Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Variety[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Variety անգլ.՝ Variety[…] |
| --- |
|  |
|  |
| Տեսակ | շաբաթաթերթ և entertainment newspaper? |
| Ժանր | trade magazine? և entertainment journalism? |
| Լեզու | անգլերեն[…] |
| Հիմնադրվել է | դեկտեմբերի 16, 1905[…] |
| Հիմնադիր | Sime Silverman? |
| Հրատարակիչ | Penske Media Corporation[…] |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Հրատարակման վայր | Նյու Յորք[…] և Լոս Անջելես[…] |
| Գրասենյակ | Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |
| ISSN | 0042-2738 |
| OCLC | 1768958 |
| Պարգևներ | Հոլիվուդյան փառքի ծառուղու աստղ |
| Կայք | variety.com​(անգլ.) |
|  Variety (magazine) Վիքիպահեստում |

**«Variety** (թարգմանաբար՝ բազմազանություն), առաջատար ամերիկյան շաբաթական պարբերական, լուսաբանում է շոու-բիզնեսի աշխարհի նորությունները։ Սկսել է թողարկվել է 1905 թվականից Նյու Յորքում, իսկ սկսած 1933 թվականից` նաև Լոս Անջելեսում։ Պարբերականը պատկանում է *Elsevier* հրատարակչական ընկերությանը։ Հիմնական մրցակիցն է *The Hollywood Reporter-ը*։

Համաձայն հենց իր` *Variety* պարբերականի, առաջին կինոնկարի քննադատականը հայտնվել է հենց այս պարբերականի էջերում 1907 թվականին։ Քննադատականների արխիվը բաց է առցանց օգտվողների համար։ Այս քննադատականների խմբավորված տարբերակները կարելի է նաև ձեռք բերել տպագրված տարբերակով։

Վերջին 20 տարիների ընթացքում պարբերականի գլխավոր խմբագիրն է Պիտեր Բարտը, ով եղել է *Paramount Pictures* ընկերության փոխնախագահ։

## Հրապարակումներ

* **Variety** (տպագրվում է 1905 թվականից) — ամսագիր կինոյի, հեռուստատեսության, թատրոնի, երաժշտության և ժամանցային արդյունաբերության մասին։ Թողարկվում է շաբաթական մեկ անգամ, և վաճառվում է նաև ԱՄՆ-ից դուրս։
* **Daily Variety** (տվագրվել է 1933-ից 2013 թվականները) — ամենօրյա հրապարակում, Հոլիվուդի և Բրոդվեյի նորությունների մասին, խմբագրությունը գտնվում էր Լոս Անջելեսում։
* **Daily Variety Gotham** (տպագրվում է 1998 թվականից) — նյույորքյան ամենօրյա հրապարակում, որը տպագրում է ԱՄՆ արևելյան մասի շոու-բիզնեսի նորություններ։
* **Variety.com** (հիմնվել է 1998 թվականին) — տպագրվող պարբերականի առցանց տարբերակ։ *Variety.com* կայքը առաջիններից մեկն էր, որ սկսեց վարձավճարներ վերցնել նյութերին հասանելության համար։
* **Variety On-The-Go** — պարբերականի տարբերակ սմարթֆոների համար՝ iPad, iPhone, Android, BlackBerry և Windows Phone օպոերացիոն համակարգերի վրա։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պարբերականի առցանց տարբերակը (անգլ.)
# Արվեստի մարդիկ

