Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Սերոտոնին

| Սերոտոնին |
| --- |
|  |
| Քիմիական բանաձև | C₁₀H₁₂N₂O |
| Մոլային զանգված | 2,9E−25 kg գ/մոլ |
| Հալման ջերմաստիճան | 167,5 °C °C |
| Եռման ջերմաստիճան | 416 ± 30 °C °C |
| Քիմիական հատկություններ |
| pKa | 10,4 |
| Դիպոլ մոմենտ | 9,9E−30 Կլ·մ |
| Դասակարգում |
| CAS համար | 50-67-9 |
| PubChem | 5202 |
| EINECS համար | 200-058-9 |
| SMILES | C1=CC2=C(C=C1O)C(=CN2)CCN |
| ЕС | 200-058-9 |
| ChEBI | 5013 |
| Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են **ստանդարտ պայմանների** համար (25 °C, 100 կՊա) |

Սերոտոնին
**Սերոտոնինը** պատկանում է մարդու օրգանիզմի կենսաբանական ակտիվ նյութերի թվին, արտադրվում է գլխուղեղի կողմից և հանդիսանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի ակտիվ գործունեության խթանիչ։ Այն արթնացնում ու պահում է մարդկանց մեջ ապրելու զգացումը, ինչպես նաև՝ ակտիվ կենսակերպ վարելու, ամբողջ եռանդով աշխատանքին նվիրվելու, շփվելու, սիրելու և այլ ձգտումները։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սերոտոնին» հոդվածին։ |
# Դիազինոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Դիազինոն |
| --- |
|  |
| Քիմիական բանաձև | C₁₂H₂₁N₂O₃PS |
| Մոլային զանգված | 5,0E−25 kg գ/մոլ |
| Խտություն | 1,12 ± 0,01 g/cm³ գ/սմ³ |
| Այրման ջերմաստիճան | 180 ± 1 ℉ |
| Գոլորշու ճնշում | 0,0001 ± 0,0001 mm Hg |
| Քիմիական հատկություններ |
| Դասակարգում |
| CAS համար | 333-41-5 |
| PubChem | 3017 |
| EINECS համար | 206-373-8 |
| SMILES | CCOP(=S)(OCC)OC1=NC(=NC(=C1)C)C(C)C |
| ЕС | 206-373-8 |
| RTECS | TF3325000 |
| ChEBI | 2909 |
| Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են **ստանդարտ պայմանների** համար (25 °C, 100 կՊա) |

**Դիազինոն**, քիմիական պատրաստուկ, միջատասպան-տզասպան։ Ազդող նյութը՝ դիազինոն։

## Նկարագրություն

Թողարկվում է 600 գ/լ ջրային էմուլսիայի ձևով։ Կիրառվում է լվիճների, երկարակնճիթների, վահանակիրների, բվիկների և այլնի դեմ՝ սրսկումների ձևով։ Պատրաստուկի ծախսի չափաքանակը (լ/հա)՝ ցորենի վնասատուների (տզրուկաթրթուր) համար` 1,5–1,8, գարու (լվիճներ)՝ 0,5, հացահատիկի (ճանճեր)՝ 1,5, խնձորենու (ծաղկակեր)՝ 1,0, շաքարի ճակնդեղի (սովորական երկարակնճիթ, վահանակիր)՝ 1,8–2,0, (արևելյան զոլավոր երկարակնճիթ)՝ 1,5–2,0, (տերևային լվիճ, բվիկներ)՝ 0,8, կաղամբի (ճերմակաթիթեռ, բվիկներ)` 1,0, ծխախոտի (հողաբնակ բվիկներ)` 1,0–1,5, առվույտի (սերմնադաշտերի երկարակնճիթներ, լվիճներ, բվիկներ, մարգագետնային թիթեռնիկ, հաստոտիկ)` 2,0–2,5: Մշակումներն իրականացվում են վեգետացիայի ընթացքում, վերջինը՝ բերքահավաքից՝ գարու համար՝ 30, ծխախոտի՝ 20, շաքարի ճակնդեղի՝ 20, կաղամբի՝ 30 օր առաջ, իսկ խնձորենու ծաղկակերի դեմ՝ գարնանը։ Մշակումների առավելագույն քանակը. առվույտի (սերմնադաշտերում), շաքարի ճակնդեղի, ծխախոտի համար՝ 2 անգամ, հացահատիկայինների, խնձորենու, կաղամբի` 1։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատված վերցված է*  Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում-Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դիազինոն» հոդվածին։ |
# Զոման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Զոման |
| --- |
|  |
| Քիմիական բանաձև | C₇H₁₆FO₂ |
| Մոլային զանգված | 3,0E−25 kg գ/մոլ |
| Խտություն | 1,0131 g/cm³ գ/սմ³ |
| Հալման ջերմաստիճան | −80 °C °C |
| Եռման ջերմաստիճան | մոտ 190 °C °C |
| Քիմիական հատկություններ |
| Դասակարգում |
| CAS համար | 96-64-0 |
| PubChem | 7305 |
| SMILES | CC(C(C)(C)C)OP(=O)(C)F |
| ChEBI | 7032 |
| Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են **ստանդարտ պայմանների** համար (25 °C, 100 կՊա) |

