Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Նույնաբանություն

**Նույնաբանություն**, տավտոլոգիա գեղարվեստական ստեղծագործության ոճական-արտահայտչական հնարանք։ Օգտագործվում է խոսքի հուզական, իմաստային կարևորությունն ընդգծելու համար՝ նպատակադրված ձևով կրկնելով որոշ բառեր, հնչյուններ, արտահայտություններ, դարձվածքներ, պատկերներ, դրվագներ։ Օրինակ, *«Հետո մշո՝ւշ, մշո՝ւշ, մշո՝ւշ․․․», «Այն ի՝նչ էր,ի՝նչ էր, ի՝նչ էր․ ցնո՞րք էր, զառանցանք,տե՝նդ․․․»* (Եղիշե Չարենց, «Խմբապետ Շավարշ»)։ Նույնաբանության անարտահայտիչ կիրառությունը կարող է ստեղծել ոճական ճապաղություն։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 403)։*  |
# Հին սլավոներեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Հին սլավոներեն** Словѣ́ньскъ ѩꙁꙑ́къ |
| --- |
|  |
| Տեսակ | մեռած լեզու, հին լեզու և մեռած լեզու |
| Ենթադաս | Հարավսլավոնական լեզուներ |
| Մասն է | Եկեղեցական սլավոնական |
| Երկրներ | Կիևյան Ռուսիա,  Բուլղարիա, Մեծ Մորավական տերություն և  Բուլղարական առաջին կայսրություն |
| ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ | խոցելի |
| Գրերի համակարգ | հին սլավոներենի այբուբեն և գլագոլիցա |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | цер 777 |

**Հին սլավոներեն**, սլավոնական ամենահին գրական լեզուն։ Պատկանում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի սլավոնական ճյուղի հարավային խմբին (մեռած)։ Նախապես հին սլավոներենը եղել է մակեդոնական մի խոսվածք (բարբառ), որի համար գիր է ստեղծվել IX դ.։ Իբրև գրավոր լեզու մշակվել ու հարստացել է շնորհիվ թարգմանական գրականության։ Միջէթնիկական լեզվի դեր է կատարել նախ արևմտյան, ապա հարավային և արևելյան սլավոնների համար։

Սկսած XI դարից հին սլավոներենը հիմք է դարձել եկեղեցասլավոնական լեզվատարբերակների գոյացման համար։ Կառուցվածքով թեքական է։ Հնչյունական համակարգի բնորոշ գծերից են՝ թուլացած ձայնավորների գործածությունը, անլիաձայնությունը (օրինակ՝ брада, глава, հմմտ. ռուս. борода, голова), երկար ու կարճ, նաև ռնգային ձայնավորների, փափուկ ու կոշտ բաղաձայնների առկայությունը և այլն։ Գերակշռել են բաց վանկերը։ Ունեցել է սեռի (արական, իգական, չեզոք), թվի (եզակի, երկակի, հոգնակի), հոլովի կարգեր, անվանական և դերանվանական հոլովումներ, դիմավոր (եղանակաժամանակային) և անդեմ ձևեր։ Գրավոր աղբյուրներն ավանդվել են կիրիլիցա և գլագոլիցա գրատեսակներով։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 411)։*  |
# Սցենար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սցենարի օրինակ
**Սցենար**, ֆիլմի գրական հիմք։ Այն որպես կանոն կազմվում է երկխոսություններից և բեմական արձակից՝ ռեմարկներից։ Սցենարները գրվում են ինչպես հատուկ մասնագետների՝ սցենարիստների կողմից, այլև ռեժիսորների։ Իրեց ֆիլմերի սցենարներն էին գրում՝ Ֆեդերիկո Ֆելինին, Ինգմար Բերգմանը, Սիլվեստր Ստալոնե և այլք։ Չնայած նրան, որ սցենարները մեծ ընթերցաշրջանակ չեն վայելում, այնուամենայնիվ շատ անվանի գրողներ անդրադարձել են այս ժանրին։ Ամերիկացի անվանի արձակագիր Ջոն Սթեյնբեքը գրել է 4 կինոնկարի սցենար, Սյուրռեալիստ բանաստեղծ Ժակ Պրեվերը գրել է բազմաթիվ հայտնի ֆրանսիական ֆիլմերի սցենարներ, իսկ հայազգի մեծանուն գրող Վիլյամ Սարոյանը իր իսկ պիեսի էկրանավորման սցենարի համար արժանացել է Օսկարի։ Սցենարիստներից՝ հայտնի է Տոնինո Գուերան։

