Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Կոբոլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոբոլ|  |
| Տեսակ | ծրագրավորման լեզու, ծրագրավորման պրոցեդուրային լեզու, իմպերատիվ ծրագրավորման լեզու և օբյեկտ կողմնորոշված ծրագրավորման լեզու |
| Առաջացել է | մայիսի 28, 1959 |
| Ստեղծող | Ստանդարտացման միջազգային կազմակերպություն, CODASYL և Ստանդարտների ամերիկյան ազգային ինստիտուտ |
| Նախագծող | Գրեյս Հոփեր |
| Ընդլայնումներ | `.cbl`, `.cob` և `.cpy` |
| Ընթացիկ տարբերակ | ISO/IEC 1989:2023 (2023) |
| Ներշնչվել է | FLOW-MATIC, COMTRAN և FACT |
|  COBOL Վիքիպահեստում |

**Կոբոլ** [COBOL, < անգլերեն՝ CO (mmon) B (usiness) O (riented) L (anguage)], ծրագրավորման լեզու՝ տնտեսական, հաշվառման և հատկապես առևտրական խնդիրների լուծման ալգորիթմները նկարագրելու համար։ Ստեղծվել է ԱՄՆ-ի պաշտպանության նախարարության նախաձեռնությամբ (1958—1961)։ Նշված տիպի խնդիրների լուծմանն առանձնահատուկ է հաշվարկների փոքր քանակությունը և ներածման ու արտածման ենթակա տվյալների մեծ ծավալը։ Կոբոլում փոխանակման և վերամշակման հիմնական միավորն է տվյալների միանման կառուցվածք ունեցող խմբերի հաջորդականությունը, որը կոչվում է ֆայլ։ Կոբոլը հարմարեցված է ֆայլի խմբերը նույն ալգորիթմով վերամշակելուն։ Կոբոլ լեզվով նկարագրված խնդիրները ծրագրավորող ծրագրերի օգնությամբ թարգմանվում են մեքենայական լեզվով գրված համարժեք ծրագրերի, որոնք իրականացնում են խնդրի լուծումը էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաների օգնությամբ։

## Ծանոթագրություններ

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 501)։*  |
# Գիտահետազոտական ինստիտուտ

Բազմակարծության համաշխարհային կենտրոնի շենքը (Օտավա, Օնտարիո, Կանադա)
**Գիտահետազոտական ինստիտուտ**, **գիտահետազոտական կենտրոն**, հատուկ կազմակերպություն, որը զբաղվում է գիտական հետազոտություններով և մշակումներով։ Որպես գիտական հիմնարկություն, «ինստիտուտ» անունն առաջին անգամ կիրառվևլ է Գիտությունների և արվեստների ֆրանսիական ազգային ինստիտուտի նկատմամբ։ 19-20-րդ դարերի սահմանագլխին գիտահետազոտական ինստիտուտներ ստեղծվեցին Եվրոպայի և Ամերիկայի մի շարք երկրներում։ Նախապես գիտահետազոտական ինստիտուտերը մասնավոր ձեռնարկություններ էին և հիմնականում զբաղվում էին բնագիտության հարցերով։ Հետագայում հանդես եկան նաև պետական գիտահետազոտական ինստիտուտներ՝ ընդգրկելով գիտության ու արտադրության նոր բնագավառներ (տեխնիկա, գյուղատնտեսություն, մշակույթ, առողջապահություն և այլն)։

Հումանիտար գիտությունների 1-ին գիտահետազոտական ինստիտուտներից էր «Պուշկինի տունը» Ռուսաստանում։ Գիտահետազոտական ինստիտուտը կազմված է համեմատաբար ինքնուրույն ստորաբաժանումներից՝ բաժիններից, լաբորատորիաներից, խմբերից և այլն։ Գիտահետազոտական ինստիտուտը ղեկավարում է վարչությունը, որին կից գործում է գիտական խորհուրդ։

Ըստ ֆինանսավորման աղբյուրների և կառավարման համակարգի գիտահետազոտական ինստիտուտները կարող են լինել՝ պետական, մասնավոր, համալսարանական և քոլեջների։ Դրանք գտնվում են խիստ մրցակցությաև մեջ և դիմում են բոլոր միջոցներին՝ աշխատանքի մեջ ներգրավելու առավել կարող գիտական ուժերին։ Գիտական առաջատար կազմակերպությունները՝ ազգային Գիտությունների ակադեմիաները, որպես կանոն, գիտահետազոտական ինստիտուտներ չունեն։

Արդի շրջանում գիտական մի շարք պրոբլեմների ընդհանուր բնույթը ստիպում է միավորել տարբեր երկրների գիտնականների ջանքերը նոր տիպի գիտահետազոտական ինստիտուտներում, ինչպիսիք են, օրինակ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գիտական հիմնարկները։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 78)։*  |
# Scopus[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Scopus
|  |
| Ստեղծում | մարտի 15, 2004 |
| Լեզուներ | անգլերեն[…], ճապոներեն, պարզեցված չինարեն, ավանդական չինարեն և ռուսերեն |
| Հրատարակիչ | Էլսեվիր[…] |
| ISSN | 2588-9885 |
| Կայք | scopus.com​(անգլ.)​(ճապոներեն)​(ռուս.) և elsevier.com/solutions/scopus |

