# Սուրբծննդյան կղզու ճակատամարտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբծննդյան կղզու ճակատամարտ

ճակատամարտ| Մասն է | Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, Indian Ocean in World War II, Խաղաղօվկիանոսյան պատերազմ |
| Երկիր | Ավստրալիա |
| Վայր | Ծննդյան կղզի |
| Կոորդինատներ | 10°29′24″S 105°37′48″E |
| Սկսած | 31 մարտի 1942 |
| Ավարտված | 1 ապրիլի 1942 |

Wikimedia | © OpenStreetMap
**Սուրբծննդյան կղզու ճակատամարտ**, Ճապոնիայի զինված ուժերի կողմից Սուրբծննդյան կղզին գրավելու ռազմական գործողություն, որը տեղի է ունեցել 1942 թվականի մարտի 31-ից մինչև ապրիլի 1-ը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

Հնդիկ զինվորների և բրիտանացի սպաների միջև հակամարտության պատճառով ճապոնական զորքերը ափ են իջեկ առանց որևէ դիմադրության, սակայն մոտակայքում գտնվող ամերիկյան «Սիվոլֆ» սուզանավը լուրջ վնաս է հասցրել ճապոնական «Նակա» հածանավին։

## Պատմություն

### Նախապայմաններ

Սուրբծննդյան կղզին Բրիտանական կայսրության գաղութ էր և մտնում էր Սթրեյթս բնակավայրերի կազմի մեջ։ Գտնվելով Ճավայից 298 կիլոմետր հարավ, այն հետաքրքրություն էր ներկայացնում Ճապոնական կայսրության համար երկու պատճառով. այն իդեալական դիրք էր Հարավային Խաղաղ օվկիանոսի տարածքները վերահսկելու համար, և կղզին պարունակում էր ֆոսֆատի հանքավայրեր, որոնք կարևոր էին ճապոնական արդյունաբերության համար։ Հանքարդյունաբերությունը սկսվել է 1900 թվականին, երբ կղզի բերվեցին չինացի և մալայզիացի աշխատողներ, և այնտեղ ապրում էր վերակացուների մի փոքր խումբ՝ 100 կին և 200 երեխա։

Ջավայի գրավումից հետո կայսերական շտաբը մշակել է «Գործողություն X»՝ Սուրբծննդյան կղզին գրավելու ծրագիր: Գործողությունը սկսելու հրամանը տրվեց 1942 թվականի մարտի 14-ին: Կղզու վրա հարձակվող խմբի հրամանատար նշանակվեց կոնտր-ադմիրալ Շոջի Նիշիմուրան : Նակա թեթև հածանավը ( Սենդայի դաս ) դրոշակակիրն էր, կային ևս երկու հածանավ՝ Նագարա, Նատորի (Նագարա դաս) և ութ ականակիր՝ Մինեգումո, Նացուգումո, Ամացուկազե, Հացուկազե, Սացուկի, Մինազուկի, ֆումիզւկի, Նագատակուի․ «Ակեբոնո Մարու» տանկերը և «Կիմիշիմա Մարու» ու «Կումագավա Մարու» տրանսպորտային նավերը՝ 850 հետևակայիններով և ինժեներներով։

Կղզու կայազորը, որը դիմակայում էր ճապոնացիներին, բաղկացած էր Հոնկոնգի և Սինգապուրի հրետանային գնդից 33 զինվորներից, որոնք ավանդաբար համալրված էին հնդիկներով: Կապիտան Ուիլյամսը հրամանատարում էր չորս բրիտանացի սերժանտների՝ Սուբեդար Մուզաֆար Խանին և քսանյոթ պենջաբցի հրաձիգների: Ծանր զինամթերքը բաղկացած էր 1900 թվականին արտադրված մեկ 152 մմ թնդանոթից, որը կղզում տեղակայված էր 1940 թվականին:

Փենջաբիները, որոնք հավատում էին ճապոնական քարոզչությանը, որ ճապոնական բանակը կազատագրի Հնդկաստանը բրիտանացի գաղութարարներից, ապստամբեցին։ Մարտի 11-ին նրանք սպանեցին Ուիլյամսին և չորս բրիտանացի սերժանտների և նետեցին նրանց մարմինները ծովը: Այնուհետև նրանք բանտարկեցին շրջանային սպային և մի քանի այլ սպիտակամորթ կղզեբնակների՝ նրանց մահապատժի ենթարկելու մտադրությամբ, սակայն մահապատիժը, ըստ երևույթին, խափանվեց ճապոնական ներխուժման պատճառովշ:

### Գործողություն

1942 թվականի մարտի 31-ի լուսաբացին տասնյակ ճապոնական ռմբակոծիչներ հարձակվեցին կղզու վրա՝ ոչնչացնելով ռադիոկայանի շենքը։ Ապստամբները բարձրացրին սպիտակ դրոշ, որից հետո 850 ճապոնացի հետևակայիններ վայրէջք կատարեցին լողափում: Ճապոնական ուժերը առանց դիմադրության վայրէջք կատարեցին Ֆլայինգ Ֆիշ Քովում:

Այդ առավոտյան ամերիկյան «Սիվոլֆ» սուզանավը չորս տորպեդո արձակեց «Նակա» հածանավի վրա, բայց չկարողացավ խոցել դրանք։ Այնուհետև սուզանավը երեք տորպեդո արձակեց «Նատորի» հածանավի վրա, որից հետո այն անհետացավ: Այդ երեկոյան սուզանավը տորպեդոներ արձակեց 1000 մետր հեռավորությունից՝ հարվածելով «Նակա» հածանավի աջ կողմին: «Նակա» հածանավը լուրջ վնասվեց և ստիպված եղավ քարշակել Սինգապուրի նավահանգիստ, ապա՝ Ճապոնիա՝ վերանորոգման համար։ Ճապոնական ականակիրներին հաջողվեց խորը հարվածով վնասել ամերիկյան սուզանավը, բայց սուզանավը կարողացավ կրկին դուրս գալ:

1942 թվականի ապրիլի 3-ին Նատորին վերադարձել է Սուրբծննդյան կղզի և բոլոր օկուպացիոն ուժերը, բացառությամբ 20 հոգանոց կայազորային ջոկատի, տարել է Ինդոնեզիայի Բանտեն ծոց։ Ճապոնացիները սկսել են ֆոսֆատների արդյունահանումը, որոնք բեռնվել են տրանսպորտային նավերի վրա:

## Ծանոթագրություններ