| **Արվեստի մարդիկ** անգլ.՝ Show People |
| --- |
|  |
| **Երկիր** | ԱՄՆ |
| **Ժանր** | ռոմանտիկ կատակերգություն և համր կինո |
| **Թվական** | 1928 և հոկտեմբերի 20, 1928 |
| **Լեզու** | անգլերեն |
| **Ռեժիսոր** | Քինգ Վիդոր |
| **Պրոդյուսեր** | Մերիոն Դևիս, Իրվինգ Թալբերգ և Քինգ Վիդոր |
| **Սցենարի հեղինակ** | Լոուրենս Սթալինգս |
| **Դերակատարներ** | Ուիլյամ Հեյնս, Մերիոն Դևիս, Պոլի Մորան, Դել Հենդերսոն, Ռենե Ադոր, Էլինոր Բորդման, Չարլի Չապլին, Լյու Կոուդի, Դուգլաս Ֆերբենքս, Ջոն Գիլբերտ, Էլինոր Գլին, Փաթ Հերմոն, Ուիլյամ Հարթ, Լեատրիս Ջոյ, Ռոդ Լա Ռոկ, Ռոբերտ Լեոնարդ, Մեյ Մյուրեյ, Լուելլա Պարսոնս, Էյլին Փրինգլ, Դորոթի Սեբաստիան, Ռոլֆ Սիդան, Օբրի Սմիթ, Նորմա Թոլմաջ, Էստել Թեյլոր, Քինգ Վիդոր, Քլեր Վինձոր, Ալբերտ Կոնտի, Բերտ Ռոուչ, Բես Ֆլաուերս, Գարրի Գրիբոն, Սիդնի Բրեյսի և Լիլիան Լոուրենս |
| **Օպերատոր** | Ջոն Առնոլդ |
| **Երաժշտություն** | Կարլ Դևիս |
| **Մոնտաժ** | Հյու Ուին |
| **Պատմվածքի վայր** | Լոս Անջելես |
| **Նկարահանման վայր** | Լոս Անջելես |
| **Կինոընկերություն** | Մետրո Գոլդվին Մայեր |
| **Տևողություն** | 82 րոպե |
| **Բյուջե** | 431 000 $ |
| **Շահույթ** | 1 100 000 $ |
|  Show People Վիքիպահեստում |

**Արվեստի մարդիկ** (անգլ.՝ Show People)՝ ամերիկյան համր գեղարվեստական ֆիլմ, որը թողարկվել է 1928 թվականին։

## Սյուժե

Գնդապետ Պեպերը իր դստերը՝ Պեգիին Ջորջիայից բերում է Հոլիվուդ, որպեսզի նա դերասանուհի դառնա։ Այնտեղ նա հանդիպում է Բիլիին, ով նրան աշխատանքի է տեղավորում «Comet Studio»-ում։ Բայց Պեգիին հրավիրում են «High Art Studio» նա համաձայնվում է թողնելով Բիլին և «Comet»-ը։ Այժմ նա նոր կերպար ունի՝ Պատրիսիա Պեպուար և նա արհամարհում է Բիլիին հանդիպելիս։ Երբ Պեգին այլևս պետք չէր «արվեստից չհասկացող» մարդկանց, նա որոշում է ամուսնանալ Անդրեի հետ, կեղծ տիտղոս ստանալու համար։ Բիլին նրան բաց չի թողնի առանց պայքարի։

## Դերերում

* Մերիոն Դևիս՝ *Peggy Pepper / մարմնավորում է ինքն իրեն*
* Ուիլյամ Հենս՝ *Billy Boone*
* Դելլ Հենդերսոն՝ *General Marmaduke Oldfish Pepper*
* Պոլ Ռալլի՝ *Andre Telefair*
* Թենեն Հոլտց՝ *Casting director*
* Հարի Գրիբբոն՝ *Jim - Comedy Director*
* Սիդնի Բրեյսի՝ *Dramatic director*
* Պոլի Մորան՝ Պեգիի սպասուհին
* Ալբետ Կոնտի՝ *Producer*
* Ռենե Ադորե
* Դուգլաս Ֆերբենկս
* Բես Ֆլաուես՝ *Undetermined Bit Role,*
* Ջոն Գիլբերտ՝ մարմնավորում էինքն իրեն
* Էլինոր Գրին՝ մարմնավորում էինքն իրեն - *at High Art Studios, в титрах не указана*
* Պեթ Հերմոն՝ *Studio Gateman*

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Կաղապար:Tcmdb title
* «Արվեստի մարդիկ»(անգլ.) ֆիլմը allmovie կայքում:
* *Արվեստի մարդիկ* at the silentera database
* *Արվեստի մարդիկ* at Virtual History

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Արվեստի մարդիկ» հոդվածին։ |
# Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

**Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգա** (անգլ.՝ Art Students League of New York), գեղարվեստական ուսումնական հաստատություն (դպրոց) ԱՄՆում, գտնվում է Նյու Յորքի Արևմտյան 57-րդ փողոցում։ Ավելի քան 100 տարի դպրոցը պահպանել է ինչպես պրոֆեսիոնալ նկարիչների, այնպես էլ` սիրողական մակարդակի ուսուցման ավանդույթները մատչելի գներով, սովորողներին հարմար գրաֆիկով, ընդգրկելով ուսանողների հասարակության բոլոր շերտերից։ Դպրոցի ուսուցիչների ու շրջանավարտների մեջ եղել են համաշխարհային արվեստի տարբեր ուղղությունների հայտնի նկարիչներ։ Դպրոցն ունի ուսանողների և ուսուցիչների աշխատանքներից կազմված մշտական նշանակալի ցուցադրություն, այն հրատարակում է նաև սեփական *LINEA* անվանումով օնլայն ամսագիրը։

## Պատմություն

Դպրոցի շենքը, 2009 թվական
Հիմնադրվել է 1875 թվականին, Դիզայնի ազգային ակադեմիայի ունկնդիրների ու շրջանավարտների կողմից, որոնց դուր չէին գալիս Ակադեմիայի ուսուցման սկզբունքները։ Ի սկզբանե տեղակայված էր 16-րդ փողոցի և Հինգերորդ պողոտայի հատման կետում գտնվող վարձով շենքում։ 1877 թվականին, երբ Ակադեմիայի ուսուցումը դառնում է այնպիսի, ինչպիսին ցանկանում էին տեսնել նոր դպրոցի կազմակերպիչները, ուսանողները որոշում են քվեարկել իրենց նոր ծրագրի ուսուցման պահպանման համար, և դպրոցը գրանցվում է 1878 թվականին։
Տնօրենների խորհրդի կազմի ազդեցիկ անդամներից էին նկարիչ Թոմաս Իկինսը և քանդակագործ Օգաստես Սենթ Գոդենսը։ Ուսանողների շարքերն աճում էին, և դպրոցն զբաղեցնում էր շենքի ավելի մեծ տարածություններ։
1889 թվականին Ամերիկացի նկարիչների միության և Նյու Յորքի ճարտարապետական լիգայի հետ համատեղ դպրոցը մասնակցել է Գեղեցիկ արվեստների ամերիկյան ընկերության ստեղծմանը։ Այդ ընկերությունը գտնվում է 215-րդ փողոցում և համատեղ սենյակ է զբաղեցնում Նյու Յորքի ուսանող-նկարիչների լիգայի հետ, սկսած 1892 թվականից։ Այն մտնում է ԱՄՆ-ի պատմական վայրերի ազգային գրանցամատյանի մեջ և կառուցված է ֆրանսիական Վերածննդի ոճով, ընկերության հիմնադիրներից մեկի` ճարտարապետ Հենրի Ջեյնուեյ Հարդենբերգի կողմից։
1890-ականների վերջին և 1900-ականների սկզբին լիգայում սովորելու են եկել մեծ թվով կին նկարիչներ, նրանցից մի քանիսը մնացել են աշխատելու դպրոցում։ 1920-1930-ականներին լիգան ղեկավարել է նկարիչ Թոմաս Հարթ Բենթոնը, ում աշակերտների թվում է եղել Ջեքսոն Պոլլոքը, մի նկարիչ, ով համարվում է աբստրակտ էքսպրեսիոնիզմի գաղափարախոսն ու մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի երկրորդ կեսի արվեստի զարգացման վրա։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին լիգան շարունակել է աշխատել, և այստեղից դուրս են եկել շատ հայտնի նկարիչներ։ 1906-1922 և 1947-1979 թվականներին լիգայում գործել է գեղարվեստի ամառային դպրոց։ 1995 թվականին լիգայի մեջ է մտել *Vytlacil campus* կամպուսը։
Ներկայումս ևս լիգան համարվում է նյույորքյան գեղարվեստական կյանքի կարևոր բաղադրիչ մասը։ Այն գրավում է ամենատարբեր ոճերով աշխատող նոր նկարիչների` շարունակելով իր առաջնային առաքելությունը, այն է` գեղարվեստական շրջանակներում տեղ տալ բոլոր ցանկացողներին` անկախ նրանց ֆինանսական հնարավորություններից կամ կրթությունից։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Պաշտոնական կայք (անգլ.)
* Art Students League records, 1875—1955 (անգլ.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նյու Յորքի ուսանող նկարիչների լիգա» հոդվածին։ |
# Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ամերիկյան կինոակադեմիայի Վարկանիշային ցանկեր |
| --- |
|

