Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Սովորական հողմավար բազե

| **՞**Սովորական հողմավար բազե |
| --- |
| *Սովորական հողմավար բազեի արուն*  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Falco tinnunculus
(Կարլ Լինեյ, 1758) |
|  Հատուկ պահպանություն |
| Քիչ մտահոգող տեսակ IUCN 3.1 *Least Concern* : 106003590 |
|  Արեալ |
|  |
|

|  Դասակարգումը Վիքիցեղերում
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 |

 |
| --- | --- | --- |

 |

*Falco tinnunculus alexandri*
**Սովորական հողմավար բազե** (լատիներեն՝ Falco tinnunculus), բազեների ընտանիքի թռչուն։ Նստակյաց է, տարածված։

## Արտաքին կառուցվածք

Մարմնի երկարությունը՝ 32-35 սմ է, թևերի բացվածքը՝ 71-80 սմ։ Պոչը երկար է, կլորավուն, նախածայրաշերտը՝ լայն, թևատակը՝ մուգ և խիտ պտերով։ Բեղաշերտը մուգ է, մագիլները՝ սև։ Արուի գլուխը և պոչը մոխրագույն են, մեջքը՝ կարմրադարչնագույն պտերով, էգը՝ շիկակարմրադարչնագույն՝ մուգ խայտերով։ Էգի և երիտասարդի մարմինը ներքևից խիտ պտերով ու խայտերով է, պոչի հիմքը՝ դարչնագույն։

## Կենսակերպ

Սավառնում է՝ պոչը հովհարանման բացած, թռչում թևերի ոչ խորը թափահարումներով, հաճախ կանգ առնում օդում։ Նստում է լարերին, սյուներին, ժայռերին։ Բնակվում է կիսաանապատներում, լեռնատափաստաններում, ենթալպյան տարածքներում, գետաձորերում, հաճախ՝ բնակավայրերին մոտ։

## Սննդառություն

Սնվում է միջատներով, թռչուններով, մանր կաթնասուններով։

## Բնադրում

Բնադրում է ժայռերի քիվերին և խորշերում, ծառերի վրա, շենքերի տանիքներին, ագռավների կամ կաչաղակների հին բներում։ Ձվադրում է ապրիլի 1-ին կեսից հունիսի սկիզբը։ Դնում է 39 մմ տրամագծով, աղոտ սպիտակ՝ կարմրադարչնագույն պտերով 3-7 ձու։ Թխսակալում է էգը՝ 37 օր։ 32-33 օրական ձագերը դուրս են գալիս բնից։

Օգտակար է՝ ոչնչացնում է գյուղատնտեսական վնասատուներին։ Կարելի է օգտագործել որպես կենսաբանական պայքարի բնական և էկոլոգիական անվտանգ միջոց։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սովորական հողմավար բազե» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սովորական հողմավար բազե» հոդվածին։ |
# Տունդրա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տունդրայի տարածման շրջանները
**Տունդրա** ֆիններեն բառը նշանակում է *ամայի վայր*։ Ավելի ուշ այդպես սկսել են անվանել նաև հյուսիսային անտառազուրկ հարթավայրային շրջանները։

Տունդրան համարվում է երկրագնդի բնական գոտիներից մեկը։

## Տարածման շրջաններ

Տունդրան Գրենլանդիայում
Հյուսիսային կիսագնդում այս գոտին տարածվում է Եվրասիայի և Հյուսիսային Ամերիկայի ծայր հյուսիսային ափամերձ շրջաններում, Գրենլանդիայի առափնյա շրջաններում և որոշ այլ կղզիներում։

Հարավային կիսագնդում այն տարածվում է Անտարկտիդա մայրցամաքի Անտարկտիկա թերկաղզու ծայր հյուսիսային շրջաններում և որոշ կղզիներում։

## Կլիմա

Տունդրան Ռուսաստանում
Տունդրայում կլիման մերձանտարկտիկական է։ Նրա հարավային սահմանը համընկնում է հուլիսյան +10 °C իզոթերմի հետ։

Ամռանը զով է։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը +10 °C-ից ցածր է, իսկ բացարձակ առավելագույնը հասել է +21 °C-ի։

Ձմռանը միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -20 -50 °C-ի սահմաններում։

