# Եթովպիա

| የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክԵթովպիայի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Դրոշ** |  **Զինանշան** |

 |
| **Օրհներգ՝** « Քայլիր առաջ, թանկագին մայր Եթովպիա » |
| Եթովպիա դիրքը  |
| **Մայրաքաղաք** | Ադիս Աբեբա
 |
| Պետական լեզուներ | ամհարերեն աֆարերեն օրոմո սոմալերեն տիգրինյա |
| Կառավարում | դաշնային խորհրդարանական հանրապետություն |
|  -  | Նախագահ | Սահլե Վորկ Զևդե |
|  -  | Վարչապետ | Աբիյ Ահմեդ Ալի |
|  |
| Անկախություն | 10րդ դար ՄԹԱ  |
| Տարածք |
|  -  | Ընդհանուր | 1 104 300 կմ²  (27րդ)
  |
|  -  | Ջրային (%) | 0.7 |
| Բնակչություն |
|  -  | 2008 նախահաշիվը | 78 254 090  (16րդ) |
|  -  | 1994 մարդահամարը | 53 477 265  |
|  -  | Խտություն | 70 /կմ² (123րդ) 181 /մղոն² |
| **ՀՆԱ** (ԳՀ) | 2008 գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $84.299 միլիարդ  |
|  -  | Մեկ շնչի հաշվով | $1122,93  |
| **ՀՆԱ** (անվանական) | 2008 գնահատում |
|  -  | Ընդհանուր | $19.431միլիարդ  |
|  -  | Մեկ շնչի հաշվով | $998  |
| **ՄՆԶԻ**  |  0.503 (միջին) (155րդ) |
| Արժույթ | Եթովպիական բիր (ETB)  |
| Ժամային գոտի | EAT  |
|  -  | Ամռանը (DST) |  (ՀԿԺ+3) |
| Ազգային դոմեն | .et |
| Հեռախոսային կոդ | +251 |

**Եթովպիա** (պաշտոնական անվանում՝ **Եթովպիայի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետություն**), դեպի ծով ելք չունեցող երկիր Արևելյան Աֆրիկայում։

Աֆրիկայի ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկրներից մեկն է։ Աշխարհի հնագույն քրիստոնեական երկրներից մեկը։ Երբեք գաղութացված չի եղել, թեև ֆաշիստական Իտալիան 1936-1941 թթ. գրավել էր Եթովպիան։ Եթովպիան ՄԱԿ-ի առաջին անդամներից է և Աֆրիկյան միության հիմնադիր անդամը։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին Եթովպիայում բավականին մեծ հայ գաղթօջախ է եղել։ Բնակչությունը՝ 88,0 միլիոն (2011 թ, հուլիս, 14-րդը աշխարհում)։ Բնակչության տարեկան աճը՝ 3,2 տոկոս։ Կյանքի միջին տևողությունը՝ տղամարդկանց մոտ 53 տ, կանանց մոտ 58 տ։ ՄԻԱՎ-ով վարակվածների թիվը՝ 2,1 տոկոս (1 միլիոն վարակակիր 2007 թվականի տվյալ)։

## Անվանում

Անվանումն իբր առաջացել է հունարեն *եթոս* «խանձված, այրված» և *օպս* «դեմք» բառերից, այսինքն՝ արևակեզ (արևաթուխ) մարդկանց երկիր, սակայն սա հավանաբար ժողովրդական ստուգաբանություն է։ Հնում այդպես էին անվանում Եգիպտոսից հարավ ընկած երկիրը։

16-րդ դարից եվրոպացիներին հայտնի է եղել *Հաբեշստան* (Abyssinia) անունով, որը փոխառություն է արաբերենից․ արաբները երկրի բնակիչներին անվանում էին հաբեշներ (արաբ․՝ հաբաշ բառից, որը նշանակում է խառը կամ խառնածին)։ Այժմ վերականգնված է երկրի հին անվանումը։

## Հայերը Եթովպիայում

Եթովպիայի հայ համայնքը կազմավորվել է 7-րդ դարում, երբ արաբները նվաճելով Սիրիա, Պաղեստինն ու Եգիպտոսը, սկսել են հալածել տեղի քրիստոնյաներին և մեծ թվով հայեր գաղթել ու ապաստանել են մերձակա քրիստոնյա երկրում՝ Եթովպիայում և ներկայիս Դեսսիե քաղաքի մոտ կառուցել են Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցին։ Հայերի հիմնած բնակավայրը հաբեշ մատենագրության մեջ հիշատակվում է «Հայկական կղզի» անունով (այստեղ է իր կրթությունն ստացել Եթովպիայի մեծ լուսավորիչ և բարեփոխիչ Եվսաաթեոսը)։ Համայնքը համադրվել է 12-րդ դարում Եգիպտոսից և 14-րդ դարի վերջին Կիլիկիայից՝ հայկական թագավորության անկումից հետո, գաղթած հայերով։ Եթովպահայ համայնքը ստվարացել է 19-րդ դարի վերջերին « երբ 1894 - 1896 թվականների կոտորածների հետևանքով բազմաթիվ հայեր Կիլիկիայից գաղթել են Եթովպիա։ Ներկայումս Եթովպիայում բնակվում է 100 հայ։
Եթովպիան զարգացող ՏՏ ոլորտ է /իրականացնում են պատվերներ ԱՄՆ ՆԱՍԱ գործակալության համար/, բնակչության 60% քրիստոնյա, Եթովպիայում է գտնվում Աֆրիկյան պետությունների լիգան, որը հնարավորություն կտա մուտք գործել Աֆրիկյան պետությունների բոլոր շուկաները, բնակչությունը՝ 96 մլն., կրթական զարգացած համակարգ, հիմնական գնորդներ՝ Գերմանիա 11,8 %, Սաուդյան Արաբիա 8,7 %, նիդերլանդներ 8,6 %, ԱՄՆ 8,1 %, Շվեյցարիա 7,7 %, Իտալիա 6,1 %, Չինաստան 6 %, Սուդան 5,5 %, Ճապոնիա 4,4 %։

## Ծանոթագրություններ

|  |  |
| --- | --- |
|  | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Եթովպիա» հոդվածին։ |

|  |
| --- |
| *Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 489)։*  |