---

**100 ֆիլմեր** (1998 և 2007)
**100 աստղեր** (1999)
**100 կատակերգություններ** (2000)
**100 թրիլեր ֆիլմեր** (2001)
**100 սիրային ֆիլմեր** (2002)
**100 դրական և բացասական հերոսներ** (2003)
**100 երգեր** (2004)
**100 խոսքեր** (2005)
**25 երաժշտություններ** (2005)
**25 մյուզիքլներ** (2006)
**100 ոգեշնչող ֆիլմեր** (2006)
**10 ֆիլմեր ըստ 10 ժանրերի** (2008) |

**Ամերիկյան բոլոր ժամանակների ֆիլմերի 100 մեծագույն աստղեր** (**AFI’s 100 Years… 100 Stars**), Ամերիկյան կինոակադեմիայի կողմից հրապարակված վարկանիշային ցանկ, որտեղ ընդգրկվել են Ամերիկյան ֆիլմերի 50 հանրահայտ դերասան-դերասանուհիներ (25 դերասան և նույնքան դերասանուհի)։

Ցանկը կազմվել է նախապես ընտրված 500 դերասան-դերասանուհիներից։

Ցուցակը հրապարակվել է 1999 թվականի հունիսի 16-ին CBS հեռուստաալիքով հատուկ հրավիրված դերասանուհի Շիռլի Թեմպլի կողմից, որը նույնպես ընդգրկված էր այդ ցանկում։

| No | Դերասաններ | Դերասանուհիներ |
| --- | --- | --- |
| 1 | Համֆրի Բոգարտ (1899–1957) |  | Քեթրին Հեփբորն (1907–2003) |  |
| 2 | Քերի Գրանտ (1904–1986) |  | Բեթ Դեյվիս (1908–1989) |  |
| 3 | Ջեյմս Ստյուարտ (1908–1997) |  | Օդրի Հեփբերն (1929–1993) |  |
| 4 | Մարլոն Բրանդո (1924–2004) |  | Ինգրիդ Բերգման (1915–1982) |  |
| 5 | Ֆրեդ Ասթեր (1899–1987) |  | Գրետա Գարբո (1905–1990) |  |
| 6 | Հենրի Ֆոնդա (1905–1982) |  | Մերիլին Մոնրո (1926–1962) |  |
| 7 | Կլարկ Գեյբլ (1901–1960) |  | Էլիզաբեթ Թեյլոր (1932–2011) |  |
| 8 | Ջեյմս Կեգնի (1899–1986) |  | Ջուդի Գառլենդ (1922–1969) |  |
| 9 | Սփենսեր Թրեյսի (1900–1967) |  | Մարլեն Դիտրիխ (1901–1992) |  |
| 10 | Չառլի Չապլին (1889–1977) |  | Ջոան Քրոուֆորդ (1905–1977) |  |
| 11 | Գերի Կուպեր (1901–1961) |  | Բարբարա Սթենվիկ (1907–1990) |  |
| 12 | Գրեգորի Փեք (1916–2003) |  | Կլոդետ Կոլբեր (1903–1996) |  |
| 13 | Ջոն Ուեյն (1907–1979) |  | Գրեյս Քելլի (1929–1982) |  |
| 14 | Լոուրենս Օլիվյե (1907–1989) |  | Ջինջեր Ռոջերս (1911–1995) |  |
| 15 | Ջին Քելլի (1912–1996) |  | Մեյ Ուեսթ (1893–1980) |  |
| 16 | Օրսոն Ուելս (1915–1985) |  | Վիվիեն Լի (1913–1967) |  |
| 17 | Քըրք Դուգլաս (1916-2020) |  | Լիլիան Գիշ (1893–1993) |  |
| 18 | Ջեյմս Դին (1931–1955) |  | Շիռլի Թեմպլ (1928–2014) |  |
| 19 | Բերտ Լանկաստեր (1913–1994) |  | Ռիտա Հեյուորթ (1918–1987) |  |
| 20 | Մարքս եղբայրներ Չիկո (1887–1961) Հարպո (1888–1964) Գրոուչո (1890–1977) Գումմո (1892–1977) Զեպպո (1901–1979) |  | Լորեն Բեքոլ (1924–2014) |  |
| 21 | Բասթեր Քիթոն (1895–1966) |  | Սոֆի Լորեն (ծնված 1934) |  |
| 22 | Սիդնի Պուատյե (1927-2022) |  | Ջին Հառլոու (1911–1937) |  |
| 23 | Ռոբերտ Միտչեմ (1917–1997) |  | Քերոլ Լոմբարդ (1908–1942) |  |
| 24 | Էդվարդ Գ. Ռոբինսոն (1893–1973) |  | Մերի Փիքֆորդ (1892–1979) |  |
| 25 | Ուիլյամ Հոլդեն (1918–1981) |  | Ավա Գարդներ (1922–1990) |  |

