Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Հրանետ

Հրանետ տանկը Վիետնամյան պատերազմի ժամանակ (1968)
**Հրանետ**, զենք, որը նախատեսված է թշնամուն այրվող հրախառնուրդով խոցելու համար։ Հրանետը լինում է ձեռքի, ինքնագնաց և տանկային։ Կազմված է հրախառնուրդի ամբարից, սեղմած գազի (օդ, ազոտ) բալոնից, ճկուն փողրակից, փողրակի մետաղե ծայրակալից՝ հանդերձված ապահովիչ հարմարանքով, որը բացառում է պատահական հրանետումը, և մեխանիկական բռնկիչ հարմարանքից։ ժամանակակից ամերիկյան ABC-M9-7 տիպի ձեռքի հրանետիի կշիռն է 22, 7 կգ (լցված վիճակում), հեռահարությունը՝ 20—55 մ, անընդհատ կրակելու տևողությունը՝ 5-7 վրկ։ Ինքնագնաց և տանկային հրանետներն անհամեմատ ավելի հզոր են։ Ml32 տիպի ինքնագնաց հրանետի հեռահարությունը՝ մինչև 180 մ, անընդհատ կրակելու տևողությունը՝ 30—40 վրկ։ Ամերիկյան ժամանակակից տանկային հրանետներից 67-ի հրախառնուրդի պաշարի ծավալը 1400 լ է, հեռահարությունը՝ 230 մ, անընդհատ կրակելու տևողությունը՝ 1 ր։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հրանետ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 620)։*  |
# Ականանետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ականանետ |
| --- |
| Միափող ականանետ |
| Տեսակ | զենքի ֆուկցիոնալ դաս |
| Ենթատեսակ | high-trajectory artillery gun? և muzzle loader? |

**Ականանետ**, հրետանու տեսակ, նախատեսված գագաթնահար հրաձգության համար։ Արևմտյան գրականության մեջ ականանետը հայտնի է, որպես մորտիր, մորթար, մորտերո և այլն: Իսկ ականանետի զինամթերքը արևմուտքում կոչվում է մորտիրի արկ: Ականանետ տարբերակը հայերեն լեզվում տարածվել է ռուսալեզու գրականությունից, այսպիսով տարբերակելով *ական (ինժեներական)* և *հրետանու ական* : Առաջին անգամ կիրառել են ռուսական զորքերը 1904-1905 թվականներին ռուս–ճապոնական պատերազմում։

Ի տարբերություն մյուս հրանոթների, ականանետը ունի պարզ կառուցվածք, սպասարկման հեշտ ձև, փոքր կշիռ, մեծ մանևրայնություն, կարճ տարածությունների վրա հրաձգություն կատարելու հնարավորություն։

## Տեսակներ

Ականանետը լինում է՝

* միափող
* բազմափող (ռեակտիվ)։

Վերջինը հրաձգություն է կատարում ռեակտիվ արկերով (ականներով)։

## Պատկերասրահ

* զինվորները զինված ամերիկյան M224 ականանետով
*
*
*
*
*
*
*
*

## Տես նաև

* Արկ
* Ական (հրետանու)
* Ական
* Հրետանի
* Փող (հրազենի)
* Զինամթերք

## Արտաքին հղումներ

* Классификация минометов Արխիվացված 2012-05-24 WebCite
* «ТРАНШЕЙНАЯ АРТИЛЛЕРИЯ» Արխիվացված 2009-09-08 Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ականանետ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 221)։*  |

## Ծանոթագրություններ
# T-34[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ T-34 (այլ կիրառումներ)

| T-34  |
| --- |
|  |
| Հիմնական տվյալներ |
| Դասակարգ | մարտական մեքենաների ընտանիք |
| Երկիր |  ԽՍՀՄ |
| Նախագծող | Խարկովի մեքենաշինության կոնստրուկտորական բյուրո |
| Արտադրող | Մալիշևի անվան գործարան, Leningrad Voroshilov Factory?, Ուրալի ծանր մեքենաշինության գործարան, Volgograd Tractor Factory?, Chelyabinsk Tractor Plant?, Կարմիր Սորմովո և Ուրալվագոն գործարան |
| Շահագործման սկիզբ | 1940 |
| Արտադրվածների քանակ | 84 170 |
| Օգտագործող | ԽՍՀՄ, Աֆղանստանի ազգային բանակ և Albanian Joint Forces Command? |
| Մարտեր | Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ |
| Այլ սպառազինություն | ZIS-S-53? և 76 mm F-34? |
| Շարժիչի տեսակ | Kharkiv model V-2? |

