# Ջոզեֆ Մերի Պլանկետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ջոզեֆ Մերի Պլանկետ
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | նոյեմբերի 21, 1887(1887-11-21) |
| Ծննդավայր | Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Մահացել է | մայիսի 4, 1916(1916-05-04) (28 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Kilmainham Gaol, Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Գերեզման | Arbour Hill Cemetery |
| Քաղաքացիություն |  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Կրոն | Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի |
| Կրթություն | Stonyhurst College? |
| Մասնագիտություն | բանաստեղծ, էսպերանտիստ, լրագրող և քաղաքական գործիչ |
| Ծնողներ | հայր՝ George Noble Plunkett? |
| Կուսակցություն | Իռլանդական հանրապետական եղբայրություն |
|  Joseph Plunkett Վիքիպահեստում |

**Ջոզեֆ Մերի Պլանկետ** (իռլանդերեն՝ Seosamh Pluincéid, նոյեմբերի 21, 1887(1887-11-21), Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - մայիսի 4, 1916(1916-05-04), Kilmainham Gaol, Դուբլին, Իռլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), իռլանդացի ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, բանաստեղծ, լրագրող և հեղափոխական։ Մի քանի բանաստեղծական ժողովածուների հեղինակ, Իռլանդիայի ազգային թատրոնի հիմնադիրներից մեկը։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել գելական վերածննդին և մասնակցել է 20-րդ դարի սկզբի տարբեր իռլանդական ընկերությունների գործունեությանը՝ սկսած Գելական լիգայից մինչև Իռլանդացի կամավորներ։

1916 թվականի Զատկական ապստամբության մասնակիցներից և կազմակերպիչներից մեկը։ Պլանկետը յոթ ապստամբ առաջնորդներից ամենաերիտասարդն, ովքեր ստորագրել են Իռլանդական Հանրապետության ստեղծման մասին հռչակագիրը։ Ապստամբությանը մասնակցելու համար մահապատժի է ենթարկվել բրիտանական իշխանությունների կողմից ապստամբության ավարտից անմիջապես հետո։

## Մանկություն և երիտասարդություն

Պլանկետը ծնվել է Դուբլինում, եղել է Պապական մարզերի կոմսի տիտղոսը կրող Ջորջ Նոուբլ Փլանկետի և նրա կնոջ՝ Ժոզեֆինա Քրաննիի որդին։ Չնայած ծնողների հարուստ և արտոնյալ լինելուն, Ջոզեֆի մանկությունը հեշտ չի եղել: Վաղ տարիքից Պլանկետը տառապել է տուբերկուլյոզով, մի հիվանդություն, որը նրան հետապնդել է ամբողջ կյանքում: Երիտասարդ տարիքում իր ժամանակի մեծ մասն անցկացրել է Իտալիայում և Ալժիրում՝ փախչելով ցուրտ կլիմայից: Պլանկետը կրթություն է ստացել Կաթոլիկ կոլեգիալ դպրոցում, ապա Դուբլինի Հիսուսական քոլեջում և վերջապես Լանկաշիրի Սթոնիհերսթ քոլեջում: Այնտեղ նա ձեռք է բերել որոշ ռազմական հմտություններ, ի թիվս այլ բաների, մասնակցելով բրիտանական սպաների պատրաստման ծրագրին։

Հետաքրքրություն է ցուցաբերել իռլանդական մշակույթի, լեզվի և պատմության նկատմամբ, և լեզուների նկատմամբ նրա հետաքրքրությունը տարածվում էր իռլանդականից այն կողմ, Պլանկետը եղել է Իռլանդական էսպերանտո լիգայի հիմնադիրներից մեկը: Միացել է Գելական լիգային, որտեղ հանդիպել է Թոմաս ՄակԴոնախին: Պլանկետը և ՄակԴոնախը մտերիմ եղել են մտերիմ իրենց ողջ կյանքի ընթացքում, երկուսն էլ եղել են բանաստեղծներ, սիրահարված թատրոնին, և հետագայում միասին կանգնել են «Իռլանդացի կամավորներ» շարժման ակունքներում՝ մտնելով կազմակերպության ղեկավար մարմնի կազմի մեջ։ ՄակԴոնախը Պլանկետի բանաստեղծությունները հրատարակել է «Irish Review»-ում և խմբագրեց բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն՝ «Շրջանը և սուրը»: Պլանկետը, ՄակԴոնախը և Էդվարդ Մարտինը հիմնադրեցին Իռլանդական ազգային թատրոնը 1914 թվականի նոյեմբերին։

## Քաղաքական գործունեություն

Ֆինանսական դժվարությունների առջև կանգնած՝ Փլանքեթը աշխատանքի է անցել որպես խմբագիր «Irish review»։ Նրա ղեկավարությամբ ամսագիրը ստացել է սուր քաղաքական երանգ, արտահայտվել է Արթուր Գրիֆիթի «Սին Ֆեյն» շարժման օգտին և լոկաուտի ժամանակ կողմը կանգնել է Դուբլինի աշխատավորներին։ 1913 թվականին Պլանկետը դարձել է «Իռլանդացի կամավորներ» կազմակերպության հիմնադիրներից մեկը՝ անմիջապես սկսել է ակտիվորեն առաջ մղել նոր կազմակերպությունը «Irish review»։ 1915 թվականին Պլանկետը միացել է Իռլանդական Հանրապետական ​​եղբայրությանը։ Նույն թվականի ապրիլին նրան ուղարկել են Գերմանիա՝ հանդիպելու Ռոջեր Քեյսմենթի հետ։ Քեյսմենթը Իռլանդական հանրապետական ​​եղբայրության անդամ չի եղել և Գերմանիայում գործել է սեփական նախաձեռնությամբ։ Փորձել է իռլանդացի գերիներից բավարար թվով մարդկանց հավաքագրել՝ Բրիտանիայի հետ պատերազմի համար առանձին իռլանդական բրիգադ ստեղծելու համար։ Իռլանդական հանրապետական ​​եղբայրությունում շատերը այս գաղափարը անիմաստ են համարել, բայց իռլանդացի հեղափոխականները խիստ կարիք ունեին գերմանական զենքի։ Պլանկետը եկել է Գերմանիա՝ այդ զենքը ձեռք բերելու։ Նրան և Քեյսմենթին հաջողվել է ընդհանուր լեզու գտնել, և Պլանկետը պայմանավորվել է ապագա ապստամբության համար զենքի առաքման մասին։

