան) և տեղական անկախ կինոնկարների ցուցադրման մեջ։

### CICAE

1955 թվականին Փարիզում հիմնադրվեց CICAE (ֆրանսերեն՝ Confédération Internationale des Cinémas d'Art et d'Essai) արտ հաուս կինոթատրոնների Միջազգային կոնֆեդերացիան։ CICAE-ի անդամ է 1992 թվականին հիմնադրված Europa Cinemas միությունը, որի կազմում են եվրապական կինոն ներկայացնող կինոթատրոնները։

## Պատմություն

### Նախնիներ. 1910-20-ականներ

Ժամանակակից արտ հաուսի նախնիներ են համարվում Դեյվիդ Գրիֆիթի «Անհամբերություն» (1916) և Սերգեյ Էյզենշտեյնի «Զրահակիր «Պոտյոմկին»» ֆիլմերը, որոնց ազդեցությունը եվրոպական կինոշարժման ուղղությունների զարգացման վրա նկատվում էր մի քանի տասնամյակ շարունակ։ Էյզենշտեյնի «Զրահակիր «Պոտյոմկին»» ֆիլմը հեղափոխական պրոպագանդա էր, որյն օգտագործվում էր, նրա տեսության ստուգման համար։ Այդ տեսության մեջ մասնավորապես ասվում էր, որ ֆիլմի մոնտաժն արվում է այնպես, որ հանդիսատեսի մոտ առավելագույն հուզական մթնոլորտ ստեղծի ու էմոցիոնալ արձագանք ստանա։ Այս ֆիլմի շնորհիվ Էյզենշտեյնի ձեռք բերած միջազգային ճանաչումը հնարավորություն տվեց սովետական կինոռեժիսորներին 1917 թվականի հոկտեմբերյան հեղափոխության տասնամյակի առթիվ «Հոկտեմբեր», իսկ ավելի ուշ՝ «Հինը և նորը» ֆիլմերը։ Օտարերկրացի կինոքննադատները բարձր գնահատեցին երկու ֆիլմերը։ Էյզենշտեյնի ուշադրությունը հիմնականում կենտրոնացած էր այնպիսի կառուցվածքային հարցերի վրա. ինչպիսիք են կամերայի անկյունները, ամբոխի տեղաշարժերը և այլն։ Նկարահանման նման տեխնիկայից օգտվել են նաև Վսեվոլոդ Պուդովկինն ու Ալեքսանդր Դովժենկոն։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Սեմ Կոլեբանով. «Ի՞նչ է արտ հաուսը»
* Մարինա Կոռոլյովա «Արտ հաուսն այն է, ինչ մեյնսթրիմ չէ». «Ռուսական թերթ» № 3999, 17 փետրվարի, 2006 թվական
* Ստալ Պենզին «Արտ հաուս» Արխիվացված 2016-05-14 Wayback Machine
# Ուշ անտիկ շրջան

**Ուշ անտիկ շրջան** , անտիկ շրջանի վերջին ժամանակահատվածը; տևել է մ.թ. 2-5-րդ դարերում։ 476 թվականին Արևմտահռոմեական կայսրության անկումով և ժողովուրդների մեծ գաղթով ավարտվում է ուշ անտիկ ժամանակաշրջանը։ Սակայն ավարտը չի ոչնչացնում այդ դարաշրջանի հարուստ ժառանգությունը, որին առաջին հերթին դասվում է քրիստոնեության դիրքերի ամրացումը։ Ուշ անտիկ ժամանակաշրջանին հաջորդում է միջնադարը, ավելի հստակ՝ վաղ միջնադարը։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուշ անտիկ շրջան» հոդվածին։ |
# Կարճամետրաժ ֆիլմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Կարճամետրաժ ֆիլմ** (*Կարճ մետր*, ֆր. *court métrage*), կինոֆիլմ, որի տևողությունը չի գերազանցում 40-50 րոպեն։ Միջինում կարճամետրաժ ֆիլմի տևողությունը 10-ից 20 րոպե է։

Պրակտիկորեն բոլոր կինոռեժիսորները իրենց գործունեությունը սկսում են կարճամետրաժ ֆիլմեր նկարելուց, որովհետև նմանատիպ ֆիլմերի արտադրության ծախսը զգալիորեն քիչ է, քան լիամետրաժինը։ Սկզբում ողջ կինեմատոգրաֆիան եղել է կարճամետրաժ։

