# Սպիտակ ձնծաղիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| **Սպիտակ ձնծաղիկ** |
|  Սպիտակ ձնծաղիկ |
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Շքանարգիզազգիներ (Amaryllidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Amaryllidoideae* |
| **Տրիբա** | *Galantheae* |
| **Ցեղ** | Ձնծաղիկ *(Galanthus)* |
| **Տեսակ** | **Սպիտակ ձնծաղիկ(G. nivalis)* |
| **Միջազգային անվանում** |
| Galanthus nivalisL., 1753 |
| **Տարածվածություն և պահպանություն** |
| **Հատուկ պահպանության կարգավիճակ՝**  Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող տեսակ  Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Սպիտակ ձնծաղիկ** (լատիներեն՝ Galánthus nivális), շքանարգիզազգիների ընտանիքի ձնծաղիկների ցեղին պատկանող բույսերի տեսակ։

## Բուսաբանական նկարագրություն

Սոխուկը ձվաձև կամ կոնաձև է, բաց շագանակագույն կամ շագանակագույն կեղևով, 1,2-1,5 սմ տրամագծով և 1,5-2 սմ երկարությամբ։

Տերևները հայտնվում են կոկոնի հետ միաժամանակ և ծաղկման ընթացքում հավասար են կամ զգալիորեն ավելի կարճ ծաղկացողունից։ Տերևները մուգ կանաչ կամ գորշակապույտ են, հարթ նույնիսկ բողբոջման ժամանակ, բավականին բութ են, ծաղկելու ժամանակ մոմային նստվածքով, 8-10 սմ երկարությամբ և 0,4-0,6 լայնությամբ, իսկ ծաղկումից հետո՝ 25 սմ երկարությամբ և 1սմ լայնությամբ։ Ծաղկակիրը գլանաձև է, 7(9)-12 սմ երկարությամբ, իսկ թևերը՝ 2,5-3 սմ երկարությամբ, ծաղկակոթը համաչափ է, ավելի երկար կամ ավելի կարճ թևերով։ Ծաղիկները միայնակ են, սպիտակ, կանաչ տերևների վերջում՝ պայտաձև բծերով, զանգակձև, փակ վիճակում հիշեցնում են կաթիլ, խոնարհված են։ Ծաղկապատյանը բաղկացած է վեց առանձին տերևներից։ Ծաղկապատյանի արտաքին տերևները երկարավուն-հակաձվաձև են, 1,5-2,5 սմ երկարությամբ և 0,7-1,1 սմ լայնությամբ, ներքին-սեպաձև, 0,7-1,2 սմ երկարությամբ և 0,4-0,7 սմ լայնությամբ։ Առէջներն ունեն 0,6-0,7 սմ երկարություն, փոշանոթը սրածայր է։ Սերմնարանի երկարությունը 0,3-0,4 սմ է։ Ծաղկում է հունվար-ապրիլ ամիսներին։

Պտուղը մսոտ տուփիկ է, սերմերը երկարավուն են, հյութալի ելունդով։

Քրոմոսումների թիվը 2n = 24 է։

## Տարածում և էկոլոգիա

Աճում է Կենտրոնական Եվրոպայում՝ Ավստրիայում, Չեխիայում, Սլովակիայում, Գերմանիայում, Հունգարիայում, Լեհաստանում, Շվեյցարիայում, Արևելյան Եվրոպայում՝ Ռումինիայում, Մոլդովայում, Ուկրաինայում, Նիժնի Դոնում (հարավային մաս), Հարավային Եվրոպայում՝ Իտալիայում, ներառյալ Սիցիլիան, Ֆրանսիան, Իսպանիան, Բալկաններում՝ Ալբանիա, Հունաստան, Թուրքիա , նախկին Հարավսլավիայի երկրներում՝ Կովկաս, Արևմտյան Անդրկովկասում (Աբխազիա, Բաթումի, Օսիա), Արևելյան Անդրկովկասում (Թբիլիսի)։

Հանդիպում է ստորին, միջին և ալպյան գոտիներում, անտառաեզրերում, թփերի մեջ, բաց վայրերում։

## Գյուղատնտեսական նշանակություն և կիրառություն

Փետրվար-ապրիլ ամիսներին մեղուներին նեկտար տվող ամենավաղ մեղրատու բույսն է։

### Դեկորատիվ այգեգործության մեջ

Ամենուրեք չափավոր կլիմայական գոտում օգտագործվում է մշակույթի մեջ։ Ուշագրավ է վաղ ծաղկման շրջանում յուրահատուկ ծաղիկներով։ Ունի ավելի քան հիսուն սորտ։

### Բժշկության մեջ

Բույսը թունավոր է։

Սոխուկներում պարունակում է նարվեդին, բույսի բոլոր մսերում կա գալանտամին։

## Դասակարգում

Ըստ *The Plant List–ի* (2013) տվյալների բազայի տեղեկատվության՝ տեսակի հոմանիշների մեջ մտնում են հետևյալ անվանումները․

* Chianthemum nivale (L.) Kuntze
* Galanthus alexandri Porcius
* Galanthus imperati Bertol.
* Galanthus melvillei Voss
* Galanthus montanus Schur
* Galanthus nivalis var. atkinsii Mallett
* Galanthus nivalis var. hololeuca Celak.
* Galanthus nivalis subsp. imperati (Bertol.) K.Richt.
* Galanthus nivalis var. majus Ten.
* Galanthus nivalis var. minus Ten.
* Galanthus nivalis f. pictus K.Malý
* Galanthus nivalis f. pleniflorus P.D.Sell
* Galanthus nivalis var. scharlockii Casp.
* Galanthus nivalis var. spitzneri Podp.
* Galanthus scharlokii (Casp.) Baker
* Galanthus umbricus Dammann

## Պատկերասրահ

*
*

## Ծանոթագրություններ

## Գրականություն

* *Артюшенко, З. Т.* Критический обзор рода Galanthus L. // *Ботан. журн.* — 1966. — № 51. — С. 1443.
* *Артюшенко З.Т.* Амариллисовые (Amaryllidaceae Jaume St.-Hilaire) СССР. Морфология, систематика и использование. — Л.: Наука, 1970. — 179 с.
* *Головкин, Б. Н. и др.* Декоративные растения СССР. — М.: Мысль, 1986. — С. 71. — 320 с.

## Արտաքին հղումներ

* Սպիտակ ձնծաղիկ
* Սպիտակ ձնծաղիկ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիտակ ձնծաղիկ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սպիտակ ձնծաղիկ» հոդվածին։ |