# Սոֆիկո Ճիաուրելի

| **Սոֆիկո Ճիաուրելի**

վրաց.՝ სოფიკო ჭიაურელი
 |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մայիսի 21, 1937(1937-05-21) |
| Ծննդավայր | Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ |
| Մահացել է | մարտի 2, 2008(2008-03-02) (70 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Թբիլիսի, Վրաստան |
| Գերեզման | Դիդուբեի պանթեոն |
| Կրթություն | Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտ |
| Քաղաքացիություն |  ԽՍՀՄ և  Վրաստան |
| Մասնագիտություն | դերասանուհի, կինոդերասանուհի և քաղաքական գործիչ |
| Ծնողներ | հայր՝ Միխայիլ Ճիաուրելի, մայր՝ Վերա Անջափարիձե |
| Ամուսին(ներ) | Գեորգի Շենգելայա և Կոտե Մախարաձե |
| Պարգևներ և մրցանակներ |   Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ  ՎԽՍՀ վաստակավոր արտիստ և  |
|  |

**Սոֆիկո Միխայիլի Ճիաուրելի** (վրաց.՝ სოფიკო ჭიაურელი
, մայիսի 21, 1937(1937-05-21), Թբիլիսի, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 2, 2008(2008-03-02), Թբիլիսի, Վրաստան), դերասանուհի, Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1976), Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի (1979)։ Նկարահանվել է ավելի քան 100 ֆիլմում։ ԽՍՀՄ միակ դերասանուհին է, որ միջազգային մրցույթներում 7 անգամ արժանացել է «Կնոջ լավագույն դերակատարման համար» մրցանակին։

## Կենսագրություն

Սոֆիկո Ճիաուրելին ծնվել է Թբիլիսիում, դերասանուհի Վերիկո Անջափարիձեի ու կինոռեժիոսոր Միխայիլ Ճիաուրելիի ընտանիքում։

Գերազանցությամբ ավարտել է Կինեմատոգրաֆիայի Ս. Գերասիմովի անվան համառուսական պետական ինստիտուտը (1960, Բորիս Բիբիկովի արվեստանոց)։ Ուսումն ավարտելուց հետո վերադարձել է հայրենիք։ 1960-1964 թվականներին և 1968 թվականից Թբիլիսիի Կ. Մարջանիշվիլու անվան ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի է, 1964-1968 թվականներին եղել է Շոթա Ռուսթավելու անվան պետական ակադեմիական թատրոնի դերասանուհի։ 1975 թվականին Սոֆիկո Ճիաուրելին եղել է Մոսկվայի 9-րդ միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիի անդամ։

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի իններորդ նստաշրջանի պատգամավոր է։

Մահացել է 2008 թվականի մարտի 2-ին Թբիլիսիում։ Թաղված է Դիդուբեի գերեզմանատանը՝ ամուսնու՝ Կոտե Մախարաձեի կողքին։

### Ընտանիք

* Եղբայրներ՝ Օթար Ճիաուրելի (1915-1964) և Ռամազ Ճիաուրելի (հեռուստա- և ռադիոհաղորդավար, դերասան ու շոումեն Ռամազ Ճիաուրելիի պապը),
* Մորաքրոջ որդին է կինոռեժիսոր Գեորգի Դանելիան,

Սիֆիկո Ճիաուրելին ամուսնացած է եղել Գեորգի Շենգելայայի, ապա Կոտե Մախարաձեի հետ։ Առաջին ամուսնուց ունեցել է երկու որդի՝ Նիկոլայ (Նիկո) և Ալեքսանդր Շենգելայաները։

## Հիշատակ

Թբիլիսիի Սիոնական պուրակում տեղադրվել է Սոֆիկո Ճիաուրելիի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Լևան Վարդոսանիձե, 2009)։ 2008 թվականի մարտի 5-ին որոշում է ընդունվել Թբիլիսիի փողոցներից մեկը կոչել Սոֆիկո Ճիաուրելիի անվամբ։

## Մրցանակներ և պարգևներ

* 1966 – Վրացական ԽՍՀ Լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ «Քո ձեռքերի ջերմությունը» ֆիլմի համար
* 1966 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Մրցանակներ դերասաններին» անվանակարգում
* 1972 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Մրցանակ դերասանական աշխատանքի համար» անվանակարգում
* 1974 – Համամիութենական փառատոնի մրցանակակիր «Առաջին մրցանակներ դերասանական աշխատանքի համար» անվանակարգում
* 1974 – Առաջին մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար «Վերա թաղամասի մեղեդիները» ֆիմում, Համամիութենական փառատոն Բաքվում
* 1975 – Մրցանակ կնոջ լավագույն դերակատարման համար «Վերա թաղամասի մեղեդիները» ֆիմում, XXVI միջազգային կինոփառատոն Չեխոսլովակիայում
* 1976 – Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* 1979 – Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի
* 1980 – ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր («Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերով» ֆիլմի համար)

## Ֆիլմագրություն

### Գեղարվեստական ֆիլմեր

* 1957 – Մեր բակը — *Ցիցինո*
* 1958 – Ջրաներկ – *կին*
* 1960 – Մի աղջկա մասին – *Լալի Նիկոլաձև*
* 1961 – Ինգուրիի ափերին – *Թամարա*
* 1963 – Գեներալն ու մարգարտածաղիկները – *Զոսյա*
* 1966 – Խևսուրյան բալլադ – *Մզեկալա*
* 1967 – Հիմա ժամանակներն ուրիշ են – *Տասիա*
* 1967 – Ժպիտի վերադարձը (կինոալմանախ), նովել «Ինչ-որ մեկն ուշանում է ավտոբուսից» — *Ելենա*
* 1969 – Նռան գույնը – *թագուհի Աննա / բանաստեղծ / միանձնուհի / բանաստեղծի մուսան / հարության հրեշտակ / մնջկատակ*
* 1969 – Մի վշտանակ – *Սոֆիկո*
* 1970 – Սահմաններ – *Սոֆիկո*
* 1970 – Չերմեն – *Չերմենի մայրը պատանեկան տարիքում*
* 1972 – Քո ձեռքերի ջերմությունը) – *Սիդոնիա*
* 1973 – Կանչ – *երաժշտության ուսուցչուհի*
* 1973 – Վերա թաղամասի մեղեդիները – *Վարդո, լվացարարուհի*
* 1975 – Իրարանցում – *Թամրո*
* 1976 – Երեխաները Եղրևանու փողոցից – *հարևանուհի Զաուրա*
* 1977 – Արի խաղողի հովիտ – *Էկա*
* 1977 – Ցանկությունների ծառ – *Ֆուֆալա*
* 1977 – Սխալների կատակերգություն – *Լիզ, կուրտիզանուհի* (դերը հնչյունավորել է Ալիսա Ֆրեյնդլիխը)
* 1977 – Դաթա Թութաշխիա – *Նան Թավքելիաշվիլի*
* 1978 – Մի քանի հարցազրույց անձնական հարցերով – *Սոֆիկո*
* 1978 – Արևիկ – *Արևիկ Գևորգյան* (դերը հնչյունավորել է Մարիա Վինոգրադովան)
* 1979 – Ալի Բաբայի և քառասուն ավազակների արկածները – *Զամիրա, Ալի Բաբայի մայրը*
* 1980 – Մրջյունի և լվի նոր արկածները – *ասպետ*
* 1980 – Կտոր մը երկինք – *Թուրվանդա*
* 1982 – Որոնեք կնոջը – *մադմուազել Ալիսա Պոստիկ*
* 1984 – Փորձառու օդաչուի պատմությունը – *ուղևորուհի*
* 1984 – Լեգենդ Սուրամի ամրոցի մասին – *Գուլիսվարդի (Վարդո)*
* 1984 – Պետրովի և Վասեչկինի արկածները՝ սովորական ու անհավատալի – *Մանանայի տատը* (2 սերիա)
* 1986 – Միլիոն ամուսնական զամբյուղում – *Վալերիա*
* 1987 – Загон – *նախագահի կինը*
* 1988 – Աշուղ Ղարիբը – *Աշուղ Ղարիբի մայրը*
* 1991 – Խոստովանություն – *մայր*
* 1991 – Թափառող աստղեր – *Սորա-Բրոխա*
* 1992 – Կղզի – *տատիկ*
* 1992 – Ես խոստացել եմ, ես կգնամ – *Թամազի մայրը*
* 1992 – Գիշերային թիթեռնիկի թռիչքը
* 1992 – Խաչքար – *նկարչի մուսան*
* 1998 – Աստղալից գիշեր Կամերգերսկիում
* 2000 – Տապան – *ուսուցչուհի*
* 2001 – Միայն մեկ անգամ
* 2005 – Լուսնի հովտի սերենադը
* 2005 – Վաճառվում է ամառանոց – *Սուրենի տատը*
* 2006 – Փարոս – *հարևանուհի*

### Վավերագրական ֆիլմեր

* 1969 – Հայկական հողի գույնը – *Սայաթ-Նովա*
* 1991 – Հուշեր Վրաստանի մասին
* 1992 – Փարաջանով։ Վերջին գարուն

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Народная артистка Грузии, народная артистка Армении Софико Чиаурели Արխիվացված 2008-09-17 Wayback Machine, интервью на Радио Свобода, Виктор Шендерович, 5 ноября 2006 г.
* Lenta.ru:Софико Чиаурели похоронят в пантеоне общественных деятелей Грузии.