# Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչություն
 |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | տիեզերական գործակալություն, national bureau magaged by minister commissions of State Council? և name externally reserved by institution? |
| Երկիր |  Չինաստան |
| Հապավում | CNSA |
| Հիմնադրված | ապրիլի 4, 1993 |
| Գլխադասային գրասենյակ | Պեկին |
| Վերադաս կազմակերպություն | Ministry of Industry and Information Technology of the People's Republic of China? |
| Պարգևներ | Leif Erikson Lunar Prize? |
| Կայք | cnsa.gov.cn​(անգլ.)​(չին.) |

**Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչությունը** (**ՉԱՏՎ**) Չինաստանի ազգային տիեզերական գործակալությունն է։ Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Պեկինի Հայդյան շրջանում, և այն պատասխանատու է Չինաստանի քաղաքացիական տիեզերական ծրագրերի և միջազգային տիեզերական համագործակցության համար։ ՉԱՏՎ-ն ազգային բյուրո է Արդյունաբերության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության կազմում։

1993 թվականին հիմնադրված ՉԱՏՎ-ն, իր համեմատաբար կարճ պատմության ընթացքում, Չինաստանի համար տիեզերքում մի շարք առաջատար ձեռքբերումներ է ապահովել, այդ թվում՝ դարձել է առաջին տիեզերական գործակալությունը, որը Չանյե-4-ով վայրէջք է կատարել Լուսնի հակառակ կողմում, Չանյե-5-ով և Չանյե-6-ով Լուսնից նյութ է վերադարձրել, ինչպես նաև դարձել է երկրորդ գործակալությունը, որը Տյանվեն-1-ով հաջողությամբ ռովեր է վայրէջքեցրել Մարսի վրա։ Տյանվեն-2-ը ճանապարհին է՝ հետազոտելու համաուղեծրային մերձերկրյա 469219 Կամոալեվա աստերոիդը և ակտիվ աստերոիդ 311P/PANSTARRS-ը, ինչպես նաև հավաքելու Kamoʻoalewa-ի ռեգոլիթի նմուշներ։

Որպես քաղաքացիական տիեզերական գործունեության կառավարման մարմին՝ Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչությունը որևէ տիեզերական ծրագիր ինքնուրույն չի իրականացնում։ Չինաստանի պետական տիեզերական ծրագրերը դրա փոխարեն իրականացնում է Չինաստանի ավիատիեզերական գիտության և տեխնոլոգիայի կորպորացիան։ Չինաստանի մարդատար տիեզերական ծրագիրը ՉԱՏՎ-ի փոխարեն իրականացնում է Չինաստանի մարդու տիեզերական թռիչքի գործակալությունը։

## Պատմություն

ՉԱՏՎ-ն գործակալություն է, որը ստեղծվել է 1993 թվականին, երբ Օդատիեզերական արդյունաբերության նախարարությունը բաժանվեց ՉԱՏՎ-ի և Չինաստանի ավիատիեզերական գիտության և տեխնոլոգիայի կորպորացիայի (ՉԱՏԳՏԿ)։ Առաջինը պետք է պատասխանատու լիներ քաղաքականության համար, իսկ երկրորդը՝ իրականացման։ Այս դասավորությունը որոշ չափով անբավարար էր, քանի որ այդ երկու գործակալությունները, ըստ էության, մեկ մեծ գործակալություն էին՝ կիսելով ինչպես անձնակազմը, այնպես էլ կառավարումը։

1998 թվականի լայնածավալ վերակազմավորման շրջանակում ՉԱՏԳՏԿ-ը բաժանվեց մի շարք ավելի փոքր պետական սեփականություն հանդիսացող ընկերությունների։ Նպատակն, ըստ երևույթին, նման էր արևմտյան պաշտպանական գնումների համակարգին, որտեղ պետական գործակալություններ հանդիսացող և օպերացիոն քաղաքականություն սահմանող մարմինները այնուհետև իրենց օպերացիոն պահանջները պայմանագրային կարգով փոխանցում էին պետական սեփականություն հանդիսացող, բայց կառավարության կողմից չկառավարվող կառույցներին։

2011 թվականին Վուլֆի փոփոխության ընդունումից հետո ՆԱՍԱ-ն Կոնգրեսի կողմից պարտադրված է եղել ՉԱՏՎ-ի հետ երկարամյա բացառման քաղաքականություն կիրառել, թեև դա պարբերաբար շրջանցվել է։

2021 թվականին Չինաստանը սկսեց կառուցել Տյանգոնգ տիեզերակայանը, որը բաղկացած է երեք մոդուլներից՝ նախատեսված անձնակազմի, բեռների և հետազոտությունների համար։ Շինարարությունն ավարտվել է 2022 թվականի վերջին, և կան ծրագրեր ավելացնելու ևս երեք մոդուլ։