**Զոման**, նյարդալուծանքային թունավոր նյութ, մեթիլֆոսֆոնաթթվի պինակոլինային էսթեր։ Անգույն, քիչ ցնդող հեղուկ է, եռման ջերմաստիճանը՝ 42 °C (0,2 մմ սնդ․ սյուն), խտությունը՝ 1040 կգ/մ³։ Զոման սահմանափակ է լուծվում ջրում, օրգանական լուծիչներում՝ անսահմանափակ։ Հիդրոլիզվում է ջրով (շատ դանդաղ), թթուների, հիմքերի և ամինների ջրային լուծույթներով (զգալիորեն արագ)՝ առաջացնելով ոչ թունավոր նյութեր։ Մաշկի վրա ընկնելիս առաջացնում է ընդհանուր թունավորում։ Մահացու քանակությունը օդում՝ 0,02 մգհ ազդեցության մեկ րոպեի ընթացքում։ Պաշտպանվում են հակագազով և պաշտպանական հագուստով։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 701)։*  |
# Դիատոմային ջրիմուռներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **՞**Դիատոմային ջրիմուռներ |
| --- |
|   |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Նախակենդանիներ |
| Բաժին | Օքրոֆիտային ջրիմուռներ |
| Դաս | Դիատոմային ջրիմուռներ |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Bacillariophyceae
Haeckel, 1878 |
|  Կարգերը |
| * Thalassiosirales
* Coscinodiscales
* Melosirales
* Chaetocerotales
* Fragilariales
* Tabellariales
* Achnanthales
* Cymbellales
* Naviculales
* Bacillariales
* Surirellales
 |
|

|  Դասակարգումը Վիքիցեղերում
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 | ITIS**2286** NCBI**2836** EOL**3686**

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Դիատոմային ջրիմուռներ** (լատիներեն՝ Diatomeae, Bacillariophyta), ջրիմուռների բաժին։ Հայտնի է մոտ 10 հազար բրածո և ժամանակակից, ՀՀ-ում՝ 150 տեսակ, որոնք պատկանում են Պինուլարիա (լատիներեն՝ Pinnularia), Ամֆորա (լատիներեն՝ Amphora), Նավիկուլա (լատիներեն՝ Navicula), Մելոզիրա (լատիներեն՝ Melosira) և այլ ցեղերի։ Տարածված են լճերում, լճակներում, գետերում, առուներում, խոնավ հողում և այլն։

## Նկարագրություն

Միաբջիջ, մանրադիտակային օրգանիզմներ են՝ միայնակ կամ գաղութային (շղթայաձև, թելանման, ժապավենաձև, աստղաձև և այլն), դեղնագորշ, անշարժ կամ ակտիվ շարժվող։ Բջիջներն արտաքուստ պատված են երկփեղկ, կարծր սիլիկահողային զրահով (նմանվում է կափարիչով ծածկված տուփիկի, որի վերին մասը կոչվում է էպիտեկա, ստորինը՝ հիպոտեկա)։

