# Գերմանաֆոբիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

20-րդ դարի սկզբի հակագերմանական պլակատներ«Վերացրո՛ւ այս կատաղած տավարին», 1917 թվական«Պայքարի՛ր հոների դեմ», 1918 թվականԳերմանացիներին աշխատանքի ընդունելու դեմ հետպատերազմյան պաստառ, 1919 թվական
**Գերմանաֆոբիա** (անգլ.՝ Germanophobia), նախապաշարմունք, ատելություն կամ վախ գերմանական (գերմանական) ամեն ինչից, ինչպես նաև բացասական վերաբերմունք գերմանական ծագում ունեցող մարդկանց նկատմամբ: Ռուսերենում բառը վկայվել է 1860-ական թվականներից և սահմանվել է որպես «գերմանական հզորության չափազանց մեծ վախ»։ 20-րդ դարում տարբեր երկրներում գերմանաֆոբիային մասամբ նպաստել է Գերմանական կայսրության և նացիստական Գերմանիայի ագրեսիվ քաղաքականությունը։

## 19-րդ դար

### Ռուսաստան

Ռուսաստանում գերմանաֆոբիայի նշանները վկայվել են դեռևս 19-րդ դարում։ 1860-ականներին տեղի ունեցավ գերմանաֆոբիայի կտրուկ բռնկում՝ որպես պատասխան հեղինակի հոդվածին, որն իրեն անվանում էր *«Shedoferotti»*: Բալթյան երկրներում և Ֆինլանդիայում գերմանացի բարոնների իշխանությունը պահպանելու, ինչպես նաև Լեհաստանին ինքնավարություն տրամադրելու նրա առաջարկը խիստ քննադատաբար ընդունվեց Սանկտ Պետերբուրգի մի խումբ գրողների կողմից: Միխայիլ Նիկիֆորովիչ Կատկովը Մոսկովյան նորություններում քննադատական հոդված է գրել, որը հանգեցրել է գերմանացիների նկատմամբ կտրուկ բացասական վերաբերմունքի։

1865 թվականին, նշված իրադարձություններից անմիջապես հետո, Միխայիլ Վասիլևիչ Լոմոնոսովի մահից մեկ դար անց, հոդված է գրվել, որում նշվում է, թե ինչ դժվարությունների է հանդիպել գիտնականը գիտությունների ակադեմիայում աշխատելիս. ակադեմիայի արտասահմանյան անդամները, ովքեր ընդդիմանում էին Լոմոնոսովին, գերմանական ծագում ունեին: Ավելի ուշ առաջարկվում էր ռուսերեն խոսող և ուղղափառություն դավանող գերմանացիներին դասել օտարերկրացիների շարքին և թույլ չտալ նրանց բարձր պետական պաշտոններում, քանի որ նրանք զրկված են «Ռուսաստանի հանդեպ ազգային համերաշխությունից»։ Այնուամենայնիվ, գերմանաֆոբիայի այս առաջին ալիքը մարեց, ինչը կապված է կայսերական ընտանիքի գերմանական արմատների և գերմանական ծագում ունեցող անձանց քաղաքական էլիտայի շրջանում ներկայության հետ: Նաև, ըստ Ֆեոդոր Իվանովիչ Տյուտչևի, գերմանաֆոբիայի, «գերմանացիների նկատմամբ անբարյացակամ զգացմունքների» առաջացմանը նպաստել է կառավարության այս հովանավորչական վերաբերմունքը գերմանացիների նկատմամբ, ովքեր աշխատել են Ռուսաստանի պետական ապարատում։ Գերմանաֆոբիայի սրացումը տեղի է ունեցել ռուսական հասարակության մեջ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Գերմանիան և աշխարհագրական, և գործնական, և հոգևոր առումով այն հարևանն էր, որը նպաստեց եվրոպական արժեհամակարգի ներթափանցմանը Ռուսաստան։ Այս ճանապարհին առաջացան նաև գերմանոֆիլիան և գերմանաֆոբիան՝ կախված եվրոպական իդեալների և ապրելակերպի ընդունումից կամ մերժումից. |  |

