Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Կենտրոնական եվրոպական ժամանակ

**Կենտրոնական եվրոպական ժամանակ** (**ԿԵԺ (CET)**), օգտագործվում է Եվրոպայի մեծ մասում և Հյուսիսային Աֆրիկայի մի քանի երկրներում։ Այն ժամային գոտի է, որը մեկ ժամ առաջ է Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից (UTC): Ժամային տարբերությունը Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից գրվում է +01:00: Որոշ աղբյուրներում այս ժամային գոտին կոչվում է **Միջին եվրոպական ժամանակ** (MET, Գերմաներեն` MEZ) նաև երբեմն կոչում են **Բեռլինի ժամանակ**, **Հռոմեական ստանդարտ ժամանակ** (RST), **Փարիզի ժամանակ** կամ **Հռոմի ժամանակ**.

15-րդ արևելյան միջօրեկանը հիմնականում մտնում է UTC+01:00 ժամային գոտու մեջ համաձայն ժամային գոտիների համակարգերի։

2011 թվականի դրությամբ բոլոր Եվրոպական Միության անդամ երկրները փոխվեցին ամառային ժամանակի, այսպիսով ԿԵԺ-ը օգտագործվում է ձմռանը, իսկ ամռանը Կենտրոնական եվրոպական ամառային ժամանակը ԿԵԱԺ (CEST) (կամ UTC+1, Ամառային ժամանակ) ամռանը (մարտի վերջին կիրակի օրվանից մինչև հոկտեմբերի վերջին կիրակի օրը)։

Մեծ թվով աֆրիկյան երկրներ օգտագործում են UTC+1 ամբողջ տարին, որը կոչվում է Արևելյան Աֆրիկայի ժամանակ ԱԱԺ (WAT):

## Օգտագործում

### Օգտագործում Եվրոպայում

'15-րդ միջօրեականի' արձանը Լեհաստանի Ստարգարդ քաղաքում:
#### Ներկայիս օգտագործում

2017 թվականի դրությամբ Կենտրոնական եվրոպական ժամանակից օգտվում են Ալբանիան, Անդորրան, Ավստրիան, Բելգիան, Բոսնիա և Հերցեգովինան, Խորվաթիան, Չեխիան, Դանիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Հունգարիան, Իտալիան, Լիխտենշտեյնը, Լյուքսեմբուրգը, Մակեդոնիան, Մալթան, Մոնակոն, Չեռնոգորիան, Նիդերլանդները, Նորվեգիան, Լեհաստանը, Սան Մարինոն, Սերբիան, Սլովակիան, Սլովենիան, Իսպանիան, Շվեդիան և Շվեյցարիան։

#### Պատմություն

* 1890
	+ Խորվաթիայի ներկայիս տարածքը սկսեց օգտվել ԿԵԺ-ից։
	+ Հունգարիայի ներկայիս տարածքը սկսեց օգտվել ԿԵԺ-ից։
* 1891
	+ Չեխիայի ներկայիս տարածքը սկսեց օգտվել ԿԵԺ-ից։
* 1 ապրիլ 1893
	+ Գերմանական կայսրությունը միավորվեց մեկ ժամային գոտու մեջ և սկսեց օգտագործել ԿԵԺ-ը (MEZ):
	+ Իտալիան, Մալթան օգտվեցին ԿԵԺ-ից։
	+ Ավստրիայի ներկայիս տարածքը սկսեց օգտվել ԿԵԺ-ից։
* 1894
	+ Շվեյցարիան անցում կատարեց UTC+00:30-ից ԿԵԺ-ի։
	+ Լիխտենշեյնը օգտվեց ԿԵԺ-ից։
	+ Դանիան օգտվեց ԿԵԺ-ից։
* 1895
	+ Նորվեգիան օգտվեց ԿԵԺ-ից։
* 1900
	+ Շվեդիան օգտվեց ԿԵԺ-ից։
* 1904
	+ Լյուքսեմբուրգը օգտվեց ԿԵԺ-ից, սակայն հրաժարվեց 1918 թվականից։
* 1914
	+ Ալբանիա։
* 1914–1918
	+ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ԿԵԺ-ը օգտագործվեց գերմանացիների կողմից նվաճված տարածքներում։
* 1920
	+ ԼԼիտվան օգտվեց ԿԵԺ-ից, սակայն հրաժարվեց 1940 թվականից։
* 1922
	+ Լեհաստան

