Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven

| Nesans | 16 desanm 1770 Bonn (en) |
| Lanmò | 26 mas 1827 (ak 56 ane) |
| Nasyonalite  |
alman |

**Ludwig van Beethoven**, ki fèt 16 desanm 1770 nan Bonn epi ki mouri 26 mas 1827) te yon enpòtan konpozitè alman, reprezantan nan Womantis.

## Biyografi

Beethoven gen ampil enfliyanse sou mizik klasik nan XIXe syèk. Atizay li eksprime nan diferan estil mizik ak byenke senfoni li se sous prensipal la nan popilarite li. Li te gen yon enpak konsiderab nan ekri pou pyano ak mizik nan chanm.

Li te vin soud nan laj 27 men li kontinye ap konpoze mizik.

## Zèv li yo

Pami pi bon travay li yo :

* *Senfoni 5*
* *Senfoni 9*

## Referans

## Lyen deyò
# Langaj fòmèl

Se nan matematik, nan enfòmatik e nan lengwistik, teyori langaj gen pou objektif pou dekri *langaj fòmèl* yo. Yon **langaj fòmèl** se yon ansanm mo yo. Alfabè yon langaj fòmèl se ansanm ki pou senbòl yo, lèt yo oubyen leksèm yo ki sèvi yo nan konstrui mo yo ki pou langaj ; souvan, n sipoze ke alfabè sa a se fini.

Mo yo se yo ki suit yo ki pou eleman yo alfabè sa a ; mo yo ki kina youn langaj fòmèl patikilye se yo pafwa rele mo yo byen fòme yo oubyen fòmil yo byen fòme yo. Yon langaj fòmèl se souvan defini pa yon gramè fòmèl, zannanna ke gramè aljèbrik e analize pa ki pou otomat yo.

Teyori langaj etidye aspè yo nètman sentaksik yo ki pou yon langaj kèlkonk yo, sa-vle-di estrikti yoã ki anndan fòmèl. Teyori ki pou tout lang se kòkòtafigawo ki pou lengwistik la, tankou mwayen ki pou konprann regilarite yo sentaksik yo ki pou lang natirèl yo. Nan enfòmatik, langaj fòmèl yo se yo ki souvan itilize yo kòm baz pou definisyon an tout langaj yo ki nan pwogramasyon an e lòt sistèm yo ; mo yo ki pou yon langaj gen nan dyakout li atò tou yon sans, yon semantik. Nan teyori konpleksite poubann algoritm yo, pwoblèm yo ki pou desizyon yo se yo ki jeneralman defini tankou toutbann langaj fòmèl yo, e klas konpleksite se yo ki defini yo kòm ansanm yo langaj fòmèl yo ki kapab yo se pou analize pa debann machin yo agen pou resous yo kalkil limite yo. Nan lojik matematik, langaj fòmèl yo se yo ki itilize yo pou reprezante sentaks la poubann sistèm aksyomatik yo, e atitid fòmalis nan matematik oubyen lojisis afin ke nan prensip, matematik yo kapab yo trennenvini li menm nan manipilasyon sentaksik langaj fòmèl yo.

Etid la langaj fòmèl yo gen nan dyakout li ansanm mwayen yo pou deskripsyon e ki pou analiz langaj sa a yo, tankou gramè fòmèl pou jenerasyon e otomat yo pou rekonesans, men manzè enterese li tou ak aprantisaj fòmèl langaj yo e ak tradiksyon. Nan domèn tradiksyonèl, teyori langaj yo aplike li ak tout konpilatè yo langaj yo pwogramasyon.

## Gade tou

* Lengwistik
* Noam Chomsky
* Marcel-Paul Schützenberger

## Referans

## Lyen deyò
# Fred Brooks

**Fred Brooks** se yon matematisyen ameriken.

Fred Brooks

| Nesans | 19 avril 1931 Durham, Kawolin dinò |
| Lanmò | 17 novanm 2022 |
| Nasyonalite  |
ameriken |

## Byografi

* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans matematik li

## Referans

* Referans pou konnen plis anlè moun sa a
# Restoran

|  |
| --- |
| Ede nou soutni yon pwojè diksyonè kreyòl, yon kreyasyon lib : |
|  **Wiksyonè kreyòl**  |

Restoran
**Restoran**, yon biznis kote se manje yo fè sèlman pou moun ale chita, manje epi paye pou bagay sa yo. Kote machann prepare manje pou moun ale e jwenn lòt moun pou sèvi yo byen, pou lajan.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:restoran(créole seychellois)
* Franse: restaurant
* Angle: restaurant
* Alman: Restaurant
* Panyòl: restaurante

## Istwa

Istwa mo sa

## Referans

## Lyen deyò
# Sèn

Sèn
**Sèn**, Yon kote andedan yon gwo sal moun ranje pou fè teyat. Yonn nan chak pati, moun ki ap fè film, yo kole ansanm pou bay kantite tan yon film dire. Yon moun ki nan yon sèn pa oblije rankontre avèk moun ki nan yon lòt pati nan film nan, men moun ki ap gade film nan ap wè yo ansanm. Plizyè moun ansanm ki kanpe nan mitan yon ri, nan ti vil yo, ki ap joure, batay.

## Tradiksyon

* Lòt kreyòl:
* Franse: scène
* Angle: scene
* Alman: die Szene
* Panyòl: escena

## Istwa

Istwa mo sa

## referans

## Kèk lyen