# Կորեերեն

| **Կորեերեն** 한국어, 조선어, 조선말 韓國語, 朝鮮語, 朝鮮말 Հանգուկո, Չոսոնմալ |
| --- |
| Հարավային Կորեայում օգտագործվող հանջայով և հանգըլով գրված տեքստ |
| Տեսակ | բնական լեզու և կենդանի լեզու |
| Ենթադաս | Koreanic? |
| Երկրներ |  Հարավային Կորեա  Հյուսիսային Կորեա  Չինաստան  Ճապոնիա  ԱՄՆ  Կանադա  Ռուսաստան |
| Պաշտոնական կարգավիճակ |  Հարավային Կորեա  Հյուսիսային Կորեա  Չինաստան |
| Խոսողների քանակ | 77 300 000 մարդ (2019) |
| Վերահսկող կազմակերպություն | Կորեերենի ազգային ինստիտուտ |
| Լեզվակիրների թիվը | 78 միլիոն |
| Ռեյտինգ | 11 |
| ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ | անվտանգ |
| Դասակարգում | Եվրասիայի լեզուներ
Մեկուսացած լեզու |
| Գրերի համակարգ | հանգըլ, հանջա |
| IETF | ko |
| ԳՕՍՏ 7.75–97 | 330 |
| ISO 639-1 | ko |
| ISO 639-2 | kor |
| ISO 639-3 | kor |
|  |
| Կորեերեն բարբառները |
|  |
|      Կորեերեն լեզվով խոսող երկրներ
     Կանաչ գույնը ներգաղթային համայնքներն են |
|  Korean language Վիքիպահեստում |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Այս էջում կա կորեերեն տեքստ։** Առանց արևելաասիական լեզուների գրերի օժանդակ ծրագրի՝ դուք կարող եք կորեերեն պայմանանշանների փոխարեն տեսնել հարցականներ կամ այլ նշաններ։ |

**Կորեերենը** (հանգըլ՝ 한국어, հանջա՝ 조선말
), կորեացիների լեզուն։ Պետական լեզու է Հյուսիսային Կորեայում և Հարավային Կորեայում։ Խոսվում է Կորեական թերակղզում, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում և ԱՄՆ-ում։ Խոսողների թիվը՝ 78 միլիոն մարդ։

Կորեերենը համարվում է մեկուսացած լեզու, թեև նրա ծագման մասին կան տարբեր կարծիքներ (դրավիդյան, ճապոնական, հնասիական, հնդեվրոպական և այլն)։ Ունի 6 բարբառ՝ հյուսիսարևելյան, հյուսիսարևմտյան, կենտրոնական, հարավարևելյան, հարավարևմտյան և Ջեջու կղզու բարբառը։ Կորեերենը գործածում է կորեական գիրը՝ հանգըլը, օգտագործելով նաև չինական հանջա հիերոգլիֆներ։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման կորեերենը 13-րդն է։

## Անվանում

Մինչ 1945 թվականը օգտագործվել է «չոսոնմալ» (հանջա՝ 朝鮮말, հանգըլ՝ 조선말) կամ «չոսոնա» (հանգըլ՝ 조선어, հանջա՝ 朝鮮語) անվանումները, որը մինչև այժմ էլ օգտագործվում է Հյուսիսային Կորեայում։ Հարավային Կորեայում այժմ ընդունված է «հանգուկո» (հանգըլ՝ 한국어, հանջա՝ 韓國語) կամ, ավելի քիչ, «հանգուկմալ» (հանգըլ՝ 한국말, հանջա՝ 韓國말) տարբերակները, իսկ սովորաբար ուղղակի «կուգո» (հանգըլ՝ 국어, հանջա՝ 國語, «պետական լեզու»)։ Կորեայի երկու հատվածներում էլ օգտագործվում է խոսակցային «ուրիմալ» տարբերակը (հանգըլ՝ 우리말, «մեր լեզուն»)։

## Առանձնահատկություններ

Բաղաձայնական համակարգում տարբերակում են եռաշարք աղմկային բաղաձայններ։ Հարուստ է միաբարբառներով ու երկբարբառներով։ Շեշտը բարբառների մի մասում ուժային է, մյուսում՝ երաժշտական և անկայուն։ Կորեերենը կցական լեզու է, սակայն ուժեղ միտում ունի դեպի վերլուծական կառուցվածքը։

Գոյականները հարուստ են հոլովական ձևերով, բացակայում է քերականական սեռը։ Բայերն ու ածականները չունեն դեմքի, թվի, սեռի կարգեր։ Շարահյուսության մեջ բառերի դասավորությունը հաստատուն է, իսկ նրանց կապը իրագործվում է ետադրություններով, մասնիկներով, սպասարկու բառերով և այլն։

Փոխառությունները գլխավորապես եվրոպական լեզուներից և ճապոներենից են, միջին տոկոս են կազմում չինաբանությունները։ Ժամանակակից գրական կորեերենի հիմքում ընկած է Սեուլի խոսվածքը։ Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունում որպես նորմա ընդունված է Փենյանի խոսվածքը։

