# Մուլտիմեդիա թարգմանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մուլտիմեդիա թարգմանություն

գիտական աստիճան, գիտական բնագավառ| Ենթակատեգորիա | թարգմանություն |

**Մուլտիմեդիա թարգմանությունը**, որը երբեմն կոչվում է նաև տեսաձայնային թարգմանություն, թարգմանության մասնագիտացված ոլորտ է, որը զբաղվում է մուլտիմոդալ և մուլտիմեդիա տեքստերի փոխակերպմամբ մեկ այլ լեզվից և մշակույթից մյուսի, որն էլ ենթադրում է մուլտիմեդիա էլեկտրոնային համակարգի օգտագործում թարգմանության կամ փոխակերպման ժամանակ։

## Կիրառություն

Մուլտիմեդիա թարգմանությունը կարող է կիրառվել տարբեր ոլորտներում, ներառյալ կինոն, հեռուստատեսությունը, թատրոնը, գովազդը, տեսալձայնային և բջջային սարքերը։

Տեսաձայնային տեքստը համարվում է մուլտիմոդալ, երբ արտադրվում և մեկնաբանվում է տարբեր նշանանների կամ «եղանակներ»-ի կիրառմամբ։ Երբ տարբեր եղանակները, ինչպիսիք են լեզուն, պատկերը, երաժշտությունը, գույնը և տեսարանը, համակցված են մեդիայի տարբեր ձևերում, որի հիմնական դեր է կատարում էկրանը,տեսաձայնային տեքստը բնութագրվում է որպես մուլտիմեդիա։

Դրա օրինակը, որը կոչվում է մուլտիմոդալ փոխակերպում, օգտագործվում է կինոյում։ Ֆիլմը բաժանվում է տեսարանների, կադրերի կամ փուլերի:Յուրաքանչյուր կադր,տեսարան  կամ փուլ վերլուծվում է՝ նպատակ ունենալով գտնել յուրաքանչյուրի ներսում գործող բոլոր նշանային եղանակները։

## Մուլտիմեդիա թարգմանության ակադեմիական ուսումնասիրություն

Մուլտիմեդիայի  տեղծագործական աշխատանքների  թարգմանությունը ակադեմիական հետազոտության առարկա է, թարգմանչական ուսումնասիրությունների ենթաթեմա:Այս միջհասարակական ոլորտը ներառում է գիտելիքներ մի շարք տեսություններից ինչպիսիք են գլոբալիզացիայի21 և հետգլոբալիզացիայի տեսությունները, ընկալման հետազոտությունները,համապատասխանության տեսությունը, սոցիալական գիտությունները եւ մշակութաբանությունը, սոցիալական հոգեբանությունն ու խուլության հետազոտությունները։

## Թարգմանության մեթոդներ

Թարգմանության գործընթացի վրա, հատկապես ձևի և բովանդակության առումով, էականորեն ազդում են ստեղծագործական գործընթացում օգտագործվող մեթոդներն ու սարքերը։ Որոշ սահմանափակումներ են դրվում թվային գրաֆիկայի, ինչպես նաև ժամանակի և եղանակի վրա։

### Կրկնօրինակում

Կրկնօրինակումը, որը երբեմն կորվում է որպես «Լիպսինխրոնիզմ», ներառում է ինչպես բուն թարգմանությունը, այնպես էլ դրա համաժամանակյա թարգմանությունը, ինչպես նաև դերասանների և դերասանուհիների խաղի կրկնօրինակումը։ Համարվելով թարգմանության ամենաընդգրկուն ձևը, կրկնօրինակումը հնարավորինս հետևում է բնօրինակ տեքստի երկխոսության ժամանակին, ձևակերպմանը և շուրթերի շարժմանը։ Չնայած այս ձևը սովորաբար միջլեզվական է,սակայն կան ներլեզվային կրկնօրինակման ձևեր, բայց դրանք այնքան էլ տարածված չեն։

### Սուբթայթլինգ

Մուլտիմեդիա թարգմանության առավել ուսումնասիրված եղանակը՝ սուբթայթլինգը, լեզվական հմտություններ են, որի ժամանակ էկրանին ցուցադրվում է տեքստ, որը փոխանցում է <<աղբյուր լեզվի տարբերակը թիրախային լեզվով>>:Այն բաղկացած է բազմաթիվ ենթատեսակներից, որոնցից ամենից հաճախ օգտագործվողը միջլեզվական սուբթայթլինգն է, որը սովորաբար ցուցադրվում է բաց երանգի ենթագրերով։ Այն տեքստերում, որտեղ խոսվում է մի քանի լեզուներով, երկլեզու սուբթայթլինգն օգտագործվում է որպեսզի երկու տարբեր լեզուներով տեքստի տարբերակները միաժամանակ ցուցադրվեն։