## Քիմիական բաղադրություն

Դիատոմային ջրիմուռների մահանալուց հետո դրանց զրահները կուտակվում են ջրի հատակին և առաջացնում սիլիկահողային ապար՝ դիատոմիտ, որը կիրառվում է քիմիական, բժշկ. արդյունաբերության և շինարարության մեջ։ Արտաքին միջավայրի հետ նյութափոխանակությունն իրականացվում է զրահի պատերում գտնվող անցքերի միջոցով։ Բջիջը միակորիզ է, քրոմատոֆորները՝ տարբեր ձևերի, չափերի և քանակների։ Պարունակում են քլորոֆիլ a և c, կարոտին (A-նախավիտամին), քսանտոֆիլ և դիատոմին գունակները։ Պաշարանյութերն են յուղը, վոլյուտինը, խրիզոլամինարինը։ Բազմանում են վեգետատիվ և սեռական ճանապարհներով։ Սնունդ են ջրային շատ օրգանիզմների համար։

## Տարածվածությունը Հայաստանում

Հարուստ և բազմազան է դիատոմային ջրիմուռների կազմը Սևանա և Մեծամոր (Այղր) լճերում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 374)։*  |
# Տերմիտներ

Տերմիտներ
**Տերմիտներ** (իսպ.՝ *Isoptera*), միջատների կարգ։ Մոտ են խավարասերներին և աղոթարարներին։ Տերմիտներին բնորոշ է հասարակական կենսաձևը, միևնույն տեսակի սահմաններում տարբեր անհատների բազմակերպությունը (սեռական և «կաստայական» բազմաձևություն)։ Ապրում են մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի միլիոն անհատից բաղկացած համայնքներով, գետնափոր կամ վերգետնյա, մինչև 15 մ բարձրությամբ (որոշ արևադարձային տեսակներ) տերմիտաբներում։ Համայնքը կազմված է էգից, արուից («թագավորական զույգ»), ապաճած սեռական գեղձերով երկսեռ խոշոր ու մանր «զինվորներից» և «աշխատավորներից» (որոշ տեսակներ չունեն «զինվորներ»)։ Աշխատավոր անհատները համայնքին ապահովում են սննդով, բույն են պատրաստում։ «Զինվորները» կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա։ Աշխատավոր Տերմիտների մարմնի երկարությունը 2-15 մմ է, «զինվորներինը»՝ մինչե 20 մմ, գերզարգացած ձվարաններով էգինը՝ մինչև 140 մմ։ Հասուն սեռական անհատներն ունեն 2 զույգ երկար թևեր, որոնց դեն են նետում ամուսնական թռիչքից հետո։ «Աշխատավոր» և «զինվոր» Տերմիտներ թևեր չունեն, նման են թրթուրների։ «Զինվորներին» բնորոշ է հզոր ծնոտներով մեծ գլուխը։ Տերմիտների բերանը կրծող տիպի է։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ։ Ցուրացնում են բնափայտի բջջանյութը (Տերմիտների մեծամասնության սննդի հիմնական աղբյուրը)։

Որոշ Տերմիտներ սնվում են միայն սնկերով (հիմնականում բորբոսասնկեր)։ «Թագավորական զույգի» կյանքի տևողությունը մինչև մի քանի տասնամյակ է․ համայնքը կարող է շարունակել իր գոյությունը շատ տասնամյակներ։ էգը կյանքի ընթացքում դնում է շուրջ 150 միլիոն ձու։ Տերմիտներ քայքայում են բնափայտը, փչացնում թուղթը, կաշվե իրերը, գյուղատնտեսական մթերքները։ Հողում ապրող տերմիտներ նպաստում են հողառաջացմանը։ Հայտնի է տերմիտների ավելի քան 2600 տեսակ՝ տարածված հիմնականում արևադարձային երկրներում։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 677)։*  |
# Արյան ճնշումն իջեցնող դեղանյութեր