**T-34**, երկրորդ աշխարհամարտի տարիների խորհրդային արտադրության միջին տանկ։ Սերիական արտադրությունը սկսվել է 1940 թվականին։ Մինչև 1944 թ. եղել է բանակի հիմնական տանկը (փոխարինվել է նրա մոդիֆիկացիա ՝ T-34-85-ով)։ Համարվում է երկրորդ աշխարհամարտի ամենամասայական տանկը։

Մշակվել է Միխայիլ Կոշկինի գլխավորած ՝ Խարկովի № 183 գործարանի տանկային բյուրոյի կողմից 1937 - 1940 թվականներին։ Տանկում օգտագործվել է գերխնայող դիզելային շարժիչ, որը շնորհիվ տանկը ստացել է մանեվրություն, արագություն և անցանելիություն։ Սկսած 1942 թ. T-34-ը նաև սկսել են արտադրել Սիբիրի և Ուրալի գործարաններում։ Տանկը այնքան հոջողակ է եղել որ մինչ այժմ նրա T-34-85 մոդիֆիկացիան օգտագործվում է որոշ երկրներում։ Արտադրվել է մոտ 84000 միավոր T-34։

### Տանկի պարամետրերը

Ֆիզիկական ՝

| Զանգված | Իրանի երկ. | Իրանի լայն. | Բարձրությունը |
| --- | --- | --- | --- |
| 25,6 - 32 տ | 5,92 մ | 3 մ | 2,405 մ |

Զինված է 76 մմ հրանոթով և երկու 7,62 մմ գնդացիրներով։

Ճանապարհային պայմաններում կարող է զարգացնել մինչև 54 կմ/ժ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 25 կմ/ժ։

Ճանապարհային պայմաններում կարող է անցնել մինչև 380 կմ, իսկ դաշտային պայմաններում մինչև 230 կմ մեկ ամբողջական լիցքավորումով։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «T-34» հոդվածին։ |
# Զրահափոխադրիչ

| Զրահափոխադրիչ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | զենքի ֆուկցիոնալ դաս |
| Ենթատեսակ | զրահամեքենա |

**Զրահափոխադրիչ**, **զրահափոխակրիչ**, զրահապատ, թրթուրավոր կամ անվավոր, մեծ անցունակության ռազմամեքենա, նախատեսված է մոտոհրաձգային զորքերի, ռազմական զանազան բեռների ու զենքերի փոխադրման համար։ Զրահափոխակրիչներն օգտագործվում են նաև որպես հրամանատարական կամ շտաբային մեքենաներ, կապի, պահպանության և այլ հատուկ խնդիրների կատարման համար։ Թրթուրավոր զրահափոխակրիչների առավելագույն արագությունը մինչև 70 կմ/ժ է, անվավորներինը՝ 90-100 կմ/ժ։ Բացառիկ դեպքերում, հակառակորդի մոտ հակատանկային միջոցների բացակայության ժամանակ ԶՓԿ-ն կարող է հետևազորին աջակցել գնդացիրային կրակով։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 711)։*  |
# Փոփոխություն (համակարգչային խաղեր)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Մոդիֆիկացիա** (Փոփոխություն), **խաղի ձևավորում** կամ կրճատ **մոդ** (ձևափողում), խաղացողների կամ երկրպագուների կողմից տեսախաղի մեկ կամ մի քանի ասպեկտների փոփոխման գործընթացն է, օրինակ՝ ինչպես է այն արտաքինը կամ վարքը, և հանդիսանում է ընդհանուր ձևափոխման ենթակարգ։ Մոդերները կարող են տատանվել փոքր փոփոխություններից և փոփոխություններից մինչև ամբողջական վերանորոգումներ, և կարող են երկարացնել խաղի արժեքն ու հետաքրքրությունը։

Խաղի ձևափոխումը կարող է ընկալվել նաև որպես խաղացողի խաղի մեջ մոդիֆիկացիաներ փնտրելու և տեղադրելու գործողություն, սակայն նախկինում գոյություն ունեցող կարգավորումներն ու նախապատվությունները փոփոխելու ակտը իրականում փոփոխական չէ։

Մոդերները, անկասկած, դարձել են որոշ խաղերի կոմերցիոն հաջողության ավելի ու ավելի կարևոր գործոն, քանի որ դրանք խորություն են հաղորդում բնօրինակ աշխատանքին և կարող են լինել և՛ զվարճալի ռեժիմներ խաղացող խաղացողների համար, և՛ որպես ինքնարտահայտման միջոց՝ ռեժիմ մշակողների համար։