Տեղումների տարեկան քանակը 200 - 300 մմ. է։ Այստեղ տեղումները գերազանցում են գոլորշունակությանը։

## Հողեր

Տունդրան Ալյասկայում
Տունդրային բոնորոշ է հողի բազմամյա սառցույթը։ Ամռանը հողի ընդամենը 0,5 - 1,5 մետրանոց շերտ է հալվում, որին անվանում են գործունյա շերտ։

Հողի սառցույթի շնորհիվ հալոցքային ջրերը չեն ներծծվում, իսկ ցածր ջերմաստիճանների պայմաններում՝ չեն գոլորշանում և ձևավորում են ճահճային, տորֆաճահճային և տունդրագլեյան հողեր։

## Բուսական աշխարհ

Սառը, անբարենպաստ կլիմայի պատճառով տունդրայում անտառներ բոլորովին չկան։ Անտառների համար հատկապես կործանարար են Արկտիկայից փչող ուժեղ ու սառը փոթորկալից քամիները։

Տունդրայում տարածված են այն բույսերը, որոնք չունեն խորը գնացող արմատներ, ինչպիսիք են մամուռներն ու քարաքոսերը։

Բուն կամ միջին տունդրայում աճում են նաև բևեռային կակաչ, բևեռային բոշխ, թթուհատ, մռամոշ և այլ հատապտուղներ, իսկ տունդրայի հարավային մասում, որտեղ գործունյա շերտը ավելի հզոր է, աճում են թփուտային գաճաճ ծառեր՝ գաճաճ կաղնի, բևեռային ուռենի, հապալասենի, կեչի և այլն։

## Կենդանական աշխարհ

Տունդրայի բնորոշ կենդանիներից են կրծողները, հյուսիսային եղջերուն, բևեռային նապաստակը, աղվեսը, բուն, արջը, գայլը, կաքավը և այլն։
Այստեղ են բնակվում թռչուններից ՝ բևեռային բուերը, սագերը,բադերը, սպիտակ կաքավները և ուրիշ թռչունները։
Ամռանը այստեղ իրենց «հանգիստն» են անցկացնում բազմաթիվ թռչուններ (կերն առատ է, եղանակը՝ զով), որոնք մերձափնյա ժայռոտ կղզիներում ստեղծում են «թռչնաշուկաներ»։

Ճահճային պայմանները և խոնավ օդը այստեղ ստեղծում են նպաստավոր պայմաններ միջատներ բազմացման համար, հատկապես երկթևանիները(մոծակներ, մակրիցաները, մլակները) ,և նաև այստեղ են բնակվում ՝ մայիսյան բզեզը,  սոճիի ցեց և ուրիշները։

Նաև գետերում և լճերում ապրում են ձկներ (նելմա, օմուլ, մանրաձուկ և այլն)։

## Յուրացում

Տունդրան յուրացնելը դժվար է ոչ միայն դաժան կլիմայի, այլև հավերժական սառցույթի պատճառով։

Այս գոտում հիմնականում զբաղվում են եղջերվապահությամբ և ձկնորսությամբ։

## Օգտակար հանածոներ

Տունդրայում հայտնաբերված են ածխի, երկաթի, նիկելի, պղնձի, գազի և այլն օգտակար հանածոների հսկայական պաշարներ։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Տունդրա էջը Վիքիպահեստում |
# Կենսաբազմազանության խախտում

**Կենսաբազմազանության խախտում**, բուսական և կենդանական աշխարհների տեսակների աղքատացումը շրջակա միջավայրի վրա մարդահարույց ազդեցության հետևանքով։

Վերջին հազարամյակների ընթացքում մարդահարույց ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա անհամեմատ աճել Է՝ հիմնականում անտառային պաշարների և կերահանդակների անխնա օգտագործման հետևանքով։ 1920 թվականից հիմնախնդիրն ավելի Է սրվել՝ կապված բնակչության աճի և բնակավայրերի ու արդյունաբերական ձեռնարկությունների ընդլայնման հետ, որն իր հերթին ուժեղացրել Է մարդահարույց ազդեցությունն ամբողջ էկոհամակարգի վրա։

