# Պուերտո Ռիկո

| Estado Libre Asociado de Puerto RicoՊուերտո Ռիկոյի ազատ միավորված պետություն |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Դրոշ** |  **Զինանշան** |

 |
| **Ազգային օրհներգ՝La Borinqueña* |
| Պուերտո Ռիկո դիրքը  |
| **Մայրաքաղաք** | Սան Խուան (Պուերտո Ռիկո)  18°27′N, 66°6′W |
| Ամենամեծ քաղաք
  | capital |
| Պետական լեզուներ | իսպաներեն և անգլերեն |
| Կառավարում | Հանրապետություն |
|  -  | Նախագահ | Դոնալդ Թրամփ |
|  -  | Նահանգապետ | Լուիս Ֆորտունյո |
|  -  | Կոնգրես | ԱՄՆ-ի Կոնգրես |
|  |
| Անկախություն | Իսպանիա-ից  |
|  | Հայտարարված | դեկտեմբերի 10 1898  |
|  -  | Ջրային (%) | 1,6 |
| Բնակչություն |
|  -  | 2010 մարդահամարը | 3 725 789  |
| **ՀՆԱ** (ԳՀ) | 2007 գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $77,4 միլիարդ (-) |
|  -  | Մեկ շնչի հաշվով | $19 600 (-) |
| **ՀՆԱ** (անվանական) | 2010 գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $96.26  միլիարդ (-) |
|  -  | Մեկ շնչի հաշվով | $24 229 (N/A) |
| **Ջինի** (2006) | 53.5 (-) |
| **ՄՆԶԻ** (-) | 0.894 (շատ բարձր) (-) |
| Արժույթ | Դոլար (USD)  |
| Ժամային գոտի | UTC (ՀԿԺ-4) |
|  -  | Ամռանը (DST) | No DST (ՀԿԺ-4) |
| Ազգային դոմեն | .pr |
| Հեռախոսային կոդ | +1 787, +1 939 |

**Պուերտո Ռիկո** (իսպ.՝ Puerto Rico – «հարուստ նավահանգիստ»), պաշտոնական անվանում՝ **Պուերտո Ռիկոյի ազատ միավորված պետություն** (իսպ.՝ Estado Libre Asociado de Puerto Rico), կամ **Պուերտո Ռիկոյի համագործակցություն** (անգլ.՝ Commonwealth of Puerto Rico), ԱՄՆ-ից կախում ունեցող տարածք «չներառված կազմակերպված տարածքի» կարգավիճակով (գտնվում է ԱՄՆ ղեկավարության ներքո՝ չհանդիսանալով նրա անկապտելի մասը)։ Պուերտո Ռիկոյի տարածքում ԱՄՆ Սահմանադրությունը գործում է սահմանափակ, գերագույն իշխանությունը պատկանում է ԱՄՆ կոնգրեսին, սակայն տարածքն ունի իր ինքնավարության համակարգը։

Տեղակայված է Կարիբյան ծովում՝ Մեծ Անտիլյան կղզիների խմբին պատկանող Պուերտո Ռիկո կղզու և նրան հարակից մի շարք փոքր կղզիների վրա։

Պուերտո Ռիկոն ունի իր սահմանադրությունը, օրենսդիր, գործադիր ու դատական իշխանությունները։ ԱՄՆ-ի հետ կապը պահպանվում է ընդհանուր քաղաքացիության, արժույթի ու պաշտպանության միջոցով։ Տարածքի կարգավիճակի վերաբերյալ օրենսդրական ստույգ հիմքի բացակայության պատճառով այդ հարցն ակտիվորեն քննարկվում է կղզում, ԱՄՆ-ում ու ՄԱԿ-ում։ 2000 թվականին ԱՄՆ նախագահ Բիլ Քլինթոնի հանձնարարությամբ ստեղծվել է Պուերտո Ռիկոյի կարգավիճակի հարցով հատուկ հանձնաժողով (անգլ.՝  President's Task Force on Puerto Rico's Status):

Իր զեկույցում հանձնաժողովը հաստատել է ընթացիկ կարգավիճակն ու առաջարկել կղզու քաղաքացիներին տալ ինքնորոշման իրավունք։ Ենթադրվում է, որ այդ գործընթացի շրջանակներում Պուերտո Ռիկոյի բնակիչները կընտրեն երեք տարբերակներից մեկը՝ ընթացիկ կարգավիճակի ամրագրում, ընդգրկում ԱՄՆ-ի կազմում որպես նահանգ կամ անկախացում։ Համապատասխան օրինագիծը ներկայացվել է Կոնգրեսի քննարկմանը։

2012 թվականին տեղի է ունեցել երկու փուլից բաղկացած հանրաքվե Պուերտո Ռիկոյի կարգավիճակի որոշման նպատակով։ Առաջին փուլում տարածքի բնակիչները քեվերակել են հօգուտ քաղաքական կարգավիճակի փոփոխության. դրա օգտին քվերակել է ընտրողների 54%-ը։ 2012 թվականի նոյեմբերի 6-ին տեղի է ունեցել հանրաքվեի երկրորդ փուլը. ընտրողների 65%-ը քվերակել է տարածքը ԱՄՆ 51-րդ նահանգ դարձնելու, 31%-ը՝ տարածքին ԱՄՆ կազմում սուվերեն միավորված պետության կարգավիճակ տալու օգտին։ Ընտրողների 4%-ն է քվերակել տարածքի լիակատար անկախության օգտին (այլ տվյալներով՝ ընտրողների 61,15 %-ը քվերակել է ԱՄՆ-ի հետ միանալու, 33,31 %-ը՝ կղզեխմբին ԱՄՆ-ի հետ միություն կազմող սուվերեն իավորված պետության կարգավիճակի շնորհման, իսկ 5,53 %-ը՝ անկախության օգտին)։ Պուերտո Ռիկոյի՝ ԱՄՆ-ի կազմում վերջնականապես ընդգրկվելու համար անհրաժեշտ է ԱՄՆ Կոնգրեսի որոշումը։

Պուերտո Ռիկոյի քաղաքացիներն ունե երկակի քաղաքացիություն՝ Պուերտո Ռիկոյի ու ԱՄՆ-ի, սակայն իրավունք չունեն մասնակցելու ԱՄՆ նախագահի ընտրություններին։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պուերտո Ռիկո» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 456)։*  |