Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Simityè

Yon simityè

|  |
| --- |
| Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib : |
|  **Wiksyonè kreyòl**  |

**Simityè** se yon kote yo antere moun mouri.
# 28 jen

| < | Jen | > |
| --- | --- | --- |
| 1e | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |

**28 jen** se 179m jou lane (oubyen 180m nan lane bisektil) nan almanak gregoryen.

## Evènman yo

## Dat li fèt yo

## Dat li mouri yo

## Selebrasyon yo

### Fèt

### Fèt sen
# Biznis

Sou lòt pwojè yo :

 biznis, sou Wiktionnaire

Tèm biznis vle di “travay” an Angle. Li ka refere a:

## Mond biznis

* tèm angle *business school* te deziyen okòmansman lekòl Ameriken ki anseye matyè ak teknik ki gen rapò ak mond biznis la; jodi a li se sinonim ak business school.
* yon *business angel* se yon moun natirèl ki envesti yon pati nan byen yo nan yon konpayi inovatè ki gen potansyèl.
* yon *modèl biznis* oswa modèl biznis se "ansanm mekanis ki pèmèt yon konpayi kreye valè atravè pwopozisyon valè yo fè kliyan li yo, achitekti valè li yo".
* *Distri biznis santral* (CBD) se yon tèm angle ki deziyen distri biznis yon vil.
* *Charity-business* se yon ekspresyon angle ki itilize sitou an Frans.
* Biznis & Desizyon (souvan abreje B&D. oswa BND) se yon konpayi IT franse.
* *Master of Business Administration*, diferan de metriz franse nan administrasyon biznis, se yon diplòm entènasyonal ki apwouve nan domèn biznis.
* Harvard Business School, ki rele tou HBS, se youn nan lekòl Inivèsite Harvard ak pami lekòl jesyon ki pi renome nan mond lan.

## Atis, sinema, literati

* *show business langue non reconnue : e*, ki rele tou *show-biz*, kouvri tout endistri amizman an.
* The Business, gwoup angle oi! ki te kreye an 1979 e ki te disparèt an 2016.
* *Biznis*, jwèt tablo Fenwick te pibliye an 1976.
* *Business*, chante pa Eminem ki soti nan album *The Eminem Show* (2002).
* *Business*, chante pa Dystinct ak Naza, ki te pibliye 2 jen 2023.
* *Biznis ki riske* se yon fim Ameriken Paul Brickman te pibliye an 1983.
* *Business*, fim franse Maurice Boutel te pibliye an 1960.

## Gade tou

* *Biznis ki pa fini*
* *Business to business*
# Kwa Wouj Ameriken

Kaye Jeneral Lakwa Wouj Ameriken nan Washington, D.C.
**Kwa Wouj Ameriken** (**American Red Cross (ARC)**), ke yo rele tou **Kwa Wouj Nasyonal Ameriken**, se yon san bi likratif imanitè òganizasyon ki bay asistans ijans, sekou pou katastwòf, ak edikasyon preparasyon pou katastwòf Ozetazini. Li se afilye ameriken ki deziyen Federasyon Entènasyonal Lakwa Wouj ak Sosyete Kwawouj ak mouvman Etazini pou Mouvman Entènasyonal Kwa Wouj ak Kwawouj.

Òganizasyon an ofri sèvis ak pwogram devlopman.

## Istwa ak Òganizasyon

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Espas travay Lakwa Wouj Ameriken, Memphis TN, c. 1898 |       | Afich Lakwa Wouj Ameriken WWI postè |       | Koupon pou komemore 50yèm anivèsè Lakwa Wouj, nimewo 1931 |

### Fondatè

Clara Barton te etabli Lakwa Wouj Ameriken nan Dansville, New York, nan dat 21 me 1881, e li te tou premye prezidan òganizasyon an. Li te òganize yon reyinyon 12 me ane sa a nan kay Senatè Omar D. Conger (R, MI ). Kenz moun te prezan nan reyinyon an, Conger ak Reprezantan William Lawrence (R, OH) (ki te vin premye vis prezidan an) pou diskite sou kòmansman Lakwa Wouj Ameriken an The first local chapter was established in 1881 at the English Evangelical Lutheran Church of Dansville.

Jane Delano (1862–1919) te fonde Sèvis Enfimyè Lakwa Wouj Ameriken 20 janvye 1910.