## Կենսաբազմազանության խախտումը Հայաստանում

Ներկայումս Հայաստանում կենսաբազմազանության խախտումը հասել Է տագնապալի ծավալների, վտանգված են նույնիսկ Հայաստանի Կարմիր գրքում գրանցված շատ բուսատեսակներ և կենդանատեսակներ (կենի, սոսի, հովազ, իշխան և այլն)։ Սննդի բնական պաշարների կրճատման և բնադրավայրերի ոչնչացման հետևանքով խիստ աղքատացել Է թռչնաշխարհը։ Գիլլիի և այլ ճահճուտների (մոտ 10 հզ. հյուսիսում) չորացման, Սևանա լճի մակարդակի իջեցման հետևանքով խոր ու անդառնալի փոփոխություններ են տեղի ունեցել։ Բնակմիջավայրի կորստի և կերային պաշարների նվազման պատճառով խիստ կրճատվել Է չվող թռչունների քանակությունը, վտանգավոր եզրագծի է հասել նաև լճի ձկնաշխարհը, նվազել են ավազանի կաթնասունների և սողունների տեսակային կազմն ու քանակը։

Անասնապահության սխալ կազմակերպումը էական ազդեցություն է թողել բնական կենսաբազմազանության վրա։ Անասունների ջրման կենտրոնացված տեղերում արոտավայրերի բուսածածկույթը տրորվել ու դեգրադացվել է։ Մարդու անհեռատես գործունեության և կլիմայի չորացման հետևանքով Հայաստանում անտառածածկ տարածքների կրճատումից բացի, փոխվել են ծառատեսակային կազմը և տարածքները, ծառուտները կորցրել են իրենց բնական վերականգնման ունակությունը, իջել Է արտադրողականությունը, ակտիվացել են էրոզային երևույթները, խախտվել է անտառի ջրային ռեժիմը։ Անտառազուրկ լեռնալանջերում ակտիվ էրոզային շարժընթացների հետևանքով մեծացել է սելավների և սողանքների առաջացման հավանականությունը։

Կենսաբազմազանության խախտման վրա բացասաբար է ազդում նաև արդյունաբերության բուռն զարգացումը, որը պատճառ է դարձել նոր հողատարածքների օտարման, բնական լանդշաֆտների խախտման, հողերի, օդային և ջրային ավազանների աղտոտման։

Զբոսաշրջության տարածքային ոչ արդյունավետ կազմակերպման հետևանքով շրջակա միջավայրում տրորվել է հողածածկը՝ փոխվել են հողագրունտի ֆիզմեխանիկական կառուցվածքը, քիմիական բաղադրությունը, ջրաջերմային ռեժիմը։ Տարածքների օգտագործման, կառուցապատման և աղտոտման հետևանքով մասամբ վերացել են բազմաթիվ կենդանիների բնակմիջավայրերն ու բույսերի աճելավայրերը։ Ծաղկաձորի, Մարմարիկի հովտի, Դիլիջանի, Բյուրականի անտառային լանդշաֆտների վերին և ստորին սահմանները կրճատվել են, ծառուտները նոսրացել, սկսվել են ակտիվ էրոզային շարժընթացներ։

## Տես նաև

* Կենսաբանական բազմազանություն

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |
# Շինշիլաներ

|  |
| --- |
| **Շինշիլաներ** |
|  |
| **Դասակարգում** |
| **Թագավորություն** | Կենդանիներ (Animalia) |
| **Տիպ/Բաժին** | Քորդավորներ (Chordata) |
| **Ենթատիպ** | Ողնաշարավորներ (Vertebrata) |
| **Դաս** | Կաթնասուն (Mammalia) |
| **Կարգ** | Կրծողներ (Rodentia) |
| **Ինֆրակարգ** | *Hystricognathi* |
| **Ընտանիք** | Շինշիլաներ (Chinchillidae) |
| **Ցեղ** | **Շինշիլաներ(Chinchilla)* Bennett, 1829 |
| **Տարածվածություն** |
|  Տաքսոնի տարածվածությունը |

