# Հանրային ելույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաջագոպալը ելույթ է ունենում 25,000 մարդու առջև, 2007թ․, Ջանադեշ, Հնդկաստան
**Հանրային ելույթը** կամ **հրապարակախոսությունը** կենդանի լսարանի առջև ելույթն է, որն հանդիսանում է գործընթաց խոսելու գործողություն կամ դասախոսություն մարդկանց խմբավորված խմբի վրա կանխամտածված ձևով տեղեկացնելու, ազդելու կամ զվարճացնելու համար։ Հանրային ելույթը հիմնականում հասկացվում է որպես երես առ երես խոսակցություն անհատների և լսարանի միջև՝ հաղորդակցումը դիտելով որպես հիմնական նպատակ։ Այն շատ նման է «ներկայացնելուն», այնուամենայնիվ վերջինս ավելի շատ առնչվում է կոմերցիոն գործունեության հետ։ Հանրային ելույթը մեծ մասամբ նպատակաուղղված է լսարանին համոզելու, վստահեցնելու գործին։

## Նպատակ

Այն որոշվում է բանախոսի մտադրությամբ, երբ նա դիմում է որոշակի լսարանին։ Հնարավոր է, որ բանախոսը ունենա տարբեր ելույթներ և ասույթներ տարբեր լսարաններին։ Հանրային ելույթի հիմնական նպատակը հանդիսատեսի մտքերի և գործողությունների փոփոխություն առաջացնելն է։ Հաճախ այն մատուցվում է փակ լսարանի և ընդհանուր գաղափարակից լսարանի համար, ովքեր ունեն ընդհանուր տեսակետ։

Լսարանը կարող է բաղկացած լինել տարբեր քանակությամբ խմբերից, որոնք անպայման չեն հանդիսանում գաղափարակիրներ․ արդյունավետ բանախոսները հասկանում են, որ թեև փոքր լսարանը հանդիսանում է անհատների խումբ։ Ընդհանուր առմամբ, հանրային ելույթը նպատակ ունի կամ հանգստացնել անհանգիստ հանդիսատեսին, կամ ինքնագոհ լսարանին զգուշացնել ինչ-որ կարևոր բանի մասին։ Երբ բանախոսը որոշի, թե այս մոտեցումներից որն է պահանջվում, նա կօգտագործի պատմվածքի և տեղեկատվության մատուցման համապատասխան համադրությունը՝ իր նպատակներին հասնելու համար։

### Համոզում

Համոզումը առաջացել է լատիներեն «persuādēre» բառից։ Համոզիչ ելույթը նպատակ ունի փոխել լսարանի համոզմունքները, և սովորաբար օգտագործվում է քաղաքական բանավեճերում, որտեղ առաջնորդները փորձում են համոզել իրենց լսարանին՝ լինի դա լայն հանրություն, թե պետական պաշտոնյաներ։

Այն բաղկացած է չորս տարրերից․

* **խոսացող կամ համոզող**,
* **հանդիսատես**,
* **խոսքի մեթոդ**,
* և **ուղերձ**, որը փորձում է փոխանցել բանախոսը։

Փորձելով համոզել հանդիսատեսին փոխել իրենց կարծիքը, բանախոսը դիմում է նրանց հույզերին և համոզմունքներին։ Հանդիսատեսի վստահությունը շահելու համար առկա են տարատեսակ տեխնիկաներ․ բանախոսները հաճախ կարող են օգտագործել «մենք», «մեզ» արտահայտությունները բանախոսի և հանդիսատեսի միջև միասնություն ստեղծելու համար, և ընտրել ավելի կոշտ ու խիստ բառեր ուղերձները ավելի արդյունավետ փոխանցելու համար։ Նաև հռետորական հարցերը, անեկդոտները, ընդհանրացումները, չափազանցությունները, փոխաբերություններն ու հեգնանքը կարող են օգտագործվել հանդիսատեսին համոզելու հավանականությունը մեծացնելու համար։

### Կրթություն

Հանրային ելույթը կարող է նախ փոխանցել որոշակի գիտելիքներ լսարանին։ TED Talks-ը կրթական հրապարակայն ելույթների վառ օրինակ է հանդիսանում։ Բանախոսները զրուցում են լսարանի հետ տարբեր թեմաների մասին, և փոխանցում իրենց փորձը, կարծիքը, ստացած գիտելիքները և հետազոտությունները։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել ուսանողներին ակադեմիական միջավայրում հրապարակային խոսքի ռազմավարությունների ուսուցման առավելությունները, ներառյալ ինքնավստահության ավելի բարձր մակարդակը և համայնքի բարեկեցությունը բարելավվելը տարբեր տեղեկատվության հասանելիությամբ։ Բացի այդ, աշխատանքային հանդիպումներն ու շնորհանդեսները պահանջում են հանրային խոսքի հմտություններ ՝ գաղափարներն ու լուծումները ակտիվորեն ձևակերպելու համար, և ժամանակակից տեխնոլոգիան օգնում է ընկերություններին տեղեկատվությունը հասցնել ավելի լայն լսարաններին։

