# Apartheid

Kat Afrik di sid depi ane 1981-1994 ki montre kat pwovens Sid Afriken yo ak kat bantoustans endepandan Transkei, Ciskei, Venda ak Bophuthatswana ak sis bantoustans otonòm yo, ki te konstitye anba separasyon espasyal *gwo apartheid*.
**Apartheid** (mo Afrikaans pasyèlman sòti nan Fransè, ki vle di "separasyon, mete sou kote") se te yon politik nan « devlopman separe » ( *afsonderlike ontwikkeling*) ki afekte, dapre kritè rasyal oswa etnik, populasyon Lafrik di sid ki konsène yo nan zòn jeyografik espesifik yo. Politik sa a te fèt ak prezante apati 1948 nan Lafrik di sid (Inyon Lafrik di sid, Lè sa a, Repiblik Lafrik di sid) pa [[Pati Nasyonal (Lafrik di sid)|Pati Nasyonal la] ], epi finalman aboli nan Modèl:Dat. -. Ansuit, Tribinal Kriminèl Entènasyonal la te pwolonje « krim apartheid la » ​​nan nenpòt sitiyasyon kote « politik segregasyon rasyal ak diskriminasyon ki sanble » .

Politik apartheid la te gen entansyon pou yon akimilasyon enstitisyonèl nan yon politik ak yon pratik anpirik jiska prezan nan segregasyon rasyal ("Pas-lwa", "[[baasskap] ] *ak*  ba koulè*), devlope nan Lafrik di sid depi fondasyon pa Dutch East India Company Koloni Cape an 1652. Avèk apartheid, atachman teritoryal (lè sa a nasyonalite) epi estati sosyal te depann de estati rasyal moun nan. Apartheid te aplike tou de 1959 pou rive nan 1979 nan Sid West Africa (jou jodi a Namibi), Lè sa a, te administre pa Sid Afrik.*

Politik apartheid la se te {{Sitasyon|rezilta enkyetid istorik Afrikaners obsede pa pè yo pou yo te vale pa mas moun nwa ki antoure yo} . Lwa rijid ki te lakòz, « dikte pa yon minorite blan dinamik obsede ak siviv li » kòm yon nasyon diferan, se te rezilta yon konfwontasyon, sou menm zòn jeyografik la, nan yon sosyete ki twò devlope, entegre nan premye mond lan ak yon sosyete sibzistans, toujou nan twazyèm mond lan, ki demontre refi entegrasyon premye a ak dènye a.

## Kategori Apartheid

Istoryen Hermann Giliomee rapòte ke apartheid pa ta dwe konsidere okòmansman kòm yon pwojè defini klèman nan konsepsyon li, aplikasyon li te lwen imedya oswa konplè epi vizyon jeneral li pa t ni aderan ni inifòm.

## Ekstansyon tèm nan nan nivo legal, politik ak sosyal

Depi abolisyon *apartheid* nan Lafrik di sid, yo te itilize tèm nan nan lòt kontèks paske *krim apartheid la* defini nan lwa entènasyonal, sitou nan lwa ki kreye Tribinal Kriminèl Entènasyonal ( ICC) ki te fè li yon krim kont limanite an 1973.

Tèm apartheid la te adopte pa defansè dwa Palestinyen yo ansanm ak aktivis Izraelyen yo ak òganizasyon dwa sou okipasyon Izrayelyen an nan West Bank la, etablisman koloni ilegal yo ak batiman yon miray alantou Gaza. Deziyasyon sa a ki « pèmèt nou reflechi sou asimetri relasyon Izrayelyen-Palestinyen yo a lon tèm » sepandan fòtman konteste pa pèp Izrayèl la, ki menm eseye entèdi diskisyon an. Depi 2014, patizan politik Izraelyen yo nan teritwa yo te prezante akizasyon sa a sou apartheid kòm yon fòm antisemitis. An Frans, yo te rejte yon rezolisyon ki te prezante bay Asanble Nasyonal la « kondane yon rejim apartheid ann Izrayèl » kòm vize « rasyalize ak esansyèlize yon konfli teritoryal ».

Tèm apartheid la te aplike tou nan sitiyasyon ki gen diferans ekonomik ak sosyal akòz sèks oswa relijyon tankou nan Northern Ireland.

## Nòt ak referans

### Nòt

### Referans

## Apendis

Sou lòt pwojè yo :

 Apartheid, sou *Wikimedia Commons*