# Կուրտ Վոնեգուտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Կուրտ Վոնեգուտ** Kurt Vonnegut, Jr. |
| --- |
|  |
| Ծննդյան անուն | Kurt Vonnegut, Jr. |
| Ծնվել է | նոյեմբերի 11, 1922(1922-11-11)[…] |
| Ծննդավայր | Ինդիանապոլիս, ԱՄՆ |
| Վախճանվել է | ապրիլի 11, 2007(2007-04-11)[…] (84 տարեկան) |
| Վախճանի վայր | Նյու Յորք, ԱՄՆ |
| Գրական անուն | Mark Harvey |
| Մասնագիտություն | գրող |
| Լեզու | ամերիկյան անգլերեն |
| Ազգություն | գերմանական ծագումով ամերիկացի |
| Քաղաքացիություն |  ԱՄՆ |
| Կրթություն | Չիկագոյի համալսարան, Կոռնելի համալսարան, Քարնեգի Մելոն համալսարան, Թենեսիի համալսարան և Shortridge High School? |
| Գիտական աստիճան | արվեստների մագիստրոս (1971) և Doctor of Humane Letters? (1973) |
| Ժանրեր | երգիծանք, գիտական ֆանտաստիկա, սյուրռեալիստիկ հումոր, աբսուրդ գրականություն, պոստմոդեռնիստական գրականություն, հուշագրություն և commencement speech? |
| Ուշագրավ աշխատանքներ | Օրորոց կատվի համար, Համար 5 սպանդանոցը և Breakfast of Champions? |
| Ստեղծագործությունների ցանկ | Kurt Vonnegut bibliography? |
| Անդամակցություն | Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, American Civil Liberties Union?, American Humanist Association? և Authors Guild? |
| Աշխատավայր | Հարվարդի համալսարան, Չիկագոյի համալսարան, Այովայի համալսարան, Ջեներալ էլեկտրիկ և City News Bureau of Chicago? |
| Պարգևներ |  Գուգենհայմի կրթաթոշակ Ազգային գրքի պարգև Հյուգո մրցանակ լավագույն բեմադրության համար Eugene V. Debs Award? Մոնդելո մրցանակ Տարվա հումանիստ Կարլ Սանդբուրգի գրական մրցանակ Գիտական ֆանտաստիկայի և ֆենտեզիի փառքի սրահ և Պրոմեթևս մրցանակ |
| Ամուսին | Jane Vonnegut Yarmolinsky? և Ջիլ Կրեմենց |
| Զավակներ | Mark Vonnegut? և Edith Vonnegut? |
| Ազգականներ | Steve Adams? |
|
Ներշնչվել է[ցույց տալ]

Ջորջ Օրվել, Ջորջ Բեռնարդ Շոու, Մարկ Տվեն, Հենրի Դեյվիդ Թորո և Հենրի Լուիս Մենքեն |
|  |
| Կայք | vonnegut.com |
| Կուրտ Վոնեգուտ Վիքիքաղվածքում |
|  Kurt Vonnegut Վիքիպահեստում |

**Կուրտ Վոնեգուտ** (անգլ.՝ Kurt Vonnegut, նոյեմբերի 11, 1922(1922-11-11)[…], Ինդիանապոլիս, ԱՄՆ - ապրիլի 11, 2007(2007-04-11)[…], Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի գրող, 20-րդ դարի ամերիկյան գրականության նշանավոր դեմքերից մեկը։

«Ավտոմատ դաշնամուր» կամ «Ուտոպիա 14» (1952 թ.), «Կատվի ճոճք» (1963 թ.), «Սպանդանոց համար 5» (1969 թ.) վեպերում Վոնեգուտը բացահայտել է գիտատեխնիկական հեղափոխության հակասությունները, պսակազերծել «տեխնիկական լավատեսության» արևմտյան փիլիսոփայությունը, որի իրականացումը լի է սոցիալական համընդհանուր աղետով, հասարակության բարոյական այլասերումով կամ ֆիզիկական ոչնչացումով։

Վոնեգուտի արձակում գիտական ֆանտաստիկայի նմանակումը միաձուլված է գրոտեսկային և այլաբանական գրականության ավանդույթների հետ։ Նրա որոշ գրքեր արգլված են եղել և նույնիսկ *այրվել* են անվայելուչ լինելու պատրվակով։ Գրաքննության դեմ պայքարել է որպես «PEN» գրողներին օժանդակելու և «Քաղաքացիական ազատություններ» միությունների ակտիվ անդամ և այդ քայլերի համար Ամերիկայի մարդասիրական ասոցիացիան նրան ընտրել է Պատվո նախագահ։

## Կենսագրություն

### Ծագում

Կուրտ Վոնեգուտը սերում է գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքից։ Ապագա գրողի նախապապը՝ Կլեմենտ Վոնեգուտը ծնվել է գերմանական Մյունստեր քաղաքում և 1848 թվականին ներգաղթել է ԱՄՆ։ Ինդիանապոլիսում նա բացել է թավաների վաճառքով զբաղվող ընկերություն։ Նրա որդի Բերնարդը չի շարունակել հոր գործը և ավարտելով Մասսաչուսեցի տեխնոլոգիական ինստիտուտը դարձել է ճարտարապետ և իր գործընկեր Արթուր Բոնոմի հետ ստեղծել շինարարական Vonnegut & Bohn ապրանքանիշը։ Բերնարդի որդին՝ Կուրտ Վոնեգուտ ավագը շարունակել է հոր գործը։ Ավարտելով Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտը նա ժառանգել է հոր մասնաբաժինը՝ Vonnegut & Bohn ընկերությունում։ 1913 թվականի նոյեմբերի 22-ին նա ամուսնացել է Էդիթ Լիբերի՝ տեղացի գարեջրագործ-միլիոնատեր Ալբերտ Լիբերի դստեր հետ։ Այդ ամուսնությունից ծնվել են 3 երեխա․ Բերնարդը (1914-1977), Ալիսան (1917-1958) և Կուրտը։

### Մանկություն և երիտասարդություն

Կուրտ Վոնեգուտը ծնվել է 1922 թվականի նոյեմբերի 11-ին գերմանացի ներգաղթյալների ընտանիքում։ 1930-ական թվականներին տեղի ունեցած Մեծ ճգնաժամի ընթացքում հոր նյութական վիճակը վատացել է։ Հայրը ստիպված է եղել երկար ժամանակ մնալ առանց աշխատանքի։ Եվ հենց այդ ժամանակ էլ մոր մոտ սկսել են ի հայտ գալ հոգեկան հիվանդության նախանշաններ։ 1944 թվականին Կուրտի մայրը քնաբերի գերդոզավորմամբ ինքնասպանություն է գործել, որը մեծապես ցնցել է Կուրտ Վոնեգուտին։

1940 թվականի մայիսին Կուրտ Վոնեգուտն ավարտել է Շորտրիջայի դպրոցը Ինդիանապոլիսում։ Միջնակարգ կրթությունն ավարտելուց հետո ընդունվել է Կոռնելի համալսարան։

Հոր պնդմամբ՝ իր որդու պատմությամբ, գրականությանբ և փիլիսոփայությանբ հետաքրքրվածությունն անիմաստ ժամանակի և գումարի վատնում կլիներ։ Եղբոր և հոր պնդմամբ Կուրտն ընտել է կենսաքիմիայի ֆակուլտետը։ Այս ընտրության պատճառը եղբայրն էր, որը 1939 թվականին Մասսաչուսեթսի տեխնոլոգիական համալսարանում ստացել էր Ph.D. քիմիայի աստիճան։

Կոռնելի համալսարանի պաշտոնական տեղեկագրի պնդմամբ «Վոնեգուտի քիմիայի նկատմամբ ատելությունը բարիք է ամերիկյան գրականության համար»։ Նա այդ համալսարանում սովորել է 3 տարի, այդպես էլ այն չավարտելով։ Ժամանակի մեծ մասը Կուրտը զբաղվել է *The Cornell Daily Sun* ուսանողական թերթի աշխատանքներով, կատարելով խմբագրի և տեսաբանի աշխատանքներ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում նա կամավորագրվել է ԱՄՆ զինված ուժերի շարքերում։ Կոռնելի համալսարանից սկզբում տեղափոխվել է Կարնեգի Մելոն համալսարան, այնուհետև Թենեսի համալսարան, որտեղ սովորել է մեքենաշինություն։

### Մահ

Կուրտ Վոնեգուտը մահացել է 2007 թվականի ապրիլի 11-ին ընկնելիս ստացած գանգուղեղային վնասվածքի պատճառով։ Իր մահից մեկ տարի առաջ նա էդինբուրգյան *The Sunday Herald* թերթում դիմել է բրիտանացի ընթերցողներին ասելով՝

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Անկախ նրանից, թե որքան կոռումպացված, ագահ և անսիրտ կդառնան մեր կառավարությունը, մեր կորպորացիաները, մեր լրատվամիջոցները և մեր կրոնական ու բարեգործական հաստատությունները, երաժշտությունն, այնուամենայնիվ, կշարունակի լինել հիասքանչ։ Եթե ես երբևէ մեռնեմ, Աստված մի արասցե, թող սա լինի իմ տապանագիրը.
**Աստծո գոյության մասին նրա համար բավարար ապացույց էր երաժշտությունը**։

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  [ցույց տալ]

*No matter how corrupt, greedy, and heartless our government, our corporations, our media, and our religious and charitable institutions may become, the music will still be wonderful. If I should ever die, God forbid, let this be my epitaph:*
THE ONLY PROOF HE NEEDED FOR THE EXISTENCE OF GOD WAS MUSIC. |  |

Գրողի հայրենիքում՝ Ինդիանապոլիսում 2007 թվականը նշվել է որպես «Վոնեգուտի տարի»։

## Գրողի համբավը

Երիտասարդության ապրումները հիմք են հանդիսացել Կուրտ Վոնեգուտի առաջին ֆանստաստիկ ստեղծագործության «Ավտոմատ դաշնամուր» (կամ «Ուտոպիա 14») վեպի ստեղծման համար, որտեղ նա կերտում է ապագայի մռայլ պատկերները․ ամբողջ աշխատանքը մարդկանց փոխարեն անում են մեքենաները և մարդիկ դառնում են ոչ պետքական։

Վոնեգուտի գիտաֆանտաստիկ ժանրը ներառում է ինչպես կարճ պատմվածքներ, այնպես էլ որոշ վեպեր («Տիտանի ծովահարսը» և «Կատվի ճոճք»)։ Այնուամենայնիվ, գրողին մեծ համբավ է բերել 1945 թվականի փետրվարին դաշնակից օդանավերի կողմից Դրեզդենի ռմբակոծման ժամանակ նա գերմանացիների կողմից գերեվարված է եղել և գտնվել է Դրեզդենի բանտում։ Ռմբակոծության հետևանքով քաղաքը լիովին ավերվել է, իսկ նա ապաստան է գտել մի սպանդանոցում, որին էլ հետագայում անդրադարձել է «Սպանդանոց համար հինգ կամ երեխաների խաչակրաց արշավանքը» իրականության վրա հիմնված վեպում։

Շատ աշխատանքներում Վոնեգուտն իր մտքերը արտահայտել է գլխավոր հերոսների խոսքով, ինչպիսիք են ֆանտաստ գրող Քիլգոր Ֆուտը, որի նախատիպը եղել է իրականում գոյություն ունեցող ֆանտաստ Թեոդոր Սթարջոնը։ Վոնեգուտն իր հերոսին շնորհել է հարուստ երևակայությամբ և ցինիզմով, չափավորված իրեն հատուկ մարդասիրությամբ։ Իր վերջին հարցազրույցներից մեկում Վոնեգուտը, հիշելով «Սպանդանոց համար 5» վեպի վրա տարվող աշխատանքները, նկարագրել է ստեղծագործական գործընթացը հետևյալ կերպ.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Ես չեմ կարծում, որ որևէ արվեստագետ գիտի, թե ինչու է այս կամ այն բանն անում, որը տրամաբանական չէ ... այս ամենը հորդում է մեզանից։

*Բնօրինակ տեքստ* (անգլ.)  [ցույց տալ]

*I don't think any artist knows why he does anything, it's not that rational... this stuff comes pouring out of us.*
- Կուրտ Վոնեգութ |  |

## Վեպեր

* Ավտոմատ դաշնամուր (երկրորդ հրատ.՝ Ուտոպիա 14) (*Player Piano*) 1952
* Տիտանի ծովահարսները (*The Sirens of Titan*) 1959
* Մայր գիշեր (*Mother Night*) 1961
* Կատվի ճոճք (*Cat's Cradle*) 1963
* Աստված օրհնի Ձեզ, պարոն Ռոուզոթր, կամ Մարգարիտներ խոզերի առաջ (*God Bless You, Mr. Rosewater, or Pearls Before Swine* 1965)
* Սպանդանոց համար հինգ կամ երեխաների խաչակրաց արշավանքը (*Slaughterhouse-Five, or The Children’s Crusade*) 1969
* Չեմպիոնների նախաճաշ կամ Հաջողությու՛ն, սև երկուշաբթի (*Breakfast of Champions, or Goodbye, Blue Monday*) (1973)
* Խեղկատակություն կամ վերջ միայնությանը (*Slapstick, or Lonesome No More*) 1976
* Բանտարկյալը (*Jailbird*) 1979
* Մեծն հրաձիգ *(Deadeye Dick*) 1982
* Գալապագոս (*Galapagos*) 1985
* Կապտամորուսը (*Bluebeard*) 1987
* Ֆոկուս-մոկուս կամ Աչքակապություն (*Hocus Pocus*) 1990
* Ժամանակաշարժ (*Timequake*) 1997
* Աստված օրհնի Ձեզ, դտր Կևորկյան (*God Bless You, Dr. Kevorkian*) 2000
* Մարդն առանց երկրի (A Man Without a Country) 2005 էսսեների ժողովածու։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կուրթ Վոնեգութ. Ինչպես լինել խելամիտ տղա կամ խելամիտ աղջիկ
* Հակոբ Ծուլիկյան (21 ապրիլի 2007). «Անժխտելիորեն ուրույն ոճի տեր գրողը՝ Կուրտ Վոնեգուտ» (PDF). *azg.am*. Ազգ օրաթերթ. էջ Ը.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կուրտ Վոնեգուտ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կուրտ Վոնեգուտ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 495)։*  |