### Մեծ Բրիտանիա

Գերմանաֆոբիայի երևույթը Մեծ Բրիտանիայում նկատվել է Ֆրանս-պրուսական պատերազմից հետո (1870-1871): Սա վերաբերում էր ոչ միայն Արևելյան Եվրոպայի հրեաներին, այլև գերմանացիներին, ովքեր Մեծ Բրիտանիայում էժան աշխատուժ էին: 1880-ականների սկզբին, երբ Մեծ Բրիտանիան սկսեց գործել, գերմանացիները սկսեցին ավելի շատ աշխատել, քան եվրոպացիները: Անգլիացիների մտքում գերմանացիները հակված էին լինել վարսահարդարներ, դռնապաններ, հացթուխներ, երաժիշտներ, փողոցային խուլիգաններ և գողեր: Հենց գերմանացիների՝ որպես հանգստության խանգարողների և որպես էժան և արդյունավետ աշխատուժի նկատմամբ վերաբերմունքն էր, որ սկսեց վախ առաջացնել բրիտանացիների շրջանում՝ որպես նրանց գոյության սպառնալիք։ Գերմանաֆոբիայի նոր փուլը տեղի է ունենում 1896 թվականին, երբ Կայզեր Վիլհելմ II-ը աջակցեց Տրանսվաալի դիմադրությանը։

## 20-րդ դարի սկիզբ

Այն բանից հետո, երբ 1904 թվականին ստորագրվեց անգլո-ֆրանսիական համաձայնագիրը, Մեծ Բրիտանիայում Գերմանիայի և գերմանացի բնակիչների նկատմամբ վերաբերմունքն էլ ավելի բացասական դարձավ։ Գերմանական միլիտարիզմի վախը զրոյացրեց գերմանական մշակույթի և գրականության երբեմնի հիացմունքը: Ահազանգում էին լրագրողները, որոնք բոլոր թերթերը հեղեղել էին Գերմանիայի կողմից վերահաս սպառնալիքի մասին հոդվածներով։

Անգլիայում հակագերմանական հարաբերությունների զարգացման մեջ հրահրող գործոն է դարձել Ուիլյամ Լե Քուքի *«Մեծ պատերազմը Անգլիայում 1897 թվականին»* ֆանտաստիկ վեպը (անգլ.՝ The Great War in England in 1897), որը նկարագրում է Գերմանիայի և եվրոպական այլ տերությունների ջանքերի միավորումը Մեծ Բրիտանիայի դեմ: Ալֆրեդ Հարմսվորթի խնդրանքով գրված հաջորդ գիրքը *«1910-ի արշավանքը»* վեպն էր (անգլ.՝ The Invasion of 1910)։ Արդյունքում, Քուքսի գործունեությունը, որը պարբերաբար բորբոքվում էր Daily Mail-ի հոդվածներով, հանգեցրեց զանգվածային պարանոյայի. բրիտանացիները հրաժարվում էին որևէ գործ ունենալ գերմանացիների հետ, հրաժարվում էին նրանց ծառայություններից՝ կասկածելով նրանց լրտեսության մեջ։ Միևնույն ժամանակ ակտիվորեն զարգանում էին դավադրության տեսությունները, որոնցից մի քանիսը գերմանաֆոբիան և հակասեմիտիզմը դնում էին միմյանց վրա։

## Առաջին համաշխարհային պատերազմ

1919 թվականի ֆրանսիական բացիկ, որը բացահայտում է «բոշայի» ենթադրյալ ուղեղը
### Մեծ Բրիտանիա