Հիդրոքլորթիազիդը տարածված միզամուղ դեղամիջոց է
**Արյան ճնշումն ինջեցնող դեղանյութեր**, դեղային պատրաստուկներ, որոնք հիմնականում նվազեցնում են արյունատար անոթների լարվածությունը (տոնուսը) և հանգեցնում լուսանցքի լայնացմանն ու զարկերակային ճնշման իջեցմանը։ Կիրառվում են նաև սրտի կծկումների ուժգնությունը նվազեցնող դեղանյութեր, որոնք փոքրացնում են արյան մղումը դեպի աորտա, և դրա հաշվին արյան ճնշումն իջնում է։ Որպես արյան ճնշումն ինջեցնող դեղանյութեր օգտագործվում են նաև միզամուղ դեղանյութերը, որոնք նպաստում են օրգանիզմից աղերի (առավելապես՝ նատրիումական) հեռացմանը՝ իջեցնելով զարկերակների լարվածությունը։

Արյան ճնշումն ինջեցնող դեղանյութերը կիրառվում են հիպերտոնիկ հիվանդության և ախտանշանային զարկերակային գերճնշման բուժման համար։ Առանց հսկողության դեղային պատրաստուկների կիրառումը վտանգավոր է, քանի որ դրանք կարող են կտրուկ իջեցնել զարկերակային ճնշումը և հանգեցնել կյանքի համար սպառնալի վիճակի՝ կոլապսի առաջացման։ Արյան ճնշումն ինջեցնող դեղանյութեր ընդունում են բժշկի նշանակմամբ և խիստ հսկողությամբ։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է* *Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արյան ճնշումն իջեցնող դեղանյութեր» հոդվածին։ |
# Տավարի ժանտախտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տավարի ժանտախտ

խոշոր եղջերավոր անասունների հիվանդություն, eradicated disease| Ենթակատեգորիա | • Mononegavirales infectious disease  • Paramyxoviridae infectious disease   • Morbillivirus infectious disease |
| Պատճառ | Rinderpest morbillivirus |
| Բժշկական մասնագիտություն | անասնաբուժություն |

**Տավարի ժանտախտ** սուր վարակիչ, համաճարակային հիվանդություն։

## Ընդհանուր բնութագիրը

Բնորոշվում է ստամոքս-աղիքային ուղիների լորձաթաղանթների բորբոքա–մեռուկային փոփոխություններով և բարձր տենդով։ Տավարի ժանտախտը անցյալում տնտեսական հսկայական վնասներ է պատճառել (օրինակ, XVIII դ. Եվրոպայում սատկել և ոչնչացվել է մոտ 200 մլն խոշոր եղջերավոր կենդանի, իսկ Ռուսաստանում 1891–1914-ին՝ 100 մլն)։ Ռուսաստանում տավարի ժանտախտի վերջին բռնկումն արձանագրվել է 1914–20-ին, այն վերջնականապես վերացվել սովետական շրջանում։ Տավարի ժանտախտ հանդիպում է Ասիայի և Աֆրիկայի տարբեր երկրներում։ Վտանգավոր էպիզոոտիաներ արձանագրվել են Ինդոնեզիայում (1965), Իրանում, Աֆղանստանում և Թուրքիայում (1969–70):

Հարուցիչը ՌՆԹ պարունակող, արտաքին ազդակների նկատմամբ ոչ դիմացկուն վիրուսն է։ Խոշոր եղջերավորներից առավել զգայուն է տավարը, ավելի քիչ՝ գոմեշը, զեբուն։ Հիվանդանում են նաև ոչխարը, այծը, այլ որոճողներ, լաբորատոր կենդանիներից՝ ճագարը։

## Կլինիկական նկարագիր

Վարակի հարուցիչների, հիմնական աղբյուրը հիվանդ կենդանիներն են։ Գաղտնի շրջանը տևում է մի քանի օր, բացառիկ դեպքերում՝ 21 օր։ Հիվանդությունն սկսվում է տենդով, նկատվում է թուլություն (ատոնիա), բերանի լորձաթաղանթի վրա մանր հանգույցներ, որոնք քայքայվելով վեր են ածվում խոցերի, ապա՝ մեռուկների, քթից և աչքերից լորձաթարախային արտադրություն, արյունային լուծ ևն։ Կենդանին խիստ հյուծվում է և 7–10 օրում սատկում։

