# Պիեռ-Անդրե Լատրեյ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Պիեռ-Անդրե Լատրեյ** ֆրանսերեն՝ Pierre-André Latreille |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | նոյեմբերի 29, 1762(1762-11-29)[…] Բրիվ-լա-Գայարդ |
| Մահացել է | փետրվարի 6, 1833(1833-02-06)[…] (70 տարեկան) Փարիզ բնական մահով |
| Գերեզման | Grave of Pierre-André Latreille |
| Բնակության վայր(եր) | Ֆրանսիա |
| Քաղաքացիություն |  Ֆրանսիա |
| Դավանանք | կաթոլիկություն |
| Մասնագիտություն | լեպիդոպտերիստ, միջատաբան, արաքնոլոգ, քաղցկեղաբան, սարկավագ, համալսարանի դասախոս, գրող, կենդանաբան և բնագետ |
| Հաստատություն(ներ) | École nationale vétérinaire d'Alfort? |
| Գործունեության ոլորտ | միջատաբանություն |
| Անդամակցություն | Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա |
| Ալմա մատեր | Փարիզի գիտությունների ֆակուլտետ, collège du Cardinal-Lemoine? և Բնական պատմության ազգային թանգարան |
| Տիրապետում է լեզուներին | ֆրանսերեն |
| Պարգևներ |  |
| Հայր | Jean-Baptiste Sahuguet d'Amarzit d'Espagnac? |
| Մայր | *անհայտ* |
| Ստորագրություն  |
|  Pierre-André Latreille Վիքիպահեստում |

**Պիեռ-Անդրե Լատրեյ** (ֆր.՝ *Pierre André Latreille*. ֆրանսերեն արտասանութամբ՝ ​, նոյեմբերի 29, 1762(1762-11-29)[…], Բրիվ-լա-Գայարդ - փետրվարի 6, 1833(1833-02-06)[…], Փարիզ), ֆրանսիացի կենսաբան, հոդվածոտանիների ուսումնասիրման բնագավառի մասնագետ։ Եղել է Փարիզի բնագիտա-պատմական թանգարանի միջատաբանության պրոֆեսոր, ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ։ Ընտրվել է նաև ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամ։ Պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով։ Համարվել է իր ժամանակի խոշորագույն միջատաբանը։ 1832 թվականի հունվարի 31-ին հիմնել է Ֆրանսիայի միջատաբանական ընկերությունը (Société entomologique de France), որին նախագահել է մինչև իր մահը։

## Կենսագրություն

Աստվածաբանություն է ուսումնասիրել, 1780 թվականին սարկավագ ձեռնադրվել։ 1793 թվականին բանտ է նետվել, քանի որ չի ենթարկվել 1790 թվականին ընդունված «Հոգևորականության քաղաքացիական սահմանադրության» (ֆրանսերեն՝ Constitution civile du clergé) պահանջին, ըստ որի պետք է հավատարմության երդում տար պետությանը։ Դատապարտվել է մահապատժի։ Սահմանված կարգի համաձայն՝ մահապատժից առաջ դատապարտյալները բուժզննում են անցել։ Բանտի բժիշկը զարմանքով նկատել է, որ Լատրեյը կլանված զննում է զնդանի հատակին ընկած մի բզեզ և արտահայտել է իր խորին զարմանքը։ Լատրեյը բացատրել է, որ դա հազվագյուտ միջատ է՝ Necrobia ruficollis: Ապշահար բժիշկը բզեզն ուղարկել է տեղացի բնագետ Ժան Բատիստ Բորի դը Վենսանին (հետագայում՝ ակադմիկոս), ով, ծանոթ լինելով Լատրեյի աշխատանքներին, միջնորդել է, որ նրան և նրա խցակից ընկերոջն ազատեն բանտից (մնացած խցակիցները մեկ ամսվա ընթացում կախաղան են հանվել)։ Երախտագետ Լատրեյը մինչև կյանքի վերջը մնացել է դը Վենսանի նվիրյալ բարեկամը։

Լատրեյի գիտական աշխատանքները մեծապես նպաստել են կենդանական աշխարհի համակարգումը բարեփոխելու գործին, կարևոր դեր են կատարել հատկապես սարդակերպերի, հոդվածոտանիների, կռճիկավոր ձկների, խեցգետնակերպերի ուսումնասիրման և դասդասման բնագավառում։ Յոհան Քրիստիան Ֆաբրիցուսը նրան բնորոշել է որպես *entomologorum nostri aevi Princeps* («մեր ժամանակի մեծագույն միջատաբանի»), իսկ Ժան Վիկտոր Օդուենը նրան անվանել է *Entomologiae Princeps* («միջատաբանության իշխան»)։

## Հիշատակ

Պիեռ Անդրե Լատրեյի՝ Պեր Լաշեզ գերեզմանատանը գտնվող շիրմին Միջատաբանական ընկերության հանգանակած գումարով կանգնեցվել է նրա հուշարձանը։

Լատրեյի կյանքի ու գործի ուսումնասիրությանը բազմաթիվ գրքեր են նվիրվել։ 1798-1850 թթ. միջակայքում նրա պատվին անվանվել է 163 միջատատեսակ։ Լատրեյի պատվին անվանված տաքսոնների մեջ ներառված են նաև հետևյալները.

* *Lumbrineris latreilli* Audouin & H. Milne-Edwards, 1833
* *Cecrops latreillii* Leach, 1816
* *Apseudes latreillii* (H. Milne-Edwards, 1828)
* *Orbinia latreillii* (Audouin & H. Milne-Edwards, 1833)
* *Latreillia* Roux, 1830
* *Cilicaea latreillei* Leach, 1818
* *Bittium latreillii* (Payraudeau, 1826)
* *Macrophthalmus latreillei* (Desmarest, 1822)
* *Eurypodius latreillei* Guérin, 1828
* *Sphex latreillei* Lepeletier de Saint Fargeau, 1831

## Կարևորագույն աշխատություններ

* «Essai sur l’histoire des fourmis» (Брив, 1798);
* «Histoire naturelle des salamandres» (1800);
* «Hist. nat. des singes» (2 т., 1801);
* «Hist. nat. des reptiles» (вместе с Соннини, 1802; новое изд. 1826);
* «Hist. nat. des crustacé es et insectes» (14 т., 1802-5);
* «Genera crustaceorum et insectorum» (4 т., 1806-9);
* «Considerations sur l’ordre naturel des animaux etc.» (1810);
* «Mémoires sur divers sujets de l’histoire naturelle des insectes, de géographie ancienne et de chronologie» (1819);
* «Familles naturelles du règne animal» (1825);
* «Cours d’entomologie» (1831).

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* «Латрейль, Пьер-Андре». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

## Արտաքին հղումներ

* Works by Pierre André Latreille at the Biodiversity Heritage Library

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պիեռ-Անդրե Լատրեյ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պիեռ-Անդրե Լատրեյ» հոդվածին։ |