### Ետկադրային ձայնագրություն

Ետկադրային ձայնագրությունը ներառում է բնօրինակ սաունդթրեքը և թարգմանությունը միաժամանակ:Սկզբում լսվում է միայն բնօրինակը, հետո ձայնն իջեցվում է և թարգմանված տարբերակը մինչև վերջ ավելի լսելի է դառնում։ Մուլտիմեդիա թարգմանության այս եղանակը ավելի իրատեսական է, ուստի այն սովորաբար օգտագործվում է վավերագրական ֆիլմերում կամ հարցազրույցներում։ Ետկադրային ձայնագրությունը համարվում է «կրկնօրինակման մատչելի այլընտրանքային ձև», ուստի նախկին կոմունիստական ​,Մերձավոր Արևելքի և Ասիայի որոշ երկրներում այն ֆիլմերի թարգմանության համար առաջին ընտրված ձևն է։

### Բանավոր թարգմանություն

Բանավոր թարգմանությունը «տեսալսողական արտադրանքի բանավոր թարգմանությունն է միայն մեկ մեկնաբանողի կողմից»։ Այն բաղկացած է բազմաթիվ տարբեր տեսակներից՝ միաժամանակյա, կենդանի, հաջորդական կամ նախապես ձայնագրված։ Այս եղանակը սովորաբար օգտագործվում է ուղիղ հեռարձակվող հարցազրույցների և նորությունների հեռարձակման ժամանակ։

### Սուրթայթլինգ

Սուրթայթլինգը նման է ենթագրերին, սակայն այն բաղկացած է մեկ շարունակական տողից, որը ցուցադրվում է առանց ընդհատումների։ Թատրոններում և օպերայի տանը հաճախ թարգմանությունը ցուցադրում են կա՛մ բեմի վերևում, կա՛մ նստատեղերի հետևի մասում։ Չնայած ներկայացմանը զուգահեռ ցուցադրվելուն, թարգմանությունները նախապես պատրաստվում են։

### Ազատ մեկնաբանում

Ազատ մեկնաբանումը տեսաձայնային աղբյուրի տարբերակումն է բոլորովին նոր լսարանի և մշակութային գործոնների կամ նոր նպատակների համար։ Այն մեկնաբանվում է ինքնաբուխ, ուստի վերջնական տարբերակը լիովին տարբերվում է բնօրինակից։ Սովորաբար փորձ չի արվում հավատարիմ մնալ բնօրինակին, ինչը հանգեցնում է թարգմանության, որը կամ ավելացնում է նոր մանրամասներ, կամ պարունակում է բացթողումներ։ Մուլտիմեդիա թարգմանության այս եղանակը սովորաբար օգտագործվում է այն ժամանակ, երբ գրագիտությունը հիմնական նպատակը չէ, օրինակ՝ մանկական հեռուստատեսային շոուներում, վավերագրական ֆիլմերում, հումորային տեսանյութերում, ֆիլմերի ծաղրերգություննեում և հավաքական տեսանյութերում։

### Մասնակի կրկնօրինակում

Հայտնի է նաև որպես «կիսակրկնօրինակում» կամ «համառոտ համաժամանակյա թարգմանություն», սկզբնական սաունդթրեքի նախապես ձայնագրված խոսակցությունների ավելացումն է։ Չլինելով ամբողջությամբ թարգմանված, այն տրամադրում է անհրաժեշտ տեղեկատվությունը թիրախային լեզվով։

### Հնչյունավորում

Հնչյունավորումը ներառում է տեքստի նախորոք պատրաստումը, թարգմանությունը և համառոտագրումը, որն այնուհետև ընթերցվում է կրկնօրինակող դերասանների և դերասանուհիների կողմից։ Նպատակն է ճշգրիտ ներկայացնել բնօրինակ տեքստի բովանդակությունը։ Այն կարելի է նախապես ձայնագրել կամ կենդանի կատարել:Հնչյունավորման և կրկնօրինակման տարբերությունն այն է, որ տեքստը ընթերցվում է, այլ ոչ թե խաղացվում։ Հնչյունավորումը նման է ետկադրային ձայնագրությանը, բայց տարբերվում է նրանով, որ վերջնական արտադրանքն ավելի սեղմ է և միշտ չէ, որ լիովին համապատասխանում է բնօրինակին։

### Համաժամանակյա թարգմանություն

Հայտնի է նաև որպես «տեղում կատարվող թարգմանություն». համաժամանակյա թարգմանությունը կատարվում է զուգահեռ՝ թիրախային լեզվով պատրաստի սցենարից։ Այն տարբերվում է մեկնաբանությունից նրանով, որ այն երկրորդ օտար լեզուն ընդունում է որպես առանցքային լեզու:Օգտագործվում է, երբ տեսաձայնային  թարգմանության ավելի լավ մեթոդները հնարավոր չեն ժամանակի կամ ֆինանսական սահմանափակումների պատճառով:Արդյունքում այն ​​օգտագործվում է միայն կինոփառատոներում և կինոֆիլմերի րխիվներում։