### Միջամտություն

Սա նոր խոսելաոճ է, որը ներկայացվել է առաջին անգամ հռետորաբանական տեսաբան Վիլիամ Բրաունի կողմից։ Այս ոճը հիմնված է այն փաստի վրա, որ մարդիկ խորհրդանշական նշանակություն են տալիս կյանքին և իրենց շրջապատող իրերին։ Դրա արդյունքում ամեն բանի խորհրդանշանական իմաստը հիմնված է հաղորդակցության ձևի վրա։ Միջամտության ոճով հաղորդակցությանը մոտենալիս հասկացվում է, որ հաղորդակցությունը պատասխանատու է հասարակության, վարքի անընդհատ փոփոխությունների և այն բանի համար, թե ինչպես է մարդը դիտարկում առարկաների, գաղափարախոսությունների և առօրյա կյանքի հիմքում ընկած իմաստը։

Միջամտության տեսանկյունից, երբ մարդիկ շփվում են, նրանք միջամտում են այն ամենին, ինչն արդեն իրականություն է և կարող են "փոխել խորհրդանշական իրականությունը": Հաղորդակցման այս մոտեցումը ներառում է նաև հնարավորություն կամ գաղափար, որ մարդը կարող է պատասխանատու լինել անսպասելի արդյունքների համար՝ կապված այն բանի հետ, թե ինչից և ինչպես են նրանք շփվում։ Այս հեռանկարը նաև ընդլայնում է շրջանակը մեկ բանախոսից, որը միջամտում է բազմաթիվ բանախոսների միջև, որոնք իրենց հերթին շփվում և միջամտում են նույնպես՝ միաժամանակ ազդելով մեզ շրջապատող աշխարհի վրա։

## Ակնարկ

Ինչպես հաղորդակցման տարբեր ձևերում, այնպես էլ հանրային ելույթի ժամանակ, գոյություն ունեն հինգ հիմնական տարրեր, որոնք հիմնականում արտահայտվում են հետևյալ կերպ. «ով» է խոսում, «ինչ» է ասում, «ում» է ասում, ինչ «մեթոդներ» է օգտագործում, ինչ «ազդեցություն» է ունենում։
Հանրային ելույթի նպատակը կարող է լինել սկսած տեղեկատվության պարզագույն փոխանակումից մինչև մարդկան գործելու դրդելու, կամ պարզապես որևէ պատմություն պատմելու համար։ Լավ հռետորները պետք է ունակ լինեն փոխելու ունկնդրի զգացմունքները, այլ ոչ միայն տեղեկացնեն նրանց։
Հանրային ելույթը նաև համարվում է շփման համայնք։ Միջանձնային հաղորդակցումը և հանրային ելույթը ունեն այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են մոտիվացնող ելույթը, առաջնորդության կամ անձնական զարգացման, գործարար, հաճախորդների սպասարկման, մեծ ընկերությունների հաղորդակցման և զանգվածային հաղորդակցման համար ելույթները։
Հանրային ելույթը կարող է հզոր գործիք լինել մոտիվացման, ազդեցության, համոզելու, տեղեկացնելու, թարգմանելու համար։

Այժմ կոմերցիոն և գործարար նպատակներով հանրային ելույթները հիմնականում իրականացվում են մասնագետների կողմից, որոնք վարձվում են անկախ պայմանագրով։

## Պատմություն

Հռետոր Ցիցերոնը ելույթ է ունենում Հռոմի Սենատի առջև, դատապարտելով Կատիլինային (1889)։
Հանրային ելույթի վաղ փարձերը եղել են հին Եգիպտոսում։
Հայտնի առաջին հունական աշխատանքը հռետորաբանության վերաբերյալ գրված է եղել 2000 տարի առաջ։ Մշակված սկզբունքները հին Հունաստանի հռետորների փորձի և աշխատանքի արդյունքն էին։ Հունաստանում և Հռոմում հիմնական բաղադրիչը հռետորիկան էր (խոսքի կազմում և մատուցում) և այն կարևոր հմտություն էր հասարակակն և անձնական կյանքում։ Արիստոտելը և Քվինտիլիանը քննարկում էին հռետորություն, համատասխան առարկան՝ իր կանոններով և մոդելներով, որոնք միջին դարերում և վերածննդի ժամանակաշրջանում ներկայացվում էին որպես ազատամիտ արվեստի բաղկացուցիչ մաս։
Հանրային ելույթի արվեստ առաջին անգամ զարգացվել է հին հույների կողմից։ Հունական հրապարակախոսությունը հայտնի է դասական նախնադարից։ Հույն հրապարակախոսները ավելի շուտ խոսում էին իրենք իրեն համար, քան մեկ ուրիշի, կամ հաճախորդի, և այսպիսով յուրաքանչյուր քաղաքացի, ով ցանկանում էր հաջողության հասնել դատարանում, քաղաքականության մեջ կամ հասարակական կյանքում, պետք է սովորոր հանրային ելույթի տեխնիկան։ Այդ տեխնիկան սկզբնական շրջանում սովորեցվում էր սոփեստների կողմից, որոնք հայտնի էին որպես հարկեր գանձող, «թույլ պնդումները ուժեղ դարձնող», և իրենց ուսանողներին իրենց գերազանցության օրինակով ավելի լավը դարձնելով։ Պլատոնը, Արիստոտելը և Սոկրատեսը մշակում էին հանրային ելույթի տեսություններ ի հակադրություն սոփեստների։ Նրանց գաղափարները, հրապարակախոսություն դասավանդող մշտական դպրոցների զարգմացման հետ մեկտեղ, ինստիտուցիոնալ ճանապարհով մշակվում էին։ Չնայած, որ Հունաստանը կորցրեց իր քաղաքական ինքնիշխանությունը, հանրային ելույթի դասավանդման հունական կուլտուրան ընդունվեց ռոմանացիների կողմից։
Ռոմանական հանրապետության քաղաքական ծաղկման հետ մեկտեղ ռոմանական հրապարակախոսները արտագրում և փոփոխում էին հունական հրապարակախոսության տեխնիկան։ Ռոմանացիների ազդեցության տակ հռետորաբանությունը դարձավ ամբողջական ծրագիր՝ ընդգրկելով քերականություն (պոետների ուսումնասիրում), նախապատրաստական վարժություններ և հանրային ելույթի նախապատրաստում դատական ու նպատակաուղղված ժանրերում։

