Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Մերձավոր Արևելք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերձավոր Արևելքը աշխարհի քարտեզի վրա
Ֆիզիկական քարտեզ
**Մերձավոր Արևելք** (արաբ․՝ شرق أدنى‎‎, պարս.՝ خاور نزدیک, թուրքերեն՝ Yakın Doğu), աշխարհագրական տերմին, որն իր մեջ ընդգրկում է Արևմտյան Ասիան։ Չնայած գիտական տարբեր շրջանակներում այս տարածաշրջանը հայտնի է տարբեր անուններով։ Այս տերմինը սկզբնապես օգտագործվել է Օսմանյան կայսրության մեծ մասը նկարագրելու համար։ Միջին Արևելք տերմինի փոխարեն առավել շատ գործածական է դարձել Մերձավոր Արևելք, ինչպես նաև Արևմտյան Ասիա տերմինը. սրանցից առաջինը կարող է նաև ընդգրկել Եգիպտոսը, իսկ վերջինը միմիայն ընդգրկում է Հարավարևմտյան Ասիան, այդ թվում նաև Հարավային Կովկասը (մասամբ)։

Ազգային աշխարհագրական կազմակերպության համաձայն Միջին Արևելքը և Մերձավոր Արևելքը վերաբերում են նույն տարածաշրջանին. դրա մեջ մտնում են «Արաբական թերակղզին, Կիպրոսը, Եգիպտոսը, Իրաքը, Իրանը, Իսրայելը, Հորդանանը, Լիբանանը, Պաղեստինի տարածքը, Սիրիան և Թուրքիան»։ 1997 թվականի տվյալներով Միավորված ազգերի կազմակերպության Պարենի և գյուղատնտեսության կազմակերպությունը ևս տարածաշրջանը սահմանել է նույն կերպ, սակայն դրա մեջ ընդգրկել է նաև Աֆղանստանը։

## Անվանում

Անվանումը տրվել է եվրոպացիների կողմից, որպես իրենց ամենամոտ շրջան։

## Մերձավոր Արևելքի պետություններ

* Բահրեյն
* Եգիպտոս
* Եմեն
* Իսրայել
* Իրաք
* Լիբանան
* Կատար
* Կիպրոս
* Հորդանան
* Պաղեստին
* ԱՄԷ
* Սաուդյան Արաբիա
* Սիրիա
* Քուվեյթ
* Օման

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Լուրեր Միջին Արևելքից

| Մերձավոր Արևելքի տիտղոսներ |
| --- |
| **Միապետներ**
Խալիֆ  • Շահինշահ  • Փադիշահ  • Սուլթան  • Շահ  • Մելիք  • Էմիր
**Ցեղապետներ**
Սարդար  • Աթաբեկ
**Աղաներ**
Վեզիր  • Բեյլերբեյ  • Փաշա  • Բեյ  • Բեկ |
# Աննա Պավլովա

| Աննա Պավլովա
ռուս.՝ Анна Павловна (Матвеевна) Павлова |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | փետրվարի 12, 1882(1882-02-12) կամ հունվարի 31, 1881(1881-01-31) |
| Ծննդավայր | Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն |
| Մահացել է | հունվարի 23, 1931(1931-01-23)[…] |
| Մահվան վայր | Հաագա, Նիդերլանդներ |
| Գերեզման | Գոլդերս Գրին |
| Քաղաքացիություն |  Ռուսական կայսրություն |
| Կրոն | ուղղափառություն |
| Կրթություն | Ա. Վահանովայի անվան ռուսական բալետի ակադեմիա |
| Մասնագիտություն | բալետի պարող, պարուսույց, խմբագիր, silent film actor և պարուհի |
| Ամուսին | Victor Dandré? |
| Պարգևներ և մրցանակներ |   և  |
| Ստորագրություն  |
|  Anna Pavlova Վիքիպահեստում |

**Աննա Պավլովնա Պավլովա** (ուկրաիներեն՝ Павлова Анна Павлівна, փետրվարի 12, 1882(1882-02-12) կամ հունվարի 31, 1881(1881-01-31), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - հունվարի 23, 1931(1931-01-23)[…], Հաագա, Նիդերլանդներ), բալետի ռուս արտիստուհի։

