# Արգոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 18 | Քլոր
 ← Արգոն
 → Կալիում
 |
| Քիմիական տարրերի պարբերական համակարգ18Ar

 |

 |
|  անգույն, անհամ, անհոտ իներտ գազ |
| Ատոմի հատկություններ |
| Անվանում, սիմվոլ, կարգաթիվ | Արգոն / Argon (Ar), Ar, 18 |
| Ատոմային զանգված (մոլային զանգված) | 39,948(1) զ. ա. մ. (գ/մոլ) |
| Էլեկտրոնային կոնֆիգուրացիա | [Ne] 3s2 3p6 |
| Ատոմի շառավիղ | ? (71) պմ |
| Քիմիական հատկություններ |
| Կովալենտ շառավիղ | 106 պմ |
| Իոնի շառավիղ | 154 պմ |
| Էլեկտրոդային պոտենցիալ | 0 |
| Օքսիդացման աստիճաններ | **0** |
| Իոնացման էներգիա (առաջին էլեկտրոն) |  1519,6(15,76) կՋ/մոլ (էՎ) |
| Պարզ նյութի թերմոդինամիկական հատկություններ |
| Խտությունը (հալման ջերմաստիճանում) | 1,40 գ/սմ³ |
| Հալման ջերմաստիճան | 83,8 К (-189,35 °C) |
| Եռման ջերմաստիճան | 87,3 К (-185,85 °C) |
| Հալման տեսակարար ջերմունակություն | 7,05 կկալ/կգ կՋ/մոլ |
| Գոլորշիացման տեսակարար ջերմունակություն | 6,45 կՋ/մոլ կՋ/մոլ |
| Մոլյար ջերմունակություն | 20,79 Ջ/(Կ·մոլ) |
| Մոլային ծավալ | 24,2 սմ³/մոլ |
| Պարզ նյութի բյուրեղային ցանց |
| Բյուրեղացանցի կառուցվածք | Խորանարդ |
| Բյուրեղացանցի տվյալներ | 5,260 |
| Դեբայի ջերմաստիճան | 85 Կ |
| Այլ հատկություններ |
| Ջերմահաղորդականություն | (300 Կ) 0,0164 Վտ/(մ·Կ) |
| CAS համար | CAS գրանցման համար? |

|  |  |
| --- | --- |
| 18 | Արգոն |
| Ar39,948 |
| 3s23p6 |

**Արգոն** (լատիներեն՝ Argon, քիմիական նշանը՝ **Ar**), քիմիական տարր է, որի նշանն է *Ar*, ատոմային թիվը՝ 18։ Արգոնը գտնվում է տարրերի պարբերական համակարգի 8-րդ խմբի քիմիական տարր է։ Իներտ գազ է, կարգահամարը՝ 18, ատոմական զանգվածը՝ 39,948։ Արգոն р տարր է, նրա ատոմի արտաքին էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքն է 3s²3p6։ Բնական արգոնը բաղկացած է 36Ar (0, 337%), 38Ar (0, 063%) և 40Ar (99, 600%) կայուն իզոտոպներից։ Արհեստական ռադիոակտիվ յոթ իզոտոպներից ամենակայունը 39Ar է (T1/2 = 265 տարի)։

## Բնության մեջ

Բնության մեջ հանդիպում է միայն ազատ վիճակում։ Իներտ գազերից ամենատարածվածն է, կազմում է օդի ծավալի 0, 933%-ը (1,6•10¹³ տ), արգոն են պարունակում նաև երկրի կեղևը՝ 1,65•10¹¹ տ, ջուրը՝ 7,52•10¹¹ տ։ 40Ar իզոտոպը մշտապես հանդիպում է կալիում պարունակող միներալներում․ այն 40K-ի ռադիոակտիվ քայքայման արդյունք է։ Դրանով է բացատրվում 40Аг-ի բարձր տոկոսը մթնոլորտում։

## Ստացում

Արգոնը առաջին անգամ անջատվել է մթնոլորտային ազոտից (Ջ․ Ռելե, Ու․ Ռամզայ, 1894)։
Արդյունաբերության մեջ արգոնը ստանում են հեղուկ օդի կոտորակային թորումից։ Մյուս իներտ գազերից բաժանում են գազաքրոմատոգրաֆիական եղանակով։ Արգոնը լայնորեն կիրառվում է իներտ միջավայր պահանջող քիմիական և մետալուրգիական պրոցեսներում՝ հազվագյուտ և գունավոր մետաղների եռակցման, կտրման, հալման, կիսահաղորդչային միաբյուրեղների աճեցման ժամանակ, լուսատեխնիկայում՝ շիկացման և ֆլուորեսցենտային լամպերի պատրաստման (արգոնային խողովակները տալիս են կապտաերկնագույն լույս, օգտագործվում են լուսային ազդասարքերում) համար և գիտական հետազոտություններում։

## Իզոտոպներ

Մթնոլորտում հայտնի է արգոն 3 կայուն իզոտոպներով 36Ar (0,337 %), 38Ar (0,063 %), 40Ar (99,600 %).

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
## Ֆիզիկական հատկություններ

Սովորական պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է, խտությունը՝ 1, 7839 կգ/մ³ (0 °C-ում, 101325 կգ/մ2 ճնշման տակ), հալման ջերմաստիճանը՝ -189,3 °С, եռմանը՝ -185,9 °С։ Մոլեկուլը բաղկացած է մեկ ատոմից։ Լուծվում է ջրում (1 լիտրում՝ 51, 9 սմ³), ավելի լավ՝ օրգանական լուծիչներում, մետաղներում գործնականորեն չի լուծվում։

Արգոնի իոնացման էներգիան (Ar°—>Ar+1) մեծ է (15,755 էվ)։ Էլեկտրոնի նկատմամբ խնամակցություն չունի և քիմիապես պասիվ է։ Որոշ նյութերի հետ դոնորակցեպտորային կապի հաշվին առաջացնում է կոմպլեքսային միացություններ՝ Ar•n (R=H20, С6Н5ОН, СН3С5Н6 են)։ Ավելի լավ է ուսումնասիրված հիդրատը՝ Аr•6Н20, սինթեզել է Պ․ Վիյարը 1896 թվականին՝ ջուրը բյուրեղացնելով արգոնի մթնոլորտում (150 մթն ճնշման տակ)։

Երկնաքարում և միներալներում պարունակվող 40Ar-ի և 40K-ի քանակների հարաբերությամբ որոշում են նրանց տարիքը։

## Կիրառություն

Արգոնը կիրառում են՝

* որպես արգոնային լազեր
* թեթև էլեկտրոնային լամպերում
* որպես պաշտպանիչ նյութ շրջակա միջավայրի համար

## Տես նաև

* Պարբերական աղյուսակ
* Իներտ գազեր

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* CTPETT (Strutt), Дж. У., лорд Рэлей (Lord Rayleigh)
* Аргон на Webelements
* Аргон в Популярной библиотеке химических элементов
* Химия инертных газов — библиотечка журнальных статей «Всякая всячина» Արխիվացված 2008-10-05 Wayback Machine
* Термодинамические и переносные свойства аргона (չաշխատող հղում)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 6)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արգոն» հոդվածին։ |