# Նատրիումի հիդրօքսիդ

| Նատրիումի հիդրօքսիդ |
| --- |
|  |
|  |
| Ընդհանուր տեղեկություններ |
| Ավանդական անվանում | կաուստիկ սոդա, կծու նատրոն |
| Քիմիական բանաձև | NaOH, HNaO |
| Ֆիզիկական հատկություններ |
| Ագրեգատային վիճակ | սպիտակ, պինդ նյութ |
| Մոլային զանգված | 6,6E−26 kg գ/մոլ |
| Խտություն | 2,13 g/cm³ գ/սմ³ |
| Հալման ջերմաստիճան | 605 ℉ և 323 °C °C |
| Եռման ջերմաստիճան | 2534 ℉ և 1388 °C °C |
| Գոյացան էնթալպիա | −425,6 կՋ/մոլ կՋ/մոլ |
| Գոլորշու ճնշում | 0 Pa |
| Քիմիական հատկություններ |
| Դասակարգում |
| CAS համար | 1310-73-2 |
| PubChem | 14798 |
| EINECS համար | 215-185-5 |
| SMILES | [OH-].[Na+] |
| ЕС | 215-185-5 |
| RTECS | WB4900000 |
| ChEBI | 14114 |
| IDLH | 10 mg/m³ |
| Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են **ստանդարտ պայմանների** համար (25 °C, 100 կՊա) |

**Նատրիումի հիդրօքսիդ** ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ), որը հայտնի է նաև որպես **կաուստիկ սոդա** կամ **կծու նատրոն** անվանումներով, մետաղական հիմք է։

## Ֆիզիկական հատկություններ

Նատրիումի հիդրօքսիդը սպիտակ, պինդ նյութ է։ Եթե սոդայի նատրոնի մի կտոր թողնենք օդի մեջ մնա, ապա այն շուտով կանաչում է է, քանի որ օդից խոնավություն է կլանում։ Կծու նատրոնը ջրի մեջ լավ է լուծվում (100 գ-ում՝ 109,2 գ, 20 °C)։ Լուծվում է նաև մեթիլ և էթիլ սպիրտներում։ Կծու նատրոնը շոշափելիքի վրա թողնում է լպրծուն հետք։ Քայքայում է մաշկը, լորձաթաղանթը, գրգռում շնչառական ուղիները։ Մեծ քանակով նատրիումի հիդրօքսիդի առկայությունը փոքրացնում է աղերի և օրգանական նյութերի լուծելիությունը ջրում։

## Քիմիական հատկություններ

Նատրիումի հիդրօքսիդը ալկալի է։

Նատրիումի հիդրօքսիդը չեզոքացման ռեակցիայի մեջ է մտնում բոլոր թթուների հետ՝ առաջացնելով աղեր և ջուր։ Օրինակ՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Նա ռեակցիայի մեջ է մտնում նաև բոլոր թթուների անհիդրիդների հետ։ Այսպես, կծու նատրոնը օդից կլանում է ածխաթթու գազը, փոխարկվելով նատրիումի կարբոնատի ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 )՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Ջրային լուծույթներն ուժեղ հիմքեր են, փոխազդում են թթուների, թթվային օքսիդների, բազմաթիվ աղերի հետ, լուծում են ալյումինը, սիլիցիումը, քայքայում կաշին, թուղթը և այլ նյութեր։

Կծու նատրոնը ռեակցիայի մեջ է մտնում և շատ աղերի հետ, առաջացնելով նոր հիմք և նոր աղ։ Օրինակ՝

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Նատրիումի հիդրօքսիդ ստանում են կերակրի աղի լուծույթի էլեկտրոլիզով կամ սոդայի լուծույթը կրակաթի հետ եռացնելով։

Առաջացնում է բյուրեղահիդրատներ, որոնցից կայուն է՝ WIKINIUM\_MATH\_PH\_10

## Անվտանգություն

Նատրիումի հիդրօքսիդը ուժեղ քայքայում է մաշկը և հյուսվածքները։ Դրա համար էլ կծու նատրոնով կամ նրա լուծույթներով աշխատելիս պետք է զգույշ լինել, որ նրանք չընկնեն ձեռքների, դեմքի և հագուստի վրա։

## Կիրառումը

Կծու նատրոնը քիմիական արդյունաբերության կարևորագույն արտադրանքներից մեկն է։ Նրա գլխավոր սպառողներն են նավթարդյունաբերությունն ու օճառագործությունը։ Կաուստիկ սոդայի օգնությամբ կերոսինն ու այլ նավթանյութերը մաքրվում են թթուների խառնուրդներից, իսկ բուսական և կենդանական ճարպերից ստացվում է օճառ։

## Տեսեք նաև

* Նատրիում

## Ծանոթագրություններ

## Աղբյուրներ

* Յու․ Վ․ Խոդակով, Լ․ Ա․ Ցվետկով և ուրիշներ։ «Քիմիա», Երևան, 1961։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նատրիումի հիդրօքսիդ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 199)։*  |