### Կենդանի սուբթայթլինգ

Նաև հայտնի է որպես «իրական ժամանակի սուբթայթլինգ, այն տարբերվում է սովորական սուբթայթլինգից նրանով, որ ենթագրերը նախապես ձայնագրված չեն և փոխարենը տեղադրվում են տեղում։ Թարգմանության մուլտիմեդիա այս ձևը օգտագործվում է լսողության խնդիրներ ունեցողների համար ուղիղ հեռարձակումների ժամանակ։ Կրկնօրինակողը վերցնում է ուղիղ հեռարձակման բնօրինակ ձայնն ու տեքստը և կրկնօրինակում այն բովանդակության ճիշտ ընկալման համար։ Այս նոր տարբերակը այդ լսարանի համար է և ներառում է կետադրական նշաններ և հատուկ առանձնահատկություններ,որոնք հնարավորինս քիչ դադարներով վերածվում են ենթագրերի։

### Սուբթայթլինգը խուլ և լսողության խնդիրներ ունեցող մարդկանց համար (SDH)

SDH-ը նախատեսված է օգնելու «տեսնել» ձայնը նրանց, ովքեր դժվարությամբ են լսում երկխոսությունը ֆիլմի կամ հեռուստահաղորդման ժամանակ։ Թեև նման է սուբթայթլինգին, SDH-ն ավելացնում է հավելյալ տեղեկատվություն՝ լրացնելու բանավոր խոսքը։ Ի սկզբանե այս ենթագրերը հասանելի էին միայն ֆիլմերի և նախապես ձայնագրված հեռարձակումների համար։ Այնուամենայնիվ, «օրենսդրական և կարգավորող դրույթների աճող թիվը սահմանել է նվազագույն քվոտաների պահանջներ» հեռարձակողների և սուբթայթլինգ տրամադրող ընկերությունների համար։

### Ձայնային  նկարագրություն (AD)

AD-ը նախատեսված է կույր, տեսողության խանգարում ունեղոց կամ մասամբ տեսողության խանգարում ունեցող մարդկանց համար, և օգնում է՝ ներկայացնելով պատմություն, որը վերաբերում է, օրինակ, ֆիլմի կամ հեռուստահաղորդման տեսողական հատվածներին։ AD շարանը չի խանգարում բնօրինակ երկխոսությանը, քանի որ այն տեղադրվում է անձայն տեսարանների ժամանակ։ Ընթերցողը, որը հայտնի է որպես «ձայնային նկարագրող»,հավասարակշռում է այն, ինչ անհրաժեշտ է սյուժեի համար՝ խուսափելով հանդիսատեսին ավելորդ տեղեկություն տալուց։ Այս կոնկրետ նկարագրությունները պետք է ձայնագրվեն, բայց դրանք կարող են կատարվել նաև ուղիղ եթերում, (թեև նախապես պատրաստված են), ինչպես օրինակ՝ թատրոններում։ Մուլտիմեդիա թարգմանության այս եղանակը կարևոր է դարձել տեսողության խնդիրներ ունեցողների համար տեսալսողական արտադրանքի հասանելիությունն ապահովելու համար։

### Անիմացիա

Անիմացիան ներառում է թարգմանություն, ինչպես նաև սցենարի կազմում։ Թարգմանիչը վերցնում է մուլտֆիլմերի պատկերներ, և զրոյից սցենար է գրում։ Թեև նման է ազատ մեկնաբանությանը, այն տարբերվում է նրանով, որ անիմացիայի մեջ նախապես գրված սցենար չկա։

### Կրկնակի տարբերակ

Կրկնակի տարբերակները այն արտադրանքներն են, որոնք ներառում են երկու կամ ավելի լեզուներ և յուրաքանչյուր դերասան և դերասանուհի խաղում է իր դերը իր սեփական լեզվով։ Վերջնական արտադրանքն այնուհետև կրկնօրինակելն ու համաժամանակեցվում է այնպես, ասես միայն մեկ լեզու է առկա։

### Վերափոխել

Վերափոխումները ֆիլմը հարմարեցնում են թիրախային լսարանին և նրա մշակույթին։ Այս թարգմանությունները կենտրոնանում են արժեքների և գաղափարախոսության վրա, ուստի արտադրանքի լեզվական կողմին ավելի քիչ առաջնահերթություն է տրվում։ Մուլտիմեդիա թարգմանության այս եղանակը հիմնականում օգտագործվում է եվրոպական ֆիլմերի դեպքում, որոնք վերափոխվել են ամերիկյան հանդիսատեսի համար։

## Ուսուցում

Մուլտիմեդիա թարգմանությունը կրթության մեջ իր դերը գտել է 1990 թվականի վերջից։ Այս մասին բակալավրիատի և մագիստրատուրայի դասընթացներ են ստեղծվել Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների մի շարք համալսարաններում (Բոստոն, Դալլաս, Ֆորլի, Ջենովա, Լիդս, Լոնդոն, Պիզա, Պիտսբուրգ, Թուրինո, Ուդինե, Բարսելոնա, Վիգո, Վինտերթուր)։

## Ծանոթագրություններ