## Հայազգի անվանի սցենարիստներ

* Ակսել Բակունց
* Համո Բեկնազարյան
* Աղասի Այվազյան
* Հենրիկ Մալյան
* Հրանտ Մաթևոսյան
* Վիլյամ Սարոյան
* Ֆրունզե Դովլաթյան
* Էդմոնդ Քեոսայան
* Հրաչյա Քոչար

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սցենար» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 174)։*  |
# Երկընտրանք

**Երկընտրանք** (լատիներեն՝ δί-λημμα երկակի լեմմա), մտահանգում, որի նախադրյալները երկու պայմանական (իմպլիկատիվ) և մեկ բաժանարար (դիզյունկտիվ) դատողություն են․ ընդ որում, որպես բաժանարար դատողության անդամներ հանդես են գալիս պայմանական նախադրյալների հիմքերը՝ հաստատված ձևով, կամ հետևանքները՝ ժխտված ձևով (այսպիսի մտահանգումը անվանվում է նաև երկսայրաբանություն, դիլեմա)։ Առաջին դեպքում երկընտրանք կոչվում է կոնստրուկտիվ (հաստատող մոդուս), երկրորդ դեպքում՝ դեստրուկտիվ (ժխտող մոդուս), դրանք էլ, իրենց հերթին, լինում են պարզ և բարդ։ Պարզ կոնստրուկտիվ երկընտրանքն ունի հետևյալ կառուցվածքը՝ եթե А, ապա В, եթե С, ապա В, А կամ С, հետևաբար В (լատիներեն տառերը նշանակում են պարզ դատողություններ)։ Օրինակ, եթե օրվա ընթացքում մարմինները տաքանում են, ապա նրանց ծավալը փոփոխվում է, եթե սառչում են, ապա նրանց ծավալը դարձյալ փոփոխվում է, իսկ օրվա ընթացքում մարմինները տաքանում են կամ սառչում են, հետևաբար օրվա ընթացքում մարմինների ծավալը փոփոխվում է։ Բարդ կոնստրուկտիվ երկընտրանքը ՝ եթե А, ապա В, եթե С, ապա D, А կամ С, հետևաբար В կամ D։ Պարզ դեստրուկտիվ երկընտրանք ՝ եթե А, ապա В, եթե А, ապա С, ոչ -В կամ ոչ -С, հետևաբար ոչ -А։ Բարդ դեստրուկտիվ երկընտրանք ՝ եթե А, ապա В, եթե С, ապա D, ոչ -В կամ ոչ -D, հետևաբար ոչ -А կամ ոչ -С։ Համանման կառուցվածքով լինում են նաև եռընտրանք, քառընտրանք։

* Երբեմն երկընտրանք կոչվում է նաև երկու անդամից բաղկացած խիստ դիզյունկտիվ (բաժանարար) դատողությունը (ալտեռնատիվ)։
* Փոխաբերական իմաստով երկընտրանք է կոչվում այն վիճակը, երբ մարդն ստիպված է լինում ընտրություն կատարել երկու համազոր, սովորաբար իր համար հավասարապես անցանկալի հնարավորությունների միջև (դիլեմա, ալտեռնատիվ)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 601)։*  |
# Տեղաբնիկ ժողովուրդներ

Նավախո տղամարդը ձիու վրա Արիզոնայի Մոնումենտ հովտում:
**Տեղաբնիկ ժողովուրդներ**, նաև հայտնի որպես **առաջին ժողովուրդներ**, **աբորիգեն ժողովուրդներ**, **բնիկ ժողովուրդներ**, էթնիկ խումբ, որոնք համարվում են տարածքի բնիկ բնակչությունը ի տարբերություն ժողովուրդների, որոնք տարածքը գրավել են կամ գաղութականացրել։ Խմբերը համարվում են տեղաբնիկ, եթե նրանց ավանդույթները, վաղ մշակույթը համահունչ է տարածքին, որտեղ նրանք ապրում են։ Տեղաբնիկ ժողովուրդները կարող են նաև բնակություն հաստատել այլ տարածքներում կամ քոչվորի կյանքով ապրել, սակայն նրանք պատմականորեն համարվում են հատուկ տեղամասի տեղաբնիկ, որը նրանք ներկայացնում են։ Տեղաբնիկ ազգեր հայտնաբերվել են բնակեցված աշխարհի յուրաքանչյուր կլիմայական գոտում և աշխարհամասում։