1914 թվականին տեղի ունեցավ գերմանական կայսրության ներխուժումը չեզոք Բելգիայի և Հյուսիսային Ֆրանսիայի տարածք, ինչը նպաստեց Գերմանիայի վրա հերթական հարձակումներին և գերմանաֆոբիայի նոր ալիքին։ Ֆրանկների ճյուղերից մեկին պատկանելու և դրա հիման վրա մահապատժի մեղադրանքները հսկայական քննադատության պատճառ դարձան, գերմանացիներին համեմատեցին հոների հետ՝ ցույց տալով, որ նրանց դաժանությունը սահմաններ չունի։

Միացյալ Թագավորությունում հակագերմանական տրամադրությունների թափը հասել է իր գագաթնակետին։ Հաճախակի են եղել գերմանական ծագում ունեցող անձանց վրա հարձակումները, անկարգությունները, կողոպուտները։ Այն հասավ այն աստիճանի, որ անգլիացիները հարձակվեցին նույնիսկ գերմանական ազգանունով կամ գերմանական շեշտադրմամբ մարդկանց կասկածից դրդված։ Կասկածները նետվեցին նաև բրիտանական միապետության վրա. թագավոր Գեորգ V-ը ստիպված եղավ փոխել իր Սաքս-Կոբուրգ-Գոթա տոհմային անվան մի մասը (անգլ.՝ Saxe-Coburg and Gotha, գերմ.՝ Sachsen-Coburg und Gotha) Վինձորի վրա (անգլ.՝ Windsor), և նաև ազատվել գերմանական այն ամենից, ինչը կարող էր ստվեր գցել միապետական ընտանիքին։ Նույնիսկ Մեծ Բրիտանիայում գերմանական հովիվի ցեղատեսակը էվֆեմիստական օրինակից սկսեց կոչվել «ալզաթ», իսկ անգլիական բուծարանների ակումբը թույլ տվեց օգտագործել իր նախկին անունը միայն 1977 թվականից:

### Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ

Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պատերազմ մտնելուն պես գերմանացի ներգաղթյալների և նույնիսկ նրանց, ովքեր ընկալվում էին որպես գերմանացի (նրանց մեջ շատ հոլանդացիներ, սկանդինավյաններ, շվեյցարացիներ կամ նույնիսկ լեհեր կային) հաճախակի հարձակումներ էին տեղի ունենում, նրանց նկատմամբ վերաբերմունքը չափազանց կասկածելի էր: Եղել են դեպքեր, երբ ԱՄՆ-ում գերմանացիներին դատել և մեղավոր են ճանաչել սաբոտաժի կամ Միացյալ Նահանգներին հավատարմության երդում տալուց հրաժարվելու համար, այս միջադեպը լայնորեն լուսաբանվել է 1917-1918 թվականների մամուլում։

Չիկագոյի որոշ փողոցներ, որոնք կրում էին գերմանական անուններ, բացառությամբ Goethe & Schiller-ի կամ Gold Coast-ի, որոնք մինչ օրս գոյություն ունեն, փոխել են իրենց անունը: Միչիգան նահանգում Բեռլին քաղաքը վերանվանվել է Մարն (en:Marne, Michigan, ի հիշատակ Մարնայի Ճակատամարտ), չնայած Բեռլինի ջրանցքը պահպանեց իր անունը։ Նոր Օռլեանում Բեռլինի կայանը վերանվանվել է գեներալ Պերշինգի անվան կայարան, փոխվել են բազմաթիվ խոհարարական Անուններ, որոնք գերմանական ծագում ունեն կամ հիշեցնում են Գերմանիան. sauerkraut-ն այժմ կոչվում է liberty cabbage( թթու կաղամբ), գերմանական measles-liberty measles (կարմրախտ), hamburger-liberty sandwich( համբուրգեր), Dachshunds-liberty pups (տաքսա)։ Գերմանա-ամերիկյան դպրոցներն ու թերթերը փակվում էին ամբողջ երկրում, Ամերիկայի քաղաքային գրադարանները միտումնավոր դուրս էին բերում բոլոր գերմանալեզու հրատարակությունները պահեստներից և այրում դրանք: Գերմանական ազգանուններ կրող մարդիկ ստիպված էին դրանք փոխել անգլերենի, Եթե կասկածները չափազանց ուժեղ էին, ապա այդպիսի մարդիկ իրենց հասցեների հետ միասին հայտնվում էին սև ցուցակներում, որոնք հայտնվում էին Նյու Յորքի թերթերում և մի շարք այլ քաղաքներում:

Երկրում իրավիճակը լարվել է, ավելի հաճախակի են դարձել Լինչի դատաստանի, գրքերի այրման, լրտեսության մեղադրանքների եւ ներգաղթյալների ու արմատականների սպանությունների դեպքերը։ Այս իրադարձությունների գագաթնակետը 1918-ի ապրիլին Քոլինզվիլ քաղաքից գերմանական ծագմամբ հանքափոր Ռոբերտ Պրեդգերի նկատմամբ ինքնադատաստանն էր, որը մեղադրվում էր «անհավատարիմ դիտողություններ» ասելու մեջ։

### Ռուսաստան

Ավստրո-Հունգարիայի հարձակումը Սերբիայի վրա առաջացրեց գերմանաֆոբ տրամադրությունների աճ Ռուսական կայսրությունում, հատկապես պանսլավիստների շրջանում: Սանկտ Պետերբուրգը հապճեպ վերանվանվեց Պետրոգրադ, Եկատերինենշտադտ՝ Եկատերինոգրադ (այժմ՝ Մարքս), Բալցեր՝ մերկ Կարամիշ (այժմ՝ Կրասնոարմեյսկ), Աննենֆելդ՝ Աննինո (այժմ՝ Շամքոր)։

1914-ի օգոստոսի 4-ին Պետրոգրադում հարձակվեց գերմանական դեսպանատան վրա (կոլոնադի վերևում գտնվող ձիերով արձանները ոչնչացվեցին), իսկ 1915-ի մայիսի 26-ից 29-ը գերմանական ջարդերի ալիք տարածվեց Մոսկվայում. ըստ տարբեր աղբյուրների, մոտ 50 հազար մարդ զանգվածային անկարգություններ կազմակերպեց՝ ջախջախելով 475 առևտրային ձեռնարկություններ և 207 բնակարան և տուն: Տուժողներ են ճանաչվել Գերմանիայի և Ավստրիայի 113 հպատակներ, ինչպես նաև գերմանական ազգանուններով 489 ռուս հպատակներ։ Ջարդարարները հարձակվել են Կուզնեցկի մոստում գտնվող Zimmermann երաժշտական խանութի վրա, որը Մոսկվայի կենտրոնում հեղինակավոր առեւտրային վայր է, որը պատկանում էր գերմանացի գործարար Յուլիա Ցիմերմանին. կատաղած ամբոխը դաշնամուրները 4-րդ հարկից նետել է փողոց։ Պատճառված վնասը կազմել է 50 միլիոն ռուբլի։ Շուտով 1915 թվականի հունիսի 1-ին Նիկոլայ II-ն իր անձնական հրամանագրով արգելեց աշխատանքի ընդունել գերմանացիներին, սակայն ջարդերը չդադարեցին մինչև Ռուսաստանում միապետության անկումը։ Որոշ տվյալներով՝ սպառնալիքներ են հնչել նաև Ալեքսանդրա Ֆյոդորովնայի հասցեին։

### Մոնակո

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Մոնակոյի արքայազնը փոխեց իր հայացքները հարաբերական գերմանոֆիլիայից մինչև բացահայտ գերմանաֆոբիա։ Ինչպես հիասքանչ դարաշրջանի պացիֆիստական շարժման մեծ մասը, 1914 թվականին նա աջակցեց բարբարոսության դեմ քաղաքակրթության պատերազմի սկզբունքին։

## Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ

### Մեծ Բրիտանիա և ԱՄՆ

«Գերմանացիները չեն սպասարկվում, քանի դեռ Հիտլերը չի վերադարձրել Չեխոսլովակիան»- 1939 թվականի մարտին ԱՄՆ-ում մեկ ռեստորանի պատուհանում տեղադրված Պաստառ
1940 թվականին սկսվեց այսպես կոչված «զայրույթի արշավի» քարոզչությունը՝ «անձնական զայրույթը բոլորի մեջ սերմանելու համար... գերմանացիների և Գերմանիայի դեմ»: Դրան նպաստեցին հենց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին նախորդող իրադարձությունները, այդ թվում՝ Սուդետի շրջանի բռնակցումը, Ավստրիայի անշլյուսը, Լեհաստանի ներխուժումը։ Առաջին պատերազմում պարտությունից հետո վերականգնված նոր տերության գաղափարախոսությունն ատում էր բրիտանացիներին։ Մինչև 1941 թվականը արտաքին գործերի նախարարության գլխավոր դիվանագիտական խորհրդական սըր Ռոբերտ Վանսիտարտը ելույթ ունեցավ մի քանի ռադիոհաղորդումներում, որտեղ հայտարարեց, որ «Գերմանիան մի երկիր է, որը դաստիարակվել է նախանձով, ինքնախղճահարությամբ և ծայրահեղ դաժանությամբ, որի պատմական զարգացումը երկար ժամանակ հող էր Նախապատրաստում ծայրահեղ ազգայնականության համար, որը վերջապես դրսևորեց իրեն և ցույց տվեց Գերմանական հոգու ամբողջ սևությունը»։

1939-ին բրիտանական հասարակական կարծիքի ինստիտուտի (BIPO) կողմից անցկացված հարցումները ցույց են տվել, որ բրիտանացիների միայն 6% - ն է գերմանացիներին համարել չարիքի մարմնացում և հայրենիքի գլխավոր թշնամի. անցկացված արշավից և լոնդոնյան բլիցից հետո այդ թիվը հասել է 50% - ի, այսինքն՝ յուրաքանչյուր երկրորդ բրիտանացին բացասաբար է վերաբերվել գերմանացի ժողովրդին և, առավել ևս, կառավարությանը: Բրիտանական իշխանությունների գործողությունները, ըստ ներքին հետախուզության, քննադատվել են, քանի որ ոմանք դրանք անխոհեմ են համարել. նրանք թույլ չեն տա հակամարտությունը կարգավորել խաղաղ ճանապարհով, միայն ավելի շատ ատելություն կբորբոքեն գերմանացի ժողովրդի նկատմամբ։ Mass Observation կազմակերպության անցկացրած հետազոտությունները պարզել են, որ ընդհանուր առմամբ անգլիացիների մոտ 54%-ը գերմանացիներին չի մեղադրում պատերազմ սանձազերծելու մեջ՝ համարելով, որ դա ոչ թե գերմանացի ժողովրդի սխալն է, այլ նացիոնալ-սոցիալիստների մեքենայությունները, որոնք իշխանության են եկել խաբեությամբ, ջախջախել են ժողովրդավարությունը և ստրկացրել բնակչությանը։ Պատերազմի ընթացքում գերմանացիների անմեղության հետ համաձայնողների թիվն աճում էր։

1939 թվականի հոկտեմբերին «Դոյչլանդ» տիպի ծանր հածանավը ամերիկյան SS City of Flint բեռնատար նավից առգրավեց 4000 տոննա նավթ, որը նախատեսված էր Մեծ Բրիտանիայի համար, ինչը վրդովմունքի ալիք առաջացրեց ԱՄՆ-ում։ Պետությունների պատերազմի մեջ մտնելուց հետո ամերիկյան կառավարությունը ներկալեց առնվազն 11,000 գերմանացի ամերիկացի քաղաքացիների։ Վերջին նման ամերիկացին արդարացվել է 1948 թվականին՝ պատերազմի ավարտից երեք տարի անց։

