# Կորեերենի նոր ռոմանականացում

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Այս էջում կա կորեերեն տեքստ։** Առանց արևելաասիական լեզուների գրերի օժանդակ ծրագրի՝ դուք կարող եք կորեերեն պայմանանշանների փոխարեն տեսնել հարցականներ կամ այլ նշաններ։ |

**Կորեերենի նոր ռոմանականացում**, կորեերեն բառերի` լատինատառ գրության պաշտոնական համակարգ Հարավային Կորեայում։ Ընդունվել է Հարավային Կորեայում 2000 թվականին Մաքքյուն-Ռայշաուերի ռոմանականացման համակարգի փոխարեն։ Կորեերենի ռոմանականացման նոր համակարգն ստեղծվել է Կորեերենի ազգային ակադեմիայի կողմից 1995-2000 թվականներին և չի գործածում դիակրիտիկ նշաններ։ Կարևորվում է ոչ թե բառերի արտասանությունը, այլ գրությունը։ Ռոմանականացման նոր համակարգի ընդունման անհրաժեշտությունը Հարավային Կորեայի մշակույթի ու զբոսաշրջության նախարարությունը բացատրում է համակարգիչներում ու համացանցի դոմեյնային անուններում դիակրիտիկ նշանների գործածության հետ կապված դժվարություններով։

## Առանձնահատկություններ

Նոր ռոմանականացման առանձնահատկություններն են`

* 어 և 으 տառերը գրվում են որպես երկու ձայնավորներից կազմված երկգիր տառեր՝ *eo* և *eu* համապատասխանաբար։
* ㅝ տառը գրվում է *wo*, իսկ ㅢ տառադարձվում է որպես ui։
* ㅅ տառը ձայնավորներից առաջ միշտ գրվում է որպես *s, sh* չի գործածվում։
* Ի տարբերություն Մաքքյուն-Ռոյսշաուերի ռոմանականացման համակարգի՝ այս դեպքում շնչեղ բաղաձայնները (ㅋ, ㅌ, ㅍ, ㅊ) գրվում են առանց ապաթարցի` k, t, p, ch: Դրանց ոչ շնչեղ տարբերակները (ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ) գրվում են անգլերենի այն տառերով, որոնք համապատասխանում են ձայնեղ բաղաձայններին` g, d, b, j։ Սակայն վանկի վերջի այն բոլոր բաղաձայնները, որոնց հաջորդում է ձայնավոր կամ ձայնեղ բաղաձայն, տառադարձվում են որպես k, t, p։ 벽 → byeok, 밖 → bak, 부엌 → bueok (Но։ 벽에 → byeoge, 밖에 → bakke, 부엌에 → bueoke)։
* ㄹ տառը գրվում է r ձայնավորից կամ այլ ㄹ տառից առաջ, իսկ մյուս դեպքերում գրվում է l. 리을 → rieul, 철원 → Cheorwon, 울릉도 → Ulleungdo, 발해 → Balhae։ Ե՛վ Մաքքյուն-Ռոյսշաուերի ռոմանականացման համակարգում, և՛ նոր ռոմանականացման համակարգում ㄴ գրվում է l այն դեպքում, երբ ռնգային չէ. 전라북도 → Jeollabuk-do։

Գոյություն ունեն նաև մի շարք բացառություններ։

Այլ կանոններ՝

* Նույնագիր բառերի տարբերակման համար այդ բառերի վանկերի միջև կարող է դրվել գծիկ՝ 장음 → jang-eum, 잔금 → jan-geum։ Սակայն կետը պաշտոնական կանոնների ցանկում ընդգրկված չէ։
* Գծիկը նաև գործածվում է վանկի ավարտը նշելու համար, որպեսզի խուսափեն տարակարծություններից, օրինակ՝ 없었습니다 → eobs-eoss-seubnida, 외국어 → oegug-eo, 애오개 → Ae-ogae։
* Գծիկը կարող է բաժանել նաև կորեական հատուկ անունների հիմնական բաղադրիչները. 강홍립 → Gang Hongrip, Gang Hong-rip, 한복남 → Han Boknam կամ Han Bok-nam։
* Երկրի վարչական բաժանման միավորներ նշանակող մասնիկները հատուկ անունից բաժանվում են գծիկով՝ 강원도 → Gangwon-do։
	+ Տառադարձման ժամանակ կարելի է բաց թողնել որոշ տերմիններ, օրինակ՝ «시, 군, 읍»։ 평창군 → Pyeongchang-gun կամ Pyeongchang, 평창읍 → Pyeongchang-eup կամ Pyeongchang։
* Սակայն աշխարհագրական օբյեկտների ու մշակութային կառույցների անվանումները գրվում են միասին. 설악산 → Seoraksan (այստեղ 설악 — լեռան անուն է, իսկ 산 թարգմանվում է որպես «լեռ»), 해인사 → Haeinsa (해인 — անվանում, 사 — տաճար)։
* Հատուկ անունները գրվում են մեծատառով։

## Տառադարձման կանոնները

### Ձայնավորներ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հանգուլ | ㅏ | ㅐ | ㅑ | ㅒ | ㅓ | ㅔ | ㅕ | ㅖ | ㅗ | ㅘ | ㅙ | ㅚ | ㅛ | ㅜ | ㅝ | ㅞ | ㅟ | ㅠ | ㅡ | ㅢ | ㅣ |
| Ռոմանականացում | a | ae | ya | yae | eo | e | yeo | ye | o | wa | wae | oe | yo | u | wo | we | wi | yu | eu | ui | i |

### Բաղաձայններ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Հանգուլ | ㄱ | ㄲ | ㄴ | ㄷ | ㄸ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅃ | ㅅ | ㅆ | ㅇ | ㅈ | ㅉ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ |
| Ռոմանականացում | Սկզբնատառ | g | kk | n | d | tt | r | m | b | pp | s | ss | - | j | jj | ch | k | t | p | h |
| Բառավերջի տառ | k | k | n | t | - | l | m | p | - | t | t | ng | t | - | t | k | t | p | t |

Բաղաձայնները փոփոխության են ենթարկվում նաև հաջորդ հնչյունի ազդեցությամբ, օրինակ՝ Hanguk → Hangug-eo։ Կարևոր փոփոխություներն ընդգծված են։

|  | հաջորդ սկզբնատառ → | ㅇ | ㄱ | ㄴ | ㄷ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅅ | ㅈ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| նախորդ բառի վերջին տառը ↓ |  |  | g | n | d | r | m | b | s | j | ch | k | t | p | h |
| ㄱ | k | g | kg | ngn | kd | ngn | ngm | kb | ks | kj | kch | k-k | kt | kp | kh, k |
| ㄴ | n | n | n-g | nn | nd | ll, nn | nm | nb | ns | nj | nch | nk | nt | np | nh |
| ㄷ | t | d, j | tg | nn | td | nn | nm | tb | ts | tj | tch | tk | t-t | tp | th, t, ch |
| ㄹ | l | r | lg | ll, nn | ld | ll | lm | lb | ls | lj | lch | lk | lt | lp | lh |
| ㅁ | m | m | mg | mn | md | mn | mm | mb | ms | mj | mch | mk | mt | mp | mh |
| ㅂ | p | b | pg | mn | pd | mn | mm | pb | ps | pj | pch | pk | pt | p-p | ph, p
 |
| ㅇ | ng | ng- | ngg | ngn | ngd | ngn | ngm | ngb | ngs | ngj | ngch | ngk | ngt | ngp | ngh |

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Romanization of Korean — The National Institute of The Korean Language Արխիվացված 2014-11-04 Wayback Machine (անգլ.)
* Online Revised Romanization Input Method Editor (անգլ.)
* software online: lexilogos words' converter Hangeul > Latin alphabet (անգլ.)
* Culture Ministry sets guideline for Romanizing Korean names (անգլ.)