**Շինշիլաներ**, կրծողների ընտանիքին պատկանող կենդանատեսակ։

Բնակվում են անապատային բարձրավանդակներում՝ Չիլի, Պերու, Բոլիվիայի և Արգենտինայում։
Շինշիլաները համարվում են ինտենսիվ որսի կենտրոն, իրենց թանկ մորթու շնորհիվ, որը հանգեցրեց կենդանատեսակի նվազմանը և մուտք գործեցին բնապահպանական միջազգային միության մեջ։ Երկարապոչ շինշիլաները կան տարբեր երկրների ֆերմաներում։

## Տեսակներ

Առանձնացվում են այս տեսակները՝ փոքր երկարապոչ կամ առափնյա, կարճապոչ կամ մեծ շինշիլա։

## Բնական բնակավայրեր

Շինշիլաների ծննդավայրը Հարավային Ամերիկան է, կարճապոչ շինշիլաները ապրում են հարավային Բոլիվիյայում, Արգենտինայի հյուսիս-արեւմուտք մասում և հյուսիսային Չիլիում։

Երկարապոչ շինշիլան հիմա հանդիպու է միյայն սահմանափակված տարածքում՝ Անդերի հյուսիսային Չիլիում։
Շինշիլաները բնակվում են քարքարոտ,չոր վայրերում,ծովի մակարդակից 400-ից-5000 մետր բարձրության վրա՝ նախընտրելով հյուսիսային լանջերը։

Որպես ապաստարան,կացարան օգտագործում են ծերպերը և քարերի տակի խոռոչները,երբ այս ամենը չեն գտնում,նրանք փոսեր են փորում։ Շինշիլաները կատարելապես հարմարված են լեռնային կյանքին։

Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ նրանք կարող են ապրել մինչև 20 տարի։
Որպես սնունդ նրանց ծառայում է մի շարք խոտաբույսեր,հատկապես հացահատիկային,ինչպես նաև մամուռներ,քարաքոսներ,կակտուսներ,թփեր,ծառերի արմատներ։ Կենդանական կերերից՝միջատներ։

Շինշիլաները ապրում են խմբերով և ակտիվ են գիշերվա ընթացքում։ Ունեն մեծ սև աչքեր, երկար բեղեր։ Մեծ օվալաձև ականջներ պատահական չեն դրանք արտահայտում են հարմարվողականությունը՝ գիշերային կյանքին։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շինշիլաներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Շինշիլաներ» հոդվածին։ |
# Կուրամկներ

Կուրամուկ
**Կուրամկներ** (Spalacidae), կրծողների կարգի կաթնասունների ընտանիք։ Մարմինը գլանաձև է, երկարությունը՝ 20-35 սմ։ Արտաքին ականջը և աչքերը ետ են զարգացած (աչքի խնձորակը ծածկված է մաշկի տակ, այստեղից՝ անվանումը)։ Պոչը և ոտքերը կարճ են։ Մազածածկը փափուկ է, խիտ, թավշանման։ Գետնափոր կյանք են վարում, սնվում են բույսերի ստորգետնյա մասերով, ձմռան համար կերի մեծ պաշար են կուտակում։ Տարեկան բազմանում են 1-2 անգամ, ունենում 1-3 ձագ։ Ընտանիքն ունի 2 սեռ, 8 տեսակ։

Հայաստանի հյուսիս-արևմտյան շրջաններում ապրում է լեռնային կուրամուկը (Spalax leucodon)։ Հողը փորելով կուրամկները վնասում են արմատապտուղները, սածիլները։

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կուրամկներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կուրամկներ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 26)։*  |
# Համստերանմաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **՞**Համստերանմաններ |
| --- |
| Ռոբորովսկու գերմանամուկ  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Ենթատիպ | Ողնաշարավորներ |
| Դաս | Կաթնասուններ |
| Կարգ | Կրծողներ |
| Ընտանիք | **Համստերանմաններ** |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| *Cricetidae*
 *Fischer-Waldheim*, 1817 |
|  Հատուկ պահպանություն |
| Քիչ մտահոգող տեսակ IUCN 3.1 *Least Concern* : ??? |
|  Ենթաընտանիքներ |
|
Դաշտամկներ Համստերներ Նեոտոմային համստերներ Փափկահամստերներ Մագլցող համստերներ
 |
|

|  Դասակարգումը Վիքիցեղերում
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 | ITIS**180274** NCBI**337677**