### ԽՍՀՄ

ԽՍՀՄ-ում Հայրենական Մեծ պատերազմի հենց սկզբում սկսվեց գերմանացիների զանգվածային վերաբնակեցումը Սիբիր և Կենտրոնական Ասիա․ Սա երբեմն գնահատվում է որպես պատերազմի տարիներին գերմանաֆոբիայի առաջին դրսևորում, քանի որ Սովետական ղեկավարությունը Վոլգայի գերմանացիներին համարում էր պոտենցիալ դավաճաններ և փախստականներ, որոնք պատրաստ էին օգնել իրենց հայրենակիցներին: Այնուամենայնիվ, գերմաներենի նկատմամբ ատելության իրական պոռթկումը սկսվեց 1942 թվականի մայիսի 13-ին․ այդ օրը Հիտլերը հրաման արձակեց վերացնել քրեական պատասխանատվությունը վերմախտում ԽՍՀՄ-ում խաղաղ քաղաքացիների ոչնչացման համար: Երկրում սկսվել է հակագերմանական քարոզչություն՝ «Սպանի՛ր գերմանացուն»։ Այս կարգախոսի առավել բուռն քարոզիչներից մեկը Իլյա Էրենբուրգն էր, ով կրկնում էր․

> Մենք հասկացանք․ գերմանացիները մարդիկ չեն: Այսուհետ «գերմանացի» բառը մեզ համար ամենասարսափելի անեծքն է։ Այսուհետ «գերմանացի» բառը բեռնաթափում է հրացանը։ Չխոսենք։ Չբարկանանք։ Մենք կսպանենք: Եթե մեկ օրում գոնե մեկ գերմանացի չես սպանել, քո օրը կորել է։ Եթե կարծում եք, որ ձեր հարևանը կսպանի գերմանացուն ձեզ համար, դուք չեք հասկացել սպառնալիքը: Եթե չես սպանում գերմանացուն, գերմանացին քեզ կսպանի: Նա կվերցնի քթ [սիրելիներին] և տանջելու է նրանց իր անիծված Գերմանիայում: Եթե չես կարող գնդակով սպանել գերմանացուն, սվինով սպանիր գերմանացուն ։ Եթե ձեր հողամասում հանգիստ է, եթե սպասում եք կռվի, սպանեք գերմանացուն մարտից առաջ: Եթե դուք թողնեք գերմանացուն ապրել, գերմանացին կկախվի ռուս մարդուն և կխայտառակի ռուս կնոջը: Եթե դուք սպանել եք մի գերմանացու, սպանեք մեկ ուրիշին, մեզ համար ավելի զվարճալի բան չկա, քան գերմանական դիակները: Մի հաշվիր օրերը: Մի հաշվեք մղոն: Հաշվիր մի բան՝ քո կողմից սպանված գերմանացիներին։ Սպանի՛ր գերմանացուն - սա խնդրում է պառավ մայրը: Սպանի՛ր գերմանացուն - երեխան աղոթում է քեզ: Սպանի՛ր գերմանացուն - դա գոռում է հայրենի հողը: Մի վիրիպիր։ Բաց մի թող։ Սպանի՛ր
>
>

Չնայած այն հանգամանքին, որ գերմանացիները ոչնչացրել են ԽՍՀՄ-ի հսկայական թվով խաղաղ բնակիչներ, երկրում հակագերմանական հիստերիան երբեք չի հասել իր գագաթնակետին։ Գերմանիայում սովետական զորքերը նույնը չէին պատասխանում և հետապնդում չէին իրականացնում քաղաքացիական բնակչության նկատմամբ, այլ, ընդհակառակը, բոլոր հնարավոր նյութական օգնությունը տրամադրում էին փախստականներին: Այնուամենայնիվ, պատերազմի վերջին փուլում տեղի են ունեցել մի շարք միջադեպեր՝ կապված գերմանացի խաղաղ քաղաքացիների նկատմամբ բռնության հետ, որոնց հավաստիությունը վիճարկվում է մինչ օրս: Հետպատերազմյան և հետխորհրդային տարիներին ԽՍՀՄ-ում և Ռուսաստանում հակագերմանական տրամադրությունները գրեթե ամբողջությամբ վերացան։