## Լեզվաբանական բնութագիր

### Հնչյունաբանություն

|  | Երկշրթնային | Առաջնալեզվային | Ետնալեզվային | Ետնաքմային | Կոկորդային |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ռնգային | ㅁ
 /m/ | ㄴ
 /n/ |  | ㅇ
 /ŋ/ (վանկի վերջում) |  |
| Պայթականներ և պայթաշփականներ | հասարակ | ㅂ
 /b/ կամ /p/ | ㄷ
 /d/ կամ /t/ | ㅈ
 /t͡ɕ/ | ㄱ
 /ɡ/ կամ /k/ |  |
| երկար | ㅃ
 /p͈/ | ㄸ
 /t͈/ | ㅉ
 /t͈͡ɕ/ | ㄲ
 /k͈/ |  |
| հագագային | ㅍ
 /pʰ/ | ㅌ
 /tʰ/ | ㅊ
 /t͡ɕʰ/ | ㅋ
 /kʰ/ |  |
| Շփականներ | հասարակ |  | ㅅ
 /s/ |  |  | ㅎ
 /h/ |
| երկար |  | ㅆ
 /s͈/ |  |  |  |
| Նայականներ |  | ㄹ
 /l/կամ/ɾ/ |  |  |  |

## Այբուբենը և գիր

가 나 다 라 마 바 사 아 자 차 카 타 파 하
아 야 어 여 오 요 우 유 으 이

| Բաղաձայներ |
| --- |
| ㄱ | ㄴ | ㄷ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅅ | ㅇ | ㅈ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ |
| գ/կ | ն | դ/տ | ր/լ | մ | բ/պ | ս/շ | - / նգ | ջ | չ | ք | թ | փ | հ |
| ㄲ |  | ㄸ |  |  | ㅃ | ㅆ |  | ㅉ |  |  |  |  |  |
| կկ/գգ |  | տտ/դդ |  |  | պպ/բբ | սս |  | ջջ |  |  |  |  |  |

| Ձայնավորներ |
| --- |
|  | Տառ |  | +ի |
| Հիմք | ㅏ | ㅓ | ㅗ | ㅜ | ㅡ | ㅣ |  | ㅐ | ㅔ | ㅚ | ㅟ |
| ա | օ | օ | ու | ը | ի |  | ե | ե | յո | յու |
| յ+ | ㅑ | ㅕ | ㅛ | ㅠ |  |  |  | ㅒ | ㅖ |  |  |
| յա | յո | յո | յու |  |  |  | յե | յե |  |  |
| վ+ | ㅘ | ㅝ |  |  |  |  |  | ㅙ | ㅞ |  |  |
| վա/ուա | վո/ուո |  |  |  |  |  | վե | վե |  |  |

## Բառապաշար

### Բառեր և արտահայտություններ (실용 간단 한국어)

* Բարև ― **안녕하세요**! ― *անյոնհասեյո*։ **안녕하십니까**! ― *անյոնգհասիմնիկա*։
* Բարի գալուստ ― **환영합니다**. ― *հվանյոնգհամնիդա*։ **어서오세요**. ― **օսոօսեյո**։ **어서오십시오**. ― *օսոօսիփշիո*։
* Շնորհակալություն ― **고마워요**. ― *քոմավոյո*։ **고맙습니다**. ― *քոմափսըմնիդա*։
* Այո / ոչ ― 네 ― նէ, 예 ― յե։ / 아니요 ― անիյո։ 아닙니다. ― անիմնիդա։ (옛 조선말로는 "아니올시다.")
* Խնդրում եմ ― 주세요 ― չուսեյո։ 주십시요. ― չուշիփշիյո։
* Հաջողություն / ցտեսություն ― 안녕히 가세요 ― անյոնգհի քասեյո։ 안녕히 가십시요 ― անյոնգհի քաշիփշիյո։ 안녕히 가십시오! ― անյոնգհի քաշիփշիո։

### Թվեր (실용 한국어 숫자)

* 1 - 하나(일 / 一), 2 - 둘(이 / 二), 3 - 셋(삼 / 三), 4 - 넷(사 / 四), 5 - 다섯(오 / 五), 6 - 여섯(육 / 六), 7 - 일곱(칠 / 七), 8 - 여덟(팔 / 八), 9 - 아홉(구 / 九), 10 - 열(십 / 十)
* 11 - 열하나(십일 / 十一), 12 - 열둘(십이 / 十二)
* 20 - 스물(이십 / 二十), 30 - 서른(삼십 / 三十), 40 - 마흔(사십 / 四十), 50 - 쉰(오십 / 五十), 60 - 예순(육십 / 六十), 70 - (칠십 / 七十), 80 - 여든(팔십 / 八十), 90 - 아흔(구십 / 九十), 100 - 온(백 / 百, 일백 / 一百)
* 1000 - 즈믄(천 / 千, 일천 / 一千)

## Տես նաև

* Պաշտոնական լեզու
* Լեզվաընտանիքների ցանկ

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* GeoNames
* Ethnologue

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կորեերեն» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 656)։*  |