# Նապաստակներ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նապաստակների ընտանիք
**Նապաստակներ** (լատ. *Lepus*), ճագարանմանների ընտանիքի ցեղ, որն ունի 30 տեսակ։ Տարածված է ամենուր, բացի Ավստրալիայից և Անտարկտիդայից։ Նապաստակները տարբերվում են երկար ականջներով, կարճ բարձրացրած պոչով, չզարգացած վերջույթներով, երկար հետևի թաթերով, որը թույլ է տալիս շարժվել թռչկոտելով։ Ռուսակի արագությունը կարող է հասնել առավելագույնը 70կմ/ժ արագություն։

Նապաստակները ապրում են մենակ կամ զույգերով։ Իտարբերություն ճագարների, նապաստակները բույն չեն փորում, այլ փոքրիկ փոսերում բույն են սարքում։ Նապաստակները ծնվում են արդեն զարգացած՝ բրդով և բաց աչքերով։ Մայրը նրանց հետ է մնում ընդամենը 5-6 օր, իսկ հետո ընդամենը մի քանի անգամ իրենց մոտ է գնում։ Այդ իսկ պատճառով շատ նապաստակներ մահանում են գիշատիչներին։ Նապաստակների տեսողությունը թույլ է, իսկ հոտառությունն ու լսողությունը՝ զարգացած։ Բազմաթիվ թշնամիների (մարդ, գիշատիչ կաթնասուններ և թռչուններ) նկատմամբ անպաշպանությունը դարձնում է նրանց ուշադիր և աննկատ։

Սնվում է տարբեր խոտաբույսերով. խոտով, հացազգի բույսերով, բանջարեղենով, ծառի կեղևով և կարող է նշանակալի գյուղատենտեսական վնաս հասցնել; հատկապես սիրում է մաղադանոս, կաղամբ, բողկ և այլն։

Գարնանը, զուգավորման շրջանից հետո, արուները պայքարում են էգերի համար. կանգնում են հետևի թաթերի վրա և մեկը մյուսին հարվածում է դիմացիններով։

## Տեսակներ

Նապաստակների ցեղի մեջ ներառվում են հետևյալ տեսակները.

* ենթացեղ *Macrotolagus*
	+ այծքաղային կամ Ալենի նապաստակ, *Lepus alleni*
* ենթացեղ *Poecilolagus*
	+ ամերիկյան բելյակ, *Lepus americanus*
* ենթացեղ *Lepus*
	+ արկտիկական բելյակ, *Lepus arcticus*
	+ ալյասկյան նապաստակ, *Lepus othus*
	+ նապաստակ-բելյակ կամ իռլանդական նապաստակ, *Lepus timidus*
* ենթացեղ *Proeulagus*
	+ սևապոչ կամ կալիֆոռնիական նապաստակ, *Lepus californicus*
	+ սպիտակակող նապաստակ, *Lepus callotis*
	+ կապյան նապաստակ, *Lepus capensis*
	+ դեղնավուն նապաստակ, *Lepus flavigularis*
	+ սևագորշ նապաստակ, *Lepus insularis*
	+ մացառուտային նապաստակ, *Lepus saxatilis*
	+ նապաստակ-ավազամուկ կամ տիբեթական նապաստակ, *Lepus tibetanus*
	+ նապաստակ-տոլայ, *Lepus tolai*
* ենթացեղ *Eulagos*
	+ ջրուռային նապաստակ, *Lepus castroviejoi*
	+ յուննանյան նապաստակ, *Lepus comus*
	+ կորեական նապաստակ, *Lepus coreanus*
	+ կորսիկական նապաստակ, *Lepus corsicanus*
	+ գորշ նապաստակ կամ նապաստակ-ռուսակ, *Lepus europaeus*
	+ իբերական նապաստակ, *Lepus granatensis*
	+ մանչժուրյան նապաստակ, *Lepus mandschuricus*
	+ գանգրամազ նապաստակ, *Lepus oiostolus*
	+ Շտարկի կամ եթովպական բարձրալեռնային նապաստակ, *Lepus starcki*
	+ սպիտակապոչ կամ պրերիային նապաստակ, *Lepus townsendii*
* ենթացեղ *Sabanalagus*
	+ եթովպական նապաստակ, *Lepus fagani*
	+ սավաննային կամ մոզամբիկյան նապաստակ, *Lepus microtis*
	+ ենթացեղ *Indolagus*
	+ հայնանյան նապաստակ, *Lepus hainanus*
	+ սևավիզ կամ հնդկական նապաստակ, *Lepus nigricollis*
	+ բիրմայան նապաստակ, *Lepus peguensis*
* ենթացեղ *Sinolagus*
	+ չինական նապաստակ, *Lepus sinensis*
* ենթացեղ *Tarimolagus*
	+ յարքենդյան նապաստակ, *Lepus yarkandensis*
	+ անորոշ ենթացեղ
	+ ճապոնական նապաստակ, *Lepus brachyurus*
	+ հաբեշական նապաստակ, *Lepus habessinicus*

## Գրականություն

* «Зайцы». *Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)*. Սանկտ Պետերբուրգ. 1890–1907.`{{cite book}}`: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիցեղերն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նապաստակներ» հոդվածին։ |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նապաստակներ» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 181)։*  |