Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ոսկե հատում

Ոսկե հատում
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
**Ոսկե հատում**, ոսկի հատում (ճիշտը՝ «ոսկե հատման» հարաբերություն), հարմոնիկ մասնահատում, համաչափական համակարգ, ուր ցանկացած մեծության հատվածը մասնահատվում է երկու այնպիսի WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 մասերի, որոնցից մեծի հարաբերությունը փոքրին WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 հավասար է ամբողջ WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 հատվածի հարաբերությանը մեծին՝ WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 (և հակառակը)։

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
Այս WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 հարաբերությունը իռացիոնալ է և ստացվող WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 հավասարման դրական լուծումը հավասար է՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 A001622
Այսպիսով, ոսկե հատումը միջին համեմատականն է ամբողջ հատվածի և մեծ մասի, այստեղից՝ հատվածի մասնահատումը արտաքին և միջին համեմատությամբ։

Ոսկե հատման կառուցումը
Ոսկե հատման երկրաչափական կառուցումը իրականացվում է 1։2 հարաբերությամբ էջերով ուղղանկյուն եռանկյան միջոցով (տես շարժանկարը՝ այստեղ с կետում հատվածը մասնահատվում է ոսկե հատման հարաբերությամբ)։ Գործնականում կիրառվում է մոտավոր ոսկե հատումը՝ արտահայտված 2/3, 3/5, 5/8, 8/13..... կոտորակներով, որտեղ 2, 3, 5, 8, 13 են ֆիբոնաչիի թվերն են (յուրաքանչյուր անդամը՝ սկսած երրորդից, հավասար է նախորդ երկուսի գումարին)։ Ճարտարապետական համաչափություններում ոսկե հատման կիրառման մեթոդում էական լրացում է կատարել Ի․ Վ․ Ժոլտովսկին սահմանել է մեկ այլ ածանցյալ հարաբերություն՝ այն անվանելով «ոսկե հատման ֆունկցիա»։

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 ‐ն ներկայացվում է ներդրված քառակուսի արմատների անվերջ՝ ռեկուրսիվ շղթայով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 ։
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 ‐ն ներկայացվում է շղթայական կոտորակի (ռեկուրսիայի) միջոցով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 ։
Ոսկե հատման սկզբունքները և նրանցից ածանցված համաչափական հարաբերությունները հիմք են ծառայել համաշխարհային արվեստի (գլխավորապես անտիկ և վերածննդի ճարտարապետությունում) բազմաթիվ ստեղծագործությունների կոմպոզիցիոն կառուցման համար։ Ոսկե հատման, հատկապես Ֆիբոնաչիի շարքի հարաբերությունները մեծապես կիրառվել են հայկական միջնադարյան ճարտարապետական ստեղծագործություններում (Ոսկեպար, Մաստարա, Թալինի Կաթողիկե, Գառնհովիտ և այլն)։

Ոսկե հատման հարաբերությունը հայտնի է եղել դեռևս հնուց։ Նրա բնորոշումը տրված է Պլատոնի «Տիմեոս» տրամախոսության մեջ։ Հավանաբար այս խնդիրը լուծվել է դեռևս Պյութագորասյան դպրոցում։ Էվկլիդեսի «Սկզբունքների» երկրորդ գրքում տրվում է ոսկե հատման հարաբերության երկրաչափական կառուցումը։ «Ոսկե հատում» տերմինը սահմանել է Լեոնարդո դա Վինչին։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 628)։*  |
# Սենսեյ

Սենսեյ

Style, զբաղմունք, Հարգալից դիմելաձևերը ճապոներենում, honorific suffix| Ենթակատեգորիա | ուսուցիչ |
| Երկիր | Ճապոնիա |
| Լեզու | ճապոներեն |

**Սենսեյ** (ճապ.՝ 先生 sensei, բառացիորեն «ավելի վաղ ծնված», «նախապես ծնված», «ավագ») Ճապոնիայում քաղաքավարի դիմելու ձև է ուսուցչին, բժշկին, գրողին, ղեկավարին կամ այլ կարևոր անձին, կամ զգալիորեն տարեց մարդուն։ Նույն բառը (կորեերեն՝ 선생님, սոնսենիմ) նմանատիպ համատեքստ ունի Կորեայում։ Նույն բառը Չինաստանում («սյանշեն») «պարոն»-ի պաշտոնական քաղաքավարի դիմելու ձև է։

