# Ջեյմս Բրայս

| Ջեյմս Բրայս
անգլ.՝ James Bryce, 1st Viscount Bryce |
| --- |
|  |
| Ծնվել է | մայիսի 10, 1838(1838-05-10)[…] |
| Ծննդավայր | Բելֆասթ |
| Մահացել է | հունվարի 22, 1922(1922-01-22)[…] (83 տարեկան) |
| Մահվան վայր | Sidmouth, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Քաղաքացիություն |  Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
| Կրթություն | Գլազգոյի համալսարան, Երրորդության քոլեջ և Belfast Royal Academy? |
| Կոչում | Regius Professor of Civil Law? |
| Մասնագիտություն | համալսարանի դասախոս, legal counselor, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ, պատմաբան, պետական գործիչ, գրող, իրավաբան և բարիսթեր |
| Աշխատատու | Օքսֆորդի համալսարան և Ֆորին oֆիս (արտաքին գերատեսչություն) |
| Ամուսին | Elizabeth, Viscountess Bryce? |
| Ծնողներ | հայր՝ James Bryce?, մայր՝ Margaret Young? |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | Իռլանդիայի գլխավոր քարտուղար, Լանքասթերի դքսության կանցլեր, Privy Council of the United Kingdom?, Առևտրի բաժնի նախագահ, Parliamentary Under-Secretary of State for Foreign Affairs?, նախագահ, Իռլանդիայի գաղտնի խորհրդի անդամ, Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ, Միացյալ Թագավորության 28-րդ խորհրդարանի անդամ, Միացյալ Թագավորության 27-րդ գումարման ազգային ժողովի անդամ, ՄԻացյալ Թագավորության 26-րդ պառլամենտի անդամ, Միացյալ Թագավորության 25-րդ պառլամենտի անդամ, ՄԻացյալ Թագավորության 24-րդ պառլամենտի անդամ, member of the 23rd Parliament of the United Kingdom?, Մեծ Բրիտանիայի 22-րդ գումարման պատգամավոր, ambassador of the United Kingdom of Great Britain and Ireland to the United States? և Լորդերի պալատի անդամ |
| Կուսակցություն | Լիբերալ կուսակցություն |
| Պարգևներ և մրցանակներ |   Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ  Բրիտանական ակադեմիայի անդամ և Լեյդենի համալսարանի պատվավոր դոկտոր |
| Անդամություն | Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Privy Council of the United Kingdom?, Գիտության բրիտանական ասոցիացիա, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Բրիտանական ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Ամերիկայի հնավաճառության միություն և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա |
| Ստորագրություն  |
|  James Bryce, 1st Viscount Bryce Վիքիպահեստում |

**Ջեյմս Վիսկոնտ Բրայս** (անգլ.՝ Bryce James, մայիսի 10, 1838(1838-05-10)[…], Բելֆասթ - հունվարի 22, 1922(1922-01-22)[…], Sidmouth, Դևոն, Դևոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), դերկոմս, անգլիական պետական, հասարակական-քաղաքական գործիչ, Բրիտանիայի ակադեմիայի անդամ, իրավաբան, պատմաբան։

## Գործունեություն

Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտոր (1914)։ Լիբերալ կուսակցությունից բազմիցս ընտրվել է պառլամենտի անդամ և պատասխանատու պաշտոններ վարել տարբեր կառավարություններում. արտգործնախարարի տեղակալ, առևտրի նախարար, Իռլանդիայի գործերով քարտուղար, ԱՄՆ-ում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան։ 1876 թվականին հիմնել է Անգլո-հայկական ընկերությունը և որպես նրա նախագահ նույն թվականի աշնանը ճանապարհորդել է Ռուսաստանով Կովկաս ու Հայաստան, ապա եղել Օսմանյան կայսրությունում (բարձրացել է Արարատի գագաթը)։ Տպավորություններն ամփոփել է «Անդրկովկասն ու Արարատը» գրքում (1877)։ Նա ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել գրքի վերածելու իր նոթագրությունները, սակայն հետագայում երկու հիմնական պատճառ է մատնանշում, որորնցից ելնելով տպագրել է գիրքը։ Առաջինը 1877-1878 թվականներին պատերազմն էր այն երկրների միջև, որտեղ եղել էր ճամփորդելիս, և երկրորդը՝ Արարատ լեռն էր, որի մասին լսել էին բոլորը, սակայն շատ քիչ էր գրված։ 1880 թվականին նոր ճամփորդություն է կատարել Հայաստան, այցելել Զմյուռնիա և Կոստանդնուպոլիս (հանդիպումներ ունեցել Մաթևոս Մամուրյանի, Ներսես Վարժապետյանի հետ), 1893 թվականին Լոնդոնում հիմնադրել է Անգլո-հայկական ասոցիացիան։ 1894 թվականի հայկական ջարդերի ժամանակ հանդես է եկել հայանպաստ հոդվածներով անգլիական և ամերիկյան մամուլում։ Բրայսը առաջիններից էր Անգլիայում, որ արձագանքել է հայ ժողովրդի 1915 թվականի ողբերգությանը, ակտիվորեն մասնակցել բրիտանա-հայկական Կարմիր խաչի և Փախստականների ֆոնդի ստեղծմանը։ 1916 թվականին Բրայսի խմբագրությամբ և ընդարձակ աոաջաբանով Լոնդոնում լույս է տեսել «Հայերի վիճակը Օսմանյան կայսրությունում 1915-1916 թթ.» փաստաթղթերի ժողովածուն («Կապույտ գիրք»), որտեղ զետեղված են բազմաթիվ հաղորդագրություններ և վկայություններ հայկական կոտորածների ու տեղահանությունների վերաբերյալ, որոնք մերկացնում են երիտթուրքերի ազգայնամոլ, հայասպան քաղաքականությունը։ Հայերի պաշտպանությամբ Բ. հաճախ հանդես է եկել հրապարակային ելույթներով։ Մասնավորապես 1920 թվականի փետրվարին Լորդերի պալատում արտասանած ճառում Բրայսը մեղադրել է քեմալականներին Կիլիկիայի հայերին հետապնդելու համար, քննադատել Բրիտանիայի հետպատերազմյան քաղաքականությունը հայկական հարցում։ Սերտ հարաբերությունների մեջ է եղել հայ հասարակական քաղաքական գործիչների՝ մասնավորապես Արշակ Չոպանյանի և Պողոս Նուբար փաշայի հետ։

## Հիշատակ

1998 թվականին Երևանի Մարշալ Բաղրամյան պող. 2-րդ նրբանցքը անվանակոչվել է Ջեյմս Բրայսի փողոց։

## Երկեր

* *The Flora of the Island of Aran*, 1859
* *The Holy Roman Empire*, 1864
* *Report on the Condition of Education in Lancashire*, 1867
* *The Trade Marks Registration Act, with Introduction and Notes on Trade Mark Law*, 1877
* *Transcaucasia and Ararat*, 1877
* *The American Commonwealth*, 1888
* *Impressions of South Africa*, 1897
* *Studies in History and Jurisprudence*, 1901
* *Studies in Contemporary Biography*, 1903
* *The Hindrances to Good Citizenship*, 1909
* *South America: Observations and Impressions*, 1912
* *University and Historical Addresses*, 1913
* *Essays and Addresses on War*, June 1918
* *Modern Democracies*, 1921

## Ծանոթագրություններ

## Տես նաև

Ջեյմս Բրայս, 1893

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ջեյմս Բրայս» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 555)։*  |