## Ախտորոշում

Ախտորոշելիս հաշվի է առնվում տվյալ երկրում կամ վայրում համաճարակի առկայությունը, կլինիկական և ախտաբանա-անատոմիական փոփոխությունները, կատարվում է վիրուսոլոգիական և շճաբանական հետազոտություն։ Անհրաժեշտ է բացառել դաբաղը և չարորակ կատարային տենդը։

## Բուժում

Բուժումն արգելվում է՝ նկատի ունենալով հիվանդության արագ տարածման վտանգը։

## Պայքարի միջոցառումներ

Տավարի ժանտախտը կանխելու նպատակով ստեղծվում են սահմանային անասնաբուժական կայաններ, որոնց խնդիրն է սպառնալիքի ենթակա շրջաններում կազմակերպել և իրագործել կենդանիների իմունացումը։ Տավարի ժանտախտի հայտնաբերման դեպքում ամբողջ բնակավայրը հայտարարվում է անապահով և կիրառվում կարանտինային բոլոր միջոցառումները (արգելվում է հիվանդ կամ կասկածելի կենդանիների ելքն ու մուտքը, արոտային պահվածքը, բոլոր տիպի մթերքների ներմուծումն ու արտահանումը)։ Եթե կիրառված միջոցառումներով չի կանխվում հիվանդության տարածումը, ապա կենդանիների ամբողջ գլխաքանակը ոչնչացվում է։ Կարանտինը հանվում է վերջին հիվանդ կենդանու ոչնչացումից 21 օր հետո։ Ընթացիկ ախտահանումը կրկնում են ամեն օր, գոմաղբը և ցածր արժեքի առարկաներն այրում են։

## Տես նաև

* Վարակիչ հիվանդություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 281)։*  |
# ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյան

Տիպիկ ցուցանակ, որը կա Ազգային գրանցիչի բոլոր օբյեկտների վրա
**ԱՄՆ-ի ազգային պատմական վայրերի գրանցիչ** (անգլ.՝ National Register of Historic Places), հուշարձանների պաշտոնական ցանկ, որը վարում է ԱՄՆ-ի կառավարությունը։ Ցանկի մեջ են ընդգրկվում առանձին շենքեր, պատմական թաղամասներ և այլ տեսակի օբյեկտներ (օրինակ` նավ-թանգարաններ)։

Ազգային գրանցիչի մեջ ավտոմատիկորեն ընդգրկվում են բոլոր օբյեկտները, որոնք ունեն Ազգային պատմական հուշարձանի կարգավիճակ (անգլ.՝ National Historic Landmark)։ Սակայն գրանցիչի օբյեկտների մեծամասնությունը չունի այդ կարգավիճակը. ցանկի մոտավորապես 80.000 օբյեկտներից միայն 2430 ունեն դա։

Գրանցիչը բացվել է 1966 թվականին։

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյան» հոդվածին։ |

## Տես նաև

* ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձաններ
# Քաղաքացիական օդային նավատորմ

**Քաղաքացիական օդային նավատորմ**, ներառում է քաղաքացիական ավիացիայի, օդագնացության բոլոր տեսակները և թռչող այլ ապարատներ։ Ծառայում է որպես օդային տրանսպորտ, ինչպես նաև վնասատուներից գյուղատնտեսական բույսերի ավիաքիմիական պաշտպանության, տեղանքի աերոլուսանկարահանման, արժեքավոր հանածոների հետախուզման, անտառային տարածությունների ուսումնասիրման և հրդեհներից ու վնասարարներից պաշտպանության համար։ Օգտագործում են նաև բժշկա-սանիտարական ծառայության սպասարկման, կուլտուր-լուսավորական և սպորտային նպատակներով։ Տես նաև Ավիացիա, «Աերոֆլոտ»։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։*  |
# Bocca Baciata

| **Bocca Baciata**
 |
| --- |
|  |
| տեսակ | գեղանկար |
| նկարիչ | Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի |
| տարի | 1859 |
| բարձրություն | 32,1 սանտիմետր |
| լայնություն | 27 սանտիմետր |
| ուղղություն | Պրեռաֆայելիտներ |
| ժանր | դիմապատկեր |
| նյութ | յուղաներկ և փայտե տախտակ |
| գտնվում է | Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան |
| հավաքածու | Բոստոնի գեղարվեստի թանգարան |
|
պատկերված են

