# Ցեղապետություն

**Ցեղապետություն** (անգլ.՝ Chiefdom), ոչ արդյունաբերական հասարակություններում ազգակցության վրա հիմնված նախապետական քաղաքական կազմավորման հիերարխիկ ձև, որի շրջանակներում առաջնորդությունը, այսինքն՝ մշտական իշխանությունը, հանդիսանում է տվյալ հասարակության մաս կազմող որևէ ընտրյալ ցեղի կամ «հարստության» առաջնորդի (ցեղապետի) մենաշնորհը։ Նման էլիտար խմբերը տվյալ հասարակության այլ անդամների նկատմամբ կազմում են քաղաքական-գաղափարական ազնվականությունը։ Ցեղապետությունը բնորոշ է ուշ նախնադարյան հասարակությանը։

Հայերենում լեզվական արտահայտությունից ելնելով հարկավոր է չխառնել ցեղապետությունը պետության հետ, քանի որ ցեղապետությունը հանդիսանում է մարդկության պատմության մեջ նախապետական կազմավորման ձև՝ հաջորդելով անգլուխ (ակեֆալ) համայնքներին և նախորդելով պետությանը։

## Գրականություն

* Berezkin, Yu. E. 1995. "Alternative Models of Middle Range Society" and " 'Individualistic' Asia vs. 'Collectivistic' America?", in *Alternative Pathways to Early State*, Ed. N. N. Kradin & V. A. Lynsha. Vladivostok։ Dal'nauka։ 75–83.
* Carneiro, R. L. 1981. "The Chiefdom: Precursor of the State", *The Transition to Statehood in the New World* / Ed. by G. D. Jones and R. R. Kautz, pp. 37–79. Cambridge, UK – New York, NY։ Cam-bridge University Press.
* Carneiro, R. L. 1991. "The Nature of the Chiefdom as Revealed by Evidence from the Cauca Valley of Colombia", *Profiles in Cultural Evolution* / Ed. by A.T. Rambo and K. Gillogly, pp. 167–90. Ann Arbor, MI։ University of Michigan Press.
* Earle, T. K. 1997. *How Chiefs Came to Power: The Political Economy of Prehistory*. Stanford, CA։ Stanford University Press.
* Frantsouzoff S. A. 2000. "The Society of Raybūn", in *Alternatives of Social Evolution*. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 258-265). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences.
* Korotayev, Andrey V. 2000. Chiefdom: Precursor of the Tribe?, in *Alternatives of Social Evolution*. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 242-257). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences; reprinted in։ *The Early State, its Alternatives and Analogues*. Ed. by Leonid Grinin et al. (р. 300-324). Volgograd։ Uchitel', 2004.
* Kradin, Nikolay N. 2000. "Nomadic Empires in Evolutionary Perspective", in *Alternatives of Social Evolution*. Ed. by N.N. Kradin, A.V. Korotayev, Dmitri Bondarenko, V. de Munck, and P.K. Wason (p. 274-288). Vladivostok։ Far Eastern Branch of the Russian Academy of Sciences; reprinted in։ *The Early State, its Alternatives and Analogues*. Ed. by Leonid Grinin et al. (р. 501-524). Volgograd։ Uchitel', 2004.
* Kradin, Nikolay N. 2002. "Nomadism, Evolution, and World-Systems: Pastoral Societies in Theories of Historical Development", *Journal of World-System Research* 8։ 368-388.
* Kradin, Nikolay N. 2003. "Nomadic Empires: Origins, Rise, Decline", *Nomadic Pathways in Social Evolution*. Ed. by N.N. Kradin, Dmitri Bondarenko, and T. Barfield (p. 73-87). Moscow։ Center for Civilizational Studies, Russian Academy of Sciences.

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
|   **ՔաղաքականությունՄարդաբանությունՊատմություն** |