# Կավայի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շինկանսեն ցանցի E3 շարքի էլեկտրական գնացքը, զարդարված պոկեմոններով**Կավայի** (ճապ.՝ 可愛い) կամ **կավայ**, ճապոներեն բառ, որը նշանակում է «սիրուն», «քնքուշ», «նրբիկ», «փոքրիկ», «քաղցր» (նախկինում՝ «խղճահարություն առաջացնող, կարեկցելու, շոյելու ցանկություն առաջացնող»)։ Ճապոնիայում այս տերմինը նշանակում է էսթետիկական հասկացություն, որը շեշտում է անմեղությունը, մանկականությունը և երեխայություն, և տարածվում է ճապոնական հասարակության բոլոր ոլորտների վրա: «Կավայի»-ն առկա է ճապոնական փոփ մշակույթում, զվարճանքներում, նորաձևությունում, խոհանոցում, խաղալիքներում, արտաքին տեսքում, վարքագծում, անձնական սովորություններում և այլն: Ճապոնացիները «կավայի»-ն օգտագործում են տարբեր ոլորտներում և իրավիճակներում, նույնիսկ այն դեպքում, երբ այլ մշակույթներում այն ​​կարող է համարվել անտեղի մանկական կամ անլուրջ (օրինակ՝ կառավարական հրատարակություններում, գործարար միջավայրերում, գովազդում, ռազմական, շինարարական և տրանսպորտային ոլորտներում, գրասենյակային միջավայրերում և այլն): «Կավայի»-ն որպես էսթետիկական ​​հասկացություն կարող է նկարագրել ցանկացած անձ կամ իր, որը անհատը կամ հասարակությունը որպես ամբողջություն համարում է սիրուն։ Օրինակ, դա կարող է լինել գեղեցիկ ձեռագիր, մանգայի, անիմեի կերպարներ կամ Hello Kitty-ի նման կերպարներ, կամ երեխաներ կամ մեծահասակներ, որոնք ցուցաբերում են մանկական, երեխայական կամ միամիտ վարքագիծ։ «Կավայ»-ի ամենամոտ անալոգը հարավկորեական «էգյո» տերմինն է (կոր.՝ 애교, 愛嬌), կարելի է համեմատել նաև չինական «սացզյաո» (撒娇) տերմինի հետ։

## Ստուգաբանություն

«Կավայի» բառի ուղղագրությունը (վերևից ներքև). կանձի, հիրագանա և կատականա
Ենթադրվում է, որ այն ծագել է հին «կավայույ» արտասանության կամ «կաոհայուսի» (ճապ.՝ 顔映ゆし) բառի կրճատումից և հանդիսանում է ատեձի (հիերոգլիֆներ ճապոներեն բառերը գրելու համար), ինչը նշանակում է, որ այն չի ծագում չինարեն «սիրուն» բառից (չինարեն՝ 可愛
, պարզեցված՝ 可爱, փինյին՝ kě'ài): «Կավայի» բառը գրվում է երկու կանձիով՝ 可, երբ կարդացվում է օնյոմի, որպես «կա» նշանակում է «արժանի լինել ինչ-որ բանի», իսկ 愛, երբ կարդացվում է օնյոմի, որպես «այ» նշանակում է «սեր»: Երկուսի համադրությունը նշանակում է «լավիկ, սիրուն, քաղցր, քնքուշ, անուշ, փոքրիկ»: Երկու կանձիի միացնելիս երկրորդ կանձիի ընթերցումը փոխվում է «վայ»-ի՝ խուսափելու համար երկու «ա»-ի (կա-այ) հաջորդական արտասանության հնչյունական ազդեցությունից, քանի որ դա տարածված չէ ճապոներենում: Բառի վերջին նիշը՝ «-い» (-ի), ստորոգյալի վերջավորությունն է, որը ճապոնական ածականների երեք դասերից մեկն է, ինչպես նաև կիսապրեդիկատիվ, որոնք ավարտվում են «-の» (-նո) կամ «-な» (-նա) տառերով, և չինական, որոնք ավարտվում են «-的» (-տեկի) տառերով:

«Կավայի» տերմինը ունի նաև այլընտրանքային, հնագույն ընթերցում «կավայուի»։ Այդ բառից առաջանում են հետևյալ բառերը՝ «կավայրասիյ» (可愛らしい), ածական, որը կարող է թարգմանվել որպես «սիրուն», «քնքուշ», «փոքրիկ», «կավայգարու» (可愛がる), բայ, որը թարգմանվում է որպես «սիրել», «շոյել», «փայփայել», «քնքուշ լինել մեկի հետ», «կավայգե» (可愛げ), բառ, որը նշանակում է «անմեղ երեխայի հմայք»։

Հին ճապոներենում քնքշության համար օգտագործվում էր «ուցուկուշի» (愛し) տերմինը, որն ունի նույն իմաստը, ինչ «կավայ» բառը։

## Պատմություն

Sanrio-ի ապրանքային տաղավար Մադրիդում: Hello Kitty-ն դարձել է *կավայի* խորհրդանիշ Ճապոնիայում և ամբողջ աշխարհում:
Կոգյարու (ճապոնական ավագ դպրոցների աշակերտուհիների ենթամշակույթ) աղջկան հեշտությամբ կարելի է ճանաչել իր կարճ կիսաշրջազգեստով։ Նրա կրած փափուկ պայուսակն ու արջուկը *կավայի* էսթետիկայի մասն են կազմում։
Կավայի օղազարդ գունավոր թխվածքաբլիթների տեսքով։
Նախկինում «կավայի» տերմինն օգտագործվում էր միայն երեխայի կամ կենդանու քնքշությունն ու սիրալիրությունը նկարագրելու համար, այսինքն՝ «իսկապես կավայի» համարվող օբյեկտների։ Սակայն այժմ այս տերմինի օգտագործումը ընդլայնվել է տարածվելով ցանկացած առարկայի կամ անձի նկարագրման համար։ «Կավայի» տերմինը որպես մշակութային երևույթ առաջին անգամ ի հայտ է եկել 1960-ական թվականներին՝ կենդանիների տեսքով խաղալիքների հայտնվելու հետ։ Մոտավորապես 1967 թվականին ճապոնական շուկայում հայտնվել են «Լիկա-չան» տիկնիկը, որի գեղեցիկ տեսքը գրավել է երիտասարդ աղջիկների ուշադրությունը։

1970-ական թվականներից ի վեր, հմայքը դարձել է ճապոնական մշակույթի, զվարճանքի, հագուստի, սննդի, խաղալիքների, ինչպես նաև արտաքին տեսքի, վարքի և վարվելակերպի գրեթե համընդհանուր հարգանքի առարկա։ Արդյունքում, «կավայի» բառը հաճախ է հնչում Ճապոնիայում և օգտագործվում է նաև ճապոնական մշակութային երևույթների քննարկումներում։ Արևմտյան դիտորդները հաճախ «կավայի»-ին վերաբերվում են հետաքրքրասիրությամբ, քանի որ ճապոնացիները դիմում են այդ էսթետիկային՝ անկախ սեռից կամ տարիքից, նույնիսկ շատ իրավիճակներում, որոնք արևմտյան մշակույթում կհամարվեին անտեղի ինֆանտիլիզմ կամ թեթևամտություն (օրինակ՝ կառավարական հրապարակումներում, հասարակական ծառայությունների հայտարարություններում և աշխատանքի ընդունման հայտարարություններում, գրասենյակներում և ուղևորատար ինքնաթիռներում և այլ տեղեր)։ Այն հաճախ օգտագործվում է մանգայի և անիմեի երկրպագուների կողմից։ Անիմեում «կավայի» ոճի հիմնական բնութագրերը կերպարների մեծ, «փայլող» աչքերն են։

«Կավայի» տերմինը սկսել է հայտնիություն ձեռք բերել ճապոնացի մեծահասակների շրջանում 1980-ական թվականներին: Նախկինում ճապոնացի մեծահասակների շրջանում սոցիալական նորմը «հասուն» և նախաձեռնող լինելն էր՝ կենտրոնանալով երկրի տնտեսական արտադրողականության վրա: Երբ Ճապոնիան հասել է այդ նպատակի գագաթնակետին, «հասունության» հասնելու սոցիալական ճնշումը մարել է: Հենց կանայք էին առաջինը սկսել օգտագործել տերմինը սահմանափակ իմաստով՝ գեղեցիկ բան նշանակելու համար:

Մեծահասակները սկսեցին ավելի հաճախ օգտագործել «կավայի» բառը 1980-ականներին «նամենեկոյի» ի հայտ գալու հետ մեկտեղ։ «Նամենեկոն» մի երևույթ է, որտեղ կատուներին պատկերում էին բոսոզոկուների (մոտոցիկլետավարների խմբեր, որոնք ճանապարհորդում են ճանապարհներով, անտեսելով երթևեկության կանոնները) խուլիգանների հագուստով: Քանի որ բոսոզոկու ենթամշակույթը շատ կանանց համար գրավիչ էր համարվում, նամենեկոյի երևույթի հետ միասին այն առաջացրել է քնքշության և նրբագեղության ընդհանուր զգացողություն: Աստիճանաբար տղամարդիկ նույնպես սկսել են օգտագործել այս տերմինը նմանատիպ իրավիճակներում:

Մոտավորապես 1983 և 1984 թվականներին «կավայի»-ն սկսել է ավելի մեծ ճանաչում ձեռք բերել: Կանանց ամսագրերը, իսկ ավելի ուշ՝ տղամարդկանց ամսագրերը, կենտրոնանում էին տղամարդու դերի ընդգծման վրա, ով պետք է ստանձներ իր զուգընկերոջ ցանկությունները: Սա ենթադրում էր, որ անձը պետք է հավատար, որ «կավայի»-ն կարևոր է: Համալսարաններում սովորող երիտասարդ կանայք և վերջերս աշխատանքի ընդունված կանայք հաճախ արտահայտվում էին երեք տարածված արտահայտություններով՝ «Ուսո» (うそ! հայերեն՝ Ո՛չ մի դեպքում
), «Հոնտո» (ほんと? հայերեն՝ Իսկապե՞ս
) և «Կավայի» (かわいい!?): Նրանց կատակով անվանում էին «սան-գո-զոկու» (三語族? հայերեն՝ Երեք բառի երկրպագուներ
): Այս ամենն ավարտվել է նրանով, որ Տոկիոյի կանանց համալսարանը փորձել է արգելել այդ արտահայտությունները համալսարանական տարածքում:

1980-ականներին նաև ի հայտ է եկել «կավայի»-ի հիմնական խորհրդանիշներից մեկը՝ Sanrio-ի ընկերության կողմից ստեղծված Hello Kitty-ն՝ փոքրիկ սպիտակ կատվիկ, որը ստեղծվել է 1974 թվականին և 1975 թվականից սկսած հայտնվել է աղջիկների համար նախատեսված տարբեր արտադրանքներում, բայց վայելել է կարճատև հայտնիություն մինչև 1977 թվականը։ Դրա հայտնիության անկման հիմնական պատճառն այն էր, որ այն միշտ հայտնվում էր նույն դիրքով՝ առջևից, մարմինը երկու կողմերում, ոտքերը՝ կողքերին և ուրվագծված հաստ գծերով։ Մոտավորապես 1980 թվականին այն վերստեղծվել է՝ կին հաճախորդների առաջարկած դիզայնի փոփոխությամբ։ Այն նկարվել էր առանց հաստ գծերի՝ ավելի հարթ տեսք հաղորդելու համար, և նրա դիրքը փոփոխության է ենթարկվել։ Մոտավորապես 1985 թվականին վերստին ներկայացված Hello Kitty-ի կերպարը գրկում էր արջուկի, ինչը Hello Kitty-ին բերել է մեծ հաջողություն։ Հետագա տարիներին հաճախորդները պահանջում էին կատվիկից ավելի հասուն տեսք, և ներկայացվել է սև-սպիտակ տարբերակը՝ ցույց տալով, որ Hello Kitty-ի երկրպագուները հավատարիմ են մնում ապրանքանիշին՝ չնայելով ժամանակաշրջանին։

Hello Kitty-ի փորձի շնորհիվ, «կավայի»-ն սկսել է ավելի նշանակալի առևտրային երանգ ստանալ 1980-ականների վերջին։ Ընկերությունները սկսել են ստեղծել ապրանքներ, որոնց դիզայնը որոշակի չափով «կավայական» էր, լինեն դրանք խաղալիքներ, էլեկտրոնիկա, թե նույնիսկ մեքենաներ։ Օրինակ՝ 1987 թվականին թողարկվել է Nissan Be-1-ը, որը հսկայական վաճառք է ունեցել իր «կավայի» էսթետիկայի շնորհիվ։