1916 թվականի մայիսին Պլանկետը նշանակվել է Իռլանդական հանրապետական ​​եղբայրությունում պատերազմական կոմիտեի անդամ, մասամբ՝ «Իռլանդացի կամավորներ»-ում իր՝ որպես ռազմական գործողությունների պատասխանատու սպա զբաղեցրած պաշտոնի շնորհիվ։ Քոնոլիի և Մաքդերմոտի հետ միասին Պլանկետը սերտորեն համագործակցել է ապստամբության վերջնական նախապատրաստական ​​աշխատանքների, մասնավորապես՝ ռազմական ռազմավարության վրա, որտեղ նրա տաղանդը ակնհայտ էր։

Հենց Փլանքեթն ու Մակդերմոտն են այժմ ենթադրաբար գրել Դուբլինի ամրոցից (բրիտանական վարչակազմի կենտրոն Դուբլինում) կեղծ նամակ, որում ուրվագծվում էին իռլանդացի կամավորների անդամների դեմ ենթադրաբար նախատեսված հաշվեհարդարները: Նամակը նախատեսված էր կամավորների առաջնորդ Իոն ՄակՆիլին և Բրիտանիայի դեմ զինված ապստամբությանը դեմ հանդես եկողների զգալի մասին հրահրելու համար։

## Զատկական ապստամբություն և մահապատիժ

Ապստամբության ենթադրյալ ամսաթվից մի քանի օր առաջ ստիպված գնացել է հիվանդանոց, որտեղ վիրահատվե նշիկներ, բայց չնայած դրան, նա փախավ հիվանդանոցային մահճակալից՝ մասնակցելու ապստամբությանը: Նույնիսկ վիրակապերը հանելով՝ նա միացել էր իր ընկերներին Գլխավոր փոստատանը: Նա յոթ առաջնորդներից մեկն էր, որոնք ստորագրեցին հանրապետության ստեղծման հռչակագիրը: Վիրահատությունից լիովին չապաքինվելով՝ Պլանկետը քիչ բան կարողացավ անել ապստամբներին օգնելու համար: Չնայած նրա օգնական Մայքլ Քոլինզն արդեն ապացուցել էր, որ էներգետիկ և ակտիվ առաջնորդ է։

Ապստամբության ձախողումից հետո Փլանքետը բանտարկվել է Քիլմեյնհեմի բանտում՝ մյուս բոլոր առաջնորդների հետ միասին։ Ռազմական դատարանը նրան դատապարտել է մահվան։ Մահապատժից ութ ժամ առաջ Փլանքետը բանտի մատուռում ամուսնացել է իր սիրելի Գրեյս Գիֆորդի հետ։ Գրեյսի քույրը՝ Մյուրիելը, ամուսնացել է Փլանքետի լավագույն ընկերոջ՝ Թոմաս ՄակԴոնահի հետ, որը նույնպես մի քանի տարի առաջ մահապատժի էր ենթարկվել Զատկական ապստամբության մեջ իր դերի համար: 1916 թվականի մայիսի 4-ին մահապատժի է ենթարկվել Քիլմեյնհեմի բանտի բակում, գնդակահարվելուց առաջ նրա վերջին խոսքերն են. «Ես շատ ուրախ եմ, որ մահանում եմ Աստծո փառքի և Իռլանդիայի պատվի համար»:

Եղբայրներ Ջորջը և Ջեքը նույնպես մասնակցել են Զատկի ապստամբությանը, իսկ ավելի ուշ ակտիվորեն մասնակցել են Իռլանդական հանրապետական ​​բանակին: Հորացիո Պլանկետը հայտնի յունիոնիստ էր, բայց փորձում էր հաշտեցնել հակամարտող կողմերին: Պլանկետի տունը քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ այրվել է պայմանագրի դեմ հանդես եկող ուժերի կողմից:

## Հիշողություն

Ուոթերֆորդի երկաթուղային կայարանը անվանակոչվել է Փլանկետի անունով։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Townshend, Charles.* Easter 1916: The Irish Rebellion. — Chicago: Ivan R. Dee, Publisher, 2006. — ISBN 978-1566637046
* *Martin, F.X.* Leaders and Men of the Easter Rising, Dublin 1916. — Cornell University Press, 1967.
* *McGarry, Fearghal.* The Rising: Ireland: Easter 1916. — New York: Oxford University Press Inc., 2010. — ISBN 978-0192801869

## Արտաքին հղումներ

* «Ջոզեֆ Պլանկետի բանաստեղծություններ» (անգլերեն). Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 26-ին.
* «Պլանկետի գերեզմանի վրա գտնվող հուշարձանի լուսանկարը» (անգլերեն). Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 26-ին.
* «Կենսագրությունը և լուսանկարները՝ Իռլանդիայի ազգային գրադարանի կայքում» (PDF) (անգլերեն). Национальная библиотека Ирландии. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2015 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2015 թ․ փետրվարի 26-ին.