# 1989[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1985 · 1986 · 1987 · 1988 —  **1989**  — 1990 · 1991 · 1992 · 1993
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1960‑ականներ · 1970‑ականներ — **1980‑ականներ** — 1990‑ականներ · 2000‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 19-րդ դար — **20-րդ դար** — 21-րդ դար
 |

 Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ 1989 (այլ կիրառումներ)

**1989 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1989 *MCMLXXXIX* |
| Հուլյան օրացույց | 1988—1989 (հունվարի 14 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7497—7498 (սեպտեմբերի 14-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2741—2742 (մայիսի 4-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4481—4482 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՆՁԱ—ՏՆՁԲ* |
| Հրեական օրացույց  | 5749—5750
ה'תשמ"ט — ה'תש"ן |
| Իսլամական օրացույց | 1409—1410 |
| Չինական օրացույց | 4685—4686 戊辰 — 己巳 դեղին վիշապ — դեղին օձ |
| Եթովպական օրացույց | 1981—1982 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 2045—2046 |
| - *Շակա սամվատ* | 1911—1912 |
| - *Կալի յուգա* | 5090—5091 |
| Իրանական օրացույց | 1367—1368 |
| Բուդդայական օրացույց | 2532 |

**1989 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է կիրակի օրը։ Սա մեր թվարկության 1989 թվականն է,
XX դարի 89-րդ տարին։

## Իրադարձություններ

### Հունվար

* Հունվարի 2 – Վարչապետ Ռանասինխե Պրեմադասան դարձավ Շրի Լանկայի երրորդ նախագահը։
* Հունվարի 4 – Սիդրայի նեղուցի պատահար (1989). լիբիական երկու ՄիԳ-23 խոցվեցին ԱՄՆ նավատորմի F-14 Tomcat-ների կողմից։
* Հունվարի 7 – Հիրահիտոն մահացավ և Ակիհիտոն անմիջապես կարգվեց Ճապոնիայի 125-րդ կայսր։
* Հունվարի 8 – Կեգվորտի օդանավային աղետ. British Midland ընկերության Բոինգ 737-ը աղետի ենթարկվեց Արևելյան Միդլանդ օդանավակայանի մոտակայքում` խլելով 47 մարդու կյանք։
* Հունվարի 10 – Համաձայն Միացյալ ազգերի անվտանգության խորհրդի 626-րդ արձանագրության և Նյու Յորքյան համաձայնագրի՝ Կուբան զորքերը դուրս հանեց Անգոլայից։
* Հունվարի 11 – ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը հրաժեշտի խոսքով հանդես եկավ իր երկրի առաջ։
* Հունվարի 15
	+ Եվրոպական երեսունհինգ երկիր հանդիպեցին Վիեննայում, համաձայնվեցին պայքարել մարդու իրավունքների համար և ամրապնդել արևելք-արևմուտք առևտուրը։
	+ «Պալաչի շաբաթ». Ժողովրդավարական ցույցերը Պրահայում հարձակման ենթարկվեցին ոստիկանության կողմից։
* Հունվարի 17 – Ստոքթոնի դպրոցի հրաձգություն. Պատրիք Էդվարդ Պուրդին սպանեց 5 երեխայի և վիրավորեց 30-ի, որից հետո ինքնասպան եղավ։
* Հունվարի 18
	+ Լեհաստանի միացյալ աշխատավորական կուսակցություն քվեարկեց Հանդուրժողականությունը օրինականացնելու օգտին։
	+ Անտե Մարկովիչը փոխարինեց Բրանկո Միկուլիչին Հրավսլավիայի վարչապետի պաշտոնում։
* Հունվարի 20 – Ջորջ Հ. Ու. Բուշը երդվեց որպես ԱՄՆ 41-րդ նախագահ։
* Հունվարի 23 – Հզոր երկրաշարժ տեղի ունեցավ Տաջիկստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում, որը խլեց 275 մարդու կյանք։
* Հունվարի 23–24 – Զինված ձախակողմյան ստորաբաժանումը հարձակվեց և նվաճեց արգենտինական բանակի դիրքերից մեկը Բուենոս Այրեսում։
* Հունվարի 24 – Ֆլորիդայում մահապատժի ենթարկվեց Թեդ Բունդին էլեկտրական աթոռի միջոցով, որը դատապարտվել էր երիտասարդ մի կնոջ սպանության համար։
* Հունվարի 30 – Կանադայի վարչապետ Բրայան Մուլրոնին ցրեց իր կաբինետը` հաստատելով նոր վեց նախարարների և վերահաստատելով 19 նախարարների։