## Ծանոթագրություններ
# Ձկնաբանություն

Ձկների շարժն ակվարիումում
**Ձկնաբանություն**, **իխթիոլոգիա** (հուն․՝ ἰχθύς
, [*իխտուս*] - ձուկ և λόγος [*լոգոս*] - «ուսմունք» բառերից), կենդանաբանության բաժին, ուսումնասիրում է ձկների կազմությունը, օրգանների ֆունկցիաները, ապրելակերպը, բաշխումը ժամանակի և տարածության մեջ, կարգաբանությունը, Էվոլյուցիան։ Ձկնաբանական հետազոտությունները նպաստում են ձկնային տնտեսության ռացիոնալ վարմանը, ապահովում ձկնորսության և ձկնաբուծության զարգացումը։ Ձկների ուսումնասիրության հիման վրա արված են կենսաբանական մի շարք ընդհանրացումներ տեսակի պրոբլեմի, փոփոխականության և Էվոլյուցիայի, զարգացմաև տեսության, պոպուլյացիայի դինամիկայի և այլնի վերաբերյալ։ Ձկնաբանությյան բնագավառի վաղ ընդհանրացումները կատարվել են Հնդկաստանում, մ. թ. ա. 6-րդ դարում, իսկ կնաբանության մասին առաջին գիրքը հրապարակվել է Չինաստանում, մ. թ. ա. 1-ին հազարամյակի կեսերին, սակայն առաջին կարգավորված տեղեկությունները ավել է Արիստոտելը (մ. թ. ա. 4-րդ դարում), որը ձկներին առանձնացրել է ջրային ողնաշարավորների խմբում, տվյալներ բերել դրանց անատոմիայի, բազմացման և ապրելակերպի վերաբերյալ։ Ձկնաբանությունը որպես ինքնուրույն գիտություն, կենդանաբանությունից անջատվել է 19-րդ դարում։ 20-րդ դարի կեսերից ձկնատնտեսության պրակտիկայում և ձկնաբանական հետազոտություններում կիրառվում են գիտության նորագույն նվաճումները (հիդրոլոկատորներ, ռադիոակտիվ իզոտոպներ, բատիսկաֆներ, ստորջրյա հեռուստացույց և այլն)։ ժամանակակից ձկնաբանության հիմնական պրոբլեմներն են՝ ձկների վտառի դինամիկայի, զարգացման (ինչպես անհատական, այնպես էլ պատմական), դրանց վարքի ու ներգաղթի ուսումնասիրությունը, որն անհրաժեշտ է արդյունագործական ձկների պաշարների վերարտադրության, լճակային ձկնաբուծության և ծովային ակտիվ ձկնորսության զարգացման համար, ինչպես նաև օվկիանոսային ջրերից կերային պաշարների արդյունահանման ընդլայնման գիտական հիմունքների մշակումը, այդ պաշարների յուրացման ինտենսիվացումը, մայրցամաքային ջրերում ձկնային ռացիոևալ տնտեսության կազմակերպումը։ Ձկնաբանության կարևորագույն խնդիրն է, ջրամբարների էկոհամակարգերի արդյունավետության բարձրացման սկզբունքների ու եղանակների մշակումը, արդյունագործական ձկների վտառների վերարտադրության ինտենսիվացումը և ռացիոնալ շահագործումը։ Ստեղծված են ձկնաբանական հետազոտությունների զարգացմանը նպաստող միջազգային միավորումներ, որոնցից խոշորագույնը ծովերի ուսումնասիրության միջազգային խորհուրդն է (գործում է 1902 թվականից)։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 706)։*  |
# AMC (հեռուստաալիք)

**«AMC»**| «American Movie Classics» |
| --- |
|  |
| 🌐 | amc.com​(անգլ.) |
| Երկիր |  ԱՄՆ |
| Հեռարձակման գոտի |  ԱՄՆ  Կանադա |
| Հեռարձակման լեզու | անգլերեն |
| Հեռարձակման սկսման թվական | 1984 թ. հոկտեմբերի 1 |
| Սեփականատեր | AMC Networks |

