Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Lekòl

Yon lekòl nan Brezil.
Yon lekòl nan yon vilaj nan Soudan.
Albert Anker (1896)
**Lekòl** se kote yo bay moun edikasyon. Se yon enstitisyon ki la pou ede pèp gen konesans profite. Nan lekòl, youn oswa plis pwofesè ede elèv aprann: yo rele sa aprantisaj. Jounen jodi, pifò peyi egzije ke tout timoun ale lekòl pou kantite ane, konsa yo kapab aprann kèk bagay k ap itil yo, fanmi yo, peyi yo epi aprann sa y ap gen bezwen pita nan lavi tankou lekti, ekri epi kèk matematik ak lòt bagay.

## Jeneralite

Gen moun ki al lekòl e ki aprann plis bagay pase yon lòt, e ki aprann plis bagay lontan ke sa travay egzije paske yo fè kèk antrènman anplis.

Premyèman, yon pwofesè ka anseye tout matyè, men pita, pwofesè yo espesyalize yo sèlman pou anseye youn oubyen kèk matyè.

Yon lekòl tou kapab anseye matyè ki menm yo. Tankou nan A (Arts), ladan l ou ka jwenn mizik, teyat ak A moun kap wè, elatriye. Nan lèt ou ka jwenn matyè tankou jewografi ak listwa oswa lang etranje.

Lekòl genyen espesyal tou. Konsa yon chofè kamyon ki vle jwenn yon pi bon travay pita kapab al nan lekòl pou li espesyalize li.

## Lekòl pou ti gason ak lekòl yo pou tifi

Gen kèk lekòl ki separe oubyen ki aksepte pran Ti gason oubyen ti fi, men pa toulède.

## Enpòtans lekòl

Anpil kote nan mond la, lekòl ede timoun avèk bagay:

* Akòz lekòl, elèv kapab devlope pèsonalite yo
* Nan zafè relijyon oswa konpòtman, lekòl ede fòme elèv pou yo ka fè diferans ant sa ki dwat ( sa ki byen) ak sa ki mal.
* Lekòl ede pèp konnen prensip sosyete a pi byen.

Nan syans pedagoji ak ansèyman (timoun), gen anpil apwòch ansèyman. Menm jan, kèk lekòl sèvi ak apwòch diferan.

## Lekòl ki nan mond lan

Polytechnic nan Monreyal se yon gwo lekòl jeni kanadyen. Li se yon maton nan dòmèn sa, li resevwa plis pase yon santèn elèv etranje chak ane.

## Referans

## Lyen deyò
# Ajan (metal)

**Ajan** se eleman chimik.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:
* Franse: argent
* Angle: silver
* Alman: Silber
* Panyòl: plata

## Etimoloji

Mo *ajan* a soti nan lang franse a (*argent*) ki soti nan yon mo laten (*argentum*).
# Gerard Thomas

**Gerard Thomas** se yon atis, yon pent ayisyen.

Gerard Thomas

| Nesans | 1663 Anvè |
| Lanmò | 1721 ak 1720 |
| Nasyonalite  |
ayisyen |
| Peyi nesans |
Ayiti |

Compléments

Kèk nòt anlè Gerard Thomas

## Byografi

* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè

## Referans

* [ Yon lis atis pent

ayisyen ak byografi]

* kèk lyen ...

*
*
*
*
# Andò-la-Vyèy

Andò-la-VyèyAndorra la Vella

|  |
| --- |
| Andò-la-Vyèy |
|
anblèm |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 30 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Olalla Losada Seguin (d) |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 24 042 ab. |
| **popilasyon dat** | 2023 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **sitwèb** | www.andorralavella.ad |

**Andò-la-Vyèy** se kapital peyi Andora.
# Apòt

**Apòt** se yon disip konplètman peswade, men konvès la pa nesesèman verite. Yon apòt se yon ofis espesyal ; ki rezève pou kwayan ki pre bay vi yo pou doktrin profèt yo. Ki proklame mesaj, filozofi, osinon metòd yo-menm te resevwa nan men mèt la. Apòt la se yon disip ki kwè ; li pran aksion ki evidans pou tout moun wè. Disip òdinè-a kwè, men aksion-l yo pa nesesèman evidan.

## Douz apòt

Douz apòt yo se yon gwoup nan original disip Jezikris yo, ki te fòme sèk mitan moun ki te antoure l iyo pandan lavi li sou latè. Yon gwoup gason ki akonpaye li pandan misyon li sou latè, avan trayizon li pa Jida (youn ladan yo), arestasyon li, ki finalman rezoud nan krisifiksyon li pa gouvènman okipasyon Women an. Matias te chwazi pa onz premye apòt yo aprè rezireksyon Jezi pou ranplase Jida (ki li menm te deja fè siyousid), pou Matias te kapab ede lòt onz yo proklame Levanjil la. Pòl menm te chwazi pa Jezi aprè yon visyon sou wout Dama (jodi-a, kapital peyi Siri), lè sa yo te pi konnen li kòm Sòl, en wout pou ale pèsekite kretyen.

* Pyè (ou Sefas)
* Jan (frè Pyè)
* Jak
* Andre (frè Jak)
* Filip
* Toma (ki te doute rezirèksyon Jezi)
* Batèlmi (yon veritab Izrayèli)
* Matie (oubyen Levi, taks kolèktè a)
* Jak (pitit Alfe)
* Simon (patriyòt la)
* Jid
* Jida (ki trayi Jezi pou 30 pyès ajan)

* Matias (replasman Jida)
* Pòl (chwazi pa Jezi sou wout Dama)

## Referans

## Lyen deyò
# Pap

|  |
| --- |
| Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib : |
|  **Wiksyonè kreyòl**  |

Pap Leon XIV, 267yèm pap depi 2025.
**Pap** se pi gwo chèf nan Legliz Katolik ki ap viv nan peyi Itali nan Wòm, ki kapital tout Legliz Katolik nan monn nan.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:
* Franse: Pape
* Angle: Pope
* Alman: Papst
* Panyòl: Papa

## Istwa

Premye Pap la te Sen Pyè. Li rete pap ant 33 ak 66 apre Jezikri.

## Referans

## Lyen deyò
# 604 (almanak jilyen)

al gade paj ki genyen lis atik menm non yo.

|  |
| --- |
| **604** |
| Lane
601
602
603
**604**
605
606
607 |
| Deseni
570
580
590
**600**
610
620
630 |
| Syèk
4
5
6
**7**
8
9
10 |
| Milenè
 -
**1**
2 |
|

| Mwa jilyen yo |
| --- |
| Janvye | Fevriye | Mas |
| Avril | Me | Jen |
| Jiyè\* | Out\*\* | Septanm |
| Oktòb | Novanm | Desanm |

\*Kwintilis nan -45 \*\*Sekstilis ant -45 ak -8 |
| moun fèt yo – lanmò yo – pri yo |
|

**604 nan tout almanak yo**| amenyen | 53 |
| chinwa | 3300 – 3301 |
| ebre | 4364 – 4365 |
| etyopyen | 596 – 597 |
| endou |  |
| - *Vikram Samvat* | 659 – 660 |
| - *Shaka Samvat* | 526 – 527 |
| - *Kali Yuga* | 3705 – 3706 |
| gregoryen pwoleptik | 604 |
| iranyen | 18 BP – 17 BP |
| islamik | 19 BH – 18 BH |
| japonè | *N/A* |
| rinik | 854 |
| women | 1357 |

 |

**604** se 649m ane nan almanak jilyen.

*Gade osi nonm 604.*

## divètisman

## la

## matematik

## relijyon

## sosyete

## syans imèn

## syans natirèl

## teknoloji
# Igor Stravinski

## Biyografi

Igor Fiodorovitch Stravinsky, ki fèt 17 jen 1882 nan Oranienbaum nan Lachin epi ki mouri 6 avril 1971 nan New York nan Etazini, se te yon konpozitè, direktè òkès ak pyanis Ris, ki vin natirèlman franse an 1934 epi Ameriken an 1945, espesyalize nan mizik modèn. Yo konsidere l kòm youn nan konpozitè ki pi enfliyan nan 20yèm syèk la.

Zèv Stravinsky a dire près de setan ane. Li karakterize pa gwo divèsite nan estil li yo. Konpozitè a vin tounen yon selebrite gras a kreyasyon twa balè kote li konpoze mizik pou Ballets Russes Diaghilev: Zwazo dife a (1910), Petrouchka (1911) ak zèv majè li Le Sacre du printemps (1913) ki te gen yon gwo enfliyans sou fason yo abòde ritm nan mizik klasik. Nan ane 1920 yo, pwodiksyon mizikal li pran yon vire neo-klasik epi li rekonekte ak fòm tradisyonèl tankou concerto grosso, fugue ak sinfoni. Nan ane 1950 yo finalman, Igor Stravinsky eksplore posiblite mizik serièl la.
# Gioachino Rossini

## Biyografi

Gioachino Rossini — Gioacchino Rossini pou kèk otè frankofòn ak Giovacchino Antonio Rossini pou leta sivil — se yon konpozitè Italyen ki fèt 29 fevriye 1792 nan Pesaro (nan tan sa a nan Leta Papal yo) e ki mouri 13 novanm 1868 nan Passy, Pari.

Li konsidere kòm youn nan pi gwo konpozitè nan 19yèm syèk la, pou enpòtans ak kalite repertwar li, non li asosye sitou ak opera: pi popilè nan zèv li yo toujou jodi a se Le Barbier de Séville, La Cenerentola (dapre istwa Cendrillon), La gazza ladra, L'Italienne à Alger, Le Turc en Italie, Tancredi, Semiramide ak Guillaume Tell. Li te tou kite kèk zèv mizik relijye, espesyalman yon Stabat Mater[5] ak yon Petite messe solennelle[6] ki te konpoze nan dènye ane lavi li.

Yon moun ki renmen lavi ak gastronomi nan yon tab renome, li te ekri paj sou kwizin, li te bay yo non oper li yo (« bouchées de la Pie voleuse », « tarte Guillaume Tell ») epi li rele Peche fin vye granmoun li yo selon enspirasyon gastronomik li (Hachis romantique, Petite valse à l'huile de ricin). « Tournedos Rossini » se yon resèt ki popilè ki pote non li an onè li, e kèk otè atribye li ak papa li.