Շատ կարճամետրաժ ֆիլմեր դարձել են դասական։ Երբ 2012 թվականին «Sight & Sound» հարցում կատարեց 846 կինոքննադատներին, թե որոնք են այն կարճամետրաժ ֆիլմերը, որոնք ազդեցություն են գործել «մեծ» ֆիլմեր ստեղծելիս, նրանք հիմնականում տվել են հետևյալ ֆիլմերի անունները՝ «Թռիչքային երթուղի» (29 ձայն), «Շերլոկ կրտսեր» (25), «Անդալուզյան շունը» (17), «Կեսօրին ցանց» (16), «Ալիքի երկարություն» (16) և «Ճանապարհորդություն դեպի լուսին» (10).

## Ծանոթագրություններ
# VIVA Polska[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**VIVA Polska**|  |
| 🌐 | www.viva-tv.pl |
| Հիմնադիր | VIVA Media AG |
| Երկիր |  Լեհաստան Վարշավա |
| Հեռարձակման գոտի |  Լեհաստան  Եվրոպա |
| Հեռարձակման լեզու | լեհերեն |
| Հեռարձակման սկսման թվական | 2000 հունիսի 10 |
| Հիմնադիր | VIVA Media AG |
| Սեփականատեր | 5FIVE Russia (2013-ից) |

**VIVA Polska**, լեհական երաժշտական-ժամանցային ուղղվածության հեռուստաալիք, հեռարձակումը սկսել է 2000 թվականի հունիսի 10-ին։

2000 թ. հունիսին «VIVA MEDIA AG» հոլդինգը հիմնում է գերմանական **VIVA** հեռուստաալիքի լեհական տարբերակը։ 2000 թվականին ալիքը հեռարձակվում էր օրական 6 ժամ։ 2001 թվականի հունվարի 2-ից սկսում է հեռարձակվել Hotbird արբանյակից։ Այն ժամանակ VIVA Polska-ն հեռարձակվում էր 11:00-19:00 ժամերին, իսկ մնացած ժամերին եթերում էր գերմանական VIVA ալիքի հաղորդումները։ Նույն թվականի ամռանը լեհական տարբերակը երկարացնում է իր հեռարձակումը 3 ժամով, և արդեն եթերում էր 11:00-22:00։ 2002 թ. ապրիլի 1-ից հեռուստաալիքի սկսեց շուրջօրյա հեռարձակել միայն սեփական հաղորդումները։

2004 թվականի հունիսի վերջին սկսեցին լուրեր տարածվել, որ Viacom հոլդինգը գնել է հեռուստաալիքը VIVA MEDIA-ից։ Եթերային ցանկում փոփոխություններ եղան, և հեռուստաալիքը սկսեց ցուցադրել հիմնականում ամերիկյան երաժշտություն։

2005 թ. դեկտեմբերի 1-ին հեռուստաալիքի ռեբրենգինգ անցկացվեց։ Հեռուստաալիքը Hot Bird արբանյակում տեղափոխվեց Viacom-ի փաթեթ, էկրանի ներքին մասում հայտնվեց SMS-ծառայությունների գովազգ։ Նույն ամսում ալիքի կենտրոնը տեղափոխվեց Լոնդոն։

2009 թ. հունիսի 22-ին մեկնարկեց հեռուստաալիքի նոր գրաֆիկական դիզայնը։

2010 թ. հունիսի 10-ին հեռուստաալիքը նշեց իր ստեղծման տասնամյա հոբելյանը։

2012 թ. ապրիլին փոխվեց ալիքի թույլատրությունը - 480х576 -ից՝ 720х576, իսկ հուլիսի 17-ից փոխարինվեց ալիքի պատկերանիշը, և նույն օրվանից սկսեց հեռարձակվել 16:9 ֆորմատով և կոդավորվեց, որից հետո հասանելի դարձավ միայն Լեհաստանի տարածքում։ Հեռուստակենտրոնը Լոնդոնից տեղափոխվեց Ամստերդամ։

2012 թ. աշնանը հեռուստաալիքի եթերում պակասեց երաժշտության ցուցադրման հատկացված ժամանակը, ավելացել են ժամանցային հաղորդումներ և շոուներ։

2013 թ. փետրվարի 1-ից VIVA Polska հեռուստաալիքի ղեկավարումը ստացել է միջազգային 5FIVE Russia մեդիա ընկերությունը։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք Արխիվացված 2017-10-16 Wayback Machine (Լեհերեն)