Տեղաբնիկությունը հաճախ համարվում է անկախության պայմանագրերի գլխավոր նախապայման կամ պետության մեջ հատուկ իրավունքների ձեռք բերման համար համաձայն միջազգային իրավունքի նորմերի։ ՄԱԿ-ը թողարկել է Տեղաբիկ ժողովուրդների իրավունքների հռչակագիր, որպես ուղեցույց անդամ երկրների ազգային քաղաքականության և մարդու իրավունքերի պաշտպանության, համար, որը ներառում է տեղաբնիկ ժողովուրեդների մշակույթի, ինքնորոշման, լեզվի, աշխատանքի իրավունքի, առողջության, կրթության և բնական ռեսուրսների պահպանության հարցը։ Ներկայումս տեղաբնիկ բնակչության քանակը աշխարհում տատանվում է 220 միլիոնից 350 միլիոն։

## Պատմություն

### Դասական հին աշխարհ

Հունական դասական աղբյուրները նշում են տեղաբնիկ ժողովուրդների մասին, ում կոչել են «Պելասգներ»։ Այս ազգերը բնակվել են Էգեյան ծովի շրջակա կղզիներում, մինչև հելենական նվաճողները հասել են նրանց տարածքներ։ Այս ժողովուրդների մասին աղբյուրները շատ քիչ են, իսկ Հոմերոսի, Հեսիոդոսի և Հերոդոտոսի աղբյուրներում նկարագրված են հիմնականում ավանդապատման տեսքով։ Այնուամենայնիվ պարզ է, որ տեղաբնիկներ եղել են, ում մշակույթը և լեզուն լիովին տարբերվել է հելենականից։

## Ծանոթագրություններ
# Սապփո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Սապփո

հին հունարեն՝ Σαπφώ
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մ.թ.ա. 7-րդ դար[…] |
| Ծննդավայր | Լեսբոս[…] |
| Մահացել է | մոտ մ. թ. ա. 570[…] |
| Մահվան վայր | Լեֆկաս, Լեֆկաս, Լեֆկաս, Հոնիական կղզիներ, Հունաստան |
| Քաղաքացիություն | Mytilene |
| Մայրենի լեզու | հին հունարեն |
| Երկեր | Ode to Aphrodite? և Sappho fr. 31 Voigt? |
| Մասնագիտություն | բանաստեղծուհի, կոմպոզիտոր, հեղինակ և գրող |
| Ամուսին | *անհայտ* |
|  Sappho Վիքիպահեստում |

Սապփոյի արձանը Լուվրի թանգարանում
**Սապփո**, **Սաֆո** (հին հունական ատտիկյան բարբառով՝ Σαπφώ, էոլյան բարբառով՝ Ψαπφώ, մ.թ.ա. 7-րդ դար[…], Լեսբոս[…] - մոտ մ. թ. ա. 570[…], Լեֆկաս, Լեֆկաս, Լեֆկաս, Հոնիական կղզիներ, Հունաստան), հին հույն բանաստեղծուհի, հին հունական գրականության խոշորագույն դեմքերից։

Սապփոն ծնվել է Լեսբոս կղզու Միտիլենե քաղաքում։ Ապրել է մ․թ․ա 7-րդ դարի վերջին և 6-րդ դարի սկզբին։ Դաստիարակվել է արիստոկրատական ընտանիքում։ Հայրը պատկանում էր Միտիլինեի հարուստ քաղաքացիների թվին։ Սապփոն ապրել է լիության և ճոխության մեջ, ամուսնացել է միտիլինեցի մի ունևոր մարդու հետ, որից ունեցել է մի աղջիկ։ Իր բանաստեղծություններից բացի Սապփոն հայտնի է որպես կանանց միջև սիրո և կրքի խորհրդանիշ։

Սապփոն գլխավորել է ազնվազարմ աղջիկների խմբակը, որտեղ նրանց սովորեցրել է երաժշտություն, երգ ու պար, կազմակերպել է աղջիկների երգչախումբ։ Գրել է էլեգիաներ, հիմներ, հարսանեկան երգեր ևն։ Ըստ Ալեքսանդրյան գիտնականների՝ Սապփոյի երգերը կազմել են 8 գիրք, որոնցից առաջինը բաղկացած է եղել 1320 ոտանավորից (330 տուն), պահպանվել են մի քանի ամբողջական բանաստեղծություններ և բազմաթիվ հատվածներ։ Նրա քնարերգության հիմնական թեման սերն ու գեղեցկությունն է, բնությունը։ Առավել հայտնի է «Հիմն Աֆրոդիտեին» բանաստեղծությունը։ Գրել է էոլյան բարբառով։