## Կենսագրություն

1899 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի թատերական ուսումնարանի բալետի բաժինը (Պ. Գերդտի դասարան), ընդունվել Մարիինյան թատրոն, 1906 թվականից՝ առաջատար պարուհի։ Մարիինյան թատրոնում վերջին ելույթը 1913 թվականին էր, Մոսկվայում՝ 1914 թվականին։ Նշանավոր դասական պարուհի Աննա Պավլովայի արվեստը շատ բանով նպաստել է ռուսական բալետի զարգացմանը և հայրենիքի սահմաններից դուրս հավաստել ռուսական բալետային թատրոնի համաշխարհային փառքը։ Աննա Պավլովայի արվեստին բնորոշ էր երաժշտականությունը, պարի հոգեբանական բովանդակության խորությունը, զգացմունքայնությունը, ժանրային բազմազանությունը։ Լավագույն դերապարերից են՝ Նիկիա, Կիտրի (Մինկուսի «Բայադերկա», «Դոն Կիխոտ»), Ժիզել (Ադանի «Ժիգել»), Պախիտա (Դելդևեզի «Պախիտա»)։ Աննա Պավլովաի ստեղծագործությունը մեծ նշանակություն է ունեցել Միխայիլ Ֆոկինի բարենորոգումների համար. Աննա Պավլովան եղել է նրա բեմադրությունների (Շչերբաչովի «Էվնիկա», Ռուբինշտեյնի «Խաղողի վազը», Շոպենի երաժշտությամբ՝ «Շոպենիանա», Չերեպնինի «Արմիդայի տաղավարը», Արենսկու «Եգիպտական գիշերներ») գլխավոր դերերի առաջին կատարողը։ Ֆոկինը Աննա Պավլովաի համերգային կատարման համար Սեն-Սանսի երաժշտությամբ բեմադրել է «Կարապը» (ավելի ուշ՝ «Մեռնող կարապը», 1907)։ 1908 թվականից Աննա Պավլովա ելույթներ է ունեցել արտասահմանում, 1909 թվականից մասնակցել «Ռուսական սեզոններին» Փարիզում։ 1910 թվականին ստեղծել է սեփական թատերախումբ և հյուրախաղերով հանդես եկել Եվրոպայի, Ասիայի, Ամերիկայի երկրներում։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Աննա Պավլովա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 143)։*  |
# Արեգակնային ճառագայթում

Արեգակնային ճառագայթում
**Արեգակնային ռադիացիա**, Արեգակի էլեկտրամագնիսական և մասնիկային ճառագայթում։ Արեգակնային ռադիացիայի հիմնական մասը (մոտ 48%), որն ընկած է սպեկտրի տեսանելի տիրույթում ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ), Երկրի վրա ու մթնոլորտում ընթացող պրոցեսների էներգիայի հիմնական աղբյուրն է։ Մթնոլորտի վերին սահմանում մեկ րոպեում, 1 սմ2 մակերեսին ուղղահայաց ընկնող ճառագայթման էներգիան կոչվում է արեգակնային հաստատուն և հավասար է 2 կալ/սմ2, իսկ ամբողջ Երկրագունդը մեկ րոպեում Արեգակից ստանում է 2, 5-1018 կալ էներգիա։ Ակտինոմետրիայում Արեգակնային ռադիացիան լայն իմաստով հասկացվում է որպես արեգակնային լույս, որը մասամբ կլանվում, անդրադառնում և ցրվում է Երկրի մթնոլորտում։ Մթնոլորտի վիճակից ու ճառագայթի անցած ճանապարհից կախված՝ Արեգակնային ռադիացիայի ինտենսիվությունը թուլանում է և Երկրի մակերևույթի վրա կազմում է 1, 0—1, 5 կալ/սմ2 ր՝ Արեգակնային ռադիացիան Երկրի մակերևույթ է հասնում անմիջական և ցրված վիճակում՝ կազմելով գումարային ռադիացիան, որի մեծությունը օրվա և տարվա ընթացքում աճում է Արեգակի բարձրությանը համընթաց։ Արեգակնային ռադիացիան ուժեղանում է ըստ բարձրության, ընդ որում մթնոլորտի ստորին շերտերում՝ ավելի արագ։