Լատինական ոճը էապես ազդեցություն է կրել Ցիցերոնի կողմից և շեշտը դնում էր հումանիստական գիտությունների (փիլիսոփայություն, արվեստ և այլն) լայն ուսումնասիրման վրա, ինչպես նաև սրամտության և հումորի, ունկնդիրների էմոցիաների հիմա վրա գործելու, շեղումների վրա։ Հանրային ելույթը ռոմանական կայսրությունում կարևոր էր մնում իրավական դաշտում և դարձել էր զվարճանքի առարկա։ Սա հայտնի հրապարակախոսներին իրենց հմտությունների շնորհիվ դարձնում էր ավելի հարուստ և հեղինակավոր։

Լատինական այս ոճը 20-րդ դարի սկզբում աշխարհում հրապարակախոսության հիմնական ոճն էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո լատինական ոճի նկատմամբ սկսվեցին պախարակումներ։ Գիտական մեթոդների և գրելու ու խոսելու «պարզ» ոճերի զարգացման հետ մեկտեղ ֆորմալ հրապարակախոսությունը դարձավ ավելի քիչ մշակված, չնայած քաղաքական գործիչները այսօր կարող են ստեղծել կամ կործանել իրենց կարիերան հաջող կամ անհաջող ելույթի պատճառով։ Աբրահամ Լինկոլնը, Ադոլֆ Հիտլերը, Ջոն Քենեդին, Բիլ Քլինթոնը, Բարակ Օբաման և մյուս բոլոր նշանակալի քաղաքական գործիչները հայտնի են իրենց հրապարակախոսական հմտություններով։

Այս հասարակ սկզբունքները մշակույթների և հասարակությունների տարբերությունների արդյունքում կրել է փոփոխություններ, սակայն զարմանալի կերպով պահպանել է իր հիմնական ոճը։ Հաղորդակցության այս տեսակի տեխնոլոգիաները և մեթոդները սովորաբար եղել են հրապարախոսության կառուցվածքում և հիմնված են եղել լսարանի վրա։ Նոր տեխնոլոգիաները, սակայն, թույլ են տալիս հրապարակախոսներին ավելի բարդ հաղորդակցում։ Տեխնոլոգիական և մեդիա աղբյուրները, որ ծառայում են հանրային ելույթի միջավայրում, վիդոկոնֆերանսներն ու հեռահաղորդակցությունն են։ Վիդեոկոնֆերանսները օգտագործելը ժամանակակից վերջին ձեռքբերումներից է, ինչի արդյունքում հրապարակախոսությունը հեղաշրջման եզրին է և ազդում է այն բանի վրա, թե ինչպես են հրապարակախոսները հաղորդակցվում լսարանի հետ։
Ստենֆորդի համալսարանից Դ. Ֆետերմանը 1997 թվականին իր «Վիդեոկոնֆերանս ինտերնետի միջոցով» հոդվածում գրել է. «Վիդեոկոնֆերանսների տեխնոլոգիան թույլ է տալիս աշխարհագրական տարբեր կողմերին տեսնելու և լսելու այլոց հիմնականում արբանյակների և հեռախոսային հաղորդակցության համակարգերի միջոցով»։ Սա օգտակար է մեծ կոնֆերանսների, երես առ երես հաղորդակցման կոնտեքստում և ավելի է տարածվում ողջ աշխարհով։

## Տես նաև

* Հռետորություն
* Լսարանի արձագանք
* Հանրային ելույթի քոլեջ
* Ամբոխի մանիպուլյացիա
* Բանավեճ
* Հրապարակախոսություն
* Թեմատիկ թարգմանություն

## Ծանոթագրություն

## Արտաքին հղումներ

 Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են  Հանրային ելույթ հոդվածին
* Speakers Ranked website
* Հանրային ելույթ հոդվածը Curlie-ում (ըստ DMOZ-ի)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Հանրային ելույթ» հոդվածին։ |