Տաղաչափության մեջ ընդունված է Սապփոյի անունով բանաստեղծական տուն՝ «սապֆոյական տուն»։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Սաֆֆո. Կանանց սերը գովերգողը (հոդված)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սապփո» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սապփո» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 256)։*  |
# Բայի սեռ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

*Բայի սեռի*, բայի քերականական կարգ, որ ցույց է տալիս քերականական ենթակայի ու խնդրի, տրամաբանական սուբյեկտի ու օբյեկտի փոխհարաբերությունը, որն իր դրսևորումն է գտնում բայաձևի մեջ։

Հնարավոր է երեք դեպք՝

* Ենթական անմիջականորեն ազդում է որևէ առարկայի վրա - ներգործական սեռ, օրինակ՝ *Նա քթի մուրը սրբեց և հիշեց Վանքեր գյուղը, վանքի աղբյուրը, երեկոն այգեմիջյան ճանապարհին և իրեն` դույլերով:* (Հրանտ Մաթևոսյան)
* Ենթական ինքն իր վրա կրում է մեկ ուրիշի կատարած գործողությունը - կրավորական սեռ, օրինակ՝ *Բոլորը հավասար են և հավասար կերպով են պատժվում, երբ խոչընդոտ են դառնում մի մեծ ձեռնարկության իրագործմանը:* (Րաֆֆի)
* Ենթական չի ներգործում այլ առարկայի վրա և չի կրում մեկ այլ առարկայի գործողությունը - չեզոք սեռ, օրինակ՝ *Հոր մահվանից հետո յուր իշխանուհի մոր հետ միասին ապրում էր արքունիքում:* (Մուրացան)։ Չեզոք սեռի մի տեսակը՝ անդրադարձ սեռը, ցույց է տալիս, որ ենթական կրում է իր կատարած գործողությունը։

Հնդեվրոպական նախալեզվում բայն ուներ երկու սեռ՝ ներգործական և հասարակ։ Ուղիղ ձևով բայն ըստ սեռի չի տարբերվել, սակայն տարբեր սեռի բայեր խոնարհվում էին տարբեր կերպ։

Հայ քերականագիտության մեջ գործածվել են *տրամադրություն* և *սեռ* տերմինները, որոնցից առաջինը հունարեն *διάθεσις* բառի թարգմանությունն է, որ գործածվել է 5-րդ դարում Դինոնիսիոս Թրակացու «Արուեստ քերականութեան» աշխատության թարգմանության շնորհիվ, իսկ երկրորդը լատիներեն *genus* բառի թարգմանությունն է, որ գործածության մեջ է մտել ավելի ուշ՝ լատինաբանության շրջանում։

## Ծանոթագրություններ
# Հազարամյակ

**Հազարամյակ**, ժամանակահատված է, որը համարժեք է հազար տարվան։ Մի շարք լեզուներում գործածվող «միլենիումը» սերում է լատիներեն **mille, հազար, և* *annus*
*, տարի բառերից։*
# Նատորի Շունսեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Շունսեն Նատորի** (名取春仙, Natori Shunsen,փետրվարի 7, 1886(1886-02-07), Nakakoma district, Յամանասի (պրեֆեկտուրա), Ճապոնիա - մարտի 30, 1960(1960-03-30), Տոկիո, Տոկիո, Ճապոնիա), ճապոնացի փայտափորագրիչ, որը շատերի կողմից համարվում է կաբուկի *յակուշա-է* («դերասանների նկարներ») արվեստի վերջին վարպետը:

## Կենսագրություն

Նատորի Շունսեն՝ ծնված որպես Նատորի Յոշինոսուկե, մետաքսի վաճառականի հինգերորդ որդին է: Նրա ծնվելուց անմիջապես հետո ընտանիքը հաստատվել է Տոկիոյում, որտեղ Նատորին մնացել է մինչև իր մահը՝ 1960 թվականը։