Մարդիկ կարող են դառնալ հատուկ ռեժիմների երկրպագուներ, ի լրումն այն խաղի երկրպագուների, որոնց համար իրենք են, օրինակ՝ պահանջել գործառույթներ և փոփոխություններ այս ռեժիմների համար։ Այն դեպքերում, երբ մոդերները շատ տարածված են, խաղացողները կարող են պարզաբանել, որ նրանք նկատի ունեն չփոփոխված խաղը, երբ խոսում են խաղ խաղալու մասին։ Այս տարբերակումը կատարելու համար հաճախ օգտագործվում է վանիլ տերմինը։ «Vanilla Minecraft»-ը, օրինակ, վերաբերում է բնօրինակ, չփոփոխված խաղին։

Դեռևս 1980-ական թվականներին տեսախաղի ռեժիմները նույնպես օգտագործվել են միայն արվեստ ստեղծելու նպատակով՝ ի տարբերություն իրական խաղի։ Սա կարող է ներառել խաղի մեջ գործողությունների ձայնագրումը որպես ֆիլմ, ինչպես նաև խաղի ներսում իրական կյանքի տարածքները վերարտադրելու փորձ՝ առանց հաշվի առնելու խաղի արժեքը։ Սա հանգեցրեց գեղարվեստական վիդեոխաղերի փոփոխության, ինչպես նաև machinima-ի և demoscene-ի աճին։

Հանրաճանաչ խաղերը կարող են ունենալ տասնյակ հազարավոր մոդերներ, որոնք ստեղծվել են դրանց համար։ Մոդինգին նվիրված հանրաճանաչ կայքերը ներառում են Nexus Mods, Mod DB և Steam Workshop:

## Պատմություն

Առաջին խաղերից մեկը, որն աջակցում էր օգտատերերի փոփոխություններին՝ որպես փաթեթավորված, Lode Runner-ն էր (1983), որն իր մեջ ներառում էր մակարդակի խմբագրիչ, որը օգտվողները կարող էին ստեղծել և պահպանել մակարդակները՝ նույն համակարգչում այլ խաղացողների հետ կիսվելու համար։

id Software-ի Wolfenstein 3D-ը (1992), առաջին դեմքի ամենավաղ հրաձիգներից մեկը, թողարկվեց այնպիսի ձևով, որը նպատակ չուներ, որ օգտատերերը կարողանան փոփոխել խաղը, բայց օգտատերերը կարողացան գտնել խաղի ֆայլերը մանիպուլյացիայի ենթարկելու ուղիները մաքրելուց հետո։ դրանք տվյալների տեղակայման համար՝ ստեղծելու իրենց սեփական մակարդակները և գրաֆիկան։ Այդ պատճառով, երբ id-ը մշակեց իր հաջորդ խաղը՝ Doom-ը, նրանք միտումնավոր առանձնացրին խաղի շարժիչը և խաղի աշխատանքին առնչվող այլ ասպեկտները խաղի մակարդակներից և գրաֆիկայից՝ դրանք տեղադրելով WAD ֆայլի մեջ՝ «WAD» կրճատ՝ «Where's All the»-ը։ Տվյալներ? Այս ձևով, մոդերատորներին անհրաժեշտ էր միայն փոխել WAD ֆայլը՝ խաղը փոփոխելու համար՝ գործարկելով Doom-ի փոփոխման բազմաթիվ ջանքեր։ id-ի մոտեցումը՝ տվյալների ֆայլը կատարողական ֆայլերից տարանջատելու համար, էական դարձավ ապագայում տեսախաղերի փոփոխման համար։

## Ծանոթագրություններ
# Արևելյան ճակատ (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսական 8 դյույմանոց թնդանոթները դիրքերում։
Արևելյան ճակատը, 1914 թ.
**Արևելյան ճակատը** Առաջին համաշխարհային պատերազմ ռազմադաշտ էր Կենտրոնական և, սկզբում, Արևելյան Եվրոպայում, որպես հակակշիռ Արևմտյան Ճակատի։ Չնայած աշխարհագրական բաժանմանը, երկու ճակատների իրադարձությունները խիստ ազդեցություն էին ունենում մեկը մյուսի վրա։ Ռուսական աղբյուրներում այդ պատերազմը **Երկրորդ Հայրենական պատերազմ** անունն էր կրում։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արևելյան ճակատ (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)» հոդվածին։ |