# Գայլլարդիա

|  |
| --- |
| **Գայլլարդիա** |
|  |
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Կարգ** | Աստղածաղկավորներ (Asterales) |
| **Ընտանիք** | Աստղածաղկազգիներ (Asteraceae) |
| **Ենթաընտանիք** | Աստղածաղկայիններ (Asteroideae) |
| **Վերնատրիբա** | *Helianthodae* |
| **Տրիբա** | *Helenieae* |
| **Ենթատրիբա** | *Gaillardiinae* |
| **Ցեղ** | **Գայլլարդիա(Gaillardia)* Foug. |

**Գայլլարդիա** (լատիներեն՝ *Gaillardia*), բարդածաղկավորների (լատիներեն՝ *Compositae* կամ *Asteráceae*) ընտանիքի ցեղ։ Տարածվել է Հարավային և Հյուսիսային Ամերիկաներից։ Չորադիմացկուն բազմամյա կամ միամյա բույս է։ Ծաղկային այս ցեղն իր անունն ստացել է ի պատիվ 18-րդ դարի ֆրանսիացի դատավոր Գիլարդ դե Չարենտոնեուի (*Gaillard de Charentonneau*):

Դեկորատիվ ծաղկեգործության մեջ օգտագործում են միամյա գալադիայի տեսակները, որոնք լավ ծաղկում են մինչև ուշ աշուն։ Օգտագործվում են երկամյա և բազմամյա տեսակները։ Միամյաներից *Gaillardia pulhcella Pong*-ը ձմռանը լավ ծաղկում է ջերմատներում։

## Նկարագիր

Ծաղիկը ձևով նման է երիցուկին, իսկ տեսքով՝ արևի։ Ունի 45-70 սմ երկարություն։ Կարող է լինել երկարացողուն՝ 1 մ բարձրությամբ և ցածրացողուն՝ 25-35 սմ երկարությամբ։ Ծաղիկները կարող են լինել միաթերթ և լիաթերթ։ Դա կախված է սորտից ու տեսակից։ Սրածայր թերթերի գույնը կարող է լինել դեղնանարնջագույնից մինչև կարմրաշագանակագույն երանգով, որոնք հավաքված են 10 սմ տրամագծով ծաղկաբույլի շուրջ։ Թերթիկները կարող են լինել բազմաձև։ Թերթիկները սովորաբար ծածկված են լինում մազիկներով, թավ են։ Արմատամերձ տերևները նշտարաձև են։ Սերմերը ձագարաձև են, երբեմն փոքր-ինչ տափակ, եզրերը սպիտակ են, կոշտ, ծակող գորշ արծաթագույն մազերով։

Ծաղկումը սկսվում է հունիս ամսից և տևում մինչև ուշ աշուն։ Բազմամյաները Երևանի պայմաններում ձմեռում են բաց գրունտում։

## Տեսակներ

### Տեսակներ Հյուսիսային Ամերիկայից

* *Gaillardia aestivalis*
	+ *Gaillardia aestivalis* var. *aestivalis*
	+ *Gaillardia aestivalis* var. *flavovirens*
	+ *Gaillardia aestivalis* var. *winkleri*
* *Gaillardia amblyodon*
* *Gaillardia aristata*
* *Gaillardia arizonica*
	+ *Gaillardia arizonica* var. *arizonica*
	+ *Gaillardia arizonica* var. *pringlei*
* *Gaillardia coahuilensis*
* *Gaillardia flava*
* *Gaillardia ×grandiflora* [*Gaillardia aristata* × *Gaillardia pulchella*]
* *Gaillardia multiceps*
	+ *Gaillardia multiceps* var. *microcephala*
	+ *Gaillardia multiceps* var. *multiceps*
* *Gaillardia parryi*
* *Gaillardia pinnatifida*
	+ *Gaillardia pinnatifida* var. *linearis*
	+ *Gaillardia pinnatifida* var. *pinnatifida*
* *Gaillardia pulchella*
	+ *Gaillardia pulchella* var. *australis*
	+ *Gaillardia pulchella* var. *picta*
	+ *Gaillardia pulchella* var. *pulchella*
* *Gaillardia spathulata*
* *Gaillardia suavis*

### Տեսակներ Հարավային Ամերիկայից

* *Gaillardia cabrerae*
* *Gaillardia megapotamica*
	+ *Gaillardia megapotamica* var. *radiata*. Էնդեմիկ Արգենտինայից
	+ *Gaillardia megapotamica* var. *scabiosoides*
* *Gaillardia tontalensis* Էնդեմիկ Արգենտինայից

## Մշակում

Բույսն առանձնապես հատուկ խնամք չի պահանջում։ Ծաղկում է ամբողջ ձմռան և վաղ գարնան ընթացքում։ Շատ շուտ է վարակվում լվիճներով։ Տնկման ժամանակ միջբուսային տարածությունը պետք է լնի 30-40 սմ։ Տնկում ե արևոտ վայրերում, բայց ծաղկում է նաև կիսաստվերոտ տեղերում։ Հողի նկատմամբ պահանջկոտ չէ։ Բազմանում է սերմերով, իսկ բազմամյաները՝ նաև արմատածիլերով։ Ծլունակությունը պահպանվում է 2-3 տարի։ Ծլում է 6-8 օրվա ընթացքում։ Ցանքը կատարվում է մարտ ամսին՝ ջերմատանը, ցանքարկղերում կամ ուղղակի ջերմոցի գրունտում։

Եթե ձմեռը խիստ է, բույսերը անհրաժեշտ է ծածկել ծղոտով կամ ցողունների մնացորդներով, ծառի տերևներով։

## Պատկերասրահ

* *Gaillardia Fanfare*
* *Gaillardia pulchella*
* Gaillardia × hybrida 'Kobold'
* Gaillardia × grandiflora 'Oranges and Lemons'
* *Gaillardia-Hybride*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* Հ.Նարինջյան - Ծաղկաբուծություն, «Հայաստան» հրատարակչություն, 1964 թվական, 456 էջ, 78-80 էջեր

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գայլլարդիա» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Գայլլարդիա» հոդվածին։ |