Տասնմեկ տարեկանից նա նկարիչ Կուբոտա Բեյզենի մոտ սովորել է ավանդական Նիհոնգա (ճապոնական ոճի), և ստացել է իր կեղծանունը «Շունսեն»: Հետագայում նա սովորել է Տոկիոյի Գեղարվեստի դպրոցում։

*Asahi Shimbun* թերթում որպես նկարազարդող աշխատելիս Նատորի Շունսենը սկսել է հետաքրքրվել կաբուկի դերասանների դիմանկարներով: Այդ ընթացքում նա հնարավորություն է ունեցել հանդիպելու հրատարակիչ Վատանաբե Շոզաբուրոյին, որը *շին-հանգա* շարժման հիմնական դեմքերից էր։

1925 թվականին Նատորին և Վատանաբեն միասին աշխատել են դերասանի 36 դիմանկարների շարքի վրա։ Այս շարքը պարունակում է Նատորիի կաբուկի նմուշներից լավագույնները: Վատանաբեն արտադրում էր յուրաքանչյուր նմուշ 150 տպաքանակով և վաճառում դրանք միայն բաժանորդագրությամբ: Շարքը իրականացվել է մինչև 1929 թվականը, որին հաջորդել է 1931 թվականին արտադրված 15 դերասանների դիմանկարների լրացուցիչ շարք:

Նատորիի դիմանկարները հիմնականում ōkubi-e (մեծ գլուխ) ձևաչափով էին, ինչը նրան թույլ էր տալիս կենտրոնանալ կերպարի դեմքի արտահայտության և զգացմունքների վրա։

Նա որպես նկարիչ շարունակել է աշխատել կաբուկիի թատրոնում, սակայն մինչև 1950-ականների սկիզբը այլ տպագրություններ չի նախաձեռնել: 1951-ից 1954 թվականներին նա կրկին համագործակցել է Վատանաբեի հետ տպագրության մեկ այլ շարքի վրա։ Ինչպես նախորդ շարքերը, այս նմուշները հատկապես ōkubi-e դիմանկարը տպագրված էին գեղեցիկ և շատ արտահայտիչ:

Նրա 22-ամյա դուստրը մահացել է թոքաբորբից 1958 թվականին։ Երկու տարի անց Նատորին և իր կինը թույն ընդունելով ինքնասպան են եղել դստեր գերեզմանի մոտ։

Նրա աշխատանքները ցուցադրված են աշխարհի մի շարք թանգարաններում, այդ թվում՝ Բրիտանական թանգարանում, Պորտլենդի արվեստի թանգարանում, Կերպարվեստի թանգարանում, Բոստոնում, Նոր Զելանդիայի թանգարանում, Կարնեգիի արվեստի թանգարանում, Ինդիանապոլիսի արվեստի թանգարանում, Մինեապոլիսի արվեստի ինստիտուտում, Միչիգանի համալսարանի արվեստի թանգարանում, Ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարանում, Տոկիո, Հարվարդի արվեստի թանգարաններում, Հոնոլուլուի արվեստի թանգարանում, Լոս Անջելեսի շրջանի արվեստի թանգարանում, Սենթ Լուիսի արվեստի թանգարանում, Տոլեդոյի արվեստի թանգարանում, Նոր Հարավային Ուելսի արվեստի պատկերասրահում, Ավստրալիայի ազգային պատկերասրահում եւ Բրուքլինի թանգարանում:

## Պատկերասրահ

* Օնոե Կիկուգորո VI՝ Հայանո Կամպեի դերում, 1929 թվական
* Իչիկավա Սադանջի IIՆարուկամի դերում, 1926 թվական
* Նակամուրա Կիչիեմոն <a href=" rel="mw:ExtLink" title="Nakamura Kichiemon I" class="cx-link" data-linkid="52">I</a> որպեսԱկեչի Միցուհիդե, 1926 թվական

## Ծանոթագրություններ
# Պրոսկրիպցիաներ

**Պրոսկրիպցիաներ** (լատիներեն՝ proscriptio - բառացի՝ գրավոր հրապարակում), օրենքից դուրս հայտարարված անձանց ցուցակներ Հին Հռոմում։ Պրոսկրիպցիաների մեջ են մտցվել Սուլլային կասկածելի թվացող անձանց անունները, որոնց իշխանություններին հանձնելու կամ սպանելու համար սահմանվել է պարգև, թաքցնելու դեպքում՝ մահապատիժ։