ծաղիկ, խնձոր, ականջօղ, Վարդ և ուլունք |
| **Ծանոթագրություններ** |
|  Bocca Baciata by Dante Gabriel Rossetti Վիքիպահեստում |

«**Bocca Baciata»**, անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը, որը ստեղծվել է 1859 թվականին։ Այս ստեղծագործությունը դարձավ Ռոսսետտիի կողմից ստեղծված առաջին միայնակ կնոջ դիմանկարը, հենց դա էլ դարձավ նրա ստեղծագործական կենսագրության շրջադարձային կետը։ Նկարի բնատիպարուհին դարձավ Ֆաննի Կորնֆորտը։ Այժմ նկարը գտնվում է Բոստոնի գեղարվեստի թանգարանում։

## Տեղեկություն նկարի մասին

«Bocca Baciata»-ն Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի արվեստում սկիզբ դրեց կանանց դիմանկարների շարքին։ Ջոն Էվերեթ Միլլեյի կողմից ստեղծված Սոֆի Գրեյի դիմանկարը կարելի է համարել ոգեշնչման աղբյուրներից մեկը, որի տարբերվող գիծը համարվում է բնորդուհու զգացմունքների հաղորդումը:Նկարի անվանումը բառացիորեն նշանակում է «շուրթեր, որոնց համբուրել են», բառերը վերցրված են իտալիական առածից, որը մատնանշված է նկարի շուրջ։

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Bocca baciata non perde ventura, anzi rinnova come fa la luna.
շուրթերը համբույրից հետո չեն կորցնում իրենց համը, ընդհակառակը՝ թարմանում են ինչպես լուսինը։ |  |

Ռոսսետտին, լինելով միջնադարյան իտալիական գրականության ճանաչված թարգմանիչ, ամենայն հավանականությամբ այս տողը վերցրել էր Ջովաննի Բոկաչչոյի «Դեկամերոն»-ից։

Իր նամակներից մեկում Ռոսսետտին պարզաբանեց, որ այս նկարի ստեղծման ժամանակ նա փորձեց ինչպես կարող է գեղեցիկ նկարել հերոսուհու մարմինը, որը իր կարծիքով բավականաչափ մշակված չէ շատ այլ արվեստի ստեղծագործություններում, այդ թվում նաև նախառաֆայելականների և ծեր վարպետների աշխատանքներում՝ նկարում մարմնի վրա ավելի խնամքով տարված աշխատանքը կարող էր օգնել առաջ գնալ գեղանկարչության մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Hilto, Timoth (1970). The Pre-Raphelites. London: Thames and Hudson, New York: Abrams.
* Ash, Russell. (1995) Dante Gabriel Rossetti. London: Pavilion Books.
* Todd, Pamela (2001). Pre-Raphaelites at Home, New York: Watson-Giptill Publications.
# Ֆյամետտայի տեսիլք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ֆյամետտայի տեսիլք**
 |
| --- |
|  |
| տեսակ | գեղանկար |
| նկարիչ | Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտի |
| տարի | 1878 |
| ուղղություն | Պրեռաֆայելիտներ |
| ժանր | դիմապատկեր |
| նյութ | յուղաներկ |
| հավաքածու | *անհայտ* |
|
պատկերված են[ցույց տալ]

Fiammetta? |
| **Ծանոթագրություններ** |
|  A Vision of Fiammetta by Dante Gabriel Rossetti Վիքիպահեստում |

**«Ֆյամետտայի տեսիլք»** (անգլ.՝ A Vision of Fiammetta), անգլիացի պրեռաֆայելիտ նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1878 թվականին։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Էնդրու Լլոյդ Ուեբերի հավաքածուում։