## Referans

* (en) Yon pati nan atik sa a oswa tout atik la soti nan Wikipedya en anglè Ki gen pou tit « Red Cross  » (gade lis otè yo).
# San Diego, Kalifòni

San Diego, KalifòniSan Diego **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| San Diego, Kalifòni |
| {{{lyen\_drapo}}}
drapo |
anblèm |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 964,5 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | San Diego |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | **Erreur Lua dans mw.text.lua à la ligne 25 : bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).** ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 ak 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.sandiego.gov |

**San Diego, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se San Diego.

## Istwa

Istwa

## Jewografi

## Ekonomi

## Kilti

## Pèsonalite

## Referans

## Lyen deyò
# Eta

|  |
| --- |
| Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib : |
|  **Wiksyonè kreyòl**  |

**Eta** oubyen **Leta** a gen plizyè sans ː sosyolojik, òganizasyonèl, jiridik.

Nan nivo sosyolojik, se lè sa a yon popilasyon ki ap viv sou yon teritwa detèmine e ki dirije pa yon gouvènman.

Nan nivo òganizasyonèl, Leta a se yon fòm òganizasyon ke sosyete a itilize pou oryante ak jere tèt li. Leta deziyen tou yon gwoup moun ki dakò enpoze yon lòd sou tèt yo nan sèten kondisyon.

Soti nan yon pwennvi jiridik, "Leta a ka konsidere kòm yon seri pouvwa otorite ak kontrent kolektif ke nasyon an gen sou sitwayen ak moun nan lide pou fè sa yo rele enterè jeneral la domine, ak yon nyans etik la byen piblik oswa byen komen".

Legalman ak selon lwa entènasyonal, yon Eta souveren konsidere kòm limite pa fwontyè teritwa etabli, nan ki lwa li yo aplike nan yon popilasyon pèmanan, epi kòm konsiste de enstitisyon atravè ki egzèse otorite ak pouvwa efektif. Lejitimite otorite sa a ta dwe baze sou prensip - omwen pou Leta yo ki pretann demokratik - sou souverènte pèp la oswa nasyon an.

Jan yon bagay ye: sante, karaktè, kalite li.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:
* Franse: État
* Angle: State
* Alman: Staat
* Panyòl: Estado

## Etimoloji

"Eta" soti nan laten "status", ki sòti nan vèb "stare" ki vle di nan premye sans "kanpe", ak nan sans figire "pozisyon an".

## Referans

## Lyen deyò
# Festival

Yon **festival** se yon evènman festif, ki òganize nan yon peryòd fiks epi ki rekiran chak ane, alantou yon aktivite ki gen rapò ak espektak, atizay , nan lwazi, ki dire youn oubyen plizyè jou.

## Jan festival

Echèl festival yo varye; an kote ak prezans yo, yo ka varye ant yon nivo lokal ak nasyonal. Festival mizik, pa egzanp, souvan reyini gwoup moun diferan, konsa yo tou de lokalize ak mondyal. "Gwo majorite" nan festival yo, sepandan, lokal, modès ak popilè. Abondans nan festival siyifikativman anpeche kalkile total la. Gen varyasyon siyifikatif nan mitan festival, pi lwen pase dikotomi binè nan sakre ak eksklizyon, riral ak iben, moun ak etablisman.

### Festival relijye

Pami anpil relijyon, yon fèt se yon seri selebrasyon nan onè Bondye oswa dye.

## Referans

## Lyen deyò
# Afrik dinò

Afrik dinò

|  |
| --- |
|  |
|  |

jewografi

|  |
| --- |
|  |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | **Erreur Lua dans mw.text.lua à la ligne 25 : bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).** ab. |
| **popilasyon dat** | 2023 |