## Հետպատերազմյան ժամանակ

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո որոշ պատմաբաններ (օրինակ՝ Լյուիս Նամիրը կամ Ա․ Ջ․ Թեյլորը) համարվում էին գերմանաֆոբ: Պարտված Գերմանիայի ավերակներից վերականգնման արագությունը ոմանց կողմից ընկալվում էր որպես «սարսափելի արագ», ինչը կրկին կասկածներ առաջացրեց վրեժխնդրության փորձի՝ երրորդ համաշխարհային պատերազմի սանձազերծման մեջ։ Հատկապես ուժեղ հակագերմանական զգացմունքներ էին նկատվում Արևելյան Եվրոպայի երկրներում, որոնք գրավված էին Գերմանիայի կողմից մինչև պատերազմի սկիզբը և 1939 թվականից հետո, պատերազմի մեջ էին նրա հետ կամ նույնիսկ դաշնակիցներ էին, ովքեր հրաժարվում էին պատերազմի ավարտին կռվել Գերմանիայի համար, երբ Հիտլերի պարտությունը ակնհայտ էր։

Գերմանացիների և Գերմանիայի մասին ժամանակակից պատկերացումները տարբերվում են՝ կախված պետությունից կամ տարածաշրջանից, աշխարհաքաղաքական խնդիրները տարբեր կերպ են ընկալվում, ինչպես նաև տարբեր կերպ են ընկալվում Գերմանիայի հավակնությունները Եվրամիության կազմում։ Ամերիկացիները ժամանակակից Գերմանիան գնահատում են որպես իրենց դաշնակից, տնտեսական գործընկեր, և միայն մի քանի ամերիկացիներ դեռ պահպանում են հակագերմանական զգացմունքները, ինչը արտահայտվում է գերմանացիների մասին գաղափարները որպես նացիստներ կարծրատիպացնելու կամ հեգնանքի մեջ (Sieg Heil!, Հիտլերի իմիտացիա): Երկար ժամանակ գերմանական ագրեսիայից և օկուպացիայից տուժած երկրները չէին կարող և չէին ցանկանում ընդունել գերմանացի դասականների և նոր մշակութային գործիչների աշխատանքը: Այսպիսով, Իսրայելում Ռիխարդ Վագների երաժշտությունը ռադիոյով հնչեց միայն 1995 թվականին, իսկ առաջին համերգը տրվեց 2001 թվականին։ Երկար տարիներ այս երաժշտությունը հանրաճանաչ չէր Լեհաստանում։ Նիդեռլանդներում մինչև 1990-ականների սկիզբը հասարակ բնակչության շրջանում ուժեղ էին հակագերմանական տրամադրությունները. դրանք երբեմն դրսևորվում էին ֆուտբոլային խաղերի ժամանակ ինչպես խաղացողների, այնպես էլ երկրպագուների վարքագծում։

## Տես նաև

* Ռուսատյացություն
* Հակասեմականություն
* Քսենոֆոբիա
* Խտրականություն

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Susanne Janssen.* Vom Zarenreich in den amerikanischen Westen: Deutsche in Rußland und Rußlanddeutsche in den USA (1871–1928). Studien zur Geschichte, Politik und Gesellschaft Nordamerikas; Bd. 3. — Münster: LIT Verlag, 1997. — ISBN 3-8258-3292-9
* *Thomas Fleming.* The Illusion Of Victory: America In World War I. — New York: Basic Books, 2003.