Պրոսկրիպցիաների մեջ գրանցվածների ունեցվածքը բռնագրավվել է, հետնորդները զրկվել են ունեցվածքից և պետական պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից։ Սուլլան և նրա մերձավորները միաժամանակ Պրոսկրիպցիաներն օգտագործել են իբրև անձնական հաշիվներ մաքրելու և հարստանալու միջոց։ Պրոսկրիպցիաները, իբրև քաղաքական պայքարի ձև, կիրառել են նաև երկրորդ եռապետության անդամները՝ Գայոս Օկտավիանոսը, Մարկոս Անտոնիոսը և Մարկոս Լեպիդոսը։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Ерёмин А.В.* Сулланские проскрипции // *IVS ANTIQVVM. Древнее право*. — 2004. — № 14. — С. 69-78.(չաշխատող հղում)

* *Короленков А.В.* Caedes mariana и tabulae sullanae: террор в Риме в 88–81 гг. до н. э. // ВДИ. 2012. №1. С. 195–211 // *Вестник древней истории]*. — 2012. — № 1. — С. 195—211.

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 445)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պրոսկրիպցիաներ» հոդվածին։ |
# Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Ավստրիայի Հանրապետություն
 Republik Österreich
 Օկուպացված վարչակարգ**|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **←**  |  |   |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **(Դրոշ)** | **(Զինանշան)** |

 |
| **Քարտեզ** |
|  *(Ավստրիայի օկուպացված գոտիները*) |
| **Ընդհանուր տեղեկանք** |
| **Մայրաքաղաք** | Վիեննա |
| **Լեզու** | Գերմաներեն |
| **Կրոն** | Քրիստոնեություն |
| **Իշխանություն** |
| **Պետական կարգ** | Օկուպացված վարչակարգ |

|  |
| --- |
| **Ավստրիայի պատմություն**  |
|  |
|
Նախապատմական Ավստրիա
Նորիկ և Ռեցիա
Արևելյան Մարկա
Ավստրիայի դքսություն
Ավստրիայի էրցհերցոգություն
Սրբազան Հռոմեական կայսրություն
(Հաբսբուրգյան միապետություն)
Ավստրիական կայսրություն
Ավստրո-Հունգարական կայսրություն
Գերմանական Ավստրիա
Առաջին Հանրապետություն
Նացիստական Գերմանիա
Ալպյան և Դանուբյան Ռեյսխգաու
Դաշնակցային բռնազավթում
Երկրորդ Հանրապետություն  |

**Ավստրիայի բռնազավթումը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակից երկրների ուժերի կողմից**, տեղի է ունեցել 1945 թվականին՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։

1938 թվականին տեղի ունեցավ Անշլյուս գործողությունը, որի արդյունքում Ավստրիան և Երրորդ Ռայխը միավորվեցին գերմանախոս մեկ պետության մեջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում Գերմանիայի կրած պարտությունից հետո Ավստրիայի տարածքը ևս գրավվեց և բաժանվեց դաշնակիցների ազդեցության գոտիների։

Չնայած նրան, որ Ավստրիայում հաստատված էր օկուպացիոն վարչակարգ, այնուամենայնիվ, երկրի մայրաքաղաքը շարունակում էր մնալ Վիեննան։

## Ավստրիայի օկուպացիոն գոտիներ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Ավստրիայի տարածքը տրոհվեց։ Ինչպես մյուս պարտված երկրները, այնպես էլ Ավստրիան բաժանվեցին հաղթած երկրների ազդեցության գոտիների։

Ավստրիան բաժանվեց հաղթած Մեծ Բրիտանիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների, ԽՍՀՄ-ի և Ֆրանսիայի միջև։

Դաշնակիցների տարածքային սահմանները հաստատեց Մոսկվայի հռչակագիրը։ Համաձայն Մոսկվայի հռչակագրի՝ ավստրիական հողերի հիմնական բաժնետերերն էին.

