# Metodis

**Metodis** se yon kouran Pwotestantis ki soti nan yon sis ak Legliz Anglikan ki te rasanble plizyè Legliz divès oryantasyon, men ki te jwenn enspirasyon yo nan predikasyon John Wesley nan XVIIIe syèk la. An 2018, 40 milyon moun te di yo se Metodis . Istorikman, Metodis se pwopagasyon prensipal « gwo Awakening la ». Metodis preche sali pa Lafwa, akonplisman fidèl yo sou tè a se premye siy eleksyon.

## Istwa

John WesleyGeorge Whitefield Kòm yon mouvman relijye, Metodis te lanse nan 18tyèm syèk la pa predikatè Anglè George Whitefield, men se [[John Wesley] ] ki te òganizatè metodis la, te rejte. pa Legliz Angletè a ki pa apresye ni anfaz li sou eksperyans relijye pèsonèl ni enkyetid sosyal li. Elit Anglikan yo te enfliyanse anpil tou pa filozofi relijye ki te genyen an Angletè nan epòk la e yo te karakterize pa ostilite kont tout dogmatism, ki te gen koulè rasyonèl ak moralis.

Pandan ke George Whitefield te gen yon lafwa trè fò depi yon laj trè jèn, Wesley te an reyalite te gen yon eksperyans relijye enpòtan: kite pou Koloni Ameriken yo preche san yo pa gen konviksyon nan pwòp sali li, li te trè. enpresyone sou vwayaj la retounen, pa lafwa misyonè Moravyen yo pandan yon tanpèt vyolan. Kontak anpil li ak frè Moravyen yo te mennen l 'nan 1738, nan "'yon rankont pèsonèl ak Bondye'", epi li te kòmanse, tankou Whitefield, eksplore peyi a sou chwal preche Levanjil la, rasanbleman. foul moun nan lè a louvri, depi Legliz Anglikan etabli a pa t 'akomode aktivite sa yo.

Falmouth (Cornwall) , depresyon orijin min itilize plizyè okazyon pa John Wesley ant 1762 ak 1789 pou predikasyon an louvri l '.
Nan nivo sosyal, Metodis devlope espesyalman nan mitan popilasyon travayè kote Legliz enstitisyonèl la te pi souvan absan, malgre devlopman rapid nan nouvo vil travayè yo, ak bidonvil yo ak povrete, akòz Revolisyon Endistriyèl la. Enkyetid sosyal John Wesley te trè pike e li te òganize sèvis sosyal ak lekòl nan katye pòv li te vizite yo. Li se youn nan premye ak elokans defansè abolisyon esklavaj la. Frè li Charles Wesley te segonde li e li te vin youn nan ekriven kantik ki pi prolifique. Chante kongregasyon an pral jwe yon gwo wòl nan kongregasyon Metodis yo. Nan epòk la, asanble sa yo te souvan karismatik nan style, ponctué pa fenomèn kolektif nan dlo nan je, rèl nan doulè oswa lajwa, menm isteri.
Nan XXIe syèk, lafwa metodis la te kontinye yon tradisyon sosyal aktif e li te ensiste sou yon moralite pèsonèl modération.

## Nan mond lan

Graysontown Methodist Church (Virginia (Etazini)).
### Etazini

Metodis devlope sitou nan peyi ki pale angle oswa nan ansyen koloni yo. Legliz Angle ak Ameriken yo se pi gwo a, epi yo rete otonòm.

Nan lanmò John Wesley an 1791, « sosyete yo » metodis yo te konte 540 predikatè ak 134,600 manm. An 2018, legliz metodis yo te gen 40 milyon manm ki te gaye nan 138 peyi ak 80 òganizasyon eklezial.

Gen kèk legliz Metodis tankou Legliz Metodis Etazini, ki gen plis pase 12 milyon aderan atravè lemond, ki gen ladan 7 Ozetazini, te rete fidèl ak òganizasyon Tip Episkopal eritye nan men Anglikanis, alòske gen lòt. , tankou Legliz Metodis Britanik la, se nan kalite Legliz Metodis Britanik la.System Presbyterian Synodal|sistèm presbytero-sinodal]].

Nou ta dwe remake ke Metodis se yon denominasyon enpòtan pou kominote Afriken-Ameriken. An 1816, Legliz Episkopal Metodis Afriken oswa Legliz AME te fonde, premye denominasyon Afriken-Ameriken ki te kreye Ozetazini, ki te fèt nan pwotestasyon kont esklavaj ak diskriminasyon kont nwa. . Li te rasanble nan United Methodist Church an 2012.

Apati 1840 Ozetazini, Metodis te bay devlopman mouvman sanktifikasyon, lizyè radikal ki te separe ak Metodis an 1894. Mete aksan sou eksperyans relijye batèm Lespri a, ak sou fizik ak emosyonèl li. manifestasyon sa yo, mouvman sa a ki te rankontre anpil siksè nan peyi Etazini alafwa te bay nesans depi nan kòmansman XXe syèk nan Pentecostalism ak nan divès mouvman karismatik enspire pa Pentecostalism. Lèt sa yo kounye a gaye atravè mond lan, kote gen apeprè 78 milyon pentkotist ak 510 milyon aderan divès mouvman karismatik yo.

### Lafrik

Pifò konfesyon Metodis nan Lafrik di swiv tradisyon Metodis Britanik la epi konsidere Legliz Metodis Grann Bretay kòm legliz manman yo. Okòmansman modèl sou estrikti Britanik la, legliz sa yo te souvan adopte yon modèl episkopal espesifik depi endepandans yo. Pami legliz sa yo, Legliz Metodis Nijeryen an se youn nan pi gwo konfesyon Metodis nan mond lan ak youn nan pi gwo legliz kretyen nan Nijerya, ak apeprè de milyon manm nan 2000 kongregasyon yo. Men, kominote kretyen an nan Nijerya ap defonse nan anpil Legliz ak sèk. Legliz metodis yo genyen tou yon prezans nan Gana (ansyen koloni Gold Coast) ak nan [ [Lafrik di sid]]. Nan dezyèm pati XXe syèk la, anvan dekolonizasyon, mouvman relijye yo te parèt tou ki te konbine metodism ak kwayans tradisyonèl Afriken yo, tankou Mai Chaza sèk la.

### Lafrans

[[Image:Chapelle Wesleyenne, St Martin, Jersey.jpg|vignette|Wesleyan Chapel, St Martin, Jersey. Legliz Metodis la te fò nan Channel Islands. rekiperasyon
Metodis te entwodui nan Lafrans depi nan kòmansman 19e syèk pa pastè angle ak predikatè, sitou nan Normandi answit nan sid Lafrans ak patikilyèman nan Vaunage ( ant Nîmes ak Montpellier), pa Charles Cook. Premye yon pastè misyonè nan Jersey, Charles Cook te etabli nan lokalite vaunageole nan Congénies, yon rejyon ki te make pa devlopman, nan fen syèk anvan an. , nan yon kominote Kakè totalman lokal, sèten eleman ki te aliman tèt yo ak Metodis. An 1852, Metodis yo te etabli nan uit depatman: Calvados, Meuse, Pas-de-Calais, Seine, Gard, Hérault, Drôme ak Hautes-Alpes. Charles Cook se klèman nan orijin Metodis nan dènye 4.
Anplis de sa, yon dezyèm sant evanjelizasyon metodis an Frans te lanse ak arive an 1868 nan Estrasbou nan yon misyonè Ameriken ki pale Alman, Pastè Johann Schnatz, ki te swiv pa plizyè lòt misyonè ki pale Alman. Nèf kominote nan Alsace-Moselle se eritye efò yo.

Apa de kèk gwoup, majorite Legliz Metodis te rantre nan Legliz Refòme Lafrans an 1938.

Sepandan, gen toujou plizyè denominasyon Methodist an Frans jodi a. Pi bon li te ye a se UEEM, Inyon Legliz Metodis Evanjelik la. Se rezilta yon fizyon an 2005 ant Legliz Metodis Lafrans ak Inyon Legliz Metodis yo. Answit, UEEM te antre nan United Methodist Church.

Yon Sosyete pou Etid Metodis (SEMF) te fonde nan Enstiti Teyoloji Pwotestan nan Montpellier nan 2011. Objektif li se etidye ak fè konnen diferan aspè nan ki pale franse, men tou entènasyonal, Metodis.

### Tonga

Misyonè metodis yo te etabli nan zile Tonga nan kòmansman 19e syèk yo. An 1996 dapre resansman ofisyèl la, 41.3% popilasyon an se manm Legliz Metodis.

## Afilyasyon

Pifò legliz metodis yo afilye ak Konsèy Metodis Mondyal la ak Konsèy Legliz Mondyal yo, ansanm ak, pou Ewòp, Konferans Legliz Ewopeyen yo.

## Metodis pi popilè

Nan 19e syèk, William Wilberforce, politisyen angle reveye nan lafwa evanjelik la pa metòd Whitefieldian, se te achitèk nan yon kanpay palmantè 47 ane ki te mennen nan la. zak aboli lesklavaj (an 1833) nan Anpi Britanik la; li te mouri twa jou apre lwa sa a te pase. Malgre ke evanjelik, William Wilberforce te rete atache ak Legliz Angletè.

Nan XXe syèk ak XXIe syèk, George W. Bush, John Edwards, Hillary Rodham Clinton ak pitit fi li Chelsea Clinton, prezidan Filippin Fidel V. Ramos oswa ekriven Stephen King ap pratike Metodis, menm jan ak Margaret Thatcher, Nelson Mandela ak Abel Muzorewa, Evèk Metodis ak Premye Minis nan Zimbabwe an 1979.

Pami Afriken Ameriken: Mary McLeod Bethune, edikatè ak aktivis dwa sivil, Daniel Payne fondatè Wilberforce University, Harold Washington, premye majistra nwa nan Chicago, chantè Nina Simone ak Dionne Warwick.

Nan mond relijye a, nou ka site:

* William Booth, fondatè Lame delivrans, ak nan kou madanm li Catherine Booth, ki, ki te enfliyanse pa predikatè Metodis Phoebe Palmer, te jwenn gwo batay. pou egalite nan responsablite nan Lame delivrans lan.
* John Raleigh Mott, fondatè Universal Federation of Christian Student Associations (WSCF) ak Nobel Peace Prize 1946 pou travay li nan pwomouvwa lapè.
* televangelist Oral Roberts, okòmansman Pentecostalism, te chwazi rantre nan United Methodist Church.

## Nòt ak referans

## Apendis

Sou lòt pwojè yo :

 Metodis, sou *Wikimedia Commons*

 metodism, sou Wiktionnaire

### Bibliyografi

* Claude-Jean Bertrand, *Le Méthodisme*, Librairie Armand Colin, 1971
* Legliz Refòme a nan Jenèv ak an Frans, vol. 2,

### Atik ki gen rapò

* Peter Boehler (en) (1712-1775), Fetter Lane Society (en) (1738)
* Aldersgate Day (en) (oswa *Wesley Day*) (**Erreur de script : la fonction « modelDate » n’existe pas.**)
* Christmas Conference (en) (1784, Lovely Lane Methodist Church, Baltimore, Maryland)
* Allegheny Wesleyan Methodist Connection (en) (AWMC, 1784)
* Kavalye sikwi (en), predikatè itineran Metodis (sou cheval ak/oswa kabwèt)
* Legliz Metodis Ini
* Legliz Metodis Siyon (Estrasbou)
* Trannèf atik
* Wesleyanism
* Connexionalism (en)
* Prima scriptura
* Batèm Sentespri a
* Mouvman Sanktifikasyon (1894), Pèfeksyon kretyen
* Lis konfesyon metodis (en)
* Liste d'églises methodistes (en) (kongregasyon ak bilding)
* Istwa Metodis Ozetazini (en)
* Istwa Protestantism Ozetazini (en)
* Fédération methodiste d’action sociale (en) (1907)
* Rekonstriksyon Kretyen (en) (1980)
* Mainline Protestant (en)
* Dominanism, Dwa kretyen
* Nouvo mouvman relijye (NMR), lis nouvo mouvman relijye
* Istwa Filozofi Ameriken

### Lyen ekstèn

* *Congénies en Vaunage: history and heritage*; gade seksyon "moniman nan Congénies"
* en Modèl:Ofisyèl soti nan *World Methodist Council*
* en Modèl:Ofisyèl nan *World Methodist Evangelism Institute* (*wmei.org*)

**Erreur : modèl {{Palèt Pwotestantis}} pa egzizte (èd)**

---

**Erreur : modèl {{Palèt Arminianism}} pa egzizte (èd)**

Modèl:Portal