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Համստերանմաններ** (լատիներեն՝ Cricetidae), կրծողների կարգի ընտանիք։ Հայտնի է ժամանակակից 5 խոշոր ենթաընտանիքների 127 ցեղի 625 տեսակ։

Հայաստանում տարածված են 2 ենթաընտանիքի (համստերներ և դաշտամկներ) 7 ցեղ 13 տեսակ։ Մարմնի երկարությունը 5-35 սմ է։ Հիմնականում բուսակեր է։ Զանգվածային բազմացման ժամանակ կարող են մեծ վնաս հասցնել գյուղատնտեսությանը։

## Դասակարգում

* Ենթաընտանիք Դաշտամկներ (*Arvicolinae*)
* Ենթաընտանիք Համստերներ (*Cricetinae*)
* Ենթաընտանիք Նեոտոմային համստերներ (*Neotominae*)
* Ենթաընտանիք Փափկահամստերներ (*Sigmodontinae*)
* Ենթաընտանիք Մագլցող համստերներ (*Tylomyinae*)

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համստերանմաններ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համստերանմաններ» հոդվածին։ |
# Առնետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

| **՞**Առնետ |
| --- |
| Մոխրագույն առնետ (*Rattus norvegicus*)  |
|  |
| Գիտական դասակարգում |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Թագավորություն | Կենդանիներ |
| Տիպ | Քորդավորներ |
| Դաս | Կաթնասուններ |
| Կարգ | Կրծողներ |
| Ընտանիք | Մկնանմաններ |
| Ցեղ | Առնետներ |

 |
|  Լատիներեն անվանում |
| Rattus
Fischer-Waldheim, 1803 |
|

|  Դասակարգումը Վիքիցեղերում
 |  Պատկերներ Վիքիպահեստում
 | ITIS**180361** NCBI**10114** EOL**42343**

 |
| --- | --- | --- |

 |

**Առնետներ** (լատիներեն՝ Rattus), կրծողների կարգի մկնանմանների ընտանիքի կաթնասունների սեռ։

## Տարածվածությունը Հայաստանում

Հայաստանում հայտնի է 2 տեսակ, մոխրագույն առնետ կամ պասյուկ առնետ և սև առնետ։ Առնետ մոխրագույնի կամ պասյուկի (*R. norvegicus*) մարմնի երկարությունը 25 սմ է, պոչինը՝ 12 սմ։ Տարածված է Շիրակի, Արարատի, Արագածոտնի մարզերում։ Ապրում է այգիներում, ջրավազանների ափերին, ներքնահարկերում։ Առնետ սևի (*R. rattus*) դունչը սուր է, ականջները՝ մեծ և կլոր։ Տարածված է Տավուշի, Կոտայքի մարզերում։ Փորում են բներ, բնակվում են նաև տանիքներում, այգիներում։

## Տնտեսական նշանակություն

Առնետները սնվում են մրգերով, սերմերով, միջատներով, խխունջներով։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական տարբերակը վերցված է* *Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։*  |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 546)։*  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Առնետներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Առնետներ» հոդվածին։ |
# Կոնվերգենցիա

**Կոնվերգենցիա** (լատիներեն՝ convergo - մոտենալ, նմանվել), օրգանիզմների արտաքին կամ ներքին կառուցվածքի հատկանիշների միանմանությունը, որը հիմնված է ոչ թե ծագման միասնության, այլ գոյության նման պայմաններին հարմարվելու վրա։ Կոնվերգենցիայի հետևանքով տարբեր օրգանիզմների միևնույն ֆունկցիա կատարող օրգանները ստանում են նման կազմություն։ Օրինակ՝ բրածո սողուններից՝ իխթիոզավրերի, կաթնասուններից՝ դելֆինների և ձկների մարմնի ձևի ու առջևի վերջավորությունների նմանությունը կամ պարկավոր և ընկերքավոր կաթնասունների որոշ ձևերի, ինչպես նաև պտերոզավրերի և թռչունների նմանությունը։ Բույսերում կոնվերգենտային նմանությունն արտահայտվում է կռզիների (կակտուսների) և իշակաթնուկների, տարբեր միջատակեր բույսերի միջև։

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 579)։*  |