## Տեղեկություն նկարի մասին

Ստեղծագործությունը նկարչի «երկակի աշխատանքներից» մեկն է. այն հանդիսանում է Ռոսսետտիի «Բալլադներ և սոնետներ» (1881) ժողովածուի լրացումը։ Նկարում պատկերված է Ֆյամետտան՝ Ջովաննի Բոկաչչոյի սիրեցյալը և մուսան (մինչև այժմ էլ ապացուցված չէ՝ իրակա՞ն, թե՞ հորինված կերպար է Ֆյամետտան)։ Նկարի համար բնորդուհի է եղել Մարիա Սպարտալի Սթիլմանը։

Նկարի շրջանակին շարադրված է երեք տեքստ՝ Ջովաննի Բոկաչչոյի սոնետը՝ նվիրված Ֆյամետտային, որն էլ այս ստեղծագործության ստեղծման համար ոգեշնչում է ծառայել, դրա թարգմանությունը Ռոսսետտիի կողմից և Ռոսսետտիի ևս մեկ բանաստեղծություն։

Սկզբնապես նկարը ձեռք է բերել գործարար Ուիլյամ Ալֆրեդ Թյորները (1839-1886), որի հավաքածուում արդեն կային Ռոսսետտիի մի քանի այլ աշխատանքներ։ Ներկայումս նկարը գտնվում է Էնդրու Լլոյդ Ուեբերի հավաքածուում։

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Hilto, Timoth (1970). *The Pre-Raphelites*. London: Thames and Hudson, New York: Abrams.
* Ash, Russell. (1995) *Dante Gabriel Rossetti*. London: Pavilion Books.
* Todd, Pamela (2001). *Pre-Raphaelites at Home*, New York: Watson-Giptill Publications.
# Ֆրանչեսկա Աննիս

| **Ֆրանչեսկա Աննիս** անգլ.՝ Francesca Annis |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մայիսի 14, 1945(1945-05-14) (81 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Քենսինգթոն, Լոնդոն |
| Կրթություն | Corona Theatre School? |
| Քաղաքացիություն |  Միացյալ Թագավորություն |
| Այլ անուն(ներ) | Ֆրանչեսկա Մ. Փ. Աննիս |
| Մասնագիտություն | Դերասանուհի |
| Ակտիվ շրջան | 1959-ներկա ժամանակ |
| Համատեղ ապրող(ներ) | Ռեյֆ Ֆայնս և Patrick Wiseman? |
| Երեխա(ներ) | Թերան Ուայզեր Անդրեաս Ուայզեր Շառլոտ Էմիլի Ուայզեր |
|  **Ֆրանչեսկա Աննիս՝** Վիքիպահեստ |
|  |

**Ֆրանչեսկա Մ. Փ. Աննիս** (անգլ.՝ Francesca M. P. Annis, մայիսի 14, 1945(1945-05-14), Քենսինգթոն, Լոնդոն), անգլիացի դերասանուհի։

## Կենսագրություն

Ֆրանչեսկա Մ. Փ. Աննիսը ծնվել է 1945 թվականի մայիսի 14-ին Կենսինգթոնում (Լոնդոն, Անգլիա, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի Լեստեր Ուիլյամ Էնտոնի Աննիսի (1914-2001) և բրազիլացի-ֆրանսիացի Մարիկիտ Փարսելի (1913-2009) ընտանիքում։ Ֆրանչեսկան ունի երկու եղբայր՝ Կուենթոն Դ. Աննիսը և Տոնի Փ. Աննիսը։

1946 թվականին Ֆրանչեսկան, ընտանիքի հետ միասին, տեղափոխվել է Բրազիլիա, բայց 6 տարի անց նա վերադարձել է Անգլիա և ստացել է կրթություն։

## Կարիերա

Ֆրանչեսկան առաջնաելույթ է կատարել կինոյում 1959 թվականին՝ խաղալով Սիլվիի դերը «Կատվի ավազակախումբը» ֆիլմում։ 1978 թվականին Աննիսը մարմնավորել է Լիլի Լենգտրին «Լիլլի» մինի սերիալում, որի համար նա ստացել է BAFTA TV (1979) մրցանակը «Լավագույն դերասանուհի» անվանակարգում։ Ընդհանուր առմամբ նա նկարահանվել է 97 ֆիլմերում և հեռուստասերիալում։