**Scopus, «**Էլսեվիր» հրատարակչական տան մատենագիտական ամփոփումների և մեջբերումների տվյալների բազան է, որը գործարկվել է 2004 թվականին։ Scopus-ն ընդգրկում է մոտ 36,377 վերնագիր (22,794 ակտիվ վերնագրեր և 13,583 ոչ ակտիվ վերնագրեր) մոտավորապես 11,678 հրատարակիչներից, որոնցից 34,346-ը հասարակական, ֆիզիկական և առողջապահական գիտությունների ոլորտների վերին մակարդակի թեմատիկ ամսագրերից են։ Այն ներառում է երեք տեսակի աղբյուրներ. Scopus տվյալների բազայում ընդգրկված բոլոր ամսագրերը ամեն տարի վերանայվում են առավել բարձր որակի համար՝ յուրաքանչյուր վերնագրի համար թվային որակի չափման չորս տեսակների՝ H-գործակցի, CiteScore-ի, SJR-ի և SNIP-ի համաձայն։ Scopus-ում կատարվող որոնումները ներառում են նաև արտոնագրային տվյալների բազաների որոնումները։

## Ընդհանուր ակնարկ

Համեմատելով Scopus-ի և Web of Science-ի (WOS) օգտագործման հեշտությունն ու ծածկույթը, 2006 թվականին կատարված ուսումնասիրությունը եզրակացրել է, որ «Scopus-ը հեշտ է նավարկելու համար, նույնիսկ սկսնակ օգտագործողի համար։ Մեջբերումից առաջ և ետ որոնելու ունակությումը օգտակար կլիներ հետազոտողին։ Բազմամասնագիտական ասպեկտը թույլ է տալիս հետազոտողին հեշտությամբ որոնել իր գիտակարգից դուրս», իսկ «WOS-ի առավելություններից մեկը Scopus-ի նկատմամբ ծածկույթի խորությունն է, երբ WOS-ի ամբողջական տվյալների բազան վերադառնում է 1945 թվականին, իսկ Scopus-ը վերադառնում է մինչև 1966 թվական։ Այնուամենայնիվ, Scopus-ը և WOS-ը լրացնում են միմյանց, քանի որ ոչ մի ռեսուրս ամեն ինչ ներառող չէ»։

Scopus-ն առաջարկում է նաև հեղինակային պրոֆիլներ, որոնք ներառում են պատկանելությունները, հրապարակումների քանակը և դրանց մատենագիտական տվյալները, հղումները և յուրաքանչյուր հրապարակված փաստաթղթից մեջբերումների քանակի մանրամասները։ Այն ունի ազդանշանային գործառույթներ, որոնք թույլ են տալիս գրանցված օգտվողներին հետևել պրոֆիլի փոփոխություններին և հեղինակների H-գործակիցը հաշվարկելու հնարավորություն։ 2016 թվականին ներկայացվեց անվճար Scopus CiteScore կայքը։ Այն տրամադրում է մեջբերումների տվյալներ բոլոր 25,000+ ակտիվ վերնագրերի համար, ինչպիսիք են ամսագրերը, կոնֆերանսների նյութերը և գրքերը Scopus-ում և ապահովում է ազդեցության գործոնի այլընտրանք։

Առանձին հեղինակների Scopus ID-ները կարող են ինտեգրվել ORCID չպատենտավորված թվային նույնացուցիչի հետ

2018 թվականին Scopus-ը սկսել է մասնակի տեղեկատվություն ներդնել աշխատանքների ազատ օգտագործման կարգավիճակի մասին՝ օգտագործելով Unpaywall-ի տվյալները։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Scopus» հոդվածին։ |
# Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ

Վերևի ձախ մասին ժամացույցի սլաքի ուղղությամբ՝ բենզացեֆենատրիլեն, պիրեն, դիբենզանտրացեն
**Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ** (ՊԱԱ), օրգանական միացություններ, որոնց կառուցվածքում կան երեք կամ ավելի կոնդենսացված բենզոլային օղակներ։

Տեխնոգենային ՊԱԱ-ների հիմնական աղբյուր է հանդիսանում էներգետիկ կոմպլեքսը, տրոնսպորտը, քիմիական և նավթաքիմիական արդյունաբերությունը։ ՊԱԱ-ների ստացման թերմիկ պրոցեսները հիմնականում կապված են այրման և վերամշակման պրոցեսների հետ (նավթամթերք, ածուխ, փայտ, աղբ, ուտելիք, ծխախոտ)։

## Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածինների օրինակներ

* անտրացեն
* ֆենանտրեն
* տետրացեն
* խրիզեն
* տրիֆենիլեն
* պիրեն
* պենտացեն
* բենզոպիրեն
* կորաննուլեն
* բենզոպերիլեն
* կորոնեն
* օվալեն

## Ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմի վրա

Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածինները ազդում են կենդանի օրգանիզմների վրա հիմնականում ածխաջրածնի կառուցվածքային ձևով։ Շատ պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ համարվում են ուժեղ քիմիական կանցեռոգեններ։ Նմանատիպ միացություններից են բենզանտրացենը, բենզպիրենը և օվալենը։

## Արտաքին հղումներ

* Air Quality Guidelines - Second Edition Արխիվացված 2012-05-11 Wayback Machine, 2000
* Ազգային աղտոտման կազմակերպություն Արխիվացված 2006-05-18 Wayback Machine
* Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ. U.S. Environmental Protection Agency, 2008

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Պոլիցիկլիկ արոմատիկ ածխաջրածիններ» հոդվածին։ |