**AMC**, ամերիկյան կաբելային հեռուստաալիք, մասնագիտացված դասական կինոնկարներ ցուցադրելով, նաև որոշակի սահմանափակ քանակությամբ սեփական հաղորդումներ։ Հիմնվել է 1984 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, և արդեն 1989 թ. ուներ 39 միլիոն բաժանորդ։ Մինչ 2002 թվականը կոչվել է «American Movie Classics», սակայն ծրագրավորման զգալի փոփոխություններից հետո վերանվանվեց։ Հեռուստաալիքը տարածվում է ԱՄՆ և Կանադայի կաբելային ցանցերով։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «AMC (հեռուստաալիք)» հոդվածին։ |
# Ալբերտ Մայքելսոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **Ալբերտ Մայքելսոն** անգլ.՝ Albert Michelson |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | դեկտեմբերի 19, 1852(1852-12-19)[…] Strzelno, Պլզենի մարզ |
| Մահացել է | մայիսի 9, 1931(1931-05-09)[…] (78 տարեկան) Փասադենա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[…] |
| Գերեզման | *անհայտ* |
| Բնակության վայր(եր) | ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն |  ԱՄՆ |
| Մասնագիտություն | ֆիզիկոս, սպա և համալսարանի դասախոս |
| Հաստատություն(ներ) | Քեյսի արևմտյան ռեզերվային համալսարան, Չիկագոյի համալսարան և Քլարկի համալսարան |
| Գործունեության ոլորտ | ֆիզիկա և աստղագիտություն |
| Անդամակցություն | Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Թուրինի գիտությունների ակադեմիա և Լինչեի ազգային ակադեմիա |
| Ալմա մատեր | ԱՄՆ-ի ռազմածովային ակադեմիա (մայիսի 31, 1873) և HU Berlin |
| Տիրապետում է լեզուներին | անգլերեն |
| Գիտական ղեկավար | Հերման Հելմհոլց |
| Եղել է գիտական ղեկավար | Ռոբերտ Միլիկեն |
| Հայտնի աշակերտներ | Ռոբերտ Միլիկեն |
| Ինչով է հայտնի | Լույսի արագություն Մայքելսոն-Մորլիի փորձ |
| Պարգևներ |  Ժուլ Ժանսենի մրցանակ  Էլիոտ Կրեսոնի մեդալ Հենրի Դրեյպերի մեդալ  Մատեուչի մեդալ Ռամֆորդի մրցանակ Ալբերտի մեդալ Ֆրանկլինի մեդալ Գաթրիի լեկցիա Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ Distinguished Nevadan? Dennis Gabor Medal and Prize? և Փարիզի համալսարանի պատվավոր դոկտոր |
| Ամուսին(ներ) | Margaret Hemingway? և Edna Stanton? |
| Երեխա(ներ) | Dorothy Michelson? |
| Ստորագրություն  |
|  Albert A. Michelson Վիքիպահեստում |

**Ալբերտ Աբրահամ Մայքելսոն** (անգլ.՝ Albert Abraham Michelson, դեկտեմբերի 19, 1852(1852-12-19)[…], Strzelno, Պլզենի մարզ - մայիսի 9, 1931(1931-05-09)[…], Փասադենա, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[…]), ամերիկացի ֆիզիկոս։

1892-1929 թթ. Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսոր, 1923-1927 թթ. ԱՄՆ ազգային ԳԱ նախագահ։ 1878-1882 և 1924-1926 թթ. լույսի արագության որոշման բազմաթիվ փորձեր է կատարել՝ Երկրի շարժման հաշվառումով։ Ստեղծել է մի ինտերֆերոմետր (Մայքելսոնի ինտերֆերոմետր), որի օգնությամբ 1892-1893 թթ. հետազոտել է սպեկտրային գծերի գերնուրբ կառուցվածքը։ Իբրև երկարության էտալոն՝ առաջարկել է կադմիումի կարմիր գծի ալիքի երկարությունը։ Կառուցել է գերբարձր լուծունակության սպեկտրային սարք (Մայքելսոնի էջելոն), աստղային ինտերֆերոմետր և զբաղվել աստղերի անկյունային տրամագծերի որոշմամբ։ Արժանացել է նոբելյան մրցանակի (1907)։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալբերտ Մայքելսոն» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 208)։*  |
# Սև ուրբաթ (1869)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սև ուրբաթ (այլ կիրառումներ)
**Սև ուրբաթ** (անգլ.՝ Black Friday), ոսկու կուրսի անկում 30%-ով ԱՄՆ-ում, որը տեղի է ունեցել 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ԱՄՆ Պետական գանձարանի կողմից շուկա զանգվածային ոսկի դուրս բերելու պատճառով։