## Ծանոթագրություններ
# 14-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |
| --- |
| II հազարամյակ
 |
| 12-րդ դար — 13-րդ դար — **14-րդ դար** — 15-րդ դար — 16-րդ դար
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1290‑ականներ
 |  1290
 |  1291
 |  1292
 |  1293
 |  1294
 |  1295
 |  1296
 |  1297
 |  1298
 |  1299
 |
|  |
| 1300‑ականներ
 |  1300
 |  1301
 |  1302
 |  1303
 |  1304
 |  1305
 |  1306
 |  1307
 |  1308
 |  1309
 |
| 1310‑ականներ
 |  1310
 |  1311
 |  1312
 |  1313
 |  1314
 |  1315
 |  1316
 |  1317
 |  1318
 |  1319
 |
| 1320‑ականներ
 |  1320
 |  1321
 |  1322
 |  1323
 |  1324
 |  1325
 |  1326
 |  1327
 |  1328
 |  1329
 |
| 1330‑ականներ
 |  1330
 |  1331
 |  1332
 |  1333
 |  1334
 |  1335
 |  1336
 |  1337
 |  1338
 |  1339
 |
| 1340‑ականներ
 |  1340
 |  1341
 |  1342
 |  1343
 |  1344
 |  1345
 |  1346
 |  1347
 |  1348
 |  1349
 |
| 1350‑ականներ
 |  1350
 |  1351
 |  1352
 |  1353
 |  1354
 |  1355
 |  1356
 |  1357
 |  1358
 |  1359
 |
| 1360‑ականներ
 |  1360
 |  1361
 |  1362
 |  1363
 |  1364
 |  1365
 |  1366
 |  1367
 |  1368
 |  1369
 |
| 1370‑ականներ
 |  1370
 |  1371
 |  1372
 |  1373
 |  1374
 |  1375
 |  1376
 |  1377
 |  1378
 |  1379
 |
| 1380‑ականներ
 |  1380
 |  1381
 |  1382
 |  1383
 |  1384
 |  1385
 |  1386
 |  1387
 |  1388
 |  1389
 |
| 1390‑ականներ
 |  1390
 |  1391
 |  1392
 |  1393
 |  1394
 |  1395
 |  1396
 |  1397
 |  1398
 |  1399
 |
|  |
| 1400‑ականներ
 |  1400
 |  1401
 |  1402
 |  1403
 |  1404
 |  1405
 |  1406
 |  1407
 |  1408
 |  1409
 |

 |

**14-րդ դար** 1301-ից 1400 թվականն ընկած մեկ հարյուրամյակ՝ Հուլյան օրացույցով և 2-րդ հազարամյակի չորրորդ դարը։ Համաշխարհային պատմության մեջ հանդիսանում է միջնադարի երեք շրջափուլերից մեկի՝ զարգացած միջնադարի ընթացք։

## Դեպքեր

## Ծնունդներ

## Մահեր
# 1735[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1731 · 1732 · 1733 · 1734 —  **1735**  — 1736 · 1737 · 1738 · 1739
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1710‑ականներ · 1720‑ականներ — **1730‑ականներ** — 1740‑ականներ · 1750‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 17-րդ դար — **18-րդ դար** — 19-րդ դար
 |

**1735 թվական**, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ օրը։ Սա մեր թվարկության 1735 թվականն է,
XVIII դարի 35-րդ տարին։

**1735 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1735 *MDCCXXXV* |
| Հուլյան օրացույց | 1734—1735 (հունվարի 12 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7243—7244 (սեպտեմբերի 12-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2487—2488 (մայիսի 2-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4227—4228 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՄԻԷ—ՏՄԻԸ* |
| Հրեական օրացույց  | 5495—5496
ה'תצ"ה — ה'תצ"ו |
| Իսլամական օրացույց | 1147—1148 |
| Չինական օրացույց | 4431—4432 甲寅 — 乙卯 կապույտ վագր — կապույտ ճագար |
| Եթովպական օրացույց | 1727—1728 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1791—1792 |
| - *Շակա սամվատ* | 1657—1658 |
| - *Կալի յուգա* | 4836—4837 |
| Իրանական օրացույց | 1113—1114 |
| Բուդդայական օրացույց | 2278 |

## Իրադարձություններ

* Տեղի է ունենում Եղվարդի ճակատամարտը, որտեղ Թահմազ-Ղուլի խանը թուրքերի նկատմամբ տանում է փայլուն հաղթանակ։
* Սեպտեմբերի 22 - Թահմազ-Ղուլի խանը (հետագայում՝ Պարսից շահ Նադիր-շահ անունով) գրավում է Երևանը։