ՀՀ տարածքում Արեգակնային ռադիացիայի ինտենսիվությունը իրական պայմաններում մոտ 1, 0—1, 5 կալ/սմ2 է, իսկ տարեկան գումարային ռադիացիան՝ մոտ 140—150 կկալ/սմ2 տարի։ Երևանում (ծովի մակերևույթից 942 մ բարձր) 142 կկալ/սմ2 տարի է, Արագած լեռնային կայանում (ծովի մակերևույթից 3230 մ բարձր)՝ 163 կկալ/սմ2 տարի։ Անմիջական և ցրված ռադիացիայի էներգիաները ՀՀ-ում համապատասխանաբար փոփոխվում են հետևյալ սահմաններում․ 95 կկալ/սմ2 տարի (Մարտունի), 57 կկալ/սմ2 տարի (Տաշիր) և 65 կկալ/սմ2 տարի (Ուղեձոր), 50 կկալ/սմ2 տարի (Երևան)։ Արեգակի մասնիկային ճառագայթումը հիմնականում 500—1500 կմ/վրկ արագությամբ տարածվող պրոտոնների հոսք է․ միջին խտությունը մոտ 100 իոն/սմ3 է, իսկ Արեգակի ակտիվության ժամանակ հասնում է մինչև 1010 իոն/սմ3։ Խրոմոսֆերային բռնկումների պրոտոնների հոսքը օժտված է լինում մեծ էներգիայով և հասնում է 5•107-ից 2•1010 էվ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 21)։*  |
# Միջաստղային ամպ

Եռանկյունի գալակտիկայում NGC 604 անվամբ հայտնի ավելի քան 200 նորաստեղծ աստղեր
**Միջաստղային ամպը** մեր և մյուս գալակտիկաներում գազի կուտակումներիվ առաջացած պլազմայի և փոշու ընդհանուր անվանումն է։ Այլ կերպ ասած, միջաստղային ամպն ունի ավելի մեծ խտություն, քան միջաստղային միջավայրի միջին խտությունն է։

Տեսարան
Միգամածության արտացոլումը IRAS 10082-5647 աստղադիտակով
Ռադիոհեռադիտակները կարող են ըստ քարտեզի՝ նշված կետից զննել հաճախությունները, ինչպես նաև գրանցել յուրաքանչյուր տեսակի մոլեկուլների ինտենսիվությունը։ Բարձր հաճախականությունները ցույց են տալիս ամպում առկա մոլեկուլների ու ատոմների մեծ քանակությունը։

### Միջաստղային ամպերում հայտնաբերված քիմիական նյութեր

Երկար ժամանակ գիտնականներն ու աստղաբանները կարծում էին, որ միջաստղային ամպերի մեջ քիմիական ռեակցիաների տեմպերը շատ դանդաղ են, և ամպերի ցածր ջերմաստիճանի և խտության պատճառով մինիմալ քանակությամբ քիմիական նյութեր են առաջանում։ Այնուամենայնիվ, սպեկտրներում նկատվել են օրգանական այնպիսի մոլեկուլներ, ինչպիսիք են ֆորմալդեհիդը, մեթանոլը և վինիլային սպիրտը, որոնք գիտնականներն ամենևին չէին սպասի գտնել այս պայմաններում։ Նման նյութերի ստեղծման համար անհրաժեշտ ռեակցիաները գիտնականներին ծանոթ են միայն երկրի վրա հիմնված լաբորատորիաներում` շատ ավելի բարձր ջերմաստիճանի և ճնշման պայմաններում։ Այն փաստը, որ դրանք հայտնաբերվել են, ցույց է տալիս, որ միջաստղային ամպերում այս քիմիական ռեակցիաները տեղի են ունենում ավելի արագ, քան ենթադրվում է, հավանաբար գազի փուլային ռեակցիաներում, որոնք անծանոթ են օրգանական քիմիային։ Այս ռեակցիաներն ուսումնասիրվում են CRESU գիտափորձերի շրջանակներում։ Բարձր արագությամբ միջաստղային ամպերը պայմանականորեն անվանում են HVC, ինչպես նաև HVC 127-41-330:

## Պատկերասրահ

*
*
*
*
*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* High Velocity Cloud — The Swinburne Astronomy Online (SAO) encyclopedia