## Պատմություն

1869 թվականի օգոստոսին Ջեյ Գուլդը և Ջեյսմ Ֆիսկը, որ ղեկավարում էին Erie Railroad երկաթուղին և ֆինանսական սպեկուլյանտներ էին, որոշեցին շուկայում գների աճ հրահրել։ Գնելով ոսկի՝ նրանք կարծում էին, որ դրանից հետո ցորենի գնի աճ տեղի կունենա, իսկ հետո՝ ցորենի փոխադրման պահանջարկի աճ, ինչը թույլ կտար բարձրացնել երկաթուղային սակագինը։ Գուլդի Նապոլեոնյան պլանը (ժամանակակիցներն այդպես անվանեցին այդ խաբեությունը) հիմնվում էր, այդ թվում, նախագահ Ուլիսի մոտական շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։ Գուլդը գործի մեջ դրեց 7 միլիոն դոլար, ինչը ուռճացրեց ոսկու գները 40 %-ով հենց առաջին օրը։ Բոս Թվիդի կողմից ղեկավարվող բանկը Գուլդին երաշխիքներ տվեց, սակայն կասկածող խաղացողները հասկացան Գուլդին և ուղիղ ելք գտան դեպի նախագահը։

Առանց առանձնահատուկ զգուշացումների և տեղեկության արտահոսի՝ ԱՄՆ Պետական գանձարանը շուկա դուրս բերեց ոսկու մեծ զանգված՝ շուկան կայունացնելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ՝ արդեն 1869 թվականի հուլիսին ոսկու կուրսը բարձրացավ 65 %-։ 1869 թվականի սեպտեմբերի 24-ին եկավ **«Սև ուրբաթը»**. ոսկու կուրսը անկում կատարեց միանգամից 30 %-ով. չնայած Գուլդը չկորցրեց խաբեության մեջ ներդրած գումարները (նրա անձնական շահույթը կազմեց երեք միլիոն դոլարից ոչ պակաս), սակայն հայտնվեց բազում դատական հայցերի մեջ։ Մի անգամ նույնիսկ նրան քիչ էր մնում Լինչի դատաստանի ենթարկեին փողոցում. արդյունքում 1872 թվականին Գուլդը հեռացավ բորսայից և երկաթուղուց։ Նույն թվականին Ջեյմս Ֆիսկին փողոցում գնդակահարեց իր նախկին ընկերուհու սիրեկանը. համարվում է, որ այդ հանցագործությունը ուղղակիորեն կապ չի ունեցել «Սև ուրբաթի» հետ։

## Գրականություն

* *Чарльз Р. Гейсст.* История Уолл-стрит. — М: Квартет-Пресс (библиотека Атон), 2001. — 69—115 с. — ISBN 5-90822-01-3
# Ռոդնի Լի Դևիս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| Ռոդնի Լի Դևիս
անգլ.՝ Rodney L. Davis |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | հունվարի 5, 1970(1970-01-05) (56 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Դե Մոյն, ԱՄՆ |
| Քաղաքացիություն |  ԱՄՆ |
| Կրթություն | Millikin University? (1992) և տարրական դպրոց |
| Մասնագիտություն | քաղաքական գործիչ |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ, congressional staff?, congressional staff?, ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ, ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ և ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ |
| Կուսակցություն | ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն |
| 🌐 | rodneydavis.house.gov |
|  Rodney L. Davis Վիքիպահեստում |

**Ռոդնի Լի Դևիս** (անգլ.՝ Rodney Lee Davis, հունվարի 5, 1970(1970-01-05), Դե Մոյն, ԱՄՆ), ամերիկացի հանրապետական-քաղաքական գործիչ, 2013 թվականից Իլինոյս նահանգի 13-րդ ընտրատարածքից ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամ։