* Խորհրդային ազդեցության գոտի՝ Բուրգենլանդ, Ստորին Ավստրիա, Վերին Ավստրիա, Դանուբ գետի հյուսիսային ավազան։
* Ամերիկյան ազդեցության գոտի՝ Վերին Ավստրիայի մի փոքր հատված, Դանուբ գետի հարավային ավազան, Զալցբուրգ, Զալցկամերգուտ։
* Բրիտանական ազդեցության գոտի՝ Կարինտիա, Շտիրիա (բացառությամբ Զալցկամերգուտի, որը պատկանել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին)։
* Ֆրանսիական ազդեցության գոտի՝ Ֆորարլբերգ և հյուսիսային Տիրոլ։

## Տես նաև

* Անշլյուսի գործողություն

## Գրականություն

* *Manfried Rauchensteiner*, Stalinplatz 4. Österreich unter alliierter Besatzung, Wien 2005, ISBN 3-902494-00-X
* *Ватлин А.Ю., Котов Б.С., Сорокин А.К. (и др.)* СССР и Австрия на пути к Государственному договору. Страницы документальной истории 1945-1955. М.: Политическая энциклопедия. 2015 - 455 с., ISBN 978-5-8243-1991-0

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ավստրիայի բռնազավթումը դաշնակիցների կողմից» հոդվածին։ |
# Քրիստոնեական աշխարհ

Քրիստոնյա բնակչության տոկոսն ըստ երկրների (2014 թվականի տվյալներ)
**Քրիստոնեական աշխարհ**, պատմականորեն քրիստոնեական երկրներ, քրիստոնյա մեծամասնություն ունեցող երկրներ, երկրներ, որտեղ քրիստոնեությունը գերիշխող է կամ որոնց հետ այն մշակութային կամ պատմականորեն սերտորեն կապված է։

Քրիստոնեության տարածումից հետո Լևանտից դեպի Եվրոպա և Հյուսիսային Աֆրիկա վաղ Հռոմեական կայսրության ժամանակ քրիստոնեական աշխարհը բաժանվել է արևելյան քրիստոնեության և արևմտյան քրիստոնեության (համապատասխանաբար ձևավորելով կաթոլիկություն և ուղղափառություն): Արևմտյան քրիստոնեությունը, որի համայնքը կոչվում է արևմտյան քրիստոնեական (լատիներեն` քրիստոնեական աշխարհ), կենտրոնացած էր Հռոմում, իսկ Արևելյան քրիստոնեության համայնքը՝ արևելյան քրիստոնեական աշխարհը, իր կենտրոնն է ունեցել Կոստանդնուպոլսում։ 11-13-րդ դարերում Լատինական քրիստոնեական աշխարհը դարձել է արևմտյան աշխարհի հիմքը։ Քրիստոնեական աշխարհի պատմությունը մոտ 1700 տարեկան է:

## Տերմինաբանություն

Անգլո-սաքսոնական *«Քրիստոնեական աշխարհ*» (*cristendom*) տերմինը հանդիպել է դեռևս 9-րդ դարում Հարավային Անգլիայից եկած մի դպիրի մոտ, որը հավանաբար, տեղի է ունեցել Ուեսեքսի թագավոր Ալֆրեդ Մեծի արքունիքում: Դպիրը թարգմանել է Պոլ Օրոսիուսի *«Պատմություն հեթանոսների դեմ»* (մոտ 416 թվական) և նրան անհրաժեշտ է եղել մի տերմին, որը կարտահայտի Հիսուս Քրիստոսի շուրջ ձևավորված մշակույթի գաղափարը:

*Cristendom-*ի ժամանակակից իմաստը «տարածք, որտեղ քրիստոնեությունը գերիշխող կրոնն է», հայտնվել է ուշ միջին անգլերենում` 1400 թվականին:

Կանադացի աստվածաբանության պրոֆեսոր Դուգլաս Ջոն Հոլը 1997 թվականին նշել է, որ «Քրիստոնեական աշխարհ» բառացիորեն նշանակում է քրիստոնեական կրոնի գերակայություն։ Լոս Անջելեսի հռոմեական կաթոլիկ եպիսկոպոս Թոմաս Ջոն Քարրին 2001 թվականին առաջարկել է քրիստոնեական աշխարհի սահմանումը որպես «չորրորդ դարից սկիզբ առած համակարգ, որի միջոցով կառավարությունները աջակցում և քարոզել են քրիստոնեությունը»: Թոմաս Ջոն Քարրին պնդել է, որ քրիստոնեական աշխարհի վերջը եկել է այն պատճառով, որ ժամանակակից պետությունները հրաժարվել են «աջակցել քրիստոնեության վարդապետություններին, սովորույթներին, իդեալներին և գործելակերպին»: Բրիտանացի եկեղեցու պատմաբան Դիարմեյդ ՄաքՔալոքը 2010 թվականին քրիստոնեական աշխարհը սահմանել է որպես պետությունների հավաքածու, որտեղ կա «դաշինք քրիստոնեության և աշխարհիկ իշխանության միջև»:

*Orbis terrae* - 1472 թվականի քարտեզ, որի վրա այն ժամանակ հայտնի աշխարհը պատկերված է շրջանագծի մեջ գրված T-աձև խաչի տեսքով։ Այս տիպի որոշ քարտեզներում Երուսաղեմն ու Սուրբ Երկիրը դրվել են քարտեզի կենտրոնում (աշխարհի կենտրոնում)։
Այս բառը ունի բառացի և փոխաբերական իմաստներ, փոխաբերական իմաստը մոտ է *արևմտյան աշխարհ*, *հայտնի աշխարհ* կամ *ազատ աշխարհ* տերմինների իմաստներին: «Եվրոպա» և «Արևմտյան աշխարհ» հասկացությունները սերտորեն կապված են «Քրիստոնեություն և քրիստոնեական աշխարհ» հասկացության հետ։ Շատերը նույնիսկ քրիստոնեությունը համարում են եվրոպական միասնական ինքնություն կերտած կապող օղակ:

## Ծանոթագրություններ
# Մաքսային միություն Եվրասիական տնտեսական ընկերակցության շրջանակներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Մաքսային միություն ԵվրԱզԷՍ**

|  |
| --- |
|  |
|  |
|  |

 |
|  |
| **Անդամ երկրներ** |  Բելառուս  Ղազախստան  Ռուսաստան  Հայաստան  Ղրղզստան |
| **Աշխատանքային լեզու** | Ռուսերեն |
| **Բարձրագույն խորհուրդ** — Պետությունների ղեկավարներ — Կառավարության ղեկավարներ  |  Ալեքսանդր Լուկաշենկո  Նորսուլթան Նազարբաև  Վլադիմիր Պուտին  Միխաիլ Մյասնիկովիչ  Սերիկ Ախմատով  Դմիտրի Մեդվեդև  |
| **ԵՏԸ** — Խորհրդի նախագահ — Կոլեգիայի նախագահ |  Սերգեյ Ռումաս  Վիկտոր Խրեստենկո |
| **Տարածք** | 20 039 148 կմ² |
| **Բնակչություն** — Ընդամենը (2014) — Խտություն |  172 988 294 8,45 շ./կմ² |
| **ՀՆԱ** (Գնողունակության մակարդակ) — ընդամենը (2011) — մեկ շնչին ընկնող |  $2,842 տրլն. $16 137 |
| **ՀՆԱ** (նոմինալ) — ընդամենը (2011) — մեկ շնչին ընկնող |  $2,084 տրլն $12 310 |
| **Ձևավորում** — Բանակցություններ — Միացյալ մասքսային կոդեքս — Միացյալ մասքսային տարածք |  1995—2010 թվականներ 6 հուլիս 2010 1 հուլիս 2011 |
| **Պաշտոնական կայք** | www.eurasiancommission.org |

Քաղաքացիական երթ Երևանում՝ ընդդեմ Մաքսային միությանը Հայաստանի անդամակցմանը
**Մաքսային միություն Եվրասիական տնտեսական ընկերակցության շրջանակներում (ԵվրԱզԷՍ)** միջազգային տնտեսական կազմակերպություն, որն ունի անդամ երկրներում (Բելառուս, Ղազախստան, Ռուսաստան, Հայաստան, Ղրղզստան) ընդհանուր արտաքին մաքսային սահմանների ձևավորման, միասնական արտաքին տնտեսական քաղաքականության, սակագների, գների և ընդհանուր շուկայի գործառնության այլ բաղկացուցիչների մշակման նշանակություն։

## Կազմը

### Անդամներ

Միության լիիրավ անդամներ

* Ղազախստան (2010 թվականի հուլիսի 1-ից)
* Ռուսաստան (2010 թվականի հուլիսի 1-ից)
* Բելառուս (2010 թվականի հուլիսի 6-ից)
* Հայաստան (2015 թվականի հունվարի 2-ից)
* Ղրղզստան (2015 թվականի հունվարի 2-ից)

### Թեկնածուներ

* Տաջիկստան
	+ Հայտարարել է իր մտադրության մասին 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։
* Սիրիա
	+ Հայտարարել է իր մտադրության մասին 2013 թվականի հոկտեմբերի 20-ին

## Ծանոթագրություններ