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ
# 1648

| Տարիներ
 |
| --- |
|  1644 · 1645 · 1646 · 1647 —  **1648**  — 1649 · 1650 · 1651 · 1652
 |
| Տասնամյակներ
 |
| 1620‑ականներ · 1630‑ականներ — **1640‑ականներ** — 1650‑ականներ · 1660‑ականներ
 |
| Դարեր
 |
| 16-րդ դար — **17-րդ դար** — 18-րդ դար
 |

**1648 թվական**,  նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է չորեքշաբթի օրը։ Սա մեր թվարկության 1648 թվականն է,
XVII դարի 48-րդ տարին։ Հանդիսանում է 17-րդ դարի հինգերորդ տասնամյակի՝ 1640-ականների տարեթիվ, որը հանդիսանում է 1647 և 1649 թվականների միջև ընկած տարին։

## Իրադարձություններ

## Ծնունդներ

## Մահեր

## Ծանոթագրություններ

**1648 թվականն
այլ օրացույցներով**| Գրիգորյան օրացույց | 1648 *MDCXLVIII* |
| Հուլյան օրացույց | 1647—1648 (հունվարի 11 -ից) |
| Հուլյան օրացույց բյուզանդական շրջան | 7156—7157 (սեպտեմբերի 11-ից) |
| Հռոմի հիմնադրումից սկսած | 2400—2401 (մայիսի 1-ից) |
| Հայկյան տոմար | 4140—4141 (օգոստոսի 11-ից) *ՏՃԽ—ՏՃԽԱ* |
| Հրեական օրացույց  | 5408—5409
ה'ת"ח — ה'ת"ט |
| Իսլամական օրացույց | 1058—1059 |
| Չինական օրացույց | 4344—4345 丁亥 — 戊子 կարմիր խոզ — դեղին առնետ |
| Եթովպական օրացույց | 1640—1641 |
| Հին հնդկական օրացույց |  |
| - *Վիկրամ սամվատ* | 1704—1705 |
| - *Շակա սամվատ* | 1570—1571 |
| - *Կալի յուգա* | 4749—4750 |
| Իրանական օրացույց | 1026—1027 |
| Բուդդայական օրացույց | 2191 |
# Դեկտեմբերի 26[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Դեկտեմբեր** | >> |
| Կի | Եկ | Եք | Չո | Հի | Ու | Շա |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |  |  |

**Դեկտեմբերի 26**, տարվա 360-րդ (նահանջ տարիներին՝ 361-րդ) օրն է։

* Տարվա ավարտին մնում է 5 օր։

## Դեպքեր

## Ծնունդներ

* 1879՝ Արմեն Տիգրանյան, հայ երգահան (վ․ 1950)
* 1905՝ Մարիո Վարլիեն, ավստրո-հունգարացի ֆուտբոլիստ, հենակետային կիսապաշտպան։ Զբաղվել է նաև մարզչական կարիերայով
* 1909՝ Հրանտ Բատիկյան, հայ գենետիկ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (մ. 1983)
* 1963՝ Լարս Ուլրիխ, ամերիկացի թմբկահար, պրոդյուսեր և արտիստ
* 1982՝ Արթուր Գաբրիելյան, ռուսաստանցի հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր
* 1990՝ Դենիս Չերիշև, ռուս ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան
* 1992՝ Ջեյդ Թրիուոլ, Little Mix բրիտանական երաժշտական խմբի անդամ

## Մահեր

* 1890 - Հենրիխ Շլիման, գերմանացի գործարար և հնագետ
* 1896 - Էմիլ Դյուբուա Ռեյմոն, գերմանացի Ֆիզիոլոգ և փիլիսոփա, Բեռլինի ԳԱ անդամ (1851) և համալսարանի պրոֆեսոր (1855 թվականից)
* 1972 - Հարի Թրումեն, ԱՄՆ-ի 33-րդ նախագահը (ծ. 1884)
* 1977 - Հովարդ Հոուքս, ամերիկացի նշանավոր կինոռեժիսոր, սցենարիստ և պրոդյուսեր (ծ. 1896)
* 2006 - Ջերալդ Ֆորդ, ԱՄՆ-ի 38–րդ նախագահ (ծ. 1913)
* 2010 - Կիմ Երիցյան, թատրոնի և կինոյի հայ նշանավոր դերասան (ծ. 1930)
* 2013 - Հենրիկ Ազատյան, հայ քաղաքական և պետական գործիչ
* 2014 - Կարեն Ջանգիրով, հայ դերասան, ՀՀ վաստակավոր արտիստ (ծ․ 1948)

## Տոներ

* 424՝ Հայ Ազնվականության տոն. այս օրը հայոց կաթողիկոս Սահակը պարսկական արքունի դիվանում հայտնաբերեց Գահնամակը