## Վաղ կյանք և կրթություն

Դևիսը ծնվել է Դե Մոյն քաղաքում։ Քոլեջն ավարտելուց հետո Դևիսն աշխատել է այն ժամանակվա պետքարտուղար Ջորջ Ռայանի հետ։ 1996 թվականին նա պարտվել է նահանգի Օրենսդիր ժողովի քվեարկությունում։

## Կենսագրություն

1992 թվականին ավարտել է Միլիկինի համալսարանը` «Քաղաքագիտություն» մասնագիտությամբ։

1992-ից 1996 թվականներին աշխատել է Իլինոյս նահանգի քարտուղարի աշխատակազմում։ 1996 թվականին ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի անդամի թեկնածու էր։ Դևիսը կոնգրեսական Ջոն Շիմկուսի օգնականն էր։ 2000 թվականին առաջադրվել է իր հարազատ Թեյլորվիլի քաղաքի քաղաքապետի պաշտոնում։

Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։

## Անձնական կյանք

Դևիսը և նրա կին Շաննոնը ամուսնացել են 1995 թվականին, և այժմ զույգը ապրում է Թեյլորվիլում։ Նրանք ունեն երեք երեխա։ Դևիսը մարզում է Թեյլորվիլլյան պատանեկան ֆուտբոլը։ Նա Թեյլորվիլյան Optimist Club ակումբի անդամ է և մտնում է Քրիստիան շրջանի ավագ կենտրոնի տնօրենների խորհրդի կազմի մեջ։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Congressman Rodney Davis Արխիվացված 2019-01-12 Wayback Machine official US House website
* Campaign website Արխիվացված 2019-01-18 Wayback Machine
* Appearances on C-SPAN
* Biography at the *Biographical Directory of the United States Congress*
* Profile at Vote Smart
# La Vie en rose[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| «La Vie en rose» |
| --- |
| Էդիթ Պիաֆի սինգլը |
| «Chansons Parisiennes» ալբոմից |
| «Բ» կողմ | «Un refrain courait dans la rue» |
| Ժանր | Ավանդական փոփ |
| Երգահան | Louiguy? |
| Լեյբլ | Columbia Records |
|  |
|  |
| Էդիթ Պիաֆի սինգլների ժամանակագրություն |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| «Les trois cloches» (1946) | **«La Vie en rose»** (1947) | «Si tu partais» (1947) |

 |

La Vie en rose («Կյանքը վարդագույնով», «Կյանքը վարդագույն ակնոցներով»), կատալոնացի Լուի Գուլիելմիի կողմից գրված երաժշտությամբ երգը, որը դարձավ ֆրանսիացի երգչուհի Էդիթ Պիաֆի այցեքարտը, ով 1945 թվականին գրել է երգի բառերը։ Առաջին անգամ կատարել է 1946 թվականին։

Բացի Պիաֆից, երգը կատարեցին Մառլեն Դիտրիխը, Միրեյ Մատյոն, Պատրիսիա Կաասը, Գրեյս Ջոնսը, Դոննա Սամմերը, Իգի Փոփը, Դին Մարտինը, Սառա Մոնտյելը, Լեդի Գագան, Մադոննան և այլ հայտնի երգիչներ ու երգչուհիներ։ Լուի Արմսթրոնգի կատարմամբ գործիքային տարբերակը դարձավ ջազային ստանդարտ։

Այս երգը հնչել է բազմաթիվ ֆիլմերում, որոնցից են՝ «Վախ բեմից» (1950), «Սաբրինա» (1954), «Կասաբլանկա՝ լրտեսների բուն» (1963)։ 1998 թվականին երգը մտավ «Գրեմմի մրցանակի փառքի դահլիճ»։

Երգի բառերը դարձել են Էդիթ Պիաֆի մասին կենսգրական ֆիլմի վերնագիրը՝ «Կյանքը վարդագույնով» (2007), որում Պիաֆի դերը խաղալու համար դերասանուհի Մարիոն Քոտիարը ստացավ «Օսկար» մրցանակ։

Ինչպես նաև «Ինչպես հանդիպեցի ձեր մայրիկին» սերիալում այս երգը երգում է Թրեյսի Մակկոնելը (Քրիսթին Միլիոտի)։

## Ծանոթագրություններ

## Արտաքին հղումներ

* Էդիթ Պիաֆի տարբերակը
* Լուի Արմսթրոնգի տարբերակը