## Ծագումնաբանություն

Այս բառը (կամ, ավելի ճիշտ, հիերոգլիֆները) ծագել է ոչ ուշ, քան մ.թ.ա. 5-րդ դարում Չինաստանում: Արևելյան մշակույթում, և հատկապես չինական մշակույթում, մեծերի նկատմամբ հարգանքը լայնորեն տարածված է: Մեծը համարվում է ավելի իմաստուն, քան երիտասարդը, ուստի երիտասարդները պարտավոր են հարգել նրանց և խորհուրդ հարցնել: Ուսուցիչը նույնացվում է ավելի մեծ և, հետևաբար, ավելի իմաստուն մարդու հետ (սա հաճախ համընկնում է նրանց իրական տարիքի հետ), ուստի ուսուցիչներին վերաբերվում են նույն հարգանքով, ինչ, օրինակ, նախնիներին: Մեծերի նկատմամբ այս վերաբերմունքը արմատավորված է Կոնֆուցիականության մեջ, այսինքն՝ Կոնֆուցիոսի ուսմունքներում, որը, ի թիվս այլ բաների, ներկա օրերի բարգավաճումը տեսնում է անցյալի հիմքերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի մեջ:

Չնայած «սենսեյ» բառը բացառապես կապված չէ ուսուցման հետ, Ճապոնիայում ուսուցիչներին միշտ անվանում են «սենսեյ», նույնիսկ եթե նրանք իրենց աշակերտներից փոքր են։ Օրինակ՝ մեկին «Յամադա-սենսեյ» դիմելը կարող է ավելի քաղաքավարի համարվել, քան «Յամադա-սան» դիմելաձևը։

## Տերմինը արևելյան մարտարվեստներում

Սենսեյ տերմինը կիրառվում է կարատեում, ձյուդոյում, այկիդոյում և այլ մարտարվեստներում։

Ավանդական կարատեում այսպես անվանում են բոդոկային, որը հասել է 3-րդ և 4-րդ դանի: Սենսեյի կոչումից առաջ գալիս է սենփայը (այն կարող է արտասանվել նաև «սեմփայ»), իսկ սենսեյից վերև՝ շիհանը:

Սումոյում մարզիչներին և սումոյի «հեյայի» (ակումբի) ղեկավարներին կոչում են «օյակատա»։

Չինական կամ կորեական մարտարվեստներում «սենսեյ» տերմինը չի օգտագործվում թեկվոնդոյում (այստեղ կիրառվում է «սաբոմնիմ» տերմինը) և քունգ-ֆու մարտարվեստում (կիրառվում է «սիֆու» տերմինը)։

## Տես նաև

* Ճապոներենի հարգալից դիմելաձևեր
* Կարատե
* Թեկվոնդո
* Քունգ-ֆու

## Ծանոթագրություն
# Ներդրումային բանկ

| **Ներդրումային բանկ** |
| --- |
| Տեսակ | type of organization?, բանկ և economic sector? |

**Ներդրումային բանկ**, **ինվեստեցիոն բանկ**, ֆինանսական ծառայություններ մատուցող ընկերություն կամ կորպորատիվ ստորաբաժանում է, որը զբաղվում է ֆիզիկական անձանց, կորպորացիաների և կառավարությունների անունից խորհրդատվական ֆինանսական գործարքներով։ Ինվեստեցիոն բանկերի միջոցները կարող են ձևավորվել դրամական շուկայում սեփական բաժնետոմսերի և փոխառության տոմսերի տեղաբաշխման ուղիով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 350)։*  |
# Սամույր

**Սամույր** (Martes Zibellina), կզաքիսների ընտանիքի արժեքավոր մորթատու կենդանի։ Մորթին խիտ է, գեղեցիկ և նուրբ, բաց դարչնագույնից մինչև մուգ գորշ, կրծքին ունի դեղին բիծ։ Մարմնի երկարությունը 43-53 սմ է, պոչինը՝ 11-20 սմ, կենդանի զանգվածը 0,9-1,9 կգ։ Էգերն արուներից զգալիորեն փոքր են։ Տարածված է Ռուսաստանում, Կորեայի, Չինաստանի, Մոնղոլիայի հյուսիսային շրջաններում և Հոկայդո կղզում (Ճապոնիա)։ Լեռնային և հարթավայրային տայգայի, հատկապես փշատերև անտառների բնակիչ է։ Ապրում է ցամաքում, երբեմն բարձրանում է ծառերի վրա։ Ամենակեր է, սնվում է հիմնականում մանր կրծողներով և բույսերի սերմերով։ Հղիությունը մոտ 273 օր է, ծնում է 3-4, հազվադեպ 5 ձագ։ Սեռահասուն է դառնում կյանքի 2-րդ տարում։ Անխնա ոչնչացման հետևանքով քանակը խիստ կրճատվել է։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սամույր» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սամույր» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 162)։*  |