# Ըմբշամարտը Ղազախստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըմբշամարտը Ղազախստանում

մարզաձև| Ենթակատեգորիա | ըմբշամարտ |
| Երկիր | Ղազախստան |
| Ով է կիրառում | unknown value |

**Ըմբշամարտը Ղազախստանում**, սպորտի տարատեսակ Ղազախստանում, որը ներկայացվում է ոչ միայն հունահռոմեական, այլև տեղական ըմբշամարտի տեսքով։ Վերջինում երկու մարզիկներ մրցակցում են կանգնած դիրքից՝ փորձելով ստիպել հակառակորդի երկու ուսերը միաժամանակ դիպչել գետնին։ Սա հին մարտարվեստ է, որի արմատները կարելի է հանդիպել Ղազախստանում բնակվող քոչվոր ցեղերում, որտեղ այն ծառայել է որպես մարտական ​​պատրաստության և զվարճանքի ձև։

## Պատմություն

Ղազախստանում ըմբշամարտը պատկերող ամենավաղ ժայռապատկերները թվագրվում են մ.թ.ա. 1200-600 թվականներին։ Ղազախական ըմբշամարտը ռազմական պատրաստության կենտրոնական մասն էր։ Ենթադրվում է, որ ղազախական ըմբշամարտի նպատակը եռակի էր

* Մարզել զինվորի հավասարակշռությունը կառք վարելիս։
* Մրցումները սերտորեն կապված էին կրոնի հետ և ծառայում էին ծիսական նպատակների։
* Մարզել զինվորներին մոտ մարտի մեջ՝ թույլ տալով նրանց հակառակորդին անհավասարակշռություն գցել կամ հանել՝ միաժամանակ պահպանելով սեփականը։ Երբ մարդիկ սկսեցին կրել ավելի ծանր զրահ, ըմբշամարտը դարձավ ավելի կարևոր, քանի որ սուսերամարտը կարող էր արագ վերածվել կռվի իրավիճակների։ Առաջին ժամանակակից ղազախական ըմբշամարտի մրցույթը անցկացվել է 1938 թվականին Խորհրդային Միության Ալմաթի քաղաքում (Ղազախստանի նախկին մայրաքաղաք) կայացած մարզական փառատոնում։ Մրցումներն ավանդաբար անցկացվում են հանրապետության քաղաքներում։ Առաջին միջազգային մրցաշարը անցկացվել է 1952 թվականին ասիացի մասնակիցների շրջանում։ Խորհրդային Միությունից Ղազախստանի անկախացումից հետո ղազախական ըմբշամարտի ժողովրդականությունը մեծացել է, ամեն տարի անցկացվել են ազգային առաջնություններ և լիգաներ։

Կաժիմուկան Մունաիտպասով՝ հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի առաջին ղազախ չեմպիոն
2004 թվականին ղազախները Բեռլինում կայացած Համաշխարհային կոնգրեսում կազմակերպեցին ղազախական ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիան (IKWF): Սերիկ Տուկիևը դարձավ ֆեդերացիայի առաջին նախագահը։ 2005 թվականին Ռուսաստանի Ալթայի երկրամասում անցկացվեց ղազախական ըմբշամարտի առաջին Ասիայի առաջնությունը։ 2005 թվականի նոյեմբերին անցկացվեց Ղազախստանի այն ժամանակվա նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաևի անունով միջազգային մրցաշար։ Մասնակցեցին 25 երկրներից ավելի քան 100 մարզիկներ Գերմանիայից, Թուրքիայից, Նիդերլանդներից, Ֆրանսիայից և այլ երկրներից։ Մոնղոլիան երկրորդ Ասիայի առաջնությունը անցկացրեց 2011 թվականի հուլիսին։ Ղազախստանի ըմբշամարտի առաջնությունը տեղի է ունեցել 2011 թվականի օգոստոսին: Կաժիմուկան Մունաիտպասովը դարձել է հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի առաջին ղազախ չեմպիոնը։

Մոտիկ մարտերի համար նախատեսված տեխնիկաները նպատակ ունեին հակառակորդին կանգնած դիրքից հավասարակշռությունից հանել: Սա թույլ էր տալիս զինվորին մարտական ​​տեխնիկաներ կիրառել իրական մարտում՝ մոտիկից, ձեռքում զենքով: Ղազախական ըմբշամարտում օգտագործվող տեխնիկաներն ու մեթոդները մեծ նմանություններ ունեն ձյուդոյի և մոնղոլական ըմբշամարտում հանդիպող տեխնիկաների հետ: Հաղթանակը ձեռք է բերվում, երբ հակառակորդը մեջքի վրա է նետվում: Միավորներ կարելի է ձեռք բերել նաև հակառակորդին կողքի վրա նետելով կամ նրան ծնկի բերելով:

Ղազախական ըմբշամարտի նպատակն է հակառակորդին գետնին նետել՝ կանգնած մնալով կամ նրա վրա ընկնելով: Դրա արդյունքում զոհաբերական նետումները և նետողները, որոնք նետողին մեկ կամ երկու ծնկի են իջնում, նախընտրելի չեն: Ըմբիշներին չի թույլատրվում դիպչել ոտքերին, բայց կարող են ազատորեն բռնել հակառակորդի բաճկոնը և գոտին:

## Մրցույթներ

Ըմբիշները բաժանվում են երեք խմբի՝ կախված իրենց տարիքից, և ութ կատեգորիայի՝ կախված քաշից: Մեծահասակները մրցում են տասը րոպե, իսկ դեռահասները՝ հինգ րոպե։ Ղազախական ըմբշամարտը ներառված է զոնալ, տարածաշրջանային, հանրապետական ​​մարզական փառատոների ծրագրերում. թիմերը ճանաչվում են ամբողջ Ղազախստանում։

Մրցամարտի մեկնարկից առաջ ըմբիշները ձեռքը դնում են կրծքին և խոնարհվում։ Այնուհետև ըմբիշները գրկախառնվում են մրցակցին, ապա հետ են քաշվում, որից հետո մրցավարը ազդանշան է տալիս մենամարտը սկսելու համար։

## Տես նաև

* Ըմբշամարտը Հայաստանում

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

*  հղում)
*
*
* Competing narratives: nation-building discourses in sports projects in Kazakhstan