# Sistèm entènasyonal inite

**Sistèm Inite Entènasyonal** (abreje kòm **SI**), enspire pa **sistèm metrik**, se sistèm inite yo ki pi lajman itilize nan mond lan; li pa ofisyèlman itilize nan Etazini, Liberi, ak Bimani. Li se yon sistèm desimal (nou ale nan yon inite nan miltip oswa soumiltip li yo lè l sèvi avèk puisans 10) eksepte pou mezi tan ak ang. Se Konferans Jeneral Pwa ak Mezi, ki reyini delege eta manm Konvansyon Mèt la, ki deside sou evolisyon li, chak kat ane, nan Pari. Abreviyasyon pou "International System" se SI, kèlkeswa lang yo itilize a.

estanda entènasyonal ISO 80000-1:2009 dekri Sistèm Entènasyonal Inite a ak rekòmandasyon pou itilizasyon miltip yo ak kèk lòt inite.

Enstriman mezi abityèl yo.
## Inite ak prefiks

Sistèm Inite Entènasyonal la konsiste de yon seri Inite Debaz, inite derive ak miltiplikatè pou baz dezimal itilize kòm prefiks. Konferans jeneral pwa ak mezi, ki reyini delege nan eta manm Konvansyon Mèt la, deside sou devlopman yo, chak kat ane, nan Pari

estanda entènasyonal ISO 80000-1:2009 dekri inite yo nan Sistèm Entènasyonal la ak rekòmandasyon yo pou itilize miltip yo ak sèten lòt inite yo.

### Inite debaz

Sistèm Entènasyonal la gen sèt Inite debaz, ki gen entansyon mezire kantite fizike chak gen yon senbòl:

| Gwosè | Senbòl de grandè | Senbòl dimansyon la | SI inite | Senbòl ki asosye ak inite a |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Mas | *m* | M | kilogram | Kg |
| Tan | *t* | T | dezyèm | s |
| Longè | *l, x, r...* | L | mèt | m |
| Tanperati | *T* | Θ | kelvin | K |
| Entansite elektrik | *I, i* | I | anpè | A |
| Kantite materyèl | *n* | N | mòl | mol |
| Entansite limyè | *Iv* | J | kandela | cd |

### Inite ki sòti

inite ki sòti yo nan SI a fòme pa pouvwa, pwodwi oswa kosyan inite debaz yo epi yo ka gen yon kantite illimité. Inite derive yo asosye ak kantite derive; pa egzanp, vitès se yon kantite ki sòti nan kantite debaz tan ak longè, epi inite SI ki sòti a se mèt pa segonn (senbòl m/s) . Dimansyon inite ki sòti yo ka eksprime an tèm de dimansyon inite debaz yo.

Konbinezon inite debaz ak inite derive yo ka itilize pou eksprime lòt inite derive. Pa egzanp, inite SI fòs se newton (N) ak inite enèji joule (J), inite presyon SI a, paskal (Pa), idantik ak newton pou chak mèt kare (N/m2) ak joule pou chak mèt kib (J/m3).

Inite ki sòti nan SI ki gen non ak senbòl espesyal| Non | Senbòl | Grandè | Nan inite SI | Altènatif |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **radian** | radyan | ang | m/m | 1 |
| **esteradyan** | sr | ang solid | m2/m2 | 1 |
| **hertz** | Hz | frekans | s−1 |  |
| **newton** | PA | fòs, pwa | kg m s−2 |  |
| **paskal** | Pa | presyon, estrès | kg m−1 s−2 | N/m2 |
| **joul** | J | enèji, travay | kg m2 s−2 | N m = Pa m3 |
| **watt** | W | puisans, flux enèjetik | kg m2 s−3 | D/s |
| **koulon** | VS | chaj elektrik | s A |  |
| **vòlt** | V | potansyèl elektrik (tansyon elektrik), e.m.f. | kg m2 s−3 A−1 | W/A = J/C |
| **farad** | F | kapasite elektrik | kg−1 m−2 s4 A2 | C/V |
| **ohm** | Ω | rezistans, enpedans, reaktans | kg m2 s−3 A−2 | V/A |
| **siemens** | S | kondiktans elektrik | kg−1 m−2 s3 A2 | Ω−1 |
| **weber** | Wb | flux mayetik | kg m2 s−2 A−1 | V s |
| **tesla** | T | endiksyon mayetik | kg s−2 A−1 | Wb/m2 |
| **anri** | H | indiktans | kg m2 s−2 A−2 | Wb/A |
| **degre Celsius** | °C | tanperati Sèlsiyis | K |  |
| **lumèn** | lm | flux limine | cd sr | cd sr |
| **lux** | lx | luminosité limyè | cd sr m−2 | lm/m2 |
| **bekerel** | Bq | radyoaktivite (dezentegrasyon pa segonn) | s−1 |  |
| **gri** | Gy | dòz absòbe (nan radyasyon ionize) | m2 s−2 | J/kg |
| **sievert** | Sv | dòz ekivalan (nan radyasyon ionize) | m2 s−2 | J/kg |
| **katal** | kat | kataliz | mol s−1 |  |
| **Nòt** |

### Prefiks

prefiks ofisyèl yo itilize pou deziyen plizyè inite ak submiltip yon inite. Pa egzanp, soumiltilè mèt ki vo 0,01 m yo rele santimèt (senbòl cm) paske prefiks ki koresponn ak 10−2 se  *santi. -*.

Page «Prefiks Sistèm Entènasyonal Inite yo#Lis» non trouvée
## Referans

### Lyen deyò

* Resous ki gen rapò ak sante :
	+ (en) Medical Subject Headings
* Avi nan diksyonè oswa ansiklopedi jeneralis :
	+ *Britannica*
	+ *Enciclopedia De Agostini*
	+ *Store norske leksikon*
	+ *Treccani*
	+ *Visuotinė lietuvių enciklopedija*
* Dosye otorite :
	+ BnF (données)
	+ LCCN
	+ GND
	+ Japon
	+ Espagne
	+ Israël
	+ Tchéquie
* *System of units: a tailor-made reform*, *The Scientific Method*, Kilti Lafrans, 13 Novanm 2018.
* “Sistèm SI inite mezi: 7 inite baz ”, sou *entreprises.gouv.fr*.
* Gérard Borvon ak Christine Blondel, *Coulomb, ampere, volt, watt, ohm... inite elektrik ki fèt?*, sou sit Ampère/CNRS.
* Jean Dhombres, *Rezistans ak adaptasyon mond peyizan an nan sistèm metrik ki soti nan Revolisyon an*  , *Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest*, 1993, sou Persée.
* Denis Février, *Istwa mèt la*, DGE.