2024 թվականին Չինաստանը հայտարարեց, որ իրականացնելու է 100 տիեզերական առաքելություն, ինչը զգալի աճ է 2023 թվականին իրականացված 70 առաքելությունների համեմատ։ Դրանք հիմնականում արբանյակներ, փորձարկումներ, անձնակազմի փոխարինում, բեռներ և այլ առաքելություններ են։

## Գործառույթներ

ՉԱՏՎ-ն ստեղծվել է որպես պետական հաստատություն՝ Չինաստանի պատշաճ միջազգային պարտավորությունները մշակելու և իրականացնելու համար՝ Չինաստանի 8-րդ Ազգային ժողովրդական կոնգրեսի հաստատմամբ։ 9-րդ կոնգրեսը ՉԱՏՎ-ին նշանակեց որպես Պաշտպանության ազգային գիտության, տեխնոլոգիայի և արդյունաբերության հանձնաժողովի ներքին կառուցվածք։

ՉԱՏՎ-ն ստանձնում է հետևյալ հիմնական պարտականությունները՝ կազմակերպությունների անունից տիեզերական ոլորտում կառավարական համաձայնագրերի ստորագրում, միջկառավարական գիտատեխնիկական փոխանակումներ, ինչպես նաև ազգային տիեզերական քաղաքականությունների կիրարկման և ազգային տիեզերական գիտության, տեխնոլոգիայի ու արդյունաբերության կառավարման պատասխանատվություն։

Չինաստանը տիեզերական համագործակցության կառավարական համաձայնագրեր է ստորագրել Արգենտինայի, Բրազիլիայի, Չիլիի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Հնդկաստանի, Իտալիայի, Պակիստանի, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Միացյալ Թագավորության, Միացյալ Նահանգների և մի շարք այլ երկրների հետ։ Երկկողմ և բազմակողմ տեխնոլոգիական փոխանակումներում ու համագործակցությունում արձանագրվել են նշանակալի ձեռքբերումներ։

## Վարչակազմի ղեկավարներ

Ամենավերջին վարչակազմի ղեկավարը Չժան Կեցզյանն է։ Ու Յանհուան փոխվարչակազմի ղեկավարն է, իսկ Թյան Յուլունը՝ գլխավոր քարտուղարը։

## Բաժիններ

ՉԱՏՎ-ի կազմում գործում է չորս բաժին.

* Ընդհանուր պլանավորման բաժին
* Համակարգային ինժեներիայի բաժին
* Գիտության, տեխնոլոգիայի և որակի վերահսկման բաժին
* Արտաքին գործերի բաժին

ՉԱՏՎ-ի տարբերանշանը դիզայնով նման է Չինաստանի ավիատիեզերական գիտության և տեխնոլոգիայի կորպորացիայի տարբերանշանին։ Մեջտեղի սլաքը նման է չինական 人 նիշին, որը նշանակում է «մարդ» կամ «ժողովուրդ»՝ ընդգծելով, որ մարդը բոլոր տիեզերական հետազոտությունների կենտրոնում է։ Երեք համակենտրոն էլիպսները խորհրդանշում են փախուստի արագության երեք տեսակները՝ կայուն ուղեծրեր հասնելու, Երկրի համակարգից դուրս գալու և Արեգակնային համակարգից դուրս գալու համար անհրաժեշտ նվազագույն արագությունները, որոնք տիեզերական հետազոտության ուղենիշներ են։ Երկրորդ օղակը պատկերված է հաստ գծով՝ ցույց տալու համար, որ Չինաստանը անցել է հետազոտության առաջին փուլը՝ Երկրի համակարգը, և գտնվում է երկրորդ փուլի՝ Արեգակնային համակարգի ներսում հետազոտության մեջ։ 人 նիշը գտնվում է երեք օղակների վերևում՝ ընդգծելու մարդկության փախչելու և հետազոտելու կարողությունը։ Ձիթենու ճյուղերն ավելացվել են՝ ցույց տալու համար, որ Չինաստանի տիեզերական հետազոտությունը խաղաղ բնույթ ունի։

## Արձակման ենթակառուցվածքներ

* Ցզյուցյուանի արբանյակների արձակման կենտրոն
* Թայյուանի արբանյակների արձակման կենտրոն
* Սիչանի արբանյակների արձակման կենտրոն
* Վենչանի տիեզերական արձակման հրապարակ

Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչություն (Չինաստան)Ցզյուցյուան
Թայյուան
Վենչան
ՍիչանՉինաստանի տիեզերակայանների տեղակայումը

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Չինաստանի ազգային տիեզերական վարչություն» հոդվածին։ |