# Ձնծաղիկ

|  |
| --- |
| **Ձնծաղիկ** |
|  |
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Բույսեր (Plantae) |
| **Տիպ/Բաժին** | Անոթավոր բույսեր (Tracheophytes) |
| **Ենթատիպ** | Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytes) |
| **Կարգ** | Ծնեբեկածաղկավորներ (Asparagales) |
| **Ընտանիք** | Շքանարգիզազգիներ (Amaryllidaceae) |
| **Ենթաընտանիք** | *Amaryllidoideae* |
| **Տրիբա** | *Galantheae* |
| **Ցեղ** | **Ձնծաղիկ(Galanthus)* L., 1753 |
| **Տարածվածություն** |
|  Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Ձնծաղիկ** (լատիներեն՝ Galanthus), գալանտուս, ձմեռնածաղիկ, սպիտակածաղիկ, արանգ-պարանգ, շքանարգիզազգիների ընտանիքի բազմամյա, սոխուկավոր խոտաբույսերի ցեղ։

## Տարածում

Հանդիպում է Տավուշի մարզում (Իջևան, Աչաջուր գյուղ), աճում է ստորին լեռնային գոտում, կաղնու-բոխու անտառներում (1100 մ բարձրներում)։ Անդրկովկասյան բնաշխարհիկներ են։
Հայտնի է մոտ 20 տեսակ՝ տարածված Փոքր Ասիայում, Կենտրոնական և Հարավային Եվրոպայում, Կովկասում, 1 տեսակը՝ Լիբանանում։ Աճում է հիմնականում նախալեռնային և լեռնային անտառներում կամ բարձրլեռնային մարգագետիններում։

## Կենսաբանական նկարագիր

*Galanthus elwesii*
*Galanthus nivalis* 'Viridapice'
Տերևները մեծ մասամբ երկուսն են, գծաձև։ Ծաղիկները մեկական են, խոնարհված։ Ծաղկում է վաղ գարնանը։ Պտուղը տուփիկ է։ Որոշ (այդ թվում ՀՀ-ում աճող) տեսակներ դեղաբույսեր են, պարունակում են ալկալոիդներ։ Ալպիական ձնծաղիկ տարածված է ստորին լեռնային գոտու կաղնու – բոխու և հաճարենու անտառներում, կենու պուրակներում, նոսր թփուտներում և այլն, անդրկովկասյան ձնծաղիկի՝ ստորին և միջին լեռնային գոտիների կաղնու – բոխու և միայն բոխու անտառների փուխր բուսահողերում։ Այս տեսակները գրանցված են ՀՀ Կարմիր գրքում։

## Տեսակներ

Հայտնի է մոտ 20, Հայաստանում՝ 3 տեսակ՝ ձնծաղիկ ալպիական (G. alpinus), ձնծաղիկ անդրկովկասյան (G. transcaucasicus), ձնծաղիկ Արտյուշենկոյի (Տ. artjuschenkoae)։

* Galanthus alpinus Sosn.
	+ Galanthus alpinus Sosn. var. alpinus = [syn.  Galanthus caucasicus (Baker) W.T.Mill.]
* Galanthus angustifolius Koss
* Galanthus cilicicus Baker
* Galanthus elwesii Hook.f.
* Galanthus fosteri Baker
* Galanthus gracilis Čelak.
* Galanthus ikariae Baker
* Galanthus koenenianus Lobin et al.
* Galanthus lagodechianus Kem.-Nath.
* Galanthus nivalis L.
* Galanthus peshmenii A.P.Davis & C.D.Brickell
* Galanthus platyphyllus Traub & Moldenke
	+ [syn.  Galanthus latifolius Rupr.]
* Galanthus plicatus M.Bieb.
* Galanthus reginae-olgae Orph.
* Galanthus rizehensis Stern
* Galanthus transcaucasicus Fomin
* Galanthus trojanus A.P.Davis & Özhatay
* Galanthus woronowii Losinsk.,
* Galanthus × allenii Baker
* Galanthus × valentinei Baker

## Գեղարվեստական գրականության մեջ

* Ձնծաղիկ։ Աննա Սաքսե, «Հեքիաթներ ծաղիկների մասին», Ե., Դարակ, 2020, էջ 3-6։

## Պատկերասրահ

* Ձնծաղիկները քարերում
*
*
*
*

## Գրականություն

* *Артюшенко З. Т.*. Критический обзор рода *Galanthus* L. // Ботанический журнал. М.-Л.։ 1966, 51։1443.
* *Артюшенко З. Т.* Амариллисовые СССР. — Л.: Наука, 1970. — С. 41—83. — 179 с.
* *Головкин Б. Н. и др.* Декоративные растения СССР. — М.: Мысль, 1986. — 320 с.
* *Диев М. М.* Галянтусы. — М.: КМК, 2014. — 168 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-87317-936-7

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ձնծաղիկ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ձնծաղիկ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ձնծաղիկ» հոդվածին։ |

Վիքիբառարան

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ընթերցե՛ք **«ձնծաղիկ»** բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 711)։*  |