**Afrik dinò** se yon zòn jewografik nan kontinan Afrik.
# Grenad (peyi)

**Grenada**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (detay) | (detay) |

 |
| *deviz nasyonal im nasyonal* | *Ever conscious of God, we aspire, build and advance as one people* (*Toujou konsyan de Bondye, nou aspire, bati ak pwogrese kòm yon sèl pèp*) '**Hail Grenada *(Sali Grenad)
 |
| lang jantile | anglè Grenadyen |
|
fizo orè : UTC -4 |
| **istwa** |
| endepandans  |  |
| **politik** |
| gouvènman  - Wa | monachi konstitisyonèl Charles III |
| kapital | Sen Jòj |
| pi gwo vil | Sen Jòj |
|  |
| divizyon  |
|  |
| vwazen |  |
| òganizasyon |  |
| **jewografi** |
| sipèfisi (km²) dlo (%) frontiè (km) còt (km) pli ro (m) pli ba (m) | 348.5 (200) 1.6  |
|  |
|  |
| **ekonomi** |
| monnen  - divizyon | Dola Karayib oryantal (`XCD`)  |
| PEB  - total (US)  - pa ab. (US) |  |
| endis yo  - EDI  - EPI |  |
| **demografi** |
| popilasyon (ab.) dansite (ab./km²) lavi (zan) ne (‰) mòtalite (‰) mòtalite timoun (‰) alfabèt (%) an vil (%) | 113 094 2020 2 700  |
| **endèks** |
| kòd |  |
| kòd ISO |  |
| endikatif yo  - entènet  - telefonik  - radyofonik |  `++34`  |
| **nòt** |
|  |

**Grenad** se yon peyi ki sitiye nan lanmè Karayib la. Kapital li se Sen Jòj.

Li gen ladan zile Grenad, zile Wonn, zile Karyakou, ak zile Ti Matinik, tout ki sitiye nan pati sid la nan achipèl Grenadin. Avèk zile dezè yo, peyi a gen yon zòn nan 350 km2.

## Demografi

Nan lane 2020, te gen 113 094 moun.

## Lang

Lang ofisyèl lan se anglè

## Espò

## Patrimwàn

## Politik

## Referans

## Lyen deyò

|  |
| --- |
| **Peyi nan Amerik** |
| **Amerik dinò** : Etazini · Kanada · Meksik
**Amerik santral** : Beliz · Gwatemala · Kostarika · Nikaragwa · Ondiras · Panama · Salvadò
**Karayib** : Antigwa ak Babouda · Bahamas · Lababad · Kiba · Dominikani · Dominik · Grenad · Ayiti · Jamayik · Sen Kits ak Nevi · Sen Vensan ak Grenadin · Sent Lisi · Trinidad ak Tobago
**Amerik disid** : Ajantin · Bolivi · Brezil · Chili · Kolonbi · Ekwatè · Giyana · Paragwe · Pewou · Sirinam · Irigwe · Venezwela |
| **lòt divizyon politik yo** |
| **Amerik dinò** : Grinlann
**Karayib** : Karayib olandèz · Bèmid · Kayman · Gwadloup · Giyàn franse · Matinik · Monsera · Pòtoriko · Tik ak Kayk · Il Vièj amerikèn ak britanik |
# Awouba

**Aruba**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (detay) | (detay) |

 |
| *deviz nasyonal im nasyonal* | '**One Happy Island'** (*sèl kè kontan zile*) '**Aruba Dushi Tera *(papiamento: «Aruba, dulce tierra»)
 |
| lang jantile | papiamento Dominiken |
| fizo orè :  |
| **istwa** |
| endepandans  |  |
| **politik** |
| gouvènman  |  Konstitisyonèl monarchi  |
| kapital | Oranjestad |
| pi gwo vil |  |
|  |
| divizyon  |
|  |
| vwazen |  |
| òganizasyon |  |
| **jewografi** |
| sipèfisi (km²) dlo (%) frontiè (km) còt (km) pli ro (m) pli ba (m) | 180 (221) 0 0 km 68,5 km  |
|  |
|  |
| **ekonomi** |
| monnen  - divizyon | Florín (ƒ, `AWG`)  |
| PEB  - total (US)  - pa ab. (US) |  |
| endis yo  - EDI  - EPI |  |
| **demografi** |
| popilasyon (ab.) dansite (ab./km²) lavi (zan) ne (‰) mòtalite (‰) mòtalite timoun (‰) alfabèt (%) an vil (%) | 110.000 (2007) estimasyon 110.000 (2007) 570  |
| **endèks** |
| kòd |  |
| kòd ISO |  |
| endikatif yo  - entènet  - telefonik  - radyofonik |  `+297 P4A-P4Z` |
| **nòt** |
|  |