### Մարտ

* Մարտի 13 - Ջեյմս Բաղյան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, առաջին հայը «Դիսքավերի» տիեզերանավով տիեզերք բարձրացավ

## Ծնունդներ

* Հունվարի 9 - Նինա Դոբրեվ, ամերիկյան դերասանուհի
* Փետրվարի 11 - Ալեքսանդր Բյուտներ, հոլանդացի ֆուտբոլիստ
* Մարտի 16 - Թեո Ուոլկոտ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Մարտի 17 - Շինջի Կագավա, ճապոնացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Մարտի 21 - Ժորդի Ալբա, իսպանացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Մարտի 31 - Պաբլո Պիատտի, արգենտինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Ապրիլի 4 - Զարեհ Զարգարյան, հայ համալսարանային բասկետբոլիստ, ով ընտրվել է Հայաստանի բասկետբոլի ազգային հավաքականի անդամ
* Ապրիլի 14 - Դաֆինա Զեքիրի, կոսովա-ալբանացի երգչուհի
* Ապրիլի 20 - Սերգեյ Զենյով, էստոնացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Ապրիլի 26 - Տե Սոնգ, հարավկորեացի դերասան, երգիչ, BIGBANG խմբի անդամ
* Ապրիլի 27 - Սվեն Բենդեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Մայիսի 5 - Քրիս Բրաուն, ամերիկացի երգիչ-երգահան, ռեփեր, պարող և դերասան
* Մայիսի 11 - Ջովանի դոս Սանտոս, մեքսիկացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Մայիսի 31 - Մարկո Ռոյս, գերմանացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ
* Հունիսի 11 - Լորենցո Արիաուդո, իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան
* Հուլիսի 7 - Լի Սոնգ Յոլ, հարավկորեական դերասան, երգիչ և մոդել
* Հուլիսի 12 - Ֆիբի Թոնքին, ավստրալիացի դերասանուհի
* Հուլիսի 16 - Գարեթ Բեյլ, ուելսցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Օգոստոսի 15 - Ջո Ջոնաս, ամերիկյան երգիչ, դերասան, երգահան, երաժիշտ
* Սեպտեմբերի 1 - Դանիել Սթարիջ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող
* Սեպտեմբերի 14 - Լի Ջոնգ Սուկ, հարավկորեացի մոդել, դերասան
* Սեպտեմբերի 14 - Ջիմի Բատլեր, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ
* Նոյեմբերի 20 - Արտակ Դաշյան, հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Նոյեմբերի 25՝ Դավիթ Առուշանյան, Արցախի Հանրապետության ազգային հերոս
* Դեկտեմբերի 2 - Մատտեո Դարմյան, հայազգի իտալացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ
* Դեկտեմբերի 22 - Զավեն Բադոյան, հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* Դեկտեմբերի 25 - Ադրիան ֆոն Ցիգլեր, շվեյցարացի երգահան

## Մահեր

* Մայիսի 2 - Վենիամին Կավերին, ռուս խորհրդային գրող
* Օգոստոսի 17 - Վիլեն Ասլանյան, ֆիզիկոս։ ֆիզմաթ գիտությունների դոկտոր (1973), պրոֆեսոր՝ (1975)
* Հրանտ Հակոբյան, հայ նկարիչ։
* Հունվարի 23 - Սալվադոր Դալի, իսպանացի նկարիչ և գրող (ծ.1904)։
* Փետրվարի 20 - Աշոտ - հայ գուսան (ծ. 1907)։
* Հուլիսի 1 - Գառնիկ Ստեփանյան, հայ գրականագետ, թատերագետ, գրող, բառարանագիր, արվեստագիտության դոկտոր (1971), ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1967),
* Հուլիսի 5 - Սիրարփի Տեր-Ներսիսյան, հայ բյուզանդագետ, արվեստաբան, հայագետ
* Հուլիսի 16 - Հերբերտ ֆոն Կարայան, ավստրիացի դիրիժոր (ծ. 1908)
* Սեպտեմբերի 30 - Թոմսոն Վիրջիլ, ամերիկյան կոմպոզիտոր և երաժշտական քննադատ
* Դեկտեմբերի 14 - Անդրեյ Սախարով, ֆիզիկոս, ակադեմիկոս և քաղաքական գործիչ, այլախոհ, ջրածնային ռումբի համահեղինակ, խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (ծ. 1921)
* Անդրանիկ Ծառուկեան - բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող (ծ. 1913)

## Ծանոթագրություններ