# Օքսիդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Օքսիդներ**, երկտարր միացություններ են, որոնք բաղկացած են որևէ տարրի և թթվածնի ատոմներից։ Օքսիդներում թթվածինը դրսևորում է -2 օքսիդացման աստիճան։ Թթվածինը իր էլեկտրաբացսականությամբ երկրորդն է՝ ֆտորից հետո։ Այդ պատճառով գրեթե բոլոր տարրերը առաջացնում են օքսիդներ։

Օքսիդները բավականին տարածված են երկրի ընդերքում և առհասարակ տիեզերքում։ Օրինակ այդպիսի միացություններից է երկաթի օքսիդը, ջուրը, շաքարավազը, ածխաթթու գազը։

Միացությունները, որոնք պարունակում են թթվածնի երկու ատոմ կոչվում են պերօքսիդներ, սուպերօքսիդներ։ Կոպիտ ասած նրանք չեն մտնում օքսիդների դասի մեջ։

## Oքսիդների դասակարգում

Կա օքսիդների 4 հիմնական դաս՝ հիմնային, թթվային, երկդիմի և աղ չառաջացնող։

Կախված նրանից թե ինչ քիմիական կազմ ունեն նրանք, տարբերում են.

* Աղ առաջացնող օքսիդներ.
	+ Հիմնային օքսիդներ (օրինակ, նատրիումի օքսիդ Na2O, պղնձի օքսիդ(II) CuO), մետաղների օքսիդները,
	+ Թթվային օքսիդներ (օրինակ, ծծմբի օքսիդ (VI) SO3, ազոտի օքսիդ(IV) NO2), այն մետաղների օքսիդները, որոնց օքսիդացման աստիճանը V—VII է և ոչ մետաղները,
	+ Ամֆոտեր օքսիդներ (օրինակ, ցինկի օքսիդ ZnO, ալյումինի օքսիդ Al2О3), մետաղների օքսիդները, որոնք ունեն III—IV օքսիդացման աստիճան և կան բացառություններ (ZnO, BeO, SnO, PbO)
* Աղ չառաջացնող օքսիդներ. ածխածնի օքսիդ (II) СО, ազոտի օքսիդ(I) N2O, ազոտի օքսիդ(II) NO։

## Օքսիդների քիմիական հատկությունները

* Փոխազդեցության արդյունքում թթվային օքսիդները առաջացնում են աղեր։
* Օքսիդները փոխազդելով ջրի հետ, առաջացնում են թթուներ։
* Հիմնային օքսիդները փոխազդում են թթուների հետ, իսկ թթուները հիմնային օքսիդների։

Նախևառաջ՝ թթվային և հիմնային (խոսքը ալկալիներին համապատասխանող օքսիդների մասին է) օքսիդները փոխազդում են ջրի հետ՝ համապատասխանաբար թթուներ և հիմքեր առաջացնելով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Հիմնային օքսիդները փոխազդում են թթուների հետ և առաջացնում աղ և ջուր, օրինակ՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
իսկ թթվային օքսիդները՝հիմքերի հետ՝դարձյալ աղ և ջուր առաջացնելով՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Թթվային և հիմնային օքսիդները իրենց հերթին կարող են փոխազդել իրար հետ՝նույն արգասիքները առաջացնելով, օրինակ՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Ինչ վերաբերվում է երկդիմի օքսիդներին՝նրանք փոխազդում են թե թթուների, թե հիմքերի հետ՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
Աղ չառաջացնող օքսիդները չեզոք են, սակայն դրանք կարելի է այրել և ստանալ նոր օքսիդ.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
### Հիմնային օքսիդներ

* Հիմնային օքսիդ + ուժեղ թթու → աղ + ջուր

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
* Թթվահիմնային օքսիդ + ջուր → հիդրօքսիդ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
* Ուժեղ հիմնային օքսիդ + թթվային օքսիդ → աղ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
* Հիմնային օքսիդ + ջրածին → մետաղ + \rightarrow Cu + H\_2O}</math>

### Թթվային օքսիդներ

* Թթվային օքսիդ + ջուր → թթու

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20
* Թթվային օքսիդ + հիմնային օքսիդ → աղ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22
* Թթվային օքսիդ + հիմք → աղ + ջուր

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24
Եթե թթվային օքսիդը հանդիսանում է անհիդրիդ, ապա.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_26
* Կայուն օքսիդ + աղ1 → աղ2 + անկայուն օքսիդ

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_28
* Թթվի անհիդրիդ1 + անջուր թթու2 → թթվի անհիդրիդ2 + անջուր թթու1

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_30
## Օքսիդների Ստացում

Ամենապարզ եղանակը պարզ նյութի և թթվածնի փոխազդեցությունն է՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_32
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_34
Օքսիդներ են ստացվում նաև՝

* Անլուծելի հիմքը տաքացնելով քայքայելիս՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_36
* Անկայուն կամ թույլ թթուն քայքայելիս՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_38
* Որոշ աղեր քայքայելիս՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_40
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_42
* Նաև որոշ օքսիդներ այրելիս՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_44

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Օքսիդ» հոդվածին։ |