**Awouba** se yon peyi otonòm peyi zile nan Peyi Wa ki nan Peyiba yo.

## Istwa

## Gouvènman ak politik

## Jewografi

## Ekonomi

## Pi popilè Awouba

### Relijyon

## Gade tou

* Sinema karibeyen
* Lis fim arubeyen

## Referans

## Lyen deyò

* es Sitwèb ofisyèl Awouba

|  |
| --- |
| Wikimedia Commons genyen dokiman medya, imaj, video sou : Aruba |

|  |
| --- |
| **Peyi nan Amerik** |
| **Amerik dinò** : Etazini · Kanada · Meksik
**Amerik santral** : Beliz · Gwatemala · Kostarika · Nikaragwa · Ondiras · Panama · Salvadò
**Karayib** : Antigwa ak Babouda · Bahamas · Lababad · Kiba · Dominikani · Dominik · Grenad · Ayiti · Jamayik · Sen Kits ak Nevi · Sen Vensan ak Grenadin · Sent Lisi · Trinidad ak Tobago
**Amerik disid** : Ajantin · Bolivi · Brezil · Chili · Kolonbi · Ekwatè · Giyana · Paragwe · Pewou · Sirinam · Irigwe · Venezwela |
| **lòt divizyon politik yo** |
| **Amerik dinò** : Grinlann
**Karayib** : Karayib olandèz · Bèmid · Kayman · Gwadloup · Giyàn franse · Matinik · Monsera · Pòtoriko · Tik ak Kayk · Il Vièj amerikèn ak britanik |
# Eric Temple Bell

**Eric Temple Bell** se yon matematisyen ameriken.

Eric Temple Bell

| Nesans | 7 fevriye 1883 Peterhead (en) |
| Lanmò | 21 desanm 1960 |
| Nasyonalite  |
ameriken |

## Byografi

* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans matematik li

## Referans

* Referans pou konnen plis anlè moun sa a
# Radyasyon kosmik natirèl

Radyasyon kosmik natirèl
**Radyasyon kosmik natirèl** se yon fèb radyasyon ki rete depi premye etap radyo-aktif ekspansyon Big Bang linivè.

## Referans
# Syèd

**Konungariket Sverige**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| (detay) | (detay) |

 |
| *deviz nasyonal im nasyonal* |  '**Du gamla Du fria'**
 |
| lang jantile | syedwa syedwa |
|
fizo orè :  |
| **istwa** |
| endepandans  |  |
| **politik** |
| gouvènman  |  |
| kapital | Stokolm |
| pi gwo vil | Stokolm |
|  |
| divizyon  |
|  |
| vwazen |  |
| òganizasyon |  |
| **jewografi** |
| sipèfisi (km²) dlo (%) frontiè (km) còt (km) pli ro (m) pli ba (m) | 450,295 (55) 8.7  |
|  |
|  |
| **ekonomi** |
| monnen  - divizyon | Krona  |
| PEB  - total (US)  - pa ab. (US) |  |
| endis yo  - EDI  - EPI |  |
| **demografi** |
| popilasyon (ab.) dansite (ab./km²) lavi (zan) ne (‰) mòtalite (‰) mòtalite timoun (‰) alfabèt (%) an vil (%) | 10,042,928 (90) 2017 22  |
| **endèks** |
| kòd |  |
| kòd ISO |  |
| endikatif yo  - entènet  - telefonik  - radyofonik | `..se ++46`  |
| **nòt** |
|  |

Syèd
**Syèd** se yon peyi ki sitiye nan Ewòp dinò. Kapital li se Stokolm.

## Referans

## Lyen deyò

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **27 Peyi manm Inyon Ewopeyèn** |  |

 |
|
Almay · Bèljik · Bilgari · Chip · Danmak · Espay · Estoni · Fenlann · Frans · Grès · Ilann · Itali · Kwowasi · Letoni · Liksanbou · Lityani · Malt · Ongri · Otrich · Peyiba · Polòy · Pòtigal · Slovaki · Sloveni · Syèd · Tchèki · Woumani |
| **20 lòt Peyi ki manm Konsèy Ewòp, an plis lòt yo** |
|
Albani · Ameni · Andò · Azèbayidjan · Bosni ak Erzegovin · Ikrèn · Islann · Jeoji · Masedoni dinò · Moldavi · Monako · Nòvèj · Risi · Sèbi · Sen Maren · Swis · Tiki · Wayòm Ini |
| **Peyi ewopeyen, ki pa nan Konsèy Ewòp** |
|
Byelorisi · Montenegwo · Vatikan  (Sen Syèj) |