## Անձնական կյանք

1976-1990-ական թվականներին Ֆրանչեսկան ամուսնացած է եղել դերասան Պատրիկ Ուայզմանի հետ։ Նախկին ամուսիններն ունեն երեք երեխա՝ որդիներ Թերան Ուայզերը և Անդրեաս Ուայզերը և աղջիկը Շառլոտ Էմիլի Ուայզերը։

## Ընտրված ֆիլմագրություն

| Տարի |  | Հայերեն անվանում | Բնօրինակ անվանում | Դեր
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1959 | ֆ | Կատվի ավազակախումբը | *The Cat Gang* | երկրպագու |
| 1963 | ֆ | Կլեոպատրա | *Cleopatra* | Էյրաս |
| 1978 | ս | Լիլլի | *Lillie* | Լիլլի Լենգտրի |
| 1983 | ֆ | Կրուլ | *Krull* | այրի կին |
| 1984 | ֆ | Դյունա | *Dune* | լեդի Ջեսիկա |
| 1985 | ս | Մասնավոր լրտես Մագնումը | *Magnum, P.I.* | Պենելոպի Սենթ Քլեր |
| 1986 | ֆ | Ինկուբատոր. Բալե լուսնի տակ | *Under the Cherry Moon* | միսիս Ուելինգթոն |
| 1987 | ս | Ես կգրավեմ Մանհեթնը | *I'll Take Manhattan* | Լիլի Էմբերվիլ |
| 2005 | ֆ | Ատրճանակ | *Revolver* | Լիլի Ուոլկեր |

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Франческа Аннис (անգլ.) *Internet Movie Database* կայքում
* Франческа Аннис в энциклопедии *Хроники Дюны вики*

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆրանչեսկա Աննիս» հոդվածին։ |
# Սիրո աթոռ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիրո աթոռի օրինակներից մեկը Պրահայի սեքսուալ մեքենաների թանգարանում
**Սիրո աթոռ** (ֆր .՝ siège d'amour), հատուկ նախագծված աթոռ, որը ստեղծել է ֆրանսիացի կահույքագործ Լուի Սուբրիեն։ Սարքը թույլ է տվել Մեծ Բրիտանիայի գեր թագավոր Էդուարդ VII-ին միաժամանակ սեքսով զբաղվել երկու կնոջ հետ՝ պաշտպանելով նրանց իր քաշից ճնշվելուց։

## Պատմություն

Էդուարդ թագավորը հայտնի էր ֆրանսիացի ամենահայտնի արիստոկրատների, մարմնավաճառների, դերասանուհիների և կանկան պարողների հետ ունեցած հարաբերություններով։ Նրա հայրը, իմանալով նրա անառակության մասին, նրան բնութագրել է որպես «այլասերված»։ Էդուարդ թագավորը վիկտորիանական Փարիզի ամենաշքեղ անառակատան՝ *Le Chabanais-ի* կանոնավոր այցելու է եղել, որտեղ տեղադրվել էր աթոռ, որը հատուկ նախատեսված էր նրա սեռական ճաշակը բավարարելու համար։ Աթոռը ստեղծել է կահույքագործ Լուի Սուբրիեն։ 2018 թվականին հաղորդվել է, որ այն պատկանում է Սուբրիե ընտանիքին և ընդգրկվել է Օրսե թանգարանի 2015 թվականի ցուցադրությունում։

Հայտնի է, որ գոյություն ունի աթոռի առնվազն երեք տարբերակ, ներառյալ Սուբրիե ընտանիքին պատկանող բնօրինակը։ Գոյություն ունեն նաև երկու կրկնօրինակներ, որոնցից մեկը գտնվում է Պրահայի սեքսուալ մեքենաների թանգարանում։ Մյուս կրկնօրինակը վաճառքի է հանվել 2020 թվականի փետրվարին՝ Նոր Օռլեանի հնաոճ կահույքի խանութի կողմից 68,000 դոլարով։

## Արտաքին հղումներ

* Perring, Rebecca (2015 թ․ հոկտեմբերի 9). «Dirty Bertie: How Royal playboy took Victorian Paris by storm with a T». *Express.co.uk* (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 24-ին.

## Ծանոթագրություններ