1990-ականներին տեղի է ունեցել հետաքրքիր փոփոխություն. «կավայի» էսթետիկայով ապրանքներ ներկայացնող ընկերությունները սպառել էին իրենց գաղափարները, և կավայի էսթետիկան սկսել է զարգանալ օտակու մշակույթի շրջանակներում (մանգայի, անիմեի, տեսախաղերի և ճապոնական իդոլ երաժշտության երկրպագուներ): Ինչ վերաբերվում է օտակուին «կավայի» համարվող ամեն ինչին հաջորդում էր նույն գաղափարներ ունեցող հանրությունը: Օտակու մշակույթի շրջանակներում այն ​​վերաիմաստավորվել է և դարձել այն, ինչն այն այսօր հանդիսանում է ճապոնական փոփ մշակույթում:

## Տարածում

Ճապոնական առևտրային թալիսմանի օրինակ
Կավայի էսթետիկան ճապոնական F-104 կործանիչի պոչի վրա
«Կավայի» տարրերը Ճապոնիայում հանդիպում են ամենուրեք խոշոր ընկերություններից մինչև փոքր խանութներ, ազգային կառավարությունից մինչև քաղաքային գրասենյակներ: Մեծահասակներն ու երեխաները հանգիստ մանգա են կարդում հասարակական տրանսպորտում: Բնակիչներրի համար անհանգստացնող միջավայրեր, ինչպիսիք են շինհրապարակները «կավայի» տարրերի ներմուծման պատճառը այն է, որ «կավայի»-ն հանգստացնող ազդեցություն ունի մարդկանց վրա: Հաջողակ ճապոնացի փոփ-երգչուհիները և երգչուհիները շատ ավելի քիչ սեքսուալ և էրոտիկ են, քան արևմտյան երկրների երգչուհիները՝ փոխարենը նրանք ընտրում են «կավայի» մանկական տեսքը։ Շատ ընկերություններ՝ մեծ ու փոքր, օգտագործում են հմայիչ թալիսմաններ՝ իրենց ապրանքներն ու ծառայությունները հանրությանը ներկայացնելու համար: Օրինակ՝

* Պիկաչու, «Պոկեմոնների» կերպարը զարդարում է All Nippon Airways ավիաընկերության երեք ուղևորատար ինքնաթիռների պատերը։
* Ասահի Բանկի որոշ պլաստիկ քարտերի վրա պատկերված է Միֆին՝ հոլանդական մանկական գրքերի շարքի հերոսուհին։
* Բոլոր 47 պրեֆեկտուրաներն ունեն հմայիչ թալիսման-կերպարներ։
* Ճապոնական փոստային ծառայությունն օգտագործում է թալիսման՝ զարդարված փոստարկղի տեսքով։
* Ճապոնական ոստիկանության յուրաքանչյուր ստորաբաժանում ունի իր զվարճալի թալիսմանները, որոնցից շատերը զարդարում են նրանց կոբանները (ոստիկանական խցիկները):

Հմայիչ հուշանվերները չափազանց տարածված են Ճապոնիայում: Նման ապրանքների երկու խոշորագույն արտադրողներն են Sanrio-ն (Hello Kitty-ի արտադրաընկերությունը) և San-X-ը: Այդ կերպարներով ապրանքները մեծ հաջողություն են վայելում Ճապոնիայում՝ թե՛ երեխաների, թե՛ մեծահասակների շրջանում:

«Կավայի» բառը կարող է նաև օգտագործվել անհատի նորաձևության ընկալումը նկարագրելու համար, սովորաբար նկատի ունենալով այն հագուստը, որը (եթե չափսը անտեսվում է) թվում է, թե նախատեսված է երեխաների համար, կամ հագուստը, որը ընդգծում է կրողի «կավայի» ոճը։ Հաճախ (բայց ոչ միշտ) օգտագործվում են ծալքեր և պաստելային գույներ, իսկ մուլտֆիլմերի հերոսների պատկերով խաղալիքները կամ պայուսակները հաճախ օգտագործվում են որպես աքսեսուարներ։

## Ընկալում Ճապոնիայում

Վիքիպե-չան, Վիքիպեդիայի մարմնացում որպես մոե կերպար
Որպես մշակութային երևույթ, «կավայի» էսթետիկայի հասկացությունը ընդունվել է Ճապոնիայում և դարձել է ճապոնական մշակույթի և ազգային ինքնության մաս: Ճապոնացիների համար «կավայի»-ն շատ օգտակար և գործնական եզրույթ է, որը կարող է օգտագործվել տարբեր իրավիճակներում, քանի որ դրա իմաստն ունի լայն կիրառություն՝ պարզ կարծիք արտահայտելուց մինչև գեղագիտական արժեքներ, և, իր հերթին, կարեկցանքից մինչև ինչ-որ մեկին հաջողություն մաղթելը: Ճապոնացիների համար միջանձնային հարաբերություններում հավասարակշռության և ներդաշնակության պահպանումը գերակա խնդիր է, և «կավայի»-ն այդ նպատակին հասնելու իդեալական գործիք է:

«Cool Japan» գրքի հեղինակ Տոմոյոկի Սուգիյաման կարծում է, որ «կավայի»-ի հիմքերը ընկած են ճապոնական մշակույթում, որը գնահատում է ներդաշնակությունը, մինչդեռ Տոկիոյի Մուսաշի համալսարանի սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր Նոբոյոշի Կուրիտան պնդում է, որ «կավայի»-ն «կախարդական բառ» է, որը ներառում է այն ամենը, ինչը համարվում է հաճելի և ցանկալի: «Կավային» բառ է, որը տրամաբանություն չունի և նկարագրում է միայն այն, ինչը կարելի է համարել «սիրուն» և, հետևաբար, որևէ առարկություն չի առաջացնում: Ցանկացած այլ գնահատական, որը չափազանց կարևորություն կամ նշանակություն է տալիս որևէ առարկայի կամ անձի (օրինակ՝ ինչ-որ բանի, կամ ինչ-որ մեկի «գեղեցիկ» լինելը) կարող է որոշակի առարկություն կամ հակասություն առաջացնել:

Մյուս կողմից, պահպանողական ճապոնական փոքրամասնությունը կասկածանքով է վերաբերվում «կավայի»-ին և այն համարում է ինֆանտիլ մտածելակերպի նշան: Մասնավորապես, Օսակայի Շոյնի կանանց համալսարանի գեղեցկության և մշակույթի պրոֆեսոր Հիրոտո Մուրասավան պնդում է, որ «կավայի»-ն «մտածողության մի ձև է, որը ծնում է սեփական տեսակետը պաշտպանելու ցանկության բացակայություն <…> Անհատը, որը որոշում է առանձնանալ, պարտություն է կրում»: Կա նաև քննադատություն «կավայի»-ի մոլուցքի և չափազանցության վերաբերյալ, որը խեղաթյուրում է իրերի իրական բնույթը:

## Ազդեցություն այլ մշակույթների վրա

«Կավայի» բառը դարձել է հայտնի միջազգային ճապոնիզմ և հաճախ օգտագործվում է ճապոնական փոփ մշակույթի երկրպագուների (ներառյալ անիմեի և մանգայի սիրահարների) կողմից տարբեր երկրներում: Օրինակ, «կավայի» բառը անգլերեն լեզվով փոփ մշակույթի հիմնական մասն է կազմում, հայտնվելով, օրինակ, Գվեն Ստեֆանիի «Harajuku Girls» տեսահոլովակում և Հյուստոնի (ԱՄՆ) Ռայսի համալսարանի ուսանողների և շրջանավարտների կողմից կազմված նեոլոգիզմների ցանկում: Ռուսախոս շրջանակներում «կավայի» ճապոնիզմը դարձել է «կավայ» նեոլոգիզմի նախածնողը, որն ավելի հեշտ է փոփոխության ենթարկվում (օրինակ՝ «кавайный», «кавайность», «о кавае»):

Սեբաստիան Մասուդան, ով DOKIDOKI-ի 6%-ի սեփականատերն է և «կավայի»-ի համաշխարհային ազդեցության կողմնակից, իր խանութների և արվեստի գործերի միջոցով այն Հարաձյուկայից բերում է արևմտյան շուկաներ: Այդ ճապոնացի դիզայների հիմնական գաղափարն այն է, որ «կավայի»-ն իրականում փրկում է աշխարհը: Համաշխարհային շուկաներում և տարբեր մշակույթներում ազդեցությունը ձեռք է բերվում «կավայի»-ն ժամանակակից արվեստի, աուդիո, տեսողական և գրավոր լրատվամիջոցների, ինչպես նաև ճապոնացի երիտասարդների, մասնավորապես՝ դպրոցական աղջիկների նորաձևության միտումների ներկայացնելու միջոցով:

Ճապոնական «կավայի»-ն, կարծես, ուշադրության և ժողովրդականության է արժանանում մշակութային ապրանքների և «սիրուն» սպառողական ապրանքների ստեղծման հետ իր կապի շնորհիվ: Այդ մտածողությունը գերիշխել է համաշխարհային շուկայում՝ հանգեցնելով «կավայ»-ի բազմաթիվ ադապտացիաների և մեկնաբանությունների այլ մշակույթներում:

Ճապոնական երիտասարդական նորաձևության և «կավայի» մշակույթի տարածումը սովորաբար կապված է արևմտյան հասարակության և Ճապոնիայից «կավայի» էսթետիկայի փոխառած դիզայներների կողմից սահմանված միտումների հետ։ Չինաստանի, Հարավային Կորեայի և Սինգապուրի՝ որպես Ասիայի տնտեսական կենտրոնների հայտնվելու հետ մեկտեղ, «կավայի» արտադրանքը և դրա հայտնիությունը տեղափոխվել են Արևելք։ Ասիական այդ շուկաներում «կավայի» հայեցակարգը ստանում է տարբեր ձևեր և ոճեր՝ կախված թիրախային լսարանից։

### Ասիայում

EVA Air Airbus A330-ը Hello Kitty զարդարանքով
Թայվանական մշակույթը, մասնավորապես կառավարությունը, «կավայի» էսթետիկան բարձրացրել է հանրային գիտակցության նոր մակարդակի: A-Bian տիկնիկի ներմուծումը դիտվել է որպես խորհրդանշական զարգացում՝ հայտնիությունը խթանելու և թայվանցի ժողովրդի համար կոլեկտիվ երևակայություն և ազգային ինքնություն ստեղծելուն նպաստելու համար: A-Bian տիկնիկները հայտնի անձանց և քաղաքական գործիչների «կավայի» տեսքով կերպարներ են, որոնք օգտագործվում են որպես ինքնագովազդի և պոտենցիալ ձայներ ներգրավելու միջոց: A-Bian տիկնիկի ստեղծումը թույլ է տվել Թայվանի նախագահ Չեն Շույբիանի աշխատակազմին ստեղծել նոր մշակույթ, որտեղ քաղաքական գործչի «կավայի» կերպարը կարող է օգտագործվել ընտրություններում աջակցություն մոբիլիզացնելու և ձայներ շահելու համար:

Ճապոնական «կավայի» փոփ մշակույթը ազդեցություն է ունեցել Սինգապուրի երիտասարդության վրա: Ճապոնական փոփ մշակույթի համաշխարհային արտահանումը սկսվել է 1980-ականների կեսերին, երբ Ճապոնիան դարձել է աշխարհի առաջատար տնտեսական տերություններից մեկը: «Կավայի»-ն մի քանի մանկական հեռուստաշոուներից վերածվել է համացանցային սենսացիայի: Ճապոնական լրատվամիջոցները Սինգապուրում այնքան լայնորեն են սպառվում, որ երիտասարդներն ավելի հակված են ընդօրինակել իրենց ճապոնացի կուռքերի նորաձևությունը, սովորել ճապոներեն և գնել ճապոնանակ ուղղվածության ապրանքներ:

Ասիական երկրները (Չինաստան, Հոնկոնգ, Հարավային Կորեա և Թաիլանդ) կամ արտադրում են «կավայի» ապրանքներ միջազգային սպառման համար, կամ ունեն կայքեր, որոնք սպասարկում են «կավայի» մշակույթը՝ որպես իրենց երկրի երիտասարդական մշակույթի մաս: «Կավայի»-ն ձեռք է բերել իր սեփական կյանքը՝ ստեղծելով «կավայի» կայքեր, «կավայի» տնային էջեր, «կավայի» բրաուզերի թեմաներ և, ի վերջո, «կավայի» սոցիալական ցանցերի էջեր: Մինչդեռ Ճապոնիան «կավայի»-ի հետ կապված բոլոր բաների աղբյուրն է, աշխարհի արվեստագետներն ու ընկերությունները ընդօրինակում են «կավայի» էսթետիկան ու մշակույթը:

Ժամանակի ընթացքում «կավայի» բառի իմաստը ընդլայնվել է, համացանցի շնորհիվ «կավայի»-ն դարձել է ավելի տարածված, և ի հայտ են եկել «կավայի» շարժումներ:

«Կավայի» հասկացությունն ու էսթետիկան ձեռք են բերել համաշխարհային հայտնիություն: Ճապոնական «կավայի» էսթետիկայի լայն հայտնիությունը հաճախ վերագրվում է դրա մշակութային բնույթին: Էկզոտիկայի և ազգային բրենդավորման վերացումը նպաստել է, որ «կավայի»-ն հասնի լայն լսարանի և յուրաքանչյուր մշակույթի, դասի և գենդերային խմբի: «Կավայի»-ի բնութագրերը այն դարձրել են համաշխարհային հիթ՝ Ճապոնիայի իմիջը ամբողջ աշխարհում խիստ և լուրջ քարերի այգուց տեղափոխելով «սիրունության պաշտամունքի»:

2014 թվականին Մեծ Բրիտանիայում *Collins անգլերեն լեզվի բառարանը[en]* իր վերջին հրատարակության մեջ ներկայացրել է «kawaii» բառը՝ այն սահմանելով որպես «ճապոնական գեղարվեստական և մշակութային ոճ, որը շեշտում է գրավչության որակը՝ վառ գույների և մանկական պատկերների միջոցով»։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* 稲垣恭子編, ed. (2006-12-20). *子ども・学校・社会　教育と文化の社会学*. 世界思想社. ISBN 978-4-7907-1223-7. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
	+ 小原一馬「かわいいおばあちゃん」 pp.154-191
* 大塚英志 (2003-06-25). *少女たちの「かわいい」天皇 : サブカルチャー天皇論*. 角川文庫. 角川書店. ISBN 978-4-0441-9116-0. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
* 櫻井孝昌 (2009-11). *世界カワイイ革命 なぜ彼女たちは「日本人になりたい」と叫ぶのか*. PHP新書. PHP研究所. ISBN 978-4-5697-7535-7. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
* 椎塚久雄 (2013-11-29). *感性工学ハンドブック ─感性をきわめる七つ道具─*. 朝倉書店. ISBN 978-4-2542-0154-3. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
	+ 大倉典子「美（美しさ、かわいい）」 pp.203-209
* 入戸野宏 (2016-01). «かわいい：4. "かわいい"感情の心理学モデル». *情報処理学会*. 広島大学大学院総合科学研究科. **57** (2). `{{cite journal}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
* 四方田犬彦 (2006-01-01). *「かわいい」論*. ちくま新書. 筑摩書房. ISBN 978-4-480-06281-9. `{{cite book}}`: Text "和書" ignored (օգնություն)
* *Lent, John A.* Themes and Issues in Asian Cartooning: Cute, Cheap, Mad, and Sexy. — Popular Press, 1999. — 212 p. — ISBN 978-0-87-972779-6
* *Ёмота, Инухико[en]* Теория каваии / пер. с японского, вступ. статья Беляев, А.. — М.: Новое литературное обозрение, 2018. — 216 с. — (Культура повседневности). — ISBN 978-5-4448-0727-9
* Harris, Daniel (2001). *Cute, quaint, hungry, and romantic: the aesthetics of consumerism*. Boston, Massachusetts: Da Capo. ISBN 9780306810473.
* Brehm, Margrit (editor) (2002). *The Japanese experience: inevitable*. Ostfildern-Ruit, Germany New York, New York: Hatje Cantz; Distributed Art Publishers. ISBN 9783775712545. `{{cite book}}`: `|first=` has generic name (օգնություն)
* Cross, Gary (2004). *The cute and the cool: wondrous innocence and modern American children's culture*. Oxford New York: Oxford University Press. ISBN 9780195156669.
* Carpi, Giancarlo (2012). *Gabriels and the Italian cute nymphet*. Milan: Mazzotta. ISBN 9788820219932.
* Nittono, Hiroshi; Fukushima, Michiko; Yano, Akihiro; Moriya, Hiroki (2012-09). «The power of kawaii: viewing cute images promotes a careful behavior and narrows attentional focus». *PLOS One*. **7** (9): e46362. doi:10.1371/journal.pone.0046362. PMC 3458879. PMID 23050022.`{{cite journal}}`: CS1 սպաս․ չպիտակված ազատ DOI (link)
* Asano-Cavanagh, Yuko (2014-10). «Linguistic manifestation of gender reinforcement through the use of the Japanese term kawaii». *Gender and Language*. **8** (3): 341–359. doi:10.1558/genl.v8i3.341.
* Shiokawa, Kanako. *Cute But Deadly: Women and Violence in Japanese Comics*. *Themes and Issues in Asian Cartooning: Cute, Cheap, Mad and Sexy*. Ed. John A. Lent. Bowling Green, Kentucky: Bowling Green State University Popular Press, 1999. 93-125. ISBN 0-87972-779-9. (en inglés)
* *You are doing burikko!: Censoring/scrutinizing artificers of cute femininity in Japanese*, Laura Miller in *Gender, and Ideology: Cultural Models and Real People*, editado por Janet Shibamoto Smith y Shigeko Okamoto, Oxford University Press, 2004. (en japonés).
* Sharon Kinsella: *Cuties in Japan Արխիվացված է Մայիս 14, 2011 Wayback Machine-ի միջոցով: (PDF; 3,6 MB)*. In: Brian Moeran, Lise Skov (Hrsg.): *Women, Media and Consumption in Japan*. Curzon/Hawaii University Press, 1995
* Donald Richie, Roy Garner: The image factory. fads and fashions in Japan. Reaktion Books, 2003, ISBN 978-1-86189-153-2, Kawaii — Kingdom of the cute, S. 51-63.
* Paolo Tumminelli: Car Design Asia, teNeues 2015, ISBN 978-3-8327-9538-2
* Mary Roach, " Cute Inc. ", Wired, no 7.12, décembre 1999 (lire en ligne Արխիվացված է Հոկտեմբեր 20, 2012 Wayback Machine-ի միջոցով: archive)
* Hiroshi Nittono, Michiko Fukushima, Akihiro Yano et Hiroki Moriya, " The Power of Kawaii: Viewing Cute Images Promotes a Careful Behavior and Narrows Attentional Focus ", PLOS One, vol. 7, no 9, 2012, e46362 (DOI 10.1371/journal.pone.0046362, lire en ligne Արխիվացված է Դեկտեմբեր 5, 2014 Wayback Machine-ի միջոցով: archive Արխիվացված է Հուլիս 5, 2020 Wayback Machine-ի միջոցով:)

## Արտաքին հղումներ

* Crazy and Kawaii Արխիվացված է Մարտ 8, 2008 Wayback Machine-ի միջոցով: — Կավայիի մասին հոդվածների ընտրանի
* *Исихара Соитиро, Обата Кадзуюки, Канно Каёко* Привлекательный мир «каваий» // *Ниппония* : журнал. — Токио: Heibonsha Ltd., 15 марта 2007 г.. — № 40.
* Shigeto Kawahara. «The phonetics of Japanese maid voice I: A preliminary study» (PDF). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016-03-03-ին. Վերցված է 2014-12-07-ին.
* Александр Беляев и Александр Мещеряков о каваии — модном явлении современной японской и международной поп‑культуры Արխիվացված է Դեկտեմբեր 22, 2017 Wayback Machine-ի միջոցով: // iocs.hse.ru
* «ПРАВИЛА ЯПОНСКОЙ ЖИЗНИ: Каваий». *ЯПОНИЯ КРУПНЫМ ПЛАНОМ*. Արխիվացված օրիգինալից 2019-10-08-ին. Վերցված է 2019-10-08-ին.
* «The Cute Factor.» Արխիվացված է Ապրիլ 29, 2016 Wayback Machine-ի միջոցով: *New York Times* (en inglés)
* *How «kawaii»*! Արխիվացված է Հուլիս 4, 2020 Wayback Machine-ի միջոցով: *Taipei Times* (en inglés)
* *Young Japan: She’s a material girl*. *Time Asia* (en inglés)
* «Hello Kitty has no mouth.» *Chanpon* (en inglés)
* «Tokyo’s fantasy cafés.» *International Herald Tribune* (en inglés)
* Análisis de los orígenes del kawaii por la socióloga Sharon Kinsella. (en inglés)
* *Anime’s «Transnational Geekdom»*. *UCLA* (en inglés)
* *Japan smitten by love of cute* Արխիվացված է Հունիս 22, 2006 Wayback Machine-ի միջոցով:. *TheAge.com*. (en inglés)
* *What is the effect of the Fantabulous Kawaii Gizmos, Wireless Privacy Daemons & Orientalism* (en inglés)
* *Japanese Cybercultures* Արխիվացված է Մարտ 16, 2021 Wayback Machine-ի միջոցով: (en inglés)
* *Kawaii Culture* (columna regular de Tokyopop)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կավայի» հոդվածին։ |