# Ջեֆ Բաենա

| Ջեֆ Բաենա
անգլ.՝ Jeff Baena |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունիսի 29, 1977(1977-06-29) |
| Ծննդավայր | Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ |
| Մահացել է | հունվարի 3, 2025(2025-01-03) (47 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն |  ԱՄՆ |
| Կրթություն | Miami Killian High School? և Թիշչ արվեստի դպրոց (1999) |
| Մասնագիտություն | սցենարիստ և կինոռեժիսոր |
| Ամուսին | Օրբի Պլազա |
| Անդամություն | Ամերիկա Ուեսթի գրողների գիլդիա |
|  Jeff Baena Վիքիպահեստում |

**Ջեֆրի Լենս Բաենա** (/ˈbeɪnə/, հունիսի 29, 1977(1977-06-29), Մայամի, Ֆլորիդա, ԱՄՆ - հունվարի 3, 2025(2025-01-03), Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի սցենարիստ և կինոռեժիսոր։ Նա գրել և նկարահանել է «Կյանքը Բեթից հետո» (2014 թվական), «Ջոշի» (2016 թվական), «Փոքր ժամեր» (2017 թվական), «Աղջիկ ձի» (2020 թվական) և «Պտտիր ինձ» (2022 թվական) ֆիլմերը, ինչպես նաև գրել է «Ստրերի կոտրողը» (2004 թվական) ֆիլմը։ Նա հայտնի էր դերասանուհիներ Ալիսոն Բրիի(ում հետ նա գրել է «Աղջիկ-ձին» և «Պտտիր ինձ*»*), Մոլլի Շանոնի և իր կնոջ՝ Օբրի Պլազայի հետ հաճախակի համագործակցությամբ:

## Վաղ կյանք և կրթություն

Ջեֆրի Լենս Բաենան ծնվել է 1977 թվականի հունիսի 29-ին, Բարբարայի (հետագայում` Սթերն) և Սքոթ Բեյնայի որդին է, մեծացել է Ֆլորիդայի Մայամի քաղաքում։ Նրա ընտանիքը Նյու Յորքից էր և տեղափոխվել է Մայամի՝ իր հոր՝ փաստաբան աշխատելու պատճառով: Բեյնայի ծնողներն ամուսնալուծված էին, ինչը, նրա կարծիքով, մասամբ ազդեց կատակերգության իր մռայլ ընկալման վրա։ Նրա առաջին խորթ մայրը երկբևեռ աֆեկտիվ խանգարում ուներ, և Ֆլորիդայի Բեյքերի օրենքի համաձայն հաճախ էր ինստիտուցիոնալացվում, բայց հետո ազատ էր արձակվում, հետագայում Բաենա անդրադարձել է հոգեկան առողջության համակարգում առկա խնդիրներին։ Բաենա ունի եղբայր և երկու խորթ քույր ու եղբայր։

Նա ավարտել է Նյու Յորքի համալսարանի «Թիչ» արվեստի դպրոցը՝ կինոարվեստի մասնագիտությամբ, այնուհետև տեղափոխվել է Լոս Անջելես՝ ռեժիսուրայով զբաղվելու նպատակով։ Նա, առանց ծրագրելու, ստացել է միջնադարյան ուսումնասիրությունների փոքր մասնագիտացում՝ մասնակցելով մի շարք դասընթացների, երբ հետաքրքրված էր ալքիմիայով և նաև հաճախում էր փիլիսոփայության հետ կապված դասերի:

## Կարիերա

Բաենա դարձել է ռեժիսոր Ռոբերտ Զեմեկիսի օգնականը «Ինչ է թաքցնում սուտը» և «Լքվածը*»* (երկուսն էլ 2000 թվական)։ Զեմեկիսի հետ աշխատելուց հետո Բաենա դարձավ սցենարիստ և ռեժիսոր Դևիդ Ռասսելի խմբագրի օգնականը։ Մեկուկես տարի միասին աշխատելուց հետո, մի փոքր ավտովթարի արդյունքում, Բեյնայի աչքը վնասվեց: Մասամբ նրան ուրախացնելու և ապաքինման ընթացքում ժամանակ անցկացնելու համար Ռասելը սկսեց Բեյնայի հետ քննարկել սյուժեների գաղափարները։ Նրանք ի վերջո միասին գրեցին չորս սցենար, այդ թվում՝ «Ես սիրահարված եմ Հակաբիներին», որը Ռասելը նկարահանել է 2004 թվականին, և Ջեյ Ռոչի «Meet the Fockers» (նորից 2004 թվական), որի համար նրանք կատարել են փոփոխություններ, որոնք չեն կազմել կրեդիտներ։ «Ես սիրահարված եմ Հակաբիներին» փիլիսոփայական ալբոմը կոմերցիոն հաջողություն չունեցավ, բայց արագ դարձավ կուլտային կինո և արժանացավ գովասանքի սյուժեի ներկայացման ամբիցիոզ լինելու համար։

Բաենա ծրագրել էր, որ «Ջոշի» կատակերգական դրամայի իր դեբյուտը լինի ռեժիսորական դեբյուտը, սակայն դերասան և գործընկեր Ադամ Փալլին ստիպված է եղել հետաձգել անձնական պատճառներով։ Այնուհետև Բաենան որոշեց աշխատել զոմբի կատակերգության վրա՝ «Կյանքը Բեթից հետո», որը նա սկսեց գրել 2003 թվականին, որը դարձավ նրա դեբյուտը: Այս ֆիլմն արդեն արտադրության մեջ էր, բայց սցենարը անմիջապես գրվելուց հետո դադարեցվել է և վերսկսվեց միայն այն բանից հետո, երբ կատակերգական դերասանուհի Օբրի Պլազան սկսեց դեր փնտրել, և նրա գործակալը հիշեց սցենարը. Պլազմայի միացմամբ արտադրությունը վերսկսվեց: Flavorwire-ը գրել է, որ «Բաենան երբեմն անկայուն է նյութի վերահսկման հարցում», իսկ Մարկ Կերմոդը նշել է, որ «Բաենան ամեն ինչ պահել է հավաստիության ճիշտ սահմաններում` նախընտրելով խուսափել բացատրություններից` կենտրոնանալով խելահեղ ընտանեկան միջավայրի վրա»

«Կյանքը Բեթից հետո» ֆիլմի պրեմիերան տեղի ունեցավ 2014 թվականին Սանդենսի կինոփառատոնի շրջանակներում, իսկ Բաենայի երկրորդ ֆիլմը՝ «Ջոշի», ցուցադրվեց նույն փառատոնում 2016 թվականին: Երկու ֆիլմերն էլ ձեռք բերեցին իրենց հատուկ հանդիսատեսի շրջանակը և հանդիսանում են կատակերգություններ, որոնք ուսումնասիրում են, թե ինչպես է հերոսը հաղթահարում իր զուգընկերոջ մահը: Բաենայի ֆիլմերը, ընդհանուր առմամբ, անդրադառնում են վշտի, կորստի, սիրո և հոգեկան առողջության թեմաներին։ Քննադատները գնահատել են այն ուշադրությունն ու հոգատարությունը, որով Բաենան մոտեցել է այս թեմաներին, որոնք հաճախ անտեսվում են Հոլիվուդյան ֆիլմերում:

Երբ «Ջոշի» ֆիլմի արտադրությունը վերսկսվեց, Բաենան իր կատակերգական մեծ դերասանական կազմին տրամադրեց 20 էջանոց ուրվագիծ՝ սցենարի փոխարեն, որպես փորձարկում՝ «մարդկանց պահը զգալու» համար։ Բաենան դերասանների համար փորձեր չի անցկացրել, այլ ընտրել է նրանց, ում վստահ էր, որ կարող են աշխատել նմանատիպ ֆիլմում: Rotten Tomatoes-ի քննադատների ընդհանուր կարծիքը նշել է, որ Բաենայի ռեժիսուրան առանձնանում է՝ «մուգ հումորի և ողբերգության անկեղծ ու անսպասելի համադրությամբ»: Լոս Անջելես Թայմսը գովաբանել է, որ, չնայած ֆիլմի իմպրովիզացիոն բնույթին, «այն երբեք չի թվում անկազմակերպ կամ խառնաշփոթ»: Քրիստի Լեմիրեն նկատել է, որ Բաենայի աշխատանքը զգալիորեն բարելավվել է իր դեբյուտային ֆիլմից հետո, իսկ Գլեն Քեննին նշել է Բաենայի վարպետությունը՝ իր ֆիլմի տոնայնությունը ճիշտ սահմանելու հարցում:

«Ջոշի»-ն Բաենայի առաջին ֆիլմն էր, որտեղ դերասանուհի Էլիսոն Բրին մասնակցել էր, չնայած թեև փոքր դեր էր, մինչև նա գլխավոր դերի կատարմամբ խաղաց «Փոքր ժամերը»-ում։ Բաենայի երրորդ ֆիլմը, 2017 թվականի սև կոմեդիան «Փոքր ժամերը»-ը, ևս նկարահանվել էր Էբրի և Փալիի հետ, ինչպես նաև Ջոն Ռայլիի և Մոլի Շենանի՝ Բաենայի կողմից հաճախակի օգտագործվող դերասանների մասնակցությամբ: Ֆիլմը ոգեշնչված էր Դեկամերոնի հատվածներից, որ Բաենան ուսումնասիրել էր: Ֆիլմը հիմնականում եղել է իմպրովիզացված և հիմնված էր միջնադարյան հավատալիքների և ժամանակակիցների անբաղձալիության վրա։ Գնահատականները դրական էին, քանի որ դիտողները լավ էին գնահատել, թե ինչպես է կոնցեպտը աշխատել, և Շեյլա Օ'Մալլին RogerEbert.com-ի համար գովել էր Բաենայի կատակերգական ռեժիսուրան։

Նա ևս երկու անգամ ռեժիսորել է Բրին ֆիլմերը՝ «Ձիու աղջիկը» (2020 թվական) և «Պտույտի մեջ» (2022 թվական), որոնք միասին գրել են։ Վերջինս նաև ընդգրկել է Պլազային։ Երկու դերասանուհիները տարբեր դերերով ներգրավված էին Բաենայի միակ հեռուստատեսային աշխատանքում՝ «Կինոյի Տոստ» կոչվող 2021 թվականի անթոլոգիական շարքում, որը նա ստեղծել և արտադրել էր։ Բաենան գրել և ռեժիսորել էր շարքի էպիզոդները, որոնք վերաբացահայտում էին հանրության սեփականության տեսանյութերը՝ պատմելու համար ժամանակակից պատմություններ։

## Անձնական կյանք և մահ

Բաենան հարաբերությունների մեջ է եղել դերասանուհի Օբրի Պլազայի հետ 2011 թվականից։ 2021 թվականին՝ իրենց միասին լինելու տասնամյակին, նրանք ամուսնացել են փոքրիկ արարողությամբ իրենց բակում։

2025 թվականի հունվարի 3-ին Բաենայի մարմինը նրա օգնականը հայտնաբերեց Լոս Անջելեսի իր տանը, և նա մահացած ճանաչվեց դեպքի վայրում։ Նա 47 տարեկան էր։ Լոս Անջելեսի շրջանի դատաբժշկական փորձագետը հայտնել է, որ մահվան պատճառը եղել է կախվելու միջոցով ինքնասպանությունը։ Հունվարի 5-ին տեղի ունեցավ «Ոսկե գլոբուս» մրցանակաբաշխության 82-րդ արարողությունը, որին «Լավագույն ռեժիսոր» մրցանակի դափնեկիր Բրեդի Քորբեթը ընդունելության խոսքի ավարտին հարգանքի տուրք մատուցեց Բաենային։

## Ֆիլմագրություն

### Ֆիլմ

| Տարի | Անվանում | Ռեժիսոր | Հեղինակ | Պրոդյուսեր |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2004 թվական | Ես սիրահարված եմ Հակաբիներին | Ոչ | Այո | Ոչ |
| Ծանոթացեք Ֆաքերների հետ | Ոչ | Uncredited | Ոչ |
| 2014 թվական | Կյանքը Բեթից հետո | Այո | Այո | Ոչ |
| 2016 թվական | Ջոշի | Այո | Այո | Ոչ |
| 2017 թվական | Փոքր ժամերը | Այո | Այո | Ոչ |
| 2020 թվական | Ձիու աղջիկը | Այո | Այո | Այո |
| 2022 թվական | Պտույտի մեջ | Այո | Այո | Այո |

### Հեռուստատեսություն

| Տարի | Անվանում | Ստեղծող | Ռեժիսոր | Հեղինակ | Պրոդյուսեր |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2021 թվական | Կինոյի Տոստ | Այո | 1 episode | 9 episodes | Executive producer |

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Ջեֆ Բաենա Internet Movie Database